Kiềm huyệt là gì? Hai tay núi ôm, minh đường mở trong phong thủy

Kiềm huyệt là một trong bốn dáng huyệt căn bản của phong thủy hình thế: hai tay núi kẹp ôm hai bên, ở giữa mở ra một minh đường rộng và phẳng, phía trước là ruộng đồng hoặc nước tụ. Nhìn qua thì rất dễ nhận, vì cái thế "hai càng ôm vào" ấy ai cũng thấy. Nhưng chính vì dễ thấy nên cũng dễ nhầm.

Thầy Vũ Giới thường nhắc học trò: "Xem phong thủy mà không nhìn ra HÌNH, thì la bàn cũng chỉ là cái đĩa." Với kiềm huyệt cũng vậy. Thấy hai núi kẹp lại chưa có nghĩa là có huyệt. Phải biết kẹp thế nào là ôm, thế nào là bóp; minh đường thế nào là tụ, thế nào là tán; và huyệt thật nằm ở đâu trong cái lòng kiềm ấy.

Bài này đi từ chữ "kiềm" đến cách đọc một thế kiềm ngoài thực địa, những sai lầm hay gặp, và bài học cho nhà ở hôm nay.

Kiềm huyệt là gì? Giải nghĩa từng chữ

Người xưa chia hình huyệt làm bốn loại lớn: Oa – Kiềm – Nhũ – Đột. Oa là lõm như tổ chim, như lòng bàn tay ngửa. Kiềm là chẻ đôi như cái càng, cái kìm. Nhũ là nhô như bầu vú. Đột là gồ lên như cái bọc. Bốn hình ấy không phải bốn "mẫu" để đem đi so cho khớp, mà là bốn cách khí dừng lại trên mặt đất.

Chữ Kiềm (鉗) nghĩa là cái kìm, cái kẹp. Kiềm huyệt là chỗ đầu mạch tách ra hai chân, hai chân ấy duỗi về phía trước như hai cánh tay, ở giữa để lại một khoảng đất trũng nhẹ. Huyệt nằm ở đầu khoảng trũng, sát chỗ hai chân tách nhau.

Vận là vận động. Khí cũng vậy, phải có đường đi và có chỗ dừng. Mạch chạy tới, chẻ làm hai, khí theo hai chân ôm ra trước rồi vòng lại, bị giữ trong lòng kiềm. Cho nên kiềm huyệt thuộc dáng dương huyệt mở miệng: mở ra để đón, ôm lại để giữ.

Hiểu vậy là đủ! Cái cốt không nằm ở hình cái kìm, mà nằm ở chỗ: có ôm mà không bóp, có mở mà không tán.

Hai tay núi kẹp ôm: ôm thế nào mới là tốt

Hai chân của kiềm, trong ngôn ngữ phong thủy, chính là Long và Hổ của huyệt – Thanh Long bên trái, Bạch Hổ bên phải khi đứng ở huyệt nhìn ra. Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, long và hổ là một cặp âm dương. Có cặp đôi chính phối thì khí mới hoà, mới sinh. Một bên mạnh quá, một bên yếu quá là lệch.

Khi đọc hai tay kiềm, nên xét năm điều:

1. Độ dài: hai chân phải đủ dài để ôm qua trước huyệt. Chân quá ngắn thì minh đường hở, gió lùa vào thẳng huyệt.
2. Độ cao: hai chân cao vừa tầm, che được gió mà không đè lên huyệt. Núi kẹp cao vượt hẳn huyệt là thế "bị ép".
3. Độ cong: chân phải cong vào như cánh tay ôm, không thẳng đuột chạy đi như hai đường ray.
4. Đầu chân: đầu hai chân nên quay vào nhau, có giao, có khoá. Đầu chân chĩa ra ngoài là khí theo đó mà đi.
5. Cân đối: không cần bằng nhau tuyệt đối, nhưng phải tương xứng. Long dài hổ ngắn hay hổ dài long ngắn đều có cách luận riêng, nhưng nếu chênh nhau quá thì cục lệch.

