Án sơn và triều sơn là hai thứ núi trước mặt mà người học phong thuỷ hay nhầm nhất. Đứng trên một gò đất nhìn ra xa, thấy một ngọn núi đầu bằng phẳng, vuông vức như bức bình phong. Câu hỏi đặt ra ngay: đó là án sơn, hay triều sơn?
Nhiều người trả lời theo cảm giác: "núi đẹp thì là án". Sai từ chỗ đó. Án hay triều không quyết định bằng đẹp xấu, mà bằng vị trí, khoảng cách, độ cao và quan hệ với minh đường. Hiểu sai thì đặt hướng sai, đánh giá cục sai.
Bài này tôi đi từng bước: Cự Môn là núi gì, án sơn là gì, triều sơn là gì, phân biệt thế nào, và ở nhà phố ngày nay thì án, triều nằm ở đâu.
Cự Môn là núi gì?
Trong phép xem núi theo cửu tinh, sách cổ chia hình núi thành chín sao: Tham Lang, Cự Môn, Lộc Tồn, Văn Khúc, Liêm Trinh, Vũ Khúc, Phá Quân, Tả Phụ, Hữu Bật. Mỗi sao là một dáng núi, một tính khí.
Cự Môn thuộc Thổ. Dáng núi đầu bằng, vai vuông, thân dày, nhìn như cái hộp, như bức bình phong, như cái kho. Chữ "Cự" là lớn, chữ "Môn" là cửa. Cự Môn là cái cửa lớn, cái thành vững chãi.
Thổ chủ về hậu, về vững, về tích trữ. Cho nên người xưa trọng núi Cự Môn: đứng trước mặt thì như có kho đụn, có bình phong che chắn. Nhưng đẹp mấy thì cũng phải đặt đúng chỗ. Một ngọn Cự Môn quá gần, quá cao, áp sát vào mặt thì thành ra đè nén. Một ngọn Cự Môn xa tít, lạc lõng, không chầu về thì chỉ là cảnh, không phải cục.
Hình nào khí đó. Đọc được dáng núi là bước đầu. Bước tiếp theo, và quan trọng hơn, là đọc được quan hệ của ngọn núi ấy với chỗ ta đứng.
Án sơn là gì?
Chữ "án" là cái bàn. Án sơn là ngọn núi, gò đồi gần, thấp, nằm ngay trước minh đường, như cái bàn đặt trước mặt người ngồi.
Các bạn hình dung một vị quan ngồi xử việc. Trước mặt có cái án thư. Cái bàn ấy không cao quá đầu, không thấp dưới bụng, vừa tầm để chống tay, để đặt sổ sách. Án sơn cũng vậy:
- Gần: nằm ngay sau minh đường, không cách quá xa.
- Thấp vừa: người xưa dạy đứng ở chỗ huyệt nhìn ra, án cao không quá lông mày, thấp không dưới ngực. Cao quá thì áp, thấp quá thì như không có.
- Ngang mặt: án nằm chắn ngang trước mặt, không đâm mũi nhọn vào.
- Hữu tình: thân án ôm về, không quay lưng, không chạy đi.
Án làm gì? Án giữ khí lại trong minh đường. Khí từ long mạch đi xuống, đến huyệt, tràn ra minh đường. Nếu trước mặt trống trơn, khí tràn đi mất. Có án chắn, khí dừng lại, quay về. Án cũng chắn gió thổi thẳng, chắn nước chảy thẳng vào.
Thầy Vũ Giới giảng: "Không có Hình thì Khí không tụ. Không có Cục tốt thì hướng tốt cũng chẳng để làm gì."
Triều sơn là gì?
Chữ "triều" là chầu. Như bá quan chầu vua. Triều sơn là những ngọn núi xa hơn, thường cao hơn, nằm phía sau án sơn, quay mặt về phía huyệt như đang chầu về.
Nếu án là cái bàn trước mặt vị quan, thì triều là hàng người đứng xa xa ngoài sân, cúi đầu hướng vào. Có triều thì cục có khí thế, có uy, có người theo. Không có triều thì cục vẫn có thể tốt, nhưng thiếu cái thế lớn.
Đặc điểm của triều sơn:
- Xa: nằm ngoài minh đường, thường cách bởi ruộng, hồ, sông hoặc cả một vùng đất bằng.
- Có thể cao: vì xa nên cao không gây áp. Núi cao ở xa là uy, núi cao ở gần là đè.
- Chầu về: mặt núi, đỉnh núi hướng về phía mình. Núi quay lưng, núi chạy ngang không ngó lại thì không gọi là triều.
