Quý nhân tuyên bảng: thế quý sa thượng đẳng trong phong thủy

Quý nhân tuyên bảng trong phong thuỷ là tên một thế sa được xếp vào hàng quý sa thượng đẳng. Hình của nó dễ tả: một ngọn núi dáng quý nhân – thân thẳng, đầu tròn hoặc hơi nhọn, đứng ngay ngắn – đặt cạnh một ngọn núi đầu bằng ngang như tấm bảng. Nhìn từ xa, giống một vị quan đứng bên cạnh tấm bảng vàng để xướng danh. Sách cũ còn gọi là "triển cáo quý nhân" – quý nhân mở chiếu.

Nghe tên đẹp, nhiều người thấy núi có hai ngọn là gọi ngay "quý nhân tuyên bảng". Bài này giải thích thế sa đó đúng nghĩa là gì, cần những điều kiện nào, và vì sao một quý sa đẹp mà không có huyệt chân thì cũng chỉ là phong cảnh.

Sa là gì, quý sa là gì?

Trong bốn chữ Long – Huyệt – Sa – Thuỷ, sa là những núi, gò nằm xung quanh huyệt. Long là mạch đi tới, huyệt là chỗ khí dừng, thuỷ là nước giới hạn, còn sa là những thứ hộ vệ, che chắn, chầu về huyệt.

Sa có nhiều loại theo vị trí: sa bên trái gọi là Thanh Long, bên phải là Bạch Hổ, phía trước gần là án sơn, phía trước xa là triều sơn, phía sau là lạc sơn, nơi cửa nước là thuỷ khẩu sa. Sa cũng có nhiều loại theo hình: núi tròn, núi vuông, núi nhọn, núi dài, núi lượn sóng.

Quý sa là những ngọn núi có hình đặc biệt đẹp, sạch, ngay ngắn, mang tượng của sự cao quý: núi bút, núi ấn, núi cờ, núi trống, núi kho, núi quý nhân… Cổ nhân dựa vào hình tượng để luận về ứng nghiệm: núi bút gắn với văn chương, núi ấn gắn với quyền chức, núi kho gắn với của cải.

Thầy Vũ Giới giảng: "Hình nào khí đó." Hình tượng chỉ là cách người xưa ghi nhớ. Cốt lõi vẫn là khí: một ngọn núi đẹp, sạch, ngay ngắn thì khí của nó thanh, chầu về huyệt thì khí thanh đó được huyệt thu nhận.

Thế quý nhân tuyên bảng gồm những gì?

Thế này là sự kết hợp của hai hình:

• Núi quý nhân. Thường là núi dáng Mộc tinh: thân cao, thẳng, đầu tròn trịa hoặc hơi thuôn, sườn không lở. Đứng ngay ngắn như người ngồi thẳng lưng, không ngả nghiêng.
• Núi bảng. Một ngọn núi đầu bằng phẳng, dài ngang, hai đầu vuông vức như tấm bảng hay tấm bình phong. Dáng này thuộc Thổ tinh.

Khi hai hình đứng cạnh nhau – quý nhân bên cạnh, bảng ngang bên kia hoặc phía trước – người xưa hình dung cảnh quan lại cầm chiếu, đứng trước bảng để công bố danh sách người đỗ đạt. Vì thế thế này thường được gắn với khoa cử, danh tiếng, được người trên biết đến.

Về ngũ hành, Mộc đứng cạnh Thổ có thể khắc nhau. Nhưng trong sa pháp, đây là Mộc dựa vào Thổ mà đứng vững, Thổ có Mộc mà không trơ. Âm dương cũng vậy: quý nhân cao thẳng là dương, bảng bằng phẳng là âm. Có cao có thấp, có đứng có nằm, mới thành một cặp hữu tình.

Thầy Vũ Giới giảng: "Không thấu luật âm dương thì đừng hành phong thuỷ!"

Điều kiện để một quý sa thật sự là quý

Không phải cứ có núi cao cạnh núi bằng là thành quý nhân tuyên bảng. Cổ nhân đặt ra nhiều điều kiện, có thể gom lại thành năm:

1. Hình phải sạch. Núi không bị lở, không lộ đá trơ, không bị xẻ đường, đào mỏ. Quý nhân mà mặt mũi tổn thương thì không còn là quý nhân.
2. Dáng phải ngay. Núi quý nhân đứng thẳng, không nghiêng ra ngoài. Núi bảng nằm ngang, không lệch một đầu cao một đầu thấp quá mức.
3. Phải hữu tình. Mặt núi quay về phía huyệt, như người đang nhìn mình. Núi quay lưng, quay sườn về phía huyệt thì dù đẹp cũng là vô tình.
4. Vị trí phải đúng. Quý sa đẹp nhất khi nằm ở phía trước làm triều, hoặc hai bên làm hộ vệ, trong tầm nhìn tự nhiên từ huyệt, không quá xa đến mức mờ nhạt, không quá gần đến mức áp đảo.
5. Tỉ lệ phải cân. Quý nhân không quá cao lấn át cả cục, bảng không quá dài như bức tường chắn trước mặt.