Thế kiềm tốt nhìn từ trên xuống giống hai cánh tay người mẹ ôm đứa con vào lòng: vòng vào, mềm, có hơi ấm. Thế kiềm xấu giống hai cái càng cua kẹp chặt: cứng, sắc, bóp lấy cái ở giữa.

Minh đường mở rộng: cái lòng của kiềm huyệt

Hai tay núi là cái vỏ. Minh đường mới là cái lòng. Minh đường là khoảng đất trống trước huyệt, nơi khí tụ lại, nơi nước gom về. Trong thế kiềm, minh đường chính là khoảng đất giữa hai chân.

Có ba tầng minh đường cần phân biệt:

• Nội minh đường: khoảng đất ngay trước huyệt, nằm gọn trong hai chân kiềm. Phải phẳng, hơi trũng, khô ráo, không lồi lõm. Đây là chỗ "giữ khí" gần nhất.
• Trung minh đường: khoảng giữa đầu hai chân kiềm và núi án. Ruộng đồng, đất bằng ở đây là tốt.
• Ngoại minh đường: khoảng xa phía trước, ra tới triều sơn và dòng nước lớn.

Người ta hay chụp ảnh một thung lũng có hai sườn núi kẹp, giữa là ruộng lúa phẳng mênh mông, rồi bảo "đây là kiềm huyệt". Cái phẳng ấy đúng là dấu hiệu tốt. Nhưng phẳng mà rộng quá, không có gì thu lại, thì khí tán. Phẳng mà dốc đổ ra ngoài, nước chảy thẳng đi, thì khí cũng theo nước mà đi.

Câu chốt ở đây: minh đường phải "tụ" chứ không chỉ "rộng". Rộng mà có thu, có khoá ở thủy khẩu thì là đại minh đường. Rộng mà trống trải, nước một đi không trở lại, thì gọi là minh đường tán.

Huyệt nằm ở đâu trong lòng kiềm?

Đây là chỗ người học hay sai nhất. Thấy hai núi kẹp, nhiều người chấm ngay chính giữa minh đường. Thực ra huyệt của thế kiềm thường nằm ở đầu lòng kiềm – chỗ sát nơi mạch chẻ đôi, hơi cao hơn minh đường một chút, lưng tựa vào đầu mạch.

Vì sao? Vì khí đi theo mạch. Mạch tới đầu kiềm thì dừng, chẻ đôi. Chỗ dừng ấy là chỗ khí kết. Hai chân kiềm chỉ làm nhiệm vụ hộ vệ, minh đường làm nhiệm vụ chứa. Chấm huyệt ra giữa minh đường là bỏ chỗ khí kết mà ngồi vào chỗ khí chứa – giống như bỏ cái giếng mà ngồi giữa ruộng chờ nước.

Thầy Vũ Giới giảng: "Không có Hình thì Khí không tụ. Không có Cục tốt thì hướng tốt cũng chẳng để làm gì." Cái hình ở đây là hình mạch dừng. Thấy được chỗ mạch dừng thì thấy được huyệt.

Một vài dấu hiệu giúp nhận đầu lòng kiềm:

• Phía sau có một gò nhỏ, như cái gối, gọi là gối huyệt hay huyệt tinh.
• Hai bên có hai đường nước rất nhỏ, gần như không thấy, chảy dọc hai chân kiềm rồi gặp nhau phía trước – người xưa gọi là hà thủy hay thủy giới.
• Đất ở đầu lòng khô, chắc, màu tươi hơn đất trũng phía trước.
• Đứng ở đó thấy kín gió, yên, nhìn ra thì minh đường mở trước mặt, án sơn ứng phía xa.

Đó là lý pháp. Còn chấm chính xác điểm huyệt, độ sâu, phân kim là thủ pháp, phải dạy trực tiếp ở thực địa.

