Nhân Tử Tu Tri
人子須知 (引用諸堪輿書目 · 瑣言)
Tác giả: Từ Thiện Kế 徐善繼 và Từ Thiện Thuật 徐善述 (anh em sinh đôi, người Đức Hưng, Giang Tây, đời Minh) soạn
Bản gốc: Trùng san Nhân Tử Tu Tri Tư Hiếu Địa Lý Tâm Học Thống Tông 重刊人子須知資孝地理心學統宗, 39 quyển, đời Minh; tự tựa năm Gia Tĩnh Giáp Tý (1564), bản trùng khắc ở Dĩnh Trung năm Vạn Lịch Quý Mùi (1583).
Bài trước chép phàm lệ và các bài tự tựa của Nhân Tử Tu Tri. Bài này đi hết phần còn lại của quyển một: danh mục sách địa lý được dẫn, mười điều Toả ngôn người con phải biết trước khi lo táng, đoạn trích của Thích Kế Quang, và hai bài giải tên gọi phong thuỷ, long, mạch, huyệt, sa.
Trả lời nhanh: Sách dẫn gần một trăm đầu sách địa lý, từ Thanh Ô kinh, Cẩm Nang kinh đến Hám Long, Nghi Long, Tuyết Tâm phú, Thiên Ngọc kinh. Mười điều Toả ngôn là: phải biết địa lý; đừng để quan tài lâu không táng; đừng táng lấn mộ tổ; đừng mưu táng vào huyệt cũ; đừng câu nệ chia phòng; đừng dễ dàng cải táng; đừng chỉ mưu đất lớn; phải xem đất cổ; phải chọn thầy giỏi; phải tu âm đức. Gọi là phong thuỷ vì táng là cưỡi sinh khí: khí đến có nước dẫn, khí dừng có nước giới, khí tụ thì không có gió thổi tan.
Gần một trăm đầu sách được dẫn – 引用諸名家堪輿書目
Trước khi vào sách, tác giả liệt kê các sách địa lý mình dẫn: Thanh Ô kinh, Thanh Nang kinh, Xích Đình kinh, Hồ Thủ kinh, Cẩm Nang kinh, Tróc mạch phú, Lý khí tâm ấn, Tuyết Tâm phú, Nghi Long kinh, Hám Long kinh, Phát vi luận, Thôi quan thiên, Ngọc tuỷ chân kinh, Thiên Ngọc kinh, Bình sa ngọc xích kinh, Kim toả bí quyết, Động lâm bí quyết, Tầm long nhập thức ca và nhiều sách khác. Danh mục này cho thấy anh em họ Từ đọc rất rộng, rồi mới gom lại theo bốn phép long, huyệt, sa, thuỷ.

Điều thứ nhất: phải biết địa lý – 不可不知地理
Toả ngôn mở bằng lời thánh hiền. Trình tử nói bói chỗ đặt mộ là xét đất tốt xấu; đất tốt thì thần linh yên, con cháu thịnh, như vun gốc thì cành lá tươi; cha ông với con cháu cùng một khí, bên kia yên thì bên này yên. Chu tử nói táng là tàng, cất giữ di thể cha ông; chọn không kỹ, đất không tốt thì có nước, mối, kiến, gió đất hại bên trong, hình và thần không yên. Lục Tượng Sơn nói địa lý tuy là một nghề, nhưng trên để trọn đạo hiếu đưa tang, dưới để lo cho đời sau.
Tác giả kết: nếu lúc thường coi địa lý là việc phụ, đến khi có tang thì vội vàng làm qua; may được đất tốt thì thôi, không may đặt cha mẹ vào chỗ nước, kiến, sỏi cát thì có khác gì vứt xuống khe. Vì vậy người con phải học lúc bình thường. Nhưng biết sơ sơ rồi tự cho là giỏi, lấy hung làm cát, thì còn hại hơn thầy tầm thường; ngọc quý vạn dật phải giao cho người thợ ngọc.


Đừng để quan tài lâu không táng – 不可停柩不葬
Tư Mã Ôn công than người đời có tang mà để lâu không chôn, hỏi thì nói năm tháng chưa lợi, chưa có đất tốt, đi làm quan xa chưa về, nhà nghèo chưa lo được, có người cả đời mấy đời không táng, đến mất cả quan tài. Lễ xưa táng chậm nhất không quá bảy tháng, từ vương công trở xuống ba tháng thì táng. Ngô Thảo Lư kể những tai biến của việc để lâu: con cháu sa sút, gặp loạn lạc, nước lửa, nghèo bệnh, anh em tranh nhau, vướng kiện tụng, lâu ngày rồi quên hẳn.
Đừng táng lấn mộ tổ, đừng mưu huyệt cũ – 侵葬祖塚 · 圖葬舊穴
Phép đất tuy nhiều nhưng một câu "cưỡi sinh khí" là đủ. Long từ ngàn dặm đến, vào huyệt chỉ một chỗ tám thước; mộ tổ đã lấy sinh khí ấy, táng chen vào trên dưới trái phải là phá khí của tổ, hại không nhỏ. Sách dẫn mộ tổ của Chu Văn công mỗi ngôi một nơi, cách nhau rất xa, để nói người xưa không chen mộ.
Mưu táng vào huyệt cũ của nhà người thì càng không nên: đất đã phát cho người khác, đã hết phần; lại thêm tâm hại người, trời không cho phúc. Sách ví mưu huyệt cũ như muốn tìm hơi nóng trong tro đã nguội.

