Nhân Tử Tu Tri
人子須知 (人子須知 · 諸序)
Tác giả: Từ Thiện Kế 徐善繼 và Từ Thiện Thuật 徐善述 (anh em sinh đôi, người Đức Hưng, Giang Tây, đời Minh) soạn
Bản gốc: Trùng san Nhân Tử Tu Tri Tư Hiếu Địa Lý Tâm Học Thống Tông 重刊人子須知資孝地理心學統宗, 39 quyển, đời Minh; tự tựa năm Gia Tĩnh Giáp Tý (1564), bản trùng khắc ở Dĩnh Trung năm Vạn Lịch Quý Mùi (1583).
Kho Sách Quý mở bộ Nhân Tử Tu Tri (人子須知), tên đầy đủ là Tư Hiếu Địa Lý Tâm Học Thống Tông (資孝地理心學統宗). Đây là một bộ sách loan đầu rất lớn đời Minh, 39 quyển, do hai anh em sinh đôi Từ Thiện Kế và Từ Thiện Thuật ở Đức Hưng, Giang Tây soạn. Bộ này được soạn theo cách gọn: mỗi quyển vài bài, giữ lý pháp chính và vài đồ tổ địa tiêu biểu. Bài đầu giới thiệu sách và bảy bài tựa đặt trước sách.
Trả lời nhanh: Nhân Tử Tu Tri nghĩa là "điều người con phải biết". Hai anh em họ Từ mồ côi cha sớm, muốn tìm đất tốt để táng cha nên bỏ nghiệp thi cử, đi khắp Yên, Tề, Ngô, Sở, Mân, Việt suốt ba mươi năm, học hàng chục thầy và xem lại các mộ cổ đã phát. Sách lấy long, huyệt, sa, thuỷ làm bốn phép chính, đặt loan đầu trước, thiên tinh sau. Tự tựa đề năm 1564; sách được khắc ở Duyên Sơn, rồi trùng khắc ở Dĩnh Trung năm 1583. Các bài tựa của Từ Giai, Kim Đạt, Dư Thuyên, Trương Côn, Chúc Mi Thọ đều nói một ý: táng thân là việc hiếu, không phải chuyện cầu phúc.
Hai anh em họ Từ – 徐善繼 · 徐善述
Bài tựa trùng khắc ở Dĩnh Trung kể: anh em Từ Duy Chí, Từ Duy Sự ở Đức Hưng là anh em sinh đôi, lúc trẻ là học trò trường huyện. Gặp nạn trong nhà, hai người bỏ thi cử, theo học nghề xem đất. Đức Hưng vốn nhiều thầy địa lý, nhưng hai anh em thấy chưa vừa lòng, bèn đi bốn phương tìm người giỏi hơn mình để thờ làm thầy. Họ đi qua Yên, Tề, Ngô, Sở, Mân, Việt, các thành lớn, vách núi hang sâu, gò hoang mộ cũ, xem tận nơi rồi mới thôi. Ba mươi năm như vậy nghề mới thành, rồi viết thành sách đặt tên Nhân Tử Tu Tri.
Bài tựa của Trương Côn gọi hai người là Từ Thiếu Phong và Từ Ngưỡng Phong, sinh cùng một bọc, là dòng dõi Trung Mẫn công đời Tống và cháu tám đời của nhà lý học Thu Cốc tiên sinh.


Vì sao gọi là "điều người con phải biết" – 人子須知
Bài tựa cũ của Từ Giai, đại học sĩ đời Minh, kể một người khách hỏi: người con phải biết nhiều điều lắm, sao lại lấy một nghề xem đất mà gọi là hiếu. Từ Giai đáp: người con đối với cha mẹ thì không việc gì không dốc hết sức, huống chi địa lý là việc sát nhất trong lúc đưa tang. Sách xưa nói thờ người chết như thờ người sống; nếu cha mẹ mất mà để nằm nơi cát ướt, thì có khác gì vứt xuống khe rãnh. Thuyết phong thuỷ cầu phúc thì không đủ tin, nhưng việc giữ yên hài cốt cha mẹ thì phải làm hết lòng. Ông dẫn lời Khổng tử bói chỗ đặt mộ và lời Trình tử dặn tránh năm điều hoạn, rồi nói gọi sách là "tư hiếu", tức giúp cho đạo hiếu, cũng phải lắm.