Bốn thế kiềm hay gặp và cách luận

Sách xưa chia kiềm huyệt ra nhiều cách. Đi từ gốc để hiểu, có thể gom về bốn thế chính:

Thế kiềm	Hình dạng	Cách luận
Trực kiềm	Hai chân thẳng, song song, duỗi dài	Ôm kém, khí dễ chạy theo hai chân ra ngoài. Cần có án sơn gần chặn trước mới dùng được.
Khúc kiềm	Hai chân cong vào như cánh tay	Thế ôm tốt nhất, khí được giữ trong lòng. Đây là kiềm huyệt chuẩn.
Đoản kiềm	Hai chân ngắn, vừa đủ ôm huyệt	Huyệt kín nhưng minh đường hẹp, hợp với cục nhỏ, không chứa được cục lớn.
Trường kiềm	Hai chân dài vượt xa phía trước	Minh đường sâu, nếu đầu chân giao nhau thì rất quý; nếu không giao thì khí thoát ở cửa kiềm.

Ngoài ra còn những biến thể như song kiềm (hai lớp chân ôm lồng vào nhau), đơn kiềm (một chân dài ôm qua, một chân ngắn), lệch kiềm (huyệt nằm lệch về một bên). Mỗi biến thể có cách lập hướng riêng. Không nên học thuộc tên mà quên cái gốc: xem khí có được giữ hay không.

Ba sai lầm thường gặp khi đọc kiềm huyệt

Sai lầm thứ nhất: thấy hai núi kẹp là tưởng có huyệt

Hai núi kẹp lại có thể chỉ là một khe núi, một hẻm gió. Hẻm gió thì gió lùa mạnh, khí không tụ được. Phân biệt bằng cách xem: hai bên có cùng một mạch tách ra không? Nếu hai núi là hai mạch khác nhau, chạy song song, thì đó chỉ là khe giữa hai mạch, không phải kiềm.

Sai lầm thứ hai: chấm huyệt giữa minh đường

Như đã nói ở trên, chỗ trũng nhất giữa minh đường là chỗ nước gom, đất ẩm. Đặt mộ ở đó thì ẩm thấp, nước ngấm. Đặt nhà ở đó thì nền ẩm, khí trệ. Huyệt phải ở đầu lòng kiềm, có tựa, có gối.

Sai lầm thứ ba: bỏ quên thủy khẩu

Kiềm huyệt có minh đường rộng, nên nước trong lòng kiềm phải có đường ra. Đường ra ấy gọi là thủy khẩu. Thủy khẩu hẹp, có núi nhỏ đứng giữa như chốt cửa thì khí được khoá lại. Thủy khẩu mở toang, nước chảy thẳng thì minh đường dù đẹp mấy cũng là minh đường tán.

Đại đạo chí giản. Ba sai lầm ấy đều quy về một chỗ: nhìn thấy cái hình bên ngoài mà không đọc ra đường đi của khí.

Bài học cho nhà ở: thế "kiềm" trong dương trạch

Kiềm huyệt là chuyện núi đồi, nhưng nguyên lý của nó dùng được cho nhà ở hôm nay, vì "hình nào khí đó" – nguyên lý gốc không đổi khi đổi từ núi sang phố.

Một căn nhà nằm trong thế kiềm khi:

• Phía sau có nhà cao hơn hoặc khối công trình đặc, làm chỗ tựa – giống đầu mạch.
• Hai bên có nhà hàng xóm hoặc tường rào ôm vào, không quá cao, không quá sát – giống hai chân kiềm.
• Phía trước có sân, khoảng lùi, hoặc đường rộng vừa phải – giống minh đường.
• Xa hơn có công trình làm án, chặn bớt sự trống trải.

Ngược lại, căn nhà bị hai khối nhà cao tầng kẹp sát hai bên, trước mặt là con đường thẳng tắp lao đi, là thế "kiềm bóp" – có kẹp mà không ôm, có mở mà không tụ. Gặp thế này không cần hoảng. Phong thủy là y học cho đất đai: nhà bệnh thì chữa. Có thể tạo minh đường trong nhà bằng sân trước, hiên sâu; tạo án bằng tường thấp, bồn cây; tạo thủy khẩu bằng cách tổ chức lối vào cho có vòng, có khúc.