- Có lớp: triều đẹp thường có nhiều lớp, lớp gần thấp, lớp xa cao dần, như hàng người đứng bậc thang.
Phân biệt án sơn và triều sơn: bốn câu hỏi
Quay lại câu hỏi đầu bài: đứng trên gò cao, trước mặt là một hồ nước, bên kia hồ là làng mạc, ruộng đồng, rồi xa nữa là một ngọn núi đầu bằng Cự Môn. Đó là án hay triều?
Các bạn đừng đoán. Hãy tự hỏi bốn câu:
| Câu hỏi | Án sơn | Triều sơn |
|---|---|---|
| Xa hay gần? | Gần, ngay sau minh đường | Xa, ngoài minh đường |
| Giữa mình và núi có gì? | Chỉ có minh đường (sân, đất bằng nhỏ) | Có ruộng, hồ, sông, làng xóm ngăn cách |
| Cao hay thấp so với tầm mắt? | Vừa tầm, không quá lông mày | Có thể cao hơn, vì đã ở xa |
| Vai trò? | Giữ khí, chắn gió, chắn nước | Tạo thế, tạo uy, khí chầu về |
Theo bốn câu ấy, một ngọn Cự Môn nằm bên kia hồ, bên kia cả một vùng làng xóm, thì không thể gọi là án. Đó là triều sơn. Còn án, phải tìm ở gần hơn: một gò đất thấp, một dải đồi nhỏ, một bờ đất nằm ngang ngay trước chỗ đứng, giữa chỗ đứng và mặt hồ.
Nếu không có cái gò thấp ấy, thì cục này có triều mà thiếu án. Khí có thế lớn chầu về, nhưng minh đường trống, khí đến rồi tràn đi. Hồ nước ở giữa là minh đường lớn, nước tụ là tốt, nhưng vẫn cần một cái án gần để khóa khí lại trước mặt.
Đó là cách Hình Pháp đọc một thế đất. Không cần la bàn. Chỉ cần con mắt biết phân trước sau, gần xa, chủ khách.
Đọc án, triều theo năm dáng núi
Đã phân được án với triều, bước tiếp theo là đọc dáng của chúng. Hình núi chia theo ngũ hành, mỗi dáng một tính:
- Kim: đầu tròn, thân đầy đặn như cái chuông úp. Làm án thì êm, làm triều thì sang.
- Mộc: thân thẳng, đầu cao như thân cây, như cây bút dựng. Ở xa làm triều là văn khí; áp sát làm án thì dễ thành chọc vào mặt.
- Thủy: thân lượn sóng, nhấp nhô liền nhau. Làm án thì mềm mại, ôm được khí.
- Hỏa: đỉnh nhọn, cạnh sắc như ngọn lửa. Ở xa thì là thế bốc, gần thì là sát. Án mà nhọn chọc vào là điều cần tránh.
- Thổ: đầu bằng, vai vuông, chính là dáng Cự Môn. Làm án thì như cái bàn ngay ngắn, làm triều thì như bức thành vững.
Cùng một dáng núi, đặt gần thì tính khác, đặt xa thì tính khác. Đó là lý do tôi nói: đọc dáng chưa đủ, phải đọc quan hệ. Một ngọn Hỏa tinh nhọn ở thật xa, chầu về, có khi lại là thế đẹp. Cũng ngọn ấy mà đứng sát trước cửa, mũi nhọn chĩa vào, thì là hình sát.
Âm dương cũng nằm trong đó. Án thấp, gần, tĩnh là âm. Triều cao, xa, có thế là dương. Có âm có dương, có gần có xa, có tĩnh có động, cục mới sống. "Nhất âm nhất dương chi vị đạo." Một cục chỉ toàn núi cao trước mặt mà không có cái gì thấp, gần, êm để giữ khí, là cục thiếu âm. Một cục chỉ có gò thấp mà không có thế xa chầu về, là cục thiếu dương.
Người học phong thuỷ cần tập cho con mắt nhìn ra ba tầng trước mặt: minh đường (chỗ khí dừng), án (cái giữ khí), triều (cái tạo thế). Ba tầng ấy đi theo thứ tự gần đến xa. Thiếu tầng nào, biết ngay cục hở ở đâu.
Ba lỗi hay gặp khi xem án, triều
Lỗi thứ nhất: thấy núi đẹp là gọi án. Núi đẹp ở xa vẫn là triều. Gọi nhầm triều thành án thì sẽ nghĩ minh đường đã được khóa, trong khi thật ra khí đang tràn.