Kim Đạt và Trương Côn: nghề xem đất là nhân thuật – 仁術
Kim Đạt ở Phù Lương nói: người đời coi xem đất là thuật nhỏ, nhưng từ vua Vũ chia đất theo núi sông, Công Lưu dời đến đất Bân xem âm dương, Chu công bói đất Lạc, người xưa đã trọng việc này. Ông nhấn chữ "khí" trong Kinh Dịch: trời đất định vị, núi đầm thông khí; táng là tàng, là cưỡi sinh khí. Người con khéo thương cha mẹ thì lúc cha mẹ ốm phải chọn thầy thuốc giỏi, lúc táng lại càng không thể giao cho thầy tầm thường. Cưỡi sinh khí, tránh năm hoạn để cha mẹ yên, đó là lòng người con hiếu, không phải chỉ nói chuyện phúc hoạ.
Trương Côn, khi đã tám mươi tư tuổi, xếp phép bói của Phục Hy, thuốc của Kỳ Hoàng và phép táng của Quách Cảnh Thuần vào hàng "nhân thuật", nghề có lòng nhân. Ông khen sách tìm khắp mạch núi sông thiên hạ, tham các phép của danh gia, lời lẽ rõ, gọn, dễ hiểu như vải lụa, đậu thóc, dùng hằng ngày không chán.


Dư Thuyên đặt tên Tâm học thống tông – 心學統宗
Bài tựa của Dư Thuyên năm 1568 kể: từ đời Hán, Tấn trở xuống, các nhà Quách, Bốc, Tằng, Dương, Ngô, Liêu, Lại nối nhau, có phần loan đầu, có phần thiên tinh, nhưng phần nhiều theo ý riêng, lệch về một bên, chưa gom được cái toàn thể. Anh em họ Từ đi khắp nơi, cùng các vị quan xem núi đẹp và mộ nhà thế tộc, vẽ lại để đối chứng, thấy các thuyết rời rạc thì gom lại, bỏ phần rườm, giữ phần chính, chia khoản, vẽ hình. Ông đặt tên sách là Tâm học thống tông, nghĩa là điều tự lòng ngộ ra mà gom thành một mối, và giao cho Vương thượng xá ở Duyên Sơn khắc in.

Chúc Mi Thọ: trời ở trong đất – 天入地中
Chúc Mi Thọ, người cùng làng, viết năm 1569: sách xưa nói trời bọc ngoài đất, ông thì nói trời ở trong đất, không chỉ chỗ hư linh mới là trời. Người tìm đất mà không lấy trời làm gốc thì gốc đã hỏng. Vua Nghiêu đóng đô Bình Dương, vua Thuấn ở Bồ Bản, vua Vũ ở An Ấp, vua Thang ở Bạc, Chu công dựng Lạc ấp, Khổng tử dạy bói chỗ đặt mộ: dựng nước để dân yên, đặt mộ để cha mẹ yên, cha mẹ yên thì con cháu yên. Vì vậy người con bói đất trước hết phải lấy việc yên người thân làm lòng, phải tìm ở "tấc lòng" của mình chứ không chỉ tìm ở đất.

