Thi bất hoá – xác lâu năm không tiêu, dân gian gọi là "âm thi" – nghe thì rùng rợn, nhưng xét theo lý âm trạch thì lại là bài học rất thực tế về chọn đất. Loạt bài này sưu tầm các khẩu quyết phong thuỷ mộ phần còn rời rạc trong sách vở và lời truyền dân gian; bài này gom bảy câu về âm thi, tách lời truyền khẩu khỏi tục táng có thật, rồi giải theo lý khí.
Trả lời nhanh: Thi bất hoá là thi thể lâu năm không phân huỷ, thường do đất quá kín, quá lạnh, thiếu không khí hoặc quá khô. Theo lý âm trạch, đó là đất mất sinh khí, âm dương lệch hẳn về âm – điều cần tránh khi chọn đất an táng. Các chuyện "khởi thi", "luyện thi" là truyền thuyết, không có cơ sở.
"Không thấu luật âm dương thì đừng hành phong thủy!" — Thầy Vũ Giới
Bài viết ở góc độ học thuật và văn hoá. Không có hướng dẫn nào về việc mở mộ hay xử lý thi thể. Những gì liên quan đến sức khoẻ đều được nói kèm lời khuyên đi khám bác sĩ.
"Âm thi" theo thuật táng cổ là gì?
Âm thi, theo thuật táng cổ truyền miệng, là thi thể nằm ở đất cực âm lâu năm mà không hoá. Câu khẩu quyết về "miệng mở nửa tấc" là lời truyền khẩu; có nơi chép câu này dẫn từ Táng Kinh, nhưng bản Táng Kinh phổ biến không có câu này.
Âm tư thi phân khô phân ướt; miệng mở nửa tấc hoạ ba đời, một tấc hoạ sáu đời, ba tấc tuyệt tự.
Giải nghĩa. Lời truyền chia âm thi thành loại khô và loại ướt, rồi đo độ mở của miệng để đoán hoạ cho con cháu. Phần đo "nửa tấc, một tấc, ba tấc" không có căn cứ. Phần có thật là khái niệm thi bất hoá trong dân gian, và dân gian đều coi thi bất hoá là hung.
Luận theo lý âm trạch. Theo phong thuỷ chính thống, xác không tiêu là đất quá âm, khí không lưu thông. Táng Kinh của Quách Phác mở đầu bằng câu: "Táng giả, thừa sinh khí dã" – chôn cất là để nương sinh khí. Đất có sinh khí thì hài cốt trở về với đất đúng lẽ. Đất không có sinh khí thì thân xác bị "giữ" lại, không về được. Như vậy, thi bất hoá không phải điềm thiêng, mà là dấu hiệu đất chọn sai.
Vì sao người xưa kiêng hơi người, mèo chó lại gần linh cữu?
Người xưa kiêng vì tin rằng âm thể gặp dương khí của người sống, của loài vật thì "động", gây chuyện bất an. Câu truyền miệng "dính nhân khí thì khởi thi" là lời truyền khẩu, nhưng tục kiêng mèo chó lại gần linh cữu là tục có thật.
Ngàn năm không nát, lông tóc trùng sinh, dưới đất bảy thước âm địa – thi thể đã thành âm tư; một khi dính nhân khí, bất cứ lúc nào cũng có thể khởi thi.
Giải nghĩa. Lời truyền nêu ba dấu hiệu nhận thi bất hoá: không mục, tóc móng như mọc lại, nằm ở đất cực âm sâu bảy thước. Ý cốt lõi là "âm cực gặp dương thì động".
Phần đã có lời giải. Việc tóc và móng "như mọc lại" sau khi chết đã có lời giải phổ biến: da co lại khi mất nước làm tóc, móng lộ ra dài hơn. Thi thể không mục ở nơi lạnh, kín, thiếu không khí cũng là hiện tượng tự nhiên. "Khởi thi" thì không có cơ sở nào.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa. Thần khí – Quỷ khí là cặp khái niệm của Phong Thuỷ Liên Hoa. Theo Thầy Vũ Giới, Quỷ khí là khí âm, khí sinh ra thần, không phải ma quỷ. Hiểu bằng khái niệm ấy, "âm thi" chỉ là nơi âm khí đọng lại mà không chuyển hoá. Tục kiêng mèo chó, hơi người lại gần linh cữu là cách người xưa giữ cho tang lễ trang nghiêm, giữ âm dương tách bạch; không cần sợ hãi thêm.
Tục ngậm tiền (phạn hàm) có ý nghĩa gì?