Năm điều này là lý pháp. Đứng chỗ nào để thấy núi "nhìn mình", khoảng cách nào là vừa, đó là thủ pháp phải học trực tiếp ngoài thực địa.

Có quý sa mà không có huyệt thì sao?

Đây là chỗ nhiều người lầm nhất. Thấy một cặp núi quý nhân tuyên bảng đẹp, họ cho rằng cả vùng đều tốt, đặt nhà, đặt mộ ở đâu nhìn thấy núi là được.

Thật ra sa chỉ là khách. Huyệt mới là chủ. Khách quý đến mấy mà nhà không có chủ thì khách cũng chẳng biết chầu ai. Quý sa phát huy được là khi nó chầu về một huyệt chân thật: có long mạch đi tới, có khí dừng, có nước giới hạn.

Có mấy trường hợp thường gặp:

• Quý sa đẹp, huyệt chân – sa và huyệt tương ứng, đây là thế tốt trọn vẹn.
• Quý sa đẹp, huyệt giả – đứng chỗ khí không dừng mà nhìn núi đẹp. Núi vẫn đẹp, nhưng không phải của mình.
• Quý sa đẹp, nhưng chầu về chỗ khác – núi hữu tình với một thung lũng bên cạnh, còn với chỗ mình đứng thì chỉ thấy sườn.

Không có Hình thì Khí không tụ. Không có Cục tốt thì hướng tốt cũng chẳng để làm gì. Cũng vậy, không có huyệt chân thì quý sa cũng chẳng để làm gì.

Gần và xa: khoảng cách của quý sa

Một điều ít được nói đến là khoảng cách. Cùng một ngọn núi đẹp, đứng gần thì thấy khác, đứng xa thì thấy khác. Sa pháp không chỉ hỏi "núi gì" mà còn hỏi "núi cách bao xa".

Sa gần – trong vòng minh đường – có lực mạnh, ứng nhanh, nhưng nếu hình không đẹp thì cũng gây hại nhanh. Sa xa – ở tầng triều sơn – lực nhẹ hơn, ứng chậm hơn, nhưng bền và rộng. Quý nhân tuyên bảng thường đẹp nhất ở khoảng cách trung: đủ gần để thấy rõ dáng núi, đủ xa để không bị núi áp.

Có một cách nhìn đơn giản mà người xưa hay dùng: đứng tại huyệt, nhìn thẳng ra trước, nếu đỉnh núi quý nhân nằm khoảng ngang tầm mắt hoặc cao hơn một chút, đó là vừa. Phải ngửa cổ mới thấy đỉnh thì là quá gần, quá cao. Phải nheo mắt mới thấy hình thì là quá xa.

Khoảng cách cũng liên quan đến tầng cục. Quý sa ở tầng đại cục ảnh hưởng cả vùng, cả làng; quý sa ở tầng tiểu cục ảnh hưởng một nhà, một mộ. Đừng lấy ngọn núi đẹp cả vùng đều thấy để nói riêng cho một căn nhà.

Những hiểu lầm quanh "quý nhân" trong phong thuỷ

Quý nhân sơn là bảo đảm đỗ đạt

Phong thuỷ là y học cho đất đai, không phải phép làm giàu, làm sang tức thì. Một thế sa đẹp là một điều kiện thuận, còn đỗ đạt hay không còn do người học có chăm, có đức, có đúng thời hay không. Nói "có núi này là chắc chắn thành danh" là nói quá.

Núi càng cao càng quý

Quý ở chỗ đẹp, sạch, ngay, hữu tình, không ở chỗ cao. Núi cao quá lấn át huyệt thì thành áp, như người đứng quá sát mặt mình, không còn là kính cẩn mà là đè nén.

Quý nhân nào cũng giống nhau

Cổ thư phân nhiều loại quý nhân theo dáng và vị trí: quý nhân cưỡi ngựa, quý nhân ngồi ghế, quý nhân cầm hốt, quý nhân tuyên bảng… Mỗi loại có cách luận riêng. Học vội thì gom tất cả vào một chữ "quý nhân", mất hết cái tinh tế của sa pháp.

