Khẩu quyết tầm long là những câu nghề ngắn mà người xưa dùng để nhìn thế núi, đoán nơi khí dừng và chọn huyệt cho mộ phần. Loạt bài này sưu tầm các khẩu quyết phong thuỷ mộ phần còn rời rạc trong sách vở và lời truyền dân gian, tách bạch câu nào có gốc kinh điển, câu nào là kinh nghiệm truyền miệng, rồi luận lại theo Hình Pháp Liên Hoa. Bài đầu tiên gom sáu câu về cách xem thế núi.
Trả lời nhanh: Các khẩu quyết tầm long sưu tầm được phần lớn quy về một ý: xem thế trước, xem hình sau. Long thật phải có nhiều lớp núi quấn giữ khí (Hám Long Kinh), huyệt phải tàng phong tụ khí (Táng Kinh), cả dãy núi phải có khởi phục sống động. Câu có gốc kinh điển dùng được ngay để học xem đất; câu truyền miệng cần đối chiếu lại với sách gốc.
"Xem phong thuỷ mà không nhìn ra HÌNH, thì la bàn cũng chỉ là cái đĩa." — Thầy Vũ Giới
Bài viết là tài liệu sưu tầm để tham khảo, ở góc độ học thuật và văn hoá; chỉ nhặt những câu có giá trị để luận lại theo lý phong thuỷ.
"Tầm long thiên vạn khán triền sơn" nghĩa là gì?
Câu này nghĩa là: muốn tìm long thật, phải xem những lớp núi quấn quanh long, vì mỗi lớp núi quấn là một lớp khoá giữ khí. Đây là câu có gốc kinh điển, nằm trong Hám Long Kinh của Dương Quân Tùng – bậc tổ của phái Hình Thế.
Tầm long thiên vạn khán triền sơn, nhất trùng triền thị nhất trùng quan, quan môn nhược hữu thiên trùng toả, định hữu vương hầu cư thử gian.
Giải nghĩa từng chữ. Tầm là tìm. Long là mạch núi, đường đi của khí. Triền là núi nhỏ chạy theo quấn lấy mạch chính. Quan là cửa ải. Toả là khoá. Ghép lại: tìm long thì phải xem núi quấn; một lớp quấn là một lớp quan; cửa quan có ngàn lớp khoá thì ắt có vương hầu ở trong.
Hiểu sai thường gặp. Nhiều người đi xem đất chỉ nhìn ngọn núi cao nhất, đẹp nhất. Dương Quân Tùng dạy ngược lại: cái quý nằm ở chỗ khí được giữ kín hay không. Mạch long trơ trọi, không có núi quấn hộ vệ, gọi là long cô; đẹp mấy cũng chỉ phát nhỏ, không bền.
Luận theo Hình Pháp Liên Hoa. Hình Pháp Liên Hoa là tên Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) đặt cho toàn bộ phép dụng hình: loan đầu, hình thế, hình thể, hình sát, thế sát. Trong hệ này, núi quấn và thuỷ khẩu khoá kín là điều kiện để khí tụ; không có lớp khoá thì khí tiết ra như nước đổ vào chậu thủng. Phong Thuỷ Liên Hoa xét hình trước, số sau: hình thế khoảng 70%, lý số khoảng 30%.
Tóm lại: đếm lớp núi quấn trước khi khen ngọn núi chính.
Bốn câu tả núi Phi Nga nói gì về một huyệt mộ tốt?
Bốn câu này tả một huyệt trường đủ tứ thú: hai bên có sa khoá ôm vào, sau có núi cao làm chẩm, trước là đất bằng, huyệt kết ở chính giữa. Đây là câu nghề truyền miệng tả thế núi; bản chép còn sai lệch vài chữ nên nguyên văn chưa khôi phục được chắc chắn.
"…khoá chặt song ngang, phân biệt ở hai bên, núi cao đất bằng, hô (hấp) chôn ở giữa."
