Tục táng cổ về quan quách, đinh quan tài, đất tam hợp hay gỗ hoè cho thấy người xưa lo cho mộ phần kỹ đến từng chiếc đinh. Loạt bài này sưu tầm các khẩu quyết phong thuỷ mộ phần còn rời rạc trong sách vở và lời truyền dân gian; bài này gom sáu câu về quan quách và cách xây huyệt, rồi xét lại theo lý âm trạch: điều gì giữ hài cốt, điều gì giữ phúc.
Trả lời nhanh: Các tục táng cổ sưu tầm được – số lớp quan quách, số đinh, đất tam hợp, gỗ hoè, giếng trời – phần lớn là tục lệ và kỹ thuật bảo vệ hài cốt. Theo lý âm trạch, chúng giữ được thân xác, nhưng giữ phúc cho con cháu là nhờ huyệt có kết và đất ổn định, không bị nước lên xuống thất thường.
"Táng giả, thừa sinh khí dã." – Chôn cất là để nương theo sinh khí. (Táng Kinh – Quách Phác)
Bài viết ở góc độ học thuật và văn hoá, không bàn kỹ thuật mở mộ. Các câu được ghi rõ nguồn: câu nào có trong kinh sách, câu nào là câu nghề lưu truyền, câu nào chỉ là lời truyền khẩu.
"Khô ngàn năm, ẩm vạn năm" nói gì về đất huyệt?
Câu này nói rằng điều hại hài cốt nhất không phải khô hay ẩm, mà là nơi nửa khô nửa ẩm, nước lên xuống theo mùa. Đây là câu nghề truyền miệng về bảo tồn hài cốt, không phải câu kinh điển.
Khô ngàn năm, ẩm vạn năm, không khô không ẩm chỉ nửa năm.
Giải nghĩa. Nơi khô ráo tuyệt đối thì vật chôn giữ được lâu. Nơi ngập kín hoàn toàn, thiếu không khí, cũng giữ được lâu. Nơi nửa khô nửa ướt, đổi theo mùa thì vật chôn chóng mục nát. Người làm nghề khảo cổ cũng biết điều này.
Áp vào âm trạch. Huyệt kỵ nhất là thuỷ xâm huyệt: mạch nước ngầm dâng lên hạ xuống thất thường, tràn vào quan tài rồi rút đi. Đất an táng cần ổn định, thoát nước tốt. Đây là việc đầu tiên khi chọn đất mộ cho gia tiên.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa. Táng Kinh của Quách Phác viết: "Khí thừa phong tắc tán, giới thuỷ tắc chỉ" – khí gặp gió thì tán, gặp nước thì dừng. Nước làm khí dừng là nước ở minh đường, ở trước huyệt; nước tràn vào trong huyệt thì không phải tụ khí mà là phá huyệt. Nói gọn: nước ở trước huyệt là giữ khí, nước ở trong huyệt là hại huyệt.
Vì sao Thiên tử bốn lớp quan, sĩ đại phu một lớp?
Số lớp quan quách là quy chế lễ táng theo thân phận, ghi trong Lễ Ký: Thiên tử bốn lớp, chư hầu ba lớp, sĩ đại phu một lớp. Đây là câu có gốc kinh điển, thuộc phần lễ chế chứ không thuộc phần hình thế.
Thiên tử tứ trọng quan, chư hầu vương tam trọng, sĩ đại phu nhất trọng.
Giải nghĩa. Quan là áo quan, quan tài trong cùng. Quách là lớp bọc ngoài quan. Trọng là lớp. Số lớp càng nhiều thì thân phận càng cao. Lễ Ký dùng số lớp để giữ trật tự lễ, không phải để giữ phúc.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa. Ngày nay không cần nhiều lớp. Điều cốt yếu là quan tài kín, bền, hợp với thổ nhưỡng nơi chôn. Quan tài chục lớp đặt vào đất nước lên xuống thì vẫn hỏng. Theo Phong Thuỷ Liên Hoa, cái giữ cho hài cốt bình an và con cháu yên ổn là đất huyệt có kết, không phải số lớp gỗ. Lễ là phần hiếu; huyệt là phần lý. Hai phần không thay nhau được.
Đóng đinh quan tài bao nhiêu chiếc thì đúng tục?
Theo câu nghề truyền miệng, đóng 6–7 đinh là thường; đóng 5 đinh gọi là phong hồn đinh, 4 đinh gọi là trấn hồn đinh, đều là điềm xấu. Đây là tục táng dân gian, không phải lý hình thế.