Lần trùng khắc ở Dĩnh Trung – 郢中重刻
Bài tựa của Tằng Phan năm 1583 kể: năm 1561 ông gặp Kim Đạt ở kinh sư, nghe nói sách địa lý có đến hàng trăm loại, phần nhiều rối và trái nhau, người con gặp tang không biết theo đâu; chỉ có sách của anh em họ Từ gom các sách mà chọn chỗ đúng. Về sau ông tìm được bản khắc ở hiệu sách và rất khen. Khi họ Từ đến Dĩnh Trung, đưa bản chép tay đã sửa, ông cùng hiệu đính rồi khắc lại. Bài tựa mở đầu sách, đề năm 1583, kể Tằng tư không mời họ Từ về Dĩnh Trung; bản mới so với bản trước sửa gần một nửa. Tác giả nói: tìm trong sách thì không hợp, tìm ở người thì không hợp, về già đem các mộ cổ đã nghiệm thành bại ra đối chiếu thì hợp đến sáu, bảy phần mười. Chữ in của bài tựa Tằng Phan viết lối thảo, nhiều chữ chưa đọc chắc, Nguyên văn để □.

Nguyên văn – 原文
郢中重刻人子須知序
德興徐維志維事兄弟蓋孿云少為邑諸生遭家難棄去治形家言德興故多堪輿家見以為未[?]愜於志更走四方求勝己者而師事之所歷燕齊吳楚閩粵名城大都偉麗之觀絕嶂幽壑猿鳥之徑遺墟荒隴狐兔之宮皆窮蹟翺覽然後已凡三十年而業成著書曰人子須知學士大夫雅好之造請無虛日庭中羔鴈為群矣先通奉公居王父喪取其書置几上手校讎紙敝墨渝弗釋也無何先通奉不祿諸孤藐焉懼不足以襄大事則迎致維事來與計之君故儒者恂恂若不能言比登覽即千里在指顧中聚訟可否眾莫能決君徐出片語而定人人遜弗如也嘗[?]詩曰述兄弟三十年功緒盡在斯編矣今又十年而聞
見日益□太父公卒為我忠臣不佞謝不敏會君有郢曾司空聘而維志適從荊南來遂出所新得相質損益殆半司空遂以付剞劂焉而謂不佞與聞首事屬序以遠其傳不佞竊嘆夫術業之難工而盛名不易居也君恒言家世受尚書學古有獲多聞事建始吾求堪輿於書而不合也自用則小好問則裕中吾求之人而不合也晚而求之古今墓宅成敗已驗之格而合者十六七矣夫兩戒山河首西北而竟東南其形勢利便豈一端而已自吾涉淮北渡漢南以窺中原秦蜀而驗吾格與前代名家肇畫無不合者矣胼手胝足勞心焦思其成之難如此若兄弟名籍甚而忌者之口亦無所不至勸以不佞招入郢人或詬曰是商顏皓首兩儒衣冠者英雄欺人耳市
虎杯蛇轉相驚惑若我無以自解斯名為謗囿矣嗟乎無論古所執無論今之人漢子雲氏作太玄羽翼聖經而舉世莫能知獨桓譚奇其辭謂五百歲而後興老氏不云乎知我希者貴彼其之子雖户訛以耿論終不能化復何有於不佞之言若夫藏之名山可矣
萬曆癸未歲孟春之吉
賜進士出身亞中大夫河南布政使司右參政前陝西按察司副使奉勅提督學校翰林院國史修撰雲杜李□
重刊人子須知序
嘉靖辛酉春余從京邸會星橋金太史談堪輿家書不□數十百種類皆繁雜多相牴牾仁人孝子一旦遇大事悲傷臨□之際取其書而覽之無所適從往往以弗克盡心為憾惟德興徐氏兄弟所著人子須知一書會諸書而折衷之足以破群惑而□大事也然未閱其書未見其書比自高於致政歸訪其書於坊間而見刻本深嘉之□用以之□而服金太史之言非誣也辛巳冬□杜李太史為尊人方伯公卜地乃移書中丞王公而訪二子未至於時伯子已入閩越迎其季子來既襄大事未□自太史廬迎李子及其弟子涂子于郢中□而卜地計凡季子僑寓□□□師為與游處□一載