Giải nghĩa. "Khoá chặt song ngang, phân biệt ở hai bên" là hai dải sa chạy ngang ôm vào, tức Thanh Long bên trái và Bạch Hổ bên phải. "Núi cao" là núi dựa phía sau, tức Huyền Vũ. "Đất bằng" là minh đường phía trước, nơi khí và nước tụ lại. "Chôn ở giữa" là huyệt nằm chính giữa, nơi khí ra vào được.
Gốc kinh điển của ý này. Câu nghề không phải kinh văn, nhưng ý trùng với Táng Kinh của Quách Phác: giữ cho khí không tán và cho khí có chỗ dừng, đời sau gọi gọn là "tàng phong tụ khí".
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa. Thầy Vũ Giới giảng: "Long hổ chỉ là cái tên biểu thị động – tĩnh trong quan hệ phu thê chính phối của âm dương nhị khí." Phu thê chính phối là cặp âm – dương đúng bộ thì mới sinh khí: mạch – thuỷ, long – hổ, núi sau – đất trước. Như vậy bốn câu tả núi Phi Nga không phải bốn con vật canh mộ, mà là bốn mặt âm dương của một huyệt trường. Thiếu một mặt, cục lệch. Lệch thì khí không tụ.
"Đọc ngược được Táng Kinh, một mắt định huyệt" có phải thần thông?
Không phải thần thông. "Một mắt định huyệt" là thuộc lý đến mức nhìn hình thế biết ngay khí dừng ở đâu, có được nhờ thuộc kinh và nhiều năm đi núi. Đây là câu nghề truyền miệng, nói về trình độ của người xem đất chứ không phải phép màu.
Đọc ngược được Táng Kinh, một mắt định huyệt.
Giải nghĩa. "Đọc ngược" là thuộc làu đến mức đọc từ cuối lên đầu cũng được. Táng Kinh (còn gọi Táng Thư) tương truyền của Quách Phác đời Tấn, là gốc lý luận của âm trạch. Câu nổi tiếng nhất của sách là: "Khí thừa phong tắc tán, giới thuỷ tắc chỉ" – khí gặp gió thì tán, gặp nước thì dừng.
Luận theo Hình Pháp. Nhãn pháp là con mắt nhìn hình thế trên thực địa, một trong bốn quyết Thư – Pháp – Nhãn – Tâm mà Phong Thuỷ Liên Hoa dùng. Có Thư (thuộc kinh) mà chưa có Nhãn (đi thực địa) thì mới là đọc sách. "Một mắt định huyệt" là khi các quyết đã gặp nhau. Không có lối tắt: Thầy Vũ Giới phản đối lối học "mì ăn liền", phong thuỷ sư cần khoảng 24–26 tháng qua bốn tầng đọc sách – học Zoom – giải đáp trực tiếp – thực địa.
Vì sao xem núi phải nhìn xu thế cả dãy, không nhìn chỗ bằng?
Vì thế của cả dãy núi quyết định long sống hay long chết; chỗ bằng phẳng cục bộ chỉ là hình tại huyệt. Câu nghề truyền miệng nói "nhìn núi không ưa bằng – nhìn xu thế của cả dãy núi", và ý này có gốc trong Táng Kinh.
Nhìn núi không ưa bằng – nhìn xu thế của cả dãy núi.
Gốc kinh điển. Táng Kinh của Quách Phác có câu: "Thiên xích vi thế, bách xích vi hình" – ngàn thước là thế, trăm thước là hình. Thế là tổng thể cả dãy núi nhìn từ xa. Hình là cục bộ tại huyệt nhìn từ gần.