Đóng 6–7 đinh là thường; 5 đinh gọi là phong hồn đinh, 4 đinh gọi là trấn hồn đinh – đều là điềm xấu.
Giải nghĩa. Chữ đinh trong tục táng mang hai nghĩa: cây đinh và nhân đinh – con cháu. Tục đóng đinh quan tài, có cả "tử tôn đinh", gửi gắm mong ước con cháu đông đúc. Phong là phong toả, trấn là trấn giữ; đóng ít đinh để "phong", để "trấn" thường dành cho người chết bất thường.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa. Thầy Vũ Giới giải chữ rất rõ: "Phong là phong tỏa bao vây. Ấn là ấn từ trên xuống. Trấn là trấn giữ không cho đi. Yểm là giấu vào bên trong." Đọc theo cách giải ấy, tên "phong hồn đinh", "trấn hồn đinh" đã nói lên ý của người xưa: giữ hồn lại, không cho đi. Với người mất bình thường, việc đó trái lẽ, nên bị coi là điềm xấu. Gia đình ngày nay theo tục địa phương là được; không nên hoang mang vì con số.
Đất tam hợp là gì, vì sao "một bát đất đổi một bát thịt"?
Đất tam hợp là vật liệu xây huyệt có thật, trộn vôi, cát, đất với nước gạo nếp, đông cứng rất bền, chống nước, chống rễ cây và chống xâm phạm. Câu "một bát đất tam hợp đổi một bát thịt" là câu nghề truyền miệng, nói về độ quý của loại vật liệu này.
Ba trắng, bốn xanh, năm đen, sáu vàng – màu của đất tam hợp, tứ hợp, ngũ hợp, lục hợp. "Một bát đất tam hợp đổi một bát thịt."
Giải nghĩa. Tam hợp là ba thứ hợp lại. Tứ hợp, ngũ hợp, lục hợp là thêm thành phần. Phần "ba trắng, bốn xanh, năm đen, sáu vàng" là cách nhận loại đất theo màu trong lời truyền, chưa thấy trong sách xây dựng cổ nên chỉ ghi nhận là câu nghề.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa. Xây huyệt kín giúp giữ hài cốt. Nhưng vật liệu không thay được long mạch. Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) xuất thân thợ mộc, kỹ sư xây dựng, nên rất trọng kỹ thuật; dù vậy Thầy vẫn đặt Hình Pháp lên trước: "Không có Hình thì Khí không tụ." Mộ xây kiên cố là phần "giữ"; huyệt có kết là phần "sinh". Thiếu phần sinh thì giữ kỹ mấy cũng chỉ giữ một khối đất chết.
Một chỉ dẫn thực tế: kích thước mộ, bàn thờ âm phần có thể tham khảo cung tốt 38,8 cm trên Thước Lỗ Ban.
Vì sao mộ phần chuộng gỗ hoè mà nhà ở lại kiêng?
Gỗ hoè được âm trạch chuộng vì tính mát, thuộc âm, bền, ít bị sâu bọ; nhà ở lại kiêng trồng hoè sát nhà vì dân gian coi hoè là cây âm. Đây là câu nghề truyền miệng, kết hợp với cách hiểu chữ Hán trong dân gian.
Gỗ âm trầm quý nhất là hoè; hoè tính mát, thuộc âm, hợp giữ thi thể – ngàn năm không mục, sâu bọ không ăn.
Giải nghĩa chữ. Chữ Hoè (槐) gồm bộ Mộc (木) đứng cạnh chữ Quỷ (鬼). Dân gian nhìn chữ mà coi hoè là cây âm. Câu "ngàn năm không mục" là lời truyền, mang tính phóng đại.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa. Âm và dương mỗi bên có chỗ dùng. Cùng một thứ, đặt đúng chỗ là quý, đặt sai chỗ là hại. Đây cũng là quan điểm của Thầy Vũ Giới về các môn phái: không có môn nào sai, chỉ đặt sai chỗ. Cần nói thêm: Quỷ khí trong Phong Thuỷ Liên Hoa là khí âm, không phải ma quỷ. Hiểu vậy thì chữ "Quỷ" trong chữ Hoè bớt đáng sợ, chỉ còn là một lời nhắc về tính âm của gỗ.
"Giếng trời" trong mộ cổ để làm gì?
"Giếng trời" trong mộ là một lỗ nhỏ chừa lại trên mộ hoặc quan tài, theo lời truyền là lối để linh hồn thăng thiên. Tên gọi theo từng triều đại là lời truyền khẩu, chưa có căn cứ khảo cổ chắc chắn.
