Lục Giáp trong phong thuỷ là thước đo thời gian: năm, tháng, ngày, giờ đều được ghi bằng can chi, và sáu mươi can chi nối tiếp nhau thành những chu kỳ lớn như tam nguyên cửu vận. Hiểu cách Lục Giáp vận hành qua bốn tầng thời gian giúp người học đọc được lịch chọn ngày, hiểu vì sao nhà có "vận", và biết đặt yếu tố thời gian đúng chỗ bên cạnh Hình Pháp.
Trả lời nhanh: Lục Giáp ghi thời gian bằng sáu mươi can chi ở bốn tầng: năm, tháng, ngày, giờ. Can tháng suy từ can năm theo phép ngũ hổ độn, can giờ suy từ can ngày theo phép ngũ thử độn. Ba vòng sáu mươi năm hợp thành một chu kỳ 180 năm gọi là tam nguyên, chia chín vận, mỗi vận 20 năm; hiện nay là vận 9, từ 2024 đến 2043.
"Thời gian, với bản chất vô hình, mang năng lượng Dương; không gian, với tính chất hữu hình, mang năng lượng Âm." – Thầy Vũ Giới
Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) mở bài giảng "Hai quy tắc thống trị vũ trụ" bằng nhận định trên. Theo Thầy, thời gian và không gian là bộ âm dương cốt lõi; hai quy tắc này được mã hoá trong Vận Khí Đồ và Hà Đồ, và "xác lập nên nguyên tắc của Lục Giáp". Nói cách khác, Lục Giáp là ngôn ngữ mà phong thuỷ dùng để nói về thời gian.
Bài viết này đi theo hướng đó: Lục Giáp chạy qua bốn tầng thời gian như thế nào, các chu kỳ lớn được dựng lên từ đâu, và người học phong thuỷ nhà ở nên dùng thời gian ra sao cho đúng thứ tự.
Lục Giáp ghi thời gian ở những tầng nào?
Lục Giáp ghi thời gian ở bốn tầng: năm, tháng, ngày, giờ, mỗi tầng một cặp can chi. Bốn cặp này chính là bốn trụ trong mệnh lý, và cũng là bốn lớp mà phong thuỷ xét khi chọn thời điểm làm nhà.
- Năm: vòng sáu mươi năm, đổi can chi tại tiết Lập Xuân.
- Tháng: mười hai tháng mỗi năm, chi tháng cố định (tháng Giêng là Dần), can tháng thay đổi theo can năm. Tháng tính theo tiết khí, không theo ngày mùng một âm lịch.
- Ngày: vòng sáu mươi ngày chạy liên tục, không phụ thuộc tháng hay năm. Ngày nào cũng có một can chi riêng.
- Giờ: mười hai canh giờ mỗi ngày, mỗi canh hai tiếng; chi giờ cố định (giờ Tý từ 23 giờ đến 1 giờ), can giờ thay đổi theo can ngày.
Điểm đáng chú ý là ngày và năm chạy vòng sáu mươi độc lập, còn tháng và giờ thì "mượn" can từ tầng trên. Cách sắp xếp này cho thấy các tầng thời gian gắn với nhau như những bánh răng: bánh răng lớn quay chậm kéo bánh răng nhỏ.
Thầy Vũ Giới giảng rằng can chủ thiên khí, chi chủ địa khí. Ở tầng tháng và giờ, chi cố định cho thấy địa khí theo mùa, theo ngày đêm thì ổn định; can thay đổi cho thấy thiên khí mỗi năm, mỗi ngày mỗi khác. Hai lớp khí chồng lên nhau tạo ra tính riêng của từng thời điểm.
Can tháng và can giờ được suy ra thế nào?
Can tháng được suy từ can năm theo phép ngũ hổ độn, can giờ được suy từ can ngày theo phép ngũ thử độn. "Hổ" là Dần, tháng đầu năm; "thử" là Tý, giờ đầu ngày. Hai phép này cho biết tháng Dần, giờ Tý mang can gì, rồi các tháng, giờ sau cứ thế đếm tiếp.
| Can năm (hoặc can ngày) | Tháng Dần đầu năm mang can | Giờ Tý đầu ngày mang can |
|---|---|---|
| Giáp hoặc Kỷ | Bính Dần | Giáp Tý |
| Ất hoặc Canh | Mậu Dần | Bính Tý |
| Bính hoặc Tân | Canh Dần | Mậu Tý |
| Đinh hoặc Nhâm | Nhâm Dần | Canh Tý |
| Mậu hoặc Quý | Giáp Dần | Nhâm Tý |
Ví dụ năm Bính Ngọ: can năm là Bính, nên tháng Giêng (tháng Dần) là Canh Dần, tháng Hai là Tân Mão, tháng Ba là Nhâm Thìn, và cứ thế. Ví dụ một ngày Giáp Tý: giờ Tý của ngày đó là Giáp Tý, giờ Sửu là Ất Sửu, giờ Dần là Bính Dần.