Long sống và long chết khác nhau thế nào? Long sống là mạch núi có khởi có phục, nhấp nhô, uốn lượn như con rắn đang bò. Long chết là mạch núi phẳng lì, cứng đờ, thẳng tuột, khí không hành. Trong địa lý cổ gọi là sinh long và tử long.
| Tiêu chí | Sinh long (long sống) | Tử long (long chết) |
|---|---|---|
| Dáng mạch | Khởi phục, nhấp nhô | Phẳng lì, đơn điệu |
| Đường đi | Uốn lượn, có chuyển hướng | Thẳng cứng như cây gậy |
| Núi quấn | Có triền hộ hai bên | Trơ trọi, long cô |
| Kết huyệt | Có chỗ khí dừng | Khí trượt qua, không dừng |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa. Phong Thuỷ Liên Hoa phân biệt hình thể (hình tướng cụ thể của núi, đất) và hình thế (cách thu lai long và thuỷ khẩu, cái dụng của hình thể). "Thế trước, hình sau" là đứng xa nhìn cả dãy để biết long từ đâu tới, rồi mới đến gần xem hình tại huyệt. Nhiều người đến khu đất là cắm la kinh ngay. Thầy Vũ Giới nói thẳng: "Định cục là dựa vào hình, còn lý khí thì dựa vào số."
Đồng lúa còi một mảng thì bên dưới có gì?
Một mảng cây cỏ còi cọc giữa vùng xanh tốt cho biết đất bên dưới khác thường: có lớp nện cứng, đá ong, hoặc ẩm lạnh bất thường. Người xưa dùng dấu hiệu này để đoán "bảy phần bên dưới có mộ cổ"; đó là kinh nghiệm truyền miệng, không phải kinh văn.
Cả đồng lúa tốt, riêng một mảng giữa đồng còi cọc – bảy phần bên dưới có mộ cổ.
Ý dùng được cho người lo mộ phần. Cây cỏ là chỉ báo sinh khí và cấu trúc đất. Khi chọn đất mới để an táng gia tiên, gia chủ nên quan sát kỹ thực vật quanh khu đất:
- Cỏ xanh mượt, đất tơi, rễ ăn đều: nơi khí sinh, đất thoát nước tốt.
- Cỏ úa thành từng mảng giữa vùng xanh: đất có lớp cứng hoặc đá bên dưới, cần xem lại.
- Rêu đen, nấm mốc, đất nhão lạnh: đất âm thấp, dễ đọng nước.
Luận theo nguyên lý gốc. Thầy Vũ Giới coi phong thuỷ là "y học dành cho đất đai". Cây cỏ là sắc mặt của đất: thầy thuốc nhìn sắc mặt biết bệnh, người xem đất nhìn cây cỏ biết khí.
Càn Lăng "thế núi đối ứng Bắc Đẩu" là phong thuỷ tinh tượng gì?
Phong thuỷ tinh tượng là lối kết hợp địa lý với thiên văn: hình núi dưới đất được đặt cho tương ứng với tượng sao trên trời. Tư liệu cổ thường nhắc Càn Lăng – lăng mộ đời Đường – với thế Lương Sơn và Nhũ Sơn "đối ứng thất tinh Bắc Đẩu", tương truyền do Viên Thiên Cương và Lý Thuần Phong chọn đất.
Thế núi Lương Sơn và Nhũ Sơn đối ứng thất tinh Bắc Đẩu – phong thuỷ tinh tượng.
Gốc kinh điển của ý "trời tượng, đất hình". Hệ Từ trong Kinh Dịch có câu: "Tại thiên thành tượng, tại địa thành hình" – trên trời thành tượng, dưới đất thành hình. Phong thuỷ cổ lấy câu này làm nền cho việc đối chiếu núi sông với tinh tú. Phần "do Viên Thiên Cương, Lý Thuần Phong vẽ" là lời tương truyền, chưa có văn bản xác minh.
Điều có thật. Càn Lăng nổi tiếng với lối "dĩ sơn vi lăng" – lấy cả ngọn núi làm lăng, Lương Sơn làm chủ phong, hai đỉnh phía nam như hai cửa khuyết.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa. Thông thiên thấu địa là một nguyên lý của Phong Thuỷ Liên Hoa: trên thông với trời, dưới tiếp với đất, thì cục mới có sự sống. Nhưng thứ tự vẫn là hình trước. Một quả đồi không có thế, gán tên sao nào cũng không thành đế lăng.