暇日出手錄善本示余未□伯子亦自□南至更□是正者久之余因念茲會不偶所著述已精從而校定入梓又□海內之仁人孝子覽之而從事庶無弗克盡心之憾矣乎
萬曆十有一年癸未孟夏望日郢中陽白居士曾璠子玉甫譔
舊序
江右徐維志維事氏伯仲著資孝堪輿書曰人子須知因通家仲湖曹大夫馳請余言適客有在坐者遽蹙然曰人子之所當知者豈惟是哉且孝亦未易以言也若大舜終身之慕武周之繼述曾參之養志斯孝矣顧屑屑於一藝一能謂之曰孝吾惑焉余解之曰人子之於親也固當無所不用其極況地理尤切於送終以當大事者乎傳曰事死如事生苟於其親之歿也置諸泉沙漭中奚異委壑孝安在哉是故風水之說固不足信而肖[?]親之舉則所當盡也蓋人之禍福固不足計而化者之安危則所當慮也昔謂舜之大孝武周之達孝曾參之純孝厥念乃不逮此歟誦夫子宅兆之訓程子五患之戒則地理固人子當知之切務而非彼一藝一能者比也謂之曰資孝亦宜矣且觀其書分條析類明切該博闢諸家之陋習啟天下以孝誠信有補于世教者不可以其術而忽之也客唯唯而退因書以歸之
賜進士及第光祿大夫左柱國少師兼太子太師吏部尚書建極殿大學士知制誥經筵國史總裁華亭存齋徐階撰
舊序
一世所論堪輿家率以相地之術易視之夫堪輿非術也昔神禹敷土隨山刊木因九河之勢奠厥民居公劉之遷豳相陰陽觀流泉周公卜洛營周居於洛邑自古重之久矣自左傒著龍經郭景純著葬書俚談曲說之士遂乃以所見售世流為藝術則世之易視之也固宜夫宇宙亦大矣術家者既不能長驚萬里窮章亥之所步復泥俚談曲說不取正於大方家如執蹄涔議絳虬安可得乎論法象者莫辯乎易其曰天地定位山澤通氣夫位有定而氣實通焉絪縕磅薄游魂靈怪氣也蒸為風雨應為列星流形於山川草木亦氣也氣也者載大地而浮之也是故山氣多勇澤氣多瘖谷氣多痺陰阻氣多壽郭景純曰啟陳務新朝海拱辰左傒以北戒山起於關左支極之於南戒山自右支盤五嶺其言曰山行有斷脉不中絕山澤通氣之說也世之業堪輿者能知之乎夫建都立邑載諸經者吾無論已郭景純論葬法曰葬者藏也乘生氣也世遂以氣休咎論禍福不揆葬義所自起孟軻氏不云乎且比化者無使土親膚於人心獨無恔乎吾以是知葬之起也蓋仁人孝子之心也不
乘生氣避五患萬一奪烏鳶而飼螻蟻其與委溝壑者何殊哉夫善愛親者疾必擇名醫豈不能以付庸術益慎之也是故乘生氣避五患以寧吾親以畢吾終天之願此仁人孝子所為心也非徒以鬼福論休咎也彼堪輿者儻能以其所嘗試者藏遺蓄於造化而畢吾仁人孝子之心其道亦大矣哉世烏得而易視之吾饒有儒生徐維志維事伯仲嘗輯堪輿書曰人子須知就正於余閱其議論該博發理精詳會體用於一原析眾疑於百氏真足以挽俚談曲說而歸之正者因書此以序之云
賜進士及第南京國子司業前翰林院國史編修浮梁星橋金達撰
予謝仕二十餘年於六經外百家之書靡不探究惟庖犧氏之卜筮岐黃氏之醫藥郭景純之葬法誠可以利天下者皆得謂之仁術宜乎其江河屢變浮雲蒼狗而三術之行於萬世者不廢也蓋制作之美則愛愛則傳人情理勢其固然歟吾邑徐君少峯仰峯二難握其所譔資孝堪輿書出以示余皆精神獨得之妙也余閱而繹之見其所搜乎天下山川脉絡之源旁及乎遠近名家□□之式參之以古先鴻儒大方家之緒論纂寫乎伍星巒頭□□之形體逐節斷以己意一理貫通而宜叶乎人情誠有深得夫晉宋明賢乘生氣之肯綮者要皆明切簡易暢於辭華譬之翰墨家人稱為布帛菽粟飫之而弗厭考覽之易入習之易移允矣通世之寶訓可愛而傳也且其教人安厝以當大事舉所珍重而得隆其孝示所勿犯而得全其仁端持身之德本行國家之風化者由此而出矣矧二君以穎敏之資有聲藝苑行可大鋪張而乃幡然浮雲軒冕放情山水發其所蘊以資孝道於天下後世是二君雖避世而尤闡達者及物之仁功謝上蔡所謂我枉一生之恨二君可免也待歟休哉一時賢士大夫各出金石固已有公論矣又奚余之喋喋乎雖然智者作法愚者昧焉賢者更制不肖者拘焉安得天下孝子慈孫誦君之書超然陳迹之外通其巧於心目之間不遇以書而遇以目不遇以目而遇以神洞其真而契其玄以廣二君仁孝教天下之本心此二君未露之美意也余故因其請而并以及之二君生同一乳宋太師忠愍公裔理學秋谷先生八世孫銀邑世家云隆慶己巳八十四叟眷生張琨書于欽菴精舍