Mộ và quan tài chừa một lỗ nhỏ gọi là "giếng trời" cho linh hồn thăng thiên (Đường Tống gọi giếng gỗ, Minh Thanh gọi giếng sống).
Giải nghĩa. Ý niệm phía sau là thông khí âm dương giữa mộ và trời. Người xưa chôn sâu đến đâu vẫn muốn chừa một đường thông. Mộ không phải nơi giam giữ, mà là nơi yên nghỉ.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa. Thông thiên thấu địa là một nguyên lý của Phong Thuỷ Liên Hoa: trên thông với trời, dưới tiếp với đất. Nguyên lý này được Thầy Vũ Giới áp cho nhà ở, cho bàn thờ Thổ Địa. Với mộ phần, ý "giếng trời" gần với tinh thần ấy. Nhưng các bạn đừng đục lỗ trên mộ gia tiên theo lời truyền: phần thông khí của một huyệt nằm ở hình thế, ở chỗ huyệt đặt đúng nơi âm dương giao nhau, không nằm ở một cái lỗ.
Tóm lại: tục táng cổ giữ được gì và không giữ được gì?
| Khẩu quyết, tục lệ | Nguồn gốc | Giữ được gì |
|---|---|---|
| Khô ngàn năm, ẩm vạn năm | Câu nghề | Nhắc tránh đất nước lên xuống |
| Tứ trọng quan | Lễ Ký | Trật tự lễ theo thân phận |
| Số đinh quan tài | Tục táng dân gian | Mong ước về nhân đinh |
| Đất tam hợp | Vật liệu có thật, câu nghề | Giữ hài cốt, chống nước |
| Gỗ hoè | Câu nghề, cách hiểu chữ Hán dân gian | Âm dương mỗi bên một chỗ dùng |
| Giếng trời | Lời truyền khẩu | Ý niệm thông âm dương |
Tóm lại, tục táng giữ được thân xác và giữ được lòng hiếu. Đạo thờ gia tiên là gốc đạo của người Việt. Còn phúc cho con cháu thì phải nhờ đất kết, và chọn đất là việc cần khảo sát tại chỗ.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Thước Lỗ Ban – cung âm phần 38,8 cm cho mộ và bàn thờ.
- Trạch Cát – chọn ngày giờ an táng, cải táng, xây mộ.
- La Kinh Liên Hoa – la kinh web miễn phí, xem phương vị 24 sơn.
Bài liên quan
- Phong thuỷ âm trạch và dương trạch giống, khác nhau thế nào
- Tầm long ứng dụng âm trạch: tìm đất mộ
- Thờ cúng gia tiên đúng tinh thần hiếu kính
- Lăng mộ đế vương và tầm long điểm huyệt
Xem thêm chuyên mục Âm Trạch, Lăng Mộ Cổ, Tầm Long Điểm Huyệt và Long Mạch.
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Muốn hiểu âm trạch từ chọn đất, điểm huyệt đến xây mộ đúng lý, các bạn có thể bắt đầu với lớp tầm long điểm huyệt âm trạch.
Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp
Mộ gia tiên bị nước vào thì có nên cải táng ngay không?
Nên mời người có chuyên môn xem lại sớm. Nước vào mộ là dấu hiệu thuỷ xâm huyệt, hại hài cốt và bị người xưa coi là điềm không yên. Việc cải táng cần chọn ngày giờ và chuẩn bị chỗ đất mới khô ráo, ổn định.
Quan tài đóng ít đinh có sao không?
Về lý hình thế thì không ảnh hưởng. Số đinh là tục táng gửi gắm mong ước về con cháu. Gia đình nên theo tục địa phương để giữ nếp, không cần lo lắng vì con số.
Xây mộ bằng bê tông có tốt hơn đất tam hợp không?
Bê tông cũng giữ được hài cốt nếu thoát nước tốt. Điểm quan trọng không nằm ở vật liệu mà ở chỗ huyệt có ổn định, có bị nước ngầm lên xuống hay không. Vật liệu không thay được việc chọn đúng huyệt.
Có nên trồng cây hoè cạnh mộ phần?
Không nên trồng sát mộ, vì rễ cây lớn có thể đâm vào huyệt. Gỗ hoè được chuộng làm quan tài, còn cây sống bên mộ thì cần đặt ở khoảng cách đủ xa.
Vũ Kim sưu tầm rời rạc trong sách vở dùng để tham khảo - quý đạo hữu nào có kiến giải tốt vui lòng để lại comment nhé !