Phạn hàm là tục đặt tiền, ngọc hoặc gạo vào miệng người mất trước khi khâm liệm, có từ hàng ngàn năm. Tục này có thật; phần "nhét vật trộn ngải cứu vào miệng âm thi" là lời truyền khẩu.
Đối phó âm thi: dây trói thi, tiền ngậm miệng; khi không dùng được thì nhét vào miệng thi một thứ (bản chép ghi "cây xào vàng") trộn ngải cứu.
Giải nghĩa. Phạn là cơm, hàm là ngậm. Tiền ngậm miệng còn gọi là hàm khẩu tiền. Người xưa tin miệng là cửa khí; giữ cửa ấy là giữ cho người khuất yên giấc, và cũng là mong người khuất "có cái ăn" ở cõi khác. Ngải cứu, hùng hoàng được dân gian coi là vật dương, dùng trừ tà. "Cây xào vàng" có lẽ bản chép sai chữ, chưa xác định được.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa. Miệng là cửa khí – đây là cách người xưa nhìn thân người như một cục khí có cổng ra vào. Huyệt vị đồ là một trong ba đồ hình nền của Phong Thuỷ Liên Hoa, nói về cổng xuất nhập khí. Nhà có cửa, mộ có huyệt, người có khiếu. Tục phạn hàm vì thế là một nét văn hoá có lý, không phải trò mê tín.
Vì sao người làm nghề tang lễ không thở vào mặt người mất?
Người làm nghề tang lễ xưa quay mặt đi khi chạm vào thi thể để tách dương khí người sống khỏi âm thể người mất. Quy tắc quay mặt là tục có thật trong khâm liệm; còn găng tay làm từ bong bóng heo trộn soda là lời truyền khẩu.
Găng tay làm từ bong bóng heo trộn soda để ngăn nhân khí khi chạm thi thể; buộc dây trói thi thì luôn quay đầu ra ngoài, không để hơi thở phả vào mặt thi.
Giải nghĩa. Tục khâm liệm xưa kiêng để nước mắt rơi vào thi thể, kiêng thở sát mặt người chết. Cùng một lý: âm dương phải tách bạch, người sống giữ khí của người sống.
Góc nhìn thực tế. Ngày nay, quy tắc ấy trùng với vệ sinh: người làm tang lễ đeo găng, khẩu trang, giữ khoảng cách khi tiếp xúc thi thể. Kiêng kỵ xưa nhiều khi là kinh nghiệm giữ mình được nói bằng ngôn ngữ của thời ấy.
Chuyện "bị âm thi cắn" thật ra nói về điều gì?
Chuyện bị âm thi cắn khó sống quá một tháng là lời truyền khẩu; điểm hợp lý duy nhất là xác phân huỷ sinh độc tố, vết thương dính vật bẩn rất dễ nhiễm trùng. Từ đó mới có tục rửa hài cốt bằng rượu, đốt hương trầm khi cải táng.
Bị âm thi cắn, dù băng bó tốt cũng khó sống quá một tháng – vì trong miệng thi có nhiều vi khuẩn từ quan tài.
Giải nghĩa. Thi độc là cách người xưa gọi chất độc sinh ra khi xác phân huỷ. Khi cải táng, người xưa rửa hài cốt bằng rượu, đốt hương trầm suốt buổi, vừa để trừ uế vừa để sát khuẩn theo cách của họ.
Lời dặn. Bất kỳ vết thương nào khi làm việc ở nghĩa trang, khi bốc mộ, cải táng đều cần sát trùng và đi khám bác sĩ, không dựa vào bùa hay lá thuốc. Mê tín hay khoa học, có khi chỉ cách nhau một lời giải thích.
Ba điều kiện nào khiến thi thể nghìn năm không hoá?
Theo câu truyền miệng, thi thể muốn tồn tại lâu cần ba điều kiện khéo hợp: kết cấu địa mạch, nhiệt độ môi trường và phong thuỷ âm dương. Đây là lời truyền khẩu nhưng gói đúng ba điều kiện của thi bất hoá trong âm trạch.
Âm tư thời Tây Chu muốn tồn tại: kết cấu địa mạch, nhiệt độ môi trường, phong thuỷ âm dương phải khéo hợp – thiếu một thứ cũng không được.
| Điều kiện | Đất làm thi bất hoá | Đất an táng nên chọn |
|---|---|---|
| Địa mạch | Đất bí, nước ngầm đọng | Đất có mạch, thoát nước tốt |
| Nhiệt độ – độ ẩm | Kín, lạnh, thiếu không khí | Khô thoáng vừa phải, ổn định |
| Âm dương | Lệch hẳn về âm | Có âm có dương, có dương khí |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa. "Nhất âm nhất dương chi vị đạo" – một âm một dương gọi là đạo. Chọn đất an táng là làm ngược với ba điều kiện của thi bất hoá: đất khô thoáng, có dương khí, để hài cốt tiêu đúng lẽ. Gia tiên về với đất đúng lẽ thì con cháu mới yên.