古昔聖人握造化之樞撰陰陽之竅仰觀俯察以闡天文地理之蘊故璣衡察而象緯之數具輿圖辨而厚載物山澤通氣沖和融靈微妙鮮測粵自遷岐相洛時其陰陽而風水之說寔肇其端三代以上邈哉邈矣漢晉而下哲人繼踵其著名於世有若郭卜曾楊吳廖賴傳者稽其要有巒頭天星之傳觀其著述有青囊葬經等作歷世漸遠弗詞益繁然皆遂其臆說徇於偏習而未能會其全也饒郡徐君伯仲少負奇穎馳譽芹泮因事大事雅志山水而於堪輿諸書研究底蘊已自諗曰是局聞見未悉大觀廼遍遊寰宇日與薦紳諸大夫遊凡名山形勝世族宅兆並覽摹圖相為印證克然有得繇是厭諸說之汗漫乃旁搜博采撮要刪繁闡幽彰微而凡形勢天星不傳之秘悉皆列款圖形分條析類辭義俱洽遂乎聖人俯察之理而發前賢未發之秘者矣編成示予爰定其名曰心學統宗蓋取夫發揮純粹而獨得乎心悟芟祛偏聽而統集乎大成者耳授吾鉛王上舍梓傳焉乎二君之志也其錫類於天下之仁人孝子者厥功深矣哉厥惠溥矣哉隆慶戊辰仲冬之長至日
奉直大夫南京刑部廣東清吏司員外郎鉛山東泉余銓譔
三才一理而天其宗乎地匪天塊然已何以效厥能人匪天蠢然已何以效厥靈故地必曰理有以哉夫天言乎其氣地言乎其形而地之所以為地則生生之氣氣之所以為氣則生生之理傳曰天包地外吾則曰天入地中不特虛靈為天而盡九垓之下皆天也亦微矣世之求地者苟不從事乎天則本先撥矣又安足語此稽諸古聖未有以地言者堯都平陽舜都蒲坂禹都安邑湯都亳天下之大地理歸焉迨周公洛邑之營夫子宅兆之訓二聖人豈徒然哉蓋將為民民安而國安宅兆為親親安而子孫安是皆從天心察地理所謂仁人孝子之用心也故人子卜宅兆要當以安親為念豈惟求諸地哉必求諸吾靈臺方寸之天可也眷家徐維志維事伯仲少為邑弟子未幾以冢難棄去因葬親不忍委庸術遂雅志山水徧遊四方歷涉歲久聞見日博乃出心得著堪輿書命曰人子須知鉛邑王上舍壽梓廣其傳徵言於予首誦十戒良藝吾天特表之以為外天言地者勸若其論斷圖形觀者當自得之二君與予際涉兄友善嘗從海內諸大君子究性命學此特其緒餘云
隆慶己巳端陽後三日同邑腰川南山祝眉壽撰
Ghi chú: bài tựa Tằng Phan khắc theo lối chữ thảo, nhiều chữ đọc chưa chắc nên để □; tên người viết bài tựa trùng khắc chỉ đọc được họ Lý ở Vân Đỗ; chữ ghi [?] là đọc theo nghĩa.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa
Thầy Vũ Giới dặn người học: điều đáng giữ nhất của bộ sách này nằm ngay ở tên sách. Anh em họ Từ không soạn sách cho thầy địa lý mà cho người con: biết đủ để không bị thầy tầm thường lừa, để chọn chỗ yên cho cha mẹ. Cách họ học cũng là cách nên theo: đi nhiều, theo nhiều thầy, xem lại nhiều mộ cổ đã phát hay đã suy, rồi mới tin sách. Câu tác giả nói tìm trong sách không hợp, tìm ở người không hợp, đem mộ cổ ra nghiệm thì hợp sáu, bảy phần, là lời rất thật của người đã đi xem đất ba mươi năm.
Tóm lại
Nhân Tử Tu Tri là bộ sách loan đầu 39 quyển của anh em sinh đôi Từ Thiện Kế, Từ Thiện Thuật đời Minh, soạn sau ba mươi năm đi xem đất, lấy long, huyệt, sa, thuỷ làm bốn phép chính. Bảy bài tựa đều nhấn một ý: táng thân là việc hiếu. Bài sau chép phàm lệ và hai bài tự tựa của tác giả.