Lỗi thứ hai: án càng cao càng tốt. Không phải. Án cao quá, gần quá là áp. Người ở trong nhà như bị chặn trước mặt, tầm nhìn bí, khí bức. Án là cái bàn, không phải bức tường.
Lỗi thứ ba: quên nhìn mặt núi. Một ngọn núi đứng trước mặt nhưng quay lưng, hoặc chạy ngang không ngó lại, thì không phải án, không phải triều. Nó chỉ là núi đi ngang qua. Núi hữu tình phải có mặt hướng về.
Nói thật mất lòng: có những người học phong thuỷ vài tháng, chỉ học cách bấm la bàn, chưa từng đứng trên một cuộc đất mà phân án với triều. Xem phong thuỷ mà không nhìn ra HÌNH, thì la bàn cũng chỉ là cái đĩa.
Án, triều trong nhà phố hôm nay
Các bạn ở thành phố hỏi: tôi đâu có núi? Có. Ở đô thị, nhà cửa, toà nhà chính là núi. Khối nhà là núi, đường đi là sông.
- Án của nhà phố: là thứ gần, thấp, ngay trước cửa. Có thể là bồn hoa, bức tường rào thấp, dãy nhà thấp bên kia đường. Vừa tầm thì tốt. Một bức tường cao sát ngay trước cửa thì thành áp.
- Triều của nhà phố: là những toà nhà cao ở xa, mặt hướng về phía mình, cách bởi đường, công viên, quảng trường.
- Cự Môn ở phố: là toà nhà khối hộp, đầu bằng, vuông vức. Ở xa, ngay ngắn, chầu về thì là triều vững. Áp sát ngay trước cửa thì là đè.
Còn một điều tôi luôn dặn: thấy trước nhà có toà nhà cao áp mặt, đừng vội nắn cửa, xoay hướng. Nhà ở cần đoan chính. Phong thuỷ là y học dành cho đất đai: nhà có bệnh thì chữa bệnh. Chữa bằng cách lập lại minh đường, dựng lại án gần, điều chỉnh lối khí vào. Đó là việc của Lập Cục Pháp, không phải việc của cái la bàn.
Còn cách đo chiều cao án, cách định khoảng cách cho đúng với từng căn nhà, đó là thủ pháp, phải dạy trực tiếp.
Tóm lại: gần là án, xa là triều. Án giữ khí, triều tạo thế. Có án mà không triều thì cục nhỏ mà kín. Có triều mà không án thì thế lớn mà hở. Có cả hai, lại đúng chỗ, mới là cục đẹp.
Hiểu vậy là đủ!
— Vũ Kim —
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Lập Cục Pháp: định tâm, xem cục đất trước khi bàn đến án, triều và hướng.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa 2D: vẽ nhà, đường, nhà đối diện để thấy án gần, triều xa.
- La kinh Liên Hoa: đo sơn hướng sau khi đã định đúng cục.
Bài liên quan
- Thái Cực tỏa thủy: thế nước uốn khúc tụ khí
- Long – Huyệt – Sa – Thủy
- Lý thuyết cốt lõi của Hình Pháp
- Tầm long, sa thủ và các thế sa cát hung
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Muốn tự đứng trên đất mà phân được án, triều, minh đường, hãy học Hình Pháp từ gốc. Xem các khoá học phong thuỷ Liên Hoa. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp
Án sơn và triều sơn khác nhau thế nào?
Án sơn gần, thấp, nằm ngay trước minh đường, có vai trò giữ khí. Triều sơn xa hơn, có thể cao hơn, nằm ngoài minh đường, quay mặt chầu về, có vai trò tạo thế.
Núi Cự Môn là núi như thế nào?
Cự Môn thuộc Thổ trong cửu tinh: núi đầu bằng, vai vuông, thân dày, như bình phong hay cái kho. Chủ về vững chãi, tích trữ, nhưng phải ở đúng vị trí mới tốt.
Án sơn cao bao nhiêu là vừa?
Người xưa dạy: đứng ở chỗ huyệt nhìn ra, án cao không quá lông mày, thấp không dưới ngực. Cao quá thì áp, thấp quá thì như không có.
Nhà phố có án sơn, triều sơn không?
Có. Ở đô thị, nhà cửa là núi. Thứ thấp, gần trước cửa là án; toà nhà cao ở xa, hướng về phía mình là triều. Toà nhà cao áp sát trước cửa là thế bị đè.
Có triều mà không có án thì sao?
Cục có thế lớn nhưng minh đường hở, khí đến rồi dễ tràn đi. Cần tìm hoặc lập một án gần để khóa khí lại trước mặt.