Cần chú ý năm cặp can đi đôi: Giáp – Kỷ, Ất – Canh, Bính – Tân, Đinh – Nhâm, Mậu – Quý. Đây cũng chính là năm cặp thiên can hợp. Sự trùng khớp này không ngẫu nhiên: hai can hợp nhau có cùng điểm khởi đầu cho tháng và giờ. Người học hiểu được điều đó sẽ thấy can chi là một hệ thống thống nhất chứ không phải những bảng rời rạc.
Tam nguyên cửu vận được dựng từ Lục Giáp như thế nào?
Tam nguyên cửu vận được dựng bằng cách nối ba vòng sáu mươi năm thành một chu kỳ 180 năm, rồi chia đều thành chín vận, mỗi vận 20 năm. Mỗi vòng sáu mươi năm là một "nguyên": thượng nguyên, trung nguyên, hạ nguyên.
| Nguyên | Các vận | Chu kỳ gần nhất |
|---|---|---|
| Thượng nguyên | Vận 1, 2, 3 | 1864 – 1923 |
| Trung nguyên | Vận 4, 5, 6 | 1924 – 1983 |
| Hạ nguyên | Vận 7, 8, 9 | 1984 – 2043 |
Mỗi nguyên đều bắt đầu bằng một năm Giáp Tý: 1864, 1924, 1984. Vận 8 kéo dài từ 2004 đến 2023, vận 9 từ 2024 đến 2043. Năm 2044 là Giáp Tý, mở đầu một thượng nguyên mới với vận 1.
Trong bài "Địa vận và thiên vận", Thầy Vũ Giới viết: thiên vận được hình thành từ Can Chi, là cấu trúc cơ bản tạo nên Lục Giáp, "và từ đó quy ra các quái và tinh quái để luận bàn về Tam nguyên cửu vận". Thầy cũng chỉ ra rằng thiên vận vận hành theo chu kỳ ba, còn địa vận chia làm hai theo sơn mạch và thuỷ mạch, đúc kết thành đạo lý "tham thiên lưỡng địa": thiên mạch chia ba, địa mạch chia hai.
Thầy Vũ Giới cũng cảnh báo rằng các khái niệm thiên vận, địa vận, tam nguyên cửu vận, lưỡng nguyên bát vận, sơn vận, thuỷ vận rất dễ làm người mới học hoang mang. Thầy viết: "Đây là hệ thống lý luận chặt chẽ đòi hỏi sự chiêm nghiệm sâu sắc, không dành cho những người tìm kiếm tư duy mì ăn liền." Bài này chỉ dừng ở phần khung để người học nắm được Lục Giáp là nền của các chu kỳ ấy.
Vì sao nhà ở cũng có "vận"?
Nhà ở có vận vì mỗi căn nhà được hoàn thành vào một thời điểm cụ thể, và thời điểm đó gắn với một vận trong tam nguyên cửu vận. Một số phép phong thuỷ, như Huyền Không Phi Tinh, dùng vận lúc xây nhà để lập bàn sao và xét khí của từng cung theo thời gian.
Hiểu đơn giản: không gian là cái thân của ngôi nhà, thời gian là dòng khí chảy qua cái thân đó. Cùng một căn nhà, ở vận này có thể thuận, sang vận khác có thể kém đi. Đây là lý do người xưa nói đến "thay vận" và xét lại nhà khi chuyển vận.
Nhưng Phong Thuỷ Liên Hoa luôn đặt điều kiện: vận chỉ phát huy khi cục đúng. Thầy Vũ Giới so sánh trong bài "Hai quy tắc thống trị vũ trụ": nếu chỉ chú trọng Hình Pháp mà bỏ qua thời vận thì như có chiếc xe tốt mà không chọn được lộ trình và thời điểm khởi hành; còn nếu chỉ xét thời vận mà quên Hình Pháp thì khí sẽ không có nơi hội tụ, "dẫn đến một kết cục trống rỗng, vô lực".
Câu khác của Thầy nói gọn hơn: "Không có Hình thì Khí không tụ. Không có Cục tốt thì hướng tốt cũng chẳng để làm gì." Thời gian là một trụ cột, nhưng không thể đứng một mình.
Dùng Lục Giáp để chọn thời điểm làm nhà ra sao?
Lục Giáp được dùng để chọn thời điểm làm nhà bằng cách xét can chi của năm, tháng, ngày, giờ khởi công sao cho không xung khắc mạnh với tuổi gia chủ và với toạ hướng của công trình. Đây là phần việc của môn trạch cát, chọn ngày.
- Xét năm: tránh năm có chi xung với chi năm sinh của gia chủ, và xét các phương kỵ của năm đối với hướng động thổ.
- Xét tháng: chọn tháng theo tiết khí, tránh tháng mà khí của mùa khắc mạnh với việc cần làm.
- Xét ngày: chọn ngày có can chi hợp với tuổi gia chủ, tránh ngày xung, ngày phạm các sát theo lịch.
- Xét giờ: chọn giờ hoàng đạo phù hợp với ngày, ưu tiên giờ thuận cho việc khởi đầu.