Với nhà phố, cái quan trọng nhất là định tâm. Tâm thực của căn nhà trong thế kiềm thường không nằm chính giữa mảnh đất, mà lùi về phía sau, chỗ có tựa. Dùng công cụ Lập Cục Pháp để xác định tâm thực trước khi bàn đến hướng.

Đọc một bức ảnh "kiềm huyệt" trên mạng thế nào cho đúng

Trên mạng hay có ảnh chụp từ xa một vùng núi kẹp hai bên, ruộng lúa ở giữa, kèm câu hỏi "đây có phải kiềm huyệt không?". Ảnh giúp đọc được đại cục: có hai chân ôm, có minh đường. Nhưng ảnh không cho biết:

• Hai chân có cùng một mạch hay không.
• Độ cao thật của hai chân so với huyệt.
• Gió thổi từ đâu, mạnh yếu ra sao.
• Đất ở đầu lòng kiềm khô hay ẩm, chắc hay bở.
• Nước trong minh đường đi về đâu, thủy khẩu có khoá hay không.

Cho nên trả lời đúng nhất cho câu hỏi ấy là: "Có dáng kiềm. Còn có huyệt hay không, phải đến tận nơi." Nói vậy không phải để giữ nghề. Nói vậy vì đó là sự thật của nghề. Đèn pin không tự soi sáng chính nó đâu các bạn – nhìn ảnh mà kết luận thì chính mình cũng không thấy được cái mình đang thiếu.

Tóm lại: kiềm huyệt là thế hai chân ôm, minh đường mở. Ôm phải mềm, mở phải tụ, huyệt ở đầu lòng, nước có khoá. Thấy được bốn điều ấy là đã đi đúng đường. Còn lại là công phu của nhãn pháp, phải đi thực địa cùng thầy mới luyện được.

— Vũ Kim —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

• La kinh Liên Hoa – đo hướng huyệt, hướng nhà sau khi đã định hình (miễn phí).
• Lập Cục Pháp – xác định tâm thực của căn nhà, mảnh đất (miễn phí).
• Thước Lỗ Ban Liên Hoa – cung 38,8 cm cho âm phần, mộ, bàn thờ; 42,9 cm cho dương trạch.

Bài liên quan

• Cách tìm huyệt trong phong thủy: vì sao khó và nên nhìn từ đâu
• Chân huyệt, giả huyệt, hoa huyệt: phân biệt trong phong thủy
• Bốn câu khẩu quyết tìm huyệt tốt trong phong thủy
• Trục huyệt, minh đường, án, triều: đọc cục phong thủy

Câu hỏi thường gặp

Kiềm huyệt khác oa huyệt ở điểm nào?

Oa huyệt là chỗ lõm tròn như lòng bàn tay ngửa, khí tụ ở giữa lòng. Kiềm huyệt là mạch chẻ đôi thành hai chân duỗi ra trước, huyệt ở đầu lòng kiềm, sát chỗ hai chân tách nhau.

Kiềm huyệt dùng cho mộ hay cho nhà?

Cả hai. Với âm trạch, đó là thế đặt mộ. Với dương trạch, nguyên lý "có tựa, có ôm, có minh đường" dùng để đọc và sửa thế nhà, kể cả nhà phố.

Hai chân kiềm không đều nhau thì có sao không?

Không cần đều tuyệt đối, nhưng phải tương xứng. Chênh nhau quá thì cục lệch, khí dồn một bên, lúc ấy phải xét lại vị trí huyệt và hướng.

Minh đường rộng có phải lúc nào cũng tốt?

Không. Minh đường phải tụ chứ không chỉ rộng. Rộng mà thủy khẩu mở toang, nước chảy thẳng đi thì khí tán.

Có tự xác định kiềm huyệt qua ảnh vệ tinh được không?

Ảnh vệ tinh giúp nhìn đại cục và dáng kiềm, nhưng không cho biết độ cao thật, gió, chất đất và đường nước. Kết luận phải ở thực địa.