Bài sau: Nhân Tử Tu Tri: phàm lệ và hai bài tự tựa của anh em họ Từ.
Nguồn: Nhân Tử Tu Tri Tư Hiếu Địa Lý Tâm Học Thống Tông (人子須知資孝地理心學統宗), Từ Thiện Kế, Từ Thiện Thuật soạn, bản trùng san đời Minh: các bài tựa đầu sách (sách thuộc công cộng). Nguyên văn chép theo bản khắc; lời chú nhỏ đặt trong ngoặc. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng mộ, long nhập thủ và thuỷ khẩu.
- Lập Cục Pháp: lập cục theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
- Mục lục Nhân Tử Tu Tri 人子須知
- Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát 琢玉斧巒頭歌括
- Kệ sách Tam Hợp trong Kho Sách Quý
- Địa Lý Ngũ Quyết 地理五訣
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Khẩu quyết trong sách là phần Thư; đem la bàn ra mộ thật, nhận long nhập thủ, thuỷ khẩu và lập hướng là phần Thủ, phải học trực tiếp. Mời tham khảo Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Ai soạn Nhân Tử Tu Tri? – 徐善繼 · 徐善述
Hai anh em sinh đôi Từ Thiện Kế và Từ Thiện Thuật ở Đức Hưng, Giang Tây, đời Minh.
Tên sách nghĩa là gì? – 人子須知
"Điều người con phải biết": sách soạn cho người con lo táng cha mẹ, không phải cho thầy địa lý.
Tên đầy đủ của sách là gì? – 資孝地理心學統宗
Tư Hiếu Địa Lý Tâm Học Thống Tông; tên Tâm học thống tông do Dư Thuyên đặt năm 1568.
Sách chia thế nào? – 四例
39 quyển: long pháp, huyệt pháp, sa pháp, thuỷ pháp là bốn phép chính, sau đó là dương cơ và thiên tinh.
Vì sao Từ Giai nói biết địa lý là việc hiếu? – 資孝
Vì thờ người chết như thờ người sống; phúc hoạ không đủ tin, nhưng giữ yên hài cốt cha mẹ thì phải hết lòng.