Chỉ cần nhìn ảnh là biết

Ảnh có thể làm núi trông ngay ngắn hơn, đẹp hơn thực tế, nhất là khi chụp từ xa, đã chỉnh màu. Muốn kết luận một thế sa, phải đứng tại chỗ, nhìn từ đúng vị trí huyệt.

Quý sa trong đô thị: toà nhà cũng là "núi"

Ở phố, ta không có núi, nhưng có nhà cao, có toà tháp, có công trình lớn. Trong Hình Pháp, những khối đó cũng được đọc như sa.

• Một toà nhà gọn gàng, cân đối, mặt chính quay về phía nhà mình, nằm ở khoảng cách vừa phải phía trước – có thể đọc như một triều sơn đẹp.
• Một dãy nhà thấp, mái bằng, chạy ngang song song phía trước – có thể đọc như án sơn dạng bảng.
• Ngược lại, toà nhà góc cạnh sắc nhọn chĩa về phía mình, hoặc khối nhà khổng lồ sát mặt tiền, là sa xấu – hình sát, thế sát.

Người làm phong thuỷ trong đô thị không chọn được núi, nhưng đọc được sa để lập cục: hướng nào nên mở để đón cảnh đẹp, hướng nào nên che để tránh hình sát. Tầm long là tìm mỏ vàng có sẵn, lập cục là luyện bùn thành vàng.

Học sa pháp từ đâu?

Sa pháp là một phần của Hình Pháp – phần mà Liên Hoa coi là gốc. Nhất hình nhì số: hình thế chiếm phần lớn, lý số đến sau. Muốn đọc được quý sa, người học cần đi qua ba chặng:

1. Thuộc ngũ tinh. Phân biệt được núi Kim (tròn), Mộc (thẳng), Thuỷ (lượn sóng), Hoả (nhọn), Thổ (vuông bằng). Đây là bảng chữ cái của sa pháp.
2. Nhìn được tình. Biết núi nào quay mặt, núi nào quay lưng; núi nào ôm, núi nào chạy. Đây là ngữ pháp.
3. Đặt sa vào cục. Biết sa đó chầu về huyệt nào, ở tầng đại cục hay tiểu cục. Đây là viết thành câu.

Ba chặng này cần thời gian, cần có thầy chỉ trên thực địa. Phong thuỷ không có "mì ăn liền".

Tóm lại: quý nhân tuyên bảng là thế một ngọn núi dáng quý nhân đứng cạnh một ngọn núi đầu bằng như tấm bảng, được xếp vào quý sa thượng đẳng. Muốn là quý thật, sa phải sạch, ngay, hữu tình, đúng vị trí, cân tỉ lệ – và trên hết phải chầu về một huyệt chân. Sa là khách, huyệt là chủ.

Đại đạo chí giản. Hiểu vậy là đủ!

— Vũ Kim —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

• Lập Cục Pháp: định tâm, xem cục đất trước khi bàn đến sa và hướng.
• Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa 2D: vẽ nhà và các khối nhà xung quanh để đọc sa trong đô thị.
• La kinh Liên Hoa: đo phương vị của quý sa sau khi đã định đúng tâm.

Bài liên quan

• Tầm long, sa thủ và các thế sa cát hung
• Án sơn, triều sơn và núi Cự Môn
• Định tâm thế đất: vị trí quan trọng nhất
• Long – Huyệt – Sa – Thủy

Câu hỏi thường gặp

Quý nhân tuyên bảng là gì?

Là thế sa gồm một ngọn núi dáng quý nhân (thân thẳng, đầu tròn) đứng cạnh một ngọn núi đầu bằng như tấm bảng. Cổ nhân xếp vào quý sa thượng đẳng, gắn với danh tiếng, khoa cử.

Có quý nhân sơn thì chắc chắn đỗ đạt không?

Không. Quý sa là điều kiện thuận, không phải bảo đảm. Kết quả còn tuỳ vào huyệt có chân không, người có nỗ lực, có đức, có gặp thời hay không.

Quý sa nằm ở đâu thì tốt nhất?

Thường là phía trước làm triều sơn hoặc hai bên làm hộ vệ, trong tầm nhìn tự nhiên từ huyệt, mặt núi quay về phía huyệt.

Nhà phố có quý sa không?

Có theo nghĩa rộng. Toà nhà gọn gàng, cân đối, quay mặt về phía nhà mình ở khoảng cách vừa phải có thể đọc như triều sơn đẹp; khối nhà sắc nhọn, áp sát là hình sát.

Ngũ tinh trong sa pháp là gì?

Là năm dáng núi theo ngũ hành: Kim tròn, Mộc thẳng, Thuỷ lượn sóng, Hoả nhọn, Thổ vuông bằng. Nhận ra ngũ tinh là bước đầu để đọc sa.