- Đối chiếu tổng thể: bốn tầng phải cùng đi một hướng, không chọn được ngày đẹp trong tháng xấu rồi cho là đủ.
Thứ tự trên là khung chung. Mỗi phép chọn ngày có quy tắc riêng, và kết quả cuối cùng còn phụ thuộc vào cục nhà và mệnh gia chủ. Người tự chọn ngày nên dùng app Trạch Cát để tính can chi cho chính xác, nhưng việc quyết định thì nên hỏi người có chuyên môn khi công trình quan trọng.
Một lời dặn cần thiết: chọn ngày là để thuận, không phải để sợ. Thầy Vũ Giới dặn không nên đi xem bói quá nhiều, và nhắc câu cổ: Mưu sự tại nhân, thành sự tại thiên. Chọn được một ngày tốt mà thi công ẩu, bản vẽ sai hình thì ngày tốt cũng không cứu được.
Những nhầm lẫn thường gặp về thời gian trong phong thuỷ
Nhầm lẫn thường gặp nhất là coi thời gian quan trọng hơn hình thế, rồi chạy theo năm, tháng, ngày đẹp mà bỏ qua bố cục căn nhà. Các nhầm lẫn khác chủ yếu nằm ở cách tính lịch.
- Tính tháng theo mùng một âm lịch: trong thuật số, tháng đổi tại tiết khí, ví dụ tháng Dần bắt đầu từ Lập Xuân.
- Tính giờ theo giờ đồng hồ mà không xét múi giờ: canh giờ dựa trên vị trí mặt trời; ở một số giai đoạn lịch sử hoặc khi sinh ở nước ngoài, cần điều chỉnh.
- Nhầm vận lúc xây với vận hiện tại: nhà xây năm 2015 thuộc vận 8, dù hiện nay đã sang vận 9.
- Coi vận là định mệnh: vận cho biết xu hướng của khí, không thay được việc sửa hình, sửa cục.
- Trộn các hệ chu kỳ: lẫn tam nguyên cửu vận với lưỡng nguyên bát vận mà không biết mỗi hệ dùng cho phép nào.
Thầy Vũ Giới thường nhắc người học phải phân biệt trước – sau, thể – dụng. Với thời gian, thể là âm dương vận động, dụng là các bảng can chi và chu kỳ vận. Nắm thể thì dùng dụng không sai; chỉ nắm dụng thì dễ "tẩu hoả nhập ma" như chính Thầy đã cảnh báo.
Giới hạn của bài: bài giải thích khung thời gian của Lục Giáp và cách các chu kỳ được dựng. Việc áp vận vào một căn nhà cụ thể cần biết thời điểm hoàn công, toạ hướng chính xác và hiện trạng hình thế, nên cần khảo sát và hỏi thầy.
Tóm lại: Lục Giáp là bộ bánh răng của thời gian, chạy từ giờ đến ngày, tháng, năm, rồi đến các nguyên và các vận. Thời gian là dương, không gian là âm; hai bên phải phối nhau thì cục mới sống. Đó là lý pháp, còn thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới – Phong Thuỷ Liên Hoa.
— Vũ Giới —
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Trạch Cát: tính can chi năm, tháng, ngày, giờ và chọn thời điểm khởi công.
- Lập Cục Pháp: phân cung nhà ở trước khi xét đến yếu tố thời gian.
- Tướng Mệnh: tra can chi năm sinh của gia chủ để đối chiếu khi chọn ngày.
Bài liên quan
- Hai quy tắc thống trị vũ trụ trong phong thuỷ
- Địa vận và thiên vận là gì
- Thập thiên can hợp xung
- Khoá học coi ngày hành sự
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Can chi, chu kỳ vận và phép chọn ngày được giảng có hệ thống, từ gốc Hà Đồ đến ứng dụng, tại Phong Thuỷ Liên Hoa.
Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp
Hiện nay là vận mấy trong tam nguyên cửu vận?
Hiện nay là vận 9, kéo dài từ năm 2024 đến năm 2043, thuộc hạ nguyên. Năm 2044 là Giáp Tý, bắt đầu thượng nguyên mới với vận 1.
Tháng Giêng năm Bính Ngọ mang can chi gì?
Tháng Giêng là tháng Dần. Theo phép ngũ hổ độn, năm có can Bính thì tháng Dần là Canh Dần. Tháng này bắt đầu từ tiết Lập Xuân chứ không từ mùng một Tết.
Nhà xây năm 2018 thì thuộc vận nào?
Nhà hoàn thành năm 2018 thuộc vận 8, từ 2004 đến 2023. Một số phép như Phi Tinh lập bàn theo vận lúc xây, không theo vận hiện tại, trừ khi nhà được cải tạo lớn.
Chọn được ngày tốt có bù được nhà sai hình thế không?
Không. Theo Thầy Vũ Giới, không có Hình thì Khí không tụ. Ngày tốt giúp khởi đầu thuận, nhưng cục sai thì phải sửa hình trước.