Thiết Diêu Tử của Tây Hạ có phải "đội quân xác luyện"?
Không phải. Thiết Diêu Tử là đội kỵ binh hạng nặng có thật của nước Tây Hạ; kỵ sĩ buộc mình vào ngựa bằng móc xích nên chết vẫn không rơi. Thuyết "luyện thi" và vị quốc sư hiệu Thất Nguyệt Tẩu là truyền thuyết.
Thiết Diêu Tử của Tây Hạ – một thuyết cho rằng đó là thi thể được luyện chế, buộc xích sắt vào bốn ngựa; người luyện là quốc sư Tây Hạ, hiệu Thất Nguyệt Tẩu.
Giải nghĩa. Thiết là sắt, Diêu là loài chim cắt. Tên gọi nói về sự nhanh và nặng của đội kỵ binh mặc giáp. Từ chi tiết "chết vẫn ngồi trên ngựa", dân gian dựng nên truyền thuyết đội quân xác luyện.
Bài học. Lịch sử và thuật cổ hay bị đan vào nhau. Người học phong thuỷ phải tách được đâu là sử, đâu là truyền thuyết. Thầy Vũ Giới phản đối việc biến phong thuỷ thành mê tín hay trò tiêu khiển; đọc tư liệu cổ cũng cần con mắt ấy.
Tóm lại: âm thi dạy gì cho người chọn đất mộ?
- Thi bất hoá là dấu hiệu đất mất sinh khí, không phải điềm thiêng.
- Các tục phạn hàm, kiêng hơi người, rửa hài cốt bằng rượu là tục có thật, có lý về khí và về vệ sinh.
- "Khởi thi", "luyện thi", "cắn một tháng chết" là lời truyền khẩu.
- Chọn đất an táng là chọn nơi có âm có dương, khô thoáng, ổn định.
Những gì chưa có lời giải thì để ngỏ; những gì có lời giải thì nói cho rõ. Hiểu vậy là đủ!
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Trạch Cát – chọn ngày giờ an táng, cải táng.
- Thước Lỗ Ban – cung âm phần 38,8 cm cho mộ và bàn thờ.
- La Kinh Liên Hoa – la kinh web miễn phí, xem phương vị 24 sơn.
Bài liên quan
- Phong thuỷ âm trạch và dương trạch giống, khác nhau thế nào
- Ta sinh ra từ Thiên Môn mà sống trong Quỷ Môn
- Khí là gì?
- Tầm long ứng dụng âm trạch: tìm đất mộ
Xem thêm chuyên mục Âm Trạch, Lăng Mộ Cổ, Tầm Long Điểm Huyệt và Long Mạch.
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Muốn hiểu âm trạch theo lý khí – chọn đất, điểm huyệt, cải táng đúng lẽ – các bạn có thể bắt đầu với lớp tầm long điểm huyệt âm trạch.
Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp
Bốc mộ thấy hài cốt chưa tiêu hết thì có phải điềm xấu?
Thường là dấu hiệu đất quá ẩm, quá kín hoặc quá lạnh, chưa hẳn là điềm hung cho con cháu. Gia đình nên mời người có chuyên môn xem lại đất, chọn chỗ mới khô thoáng nếu cần và chọn ngày giờ cải táng phù hợp.
Tóc và móng người chết có mọc thêm không?
Không. Da co lại khi mất nước nên tóc và móng trông dài ra. Đây là hiện tượng tự nhiên đã có lời giải, không liên quan đến "âm thi".
Khi cải táng có cần rửa hài cốt bằng rượu không?
Đây là tục lệ lâu đời, vừa có ý trừ uế vừa có ý sát khuẩn. Người tham gia nên đeo găng tay, khẩu trang; nếu bị thương thì sát trùng và đi khám bác sĩ ngay.
Có thật là có người "luyện thi" không?
Không có cơ sở. Chuyện luyện thi gắn với Thiết Diêu Tử là truyền thuyết dựng lên từ đội kỵ binh có thật của Tây Hạ. Đây là truyền thuyết, không phải thuật phong thuỷ.
Vũ Kim sưu tầm rời rạc trong sách vở dùng để tham khảo - quý đạo hữu nào có kiến giải tốt vui lòng để lại comment nhé !