Tóm lại: sáu khẩu quyết tầm long dạy điều gì?
Sáu câu tầm long trong bài này quy về một trình tự xem đất mộ có thể học được:
| Khẩu quyết | Nguồn gốc | Bài học |
|---|---|---|
| Tầm long thiên vạn khán triền sơn | Hám Long Kinh – Dương Quân Tùng | Đếm lớp núi quấn giữ khí |
| Khoá chặt song ngang… chôn ở giữa | Câu nghề truyền miệng, ý hợp Táng Kinh | Huyệt đủ tứ thú, tàng phong tụ khí |
| Đọc ngược Táng Kinh, một mắt định huyệt | Câu nghề truyền miệng | Thư và Nhãn phải đi cùng nhau |
| Nhìn xu thế cả dãy núi | Câu nghề, gốc Táng Kinh "thiên xích vi thế" | Thế trước, hình sau |
| Đồng lúa còi một mảng | Câu nghề truyền miệng | Cây cỏ là sắc mặt của đất |
| Càn Lăng đối ứng Bắc Đẩu | Lời tương truyền; ý gốc Hệ Từ | Trời tượng, đất hình – hình vẫn đi trước |
Thầy Vũ Giới giảng: "Tầm long là tìm mỏ vàng có sẵn của tự nhiên mà dùng. Còn lập cục là giả kim thuật luyện bùn thành vàng để dùng." Sáu khẩu quyết trên thuộc phần tìm mỏ vàng. Giới hạn cần nói rõ: các khẩu quyết trên là lý pháp; chọn huyệt cho một ngôi mộ cụ thể phải khảo sát tại chỗ.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- La Kinh Liên Hoa – la kinh web miễn phí, xem phương vị 24 sơn khi khảo sát khu đất.
- Trạch Cát – chọn ngày giờ cho việc động thổ, an táng, cải táng.
- Thước Lỗ Ban – cung âm phần 38,8 cm dùng cho mộ và bàn thờ.
Bài liên quan
- Dương Quân Tùng và Hám Long Kinh – tổ phái Hình Pháp
- Tầm long: nhận dạng long mạch thật và giả
- Tầm long: sa thủ và các thế sa cát hung
- Lăng mộ đế vương và tầm long điểm huyệt
Xem thêm chuyên mục Tầm Long Điểm Huyệt, Long Mạch, Âm Trạch và Lăng Mộ Cổ.
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Muốn học xem long mạch, điểm huyệt và chọn đất mộ phần từ gốc Hình Pháp, các bạn có thể bắt đầu với lớp tầm long điểm huyệt âm trạch.
Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp
Long cô là gì, mộ đặt trên long cô có sao không?
Long cô là mạch núi trơ trọi, không có núi quấn hộ vệ hai bên. Theo Hám Long Kinh, long cô khí dễ tiết nên chỉ phát nhỏ, không bền. Mộ phần đặt trên long cô thường cần xem thêm thuỷ khẩu và sa thủ trước khi quyết định.
Không có núi thì xem thế đất mộ thế nào?
Vùng đồng bằng vẫn xem được thế, chỉ là thế thấp hơn: chỗ đất cao hơn vài tấc cũng là "núi", dòng nước cũng là ranh giới giữ khí. Nguyên tắc tàng phong tụ khí vẫn áp dụng.
Có nên tự chọn đất mộ cho gia tiên chỉ dựa vào mấy câu khẩu quyết này?
Không nên. Các khẩu quyết giúp gia chủ tránh chỗ đất xấu rõ ràng như đất úa, đất đọng nước. Định huyệt, lập hướng vẫn phải khảo sát tại chỗ cùng thầy có thực địa.
Vũ Kim sưu tầm rời rạc trong sách vở dùng để tham khảo - quý đạo hữu nào có kiến giải tốt vui lòng để lại comment nhé !