Đừng câu nệ chia phòng, đừng dễ cải táng – 拘泥公位 · 輕易改葬
Thuyết chia phòng làm anh em nghi kỵ nhau, mỗi người giữ ý riêng, có nhà vì thế mà cả đời không táng được cha mẹ. Tác giả nói phúc của con cháu do duyên phúc, không thể lấy lòng riêng mà đổi; nếu đất thật tốt thì dù phòng có không đều cũng chẳng nên bỏ; muốn đều thì tìm thêm một huyệt khác bù vào.
Cải táng phải hết sức thận trọng. Có người nghe lời thầy, hoặc vì cầu giàu sang, hoặc sợ tai hoạ mà dời mộ, nhiều khi đổi đất tốt lấy đất xấu. Chỉ khi mộ cũ thật có nước, kiến, hoặc các dấu xấu rõ ràng thì mới nên dời; nếu mộ cũ không có hoạ lớn thì cứ để yên, muốn cầu phúc thì tìm đất khác.
Đừng chỉ mưu đất lớn, phải xem đất cổ – 專意圖大 · 觀古格
Tìm đất trước hết phải phân thật giả, không cần hỏi lớn nhỏ. Long huyệt thật thì sức nhỏ cũng phát; mê đất lớn mà không biết thật giả, táng vào huyệt giả thì hại. Đất lớn khó được, đất nhỏ dễ cầu; nhiều đất nhỏ thật hợp sức lại cũng thành lớn.
Học địa lý có "đạo nhãn" và "pháp nhãn": đạo nhãn sinh ra đã biết thì không thể mong, pháp nhãn thì phải do thầy dạy và xem nhiều mộ danh tiếng mà thành. Phải xem long huyệt nào cát, sa thuỷ nào hung, từng chỗ một, lấy đó làm phép. Sách dẫn lời khuyên: hãy đi xem lại mộ cũ, hơn đọc nghìn quyển Hám Long.

Phải chọn thầy giỏi, phải tu âm đức – 擇良師 · 脩陰德
Tìm đất trước phải chọn thầy. Thầy không đúng người thì hại không nhỏ: có đất đẹp mà điểm sai huyệt, hoặc điểm đúng mà táng sai phép. Thầy giỏi phải thông nho, hiểu lý, có chân truyền, lại có đức; đủ ba điều ấy mới là thầy tốt. Đã chọn được thầy thì phải hết lòng tin.
Điều cuối: tích đức là gốc của việc cầu đất. Người muốn lo cho con cháu lâu dài phải lấy lòng công mà làm việc. Có người được đất tốt mà đời sau lại thấy hoạ; có người đã có đất tốt, có thầy giỏi mà thầy lại sai hướng, đào phạm long, hỏng huyệt. Không tích đức mà cầu đất tốt thì như không cày mà mong gặt. Tác giả kết: đất tốt không phải sức người cầu được, phải lấy đức mà đợi trời.

Đoạn trích của Thích Kế Quang – 止止堂集
Sau Toả ngôn, sách phụ một khoản trong Chỉ Chỉ Đường tập của Thích Kế Quang, danh tướng đời Minh. Ông lấy chuyện hổ phách hút cỏ, đá nam châm hút kim: vật vô tri mà còn cảm ứng nhau, thì hài cốt người với con cháu cùng một khí sao lại không cảm. Ông nói người chê phong thuỷ không đáng tin là vì thấy người đời không tu đức, chỉ chăm cầu đất để lợi cho con cháu; còn đất thì phải đợi người có đức mới được. Lời bàn thêm của sách: địa lý gốc ở thiên lý, núi có lý, nước có lý, đất có lý.

Vì sao gọi là phong thuỷ, long, mạch, huyệt, sa – 名義
Bài thứ nhất giải chữ phong thuỷ: chính là câu "táng là cưỡi sinh khí" của Quách Phác. Khí đến thì có nước dẫn, khí dừng thì có nước giới hạn, khí tụ thì không có gió thổi tan; nên nói phải được nước, phải tàng gió; được nước là trên, tàng gió là thứ. Không gió thì khí tụ, được nước thì khí hoà, đó là nghĩa của tên phong thuỷ. Các thuyết khác như "trời đất lúc hỗn độn chỉ có gió và nước" đều không sát với lẽ táng.
Bài thứ hai giải: núi gọi là long vì biến hoá nghìn hình, lúc ẩn lúc hiện như rồng. Mạch như mạch máu trong thân người: mạch trong thì quý, đục thì hèn; người thầy thuốc xem mạch biết sống chết, người xem đất xem mạch núi biết cát hung. Long chỉ cái hình lộ ra, mạch chỉ cái khí ẩn bên trong. Huyệt như huyệt châm cứu trên tượng đồng, phải đúng từng li. Còn sa là vì người xưa truyền dạy dùng cát đắp thành hình núi, nên gọi là sa.


Nguyên văn – 原文
引用諸名家堪輿書目
青烏經 青囊經 赤霆經 狐首經 錦囊經 捉脈賦 小卷陰陽正要 大衍曆分度 理氣心印 雪心賦 疑龍經 撼龍經 畫莢圖 四大穴法 立錐賦 撥沙圖 腹經 望龍經 倒杖法 心鏡 尋龍記 陰陽問答 一粒粟 游氏家傳啟蒙 金鎖秘訣 黑囊經 葬經 洞林秘訣 尋龍入式歌 龍經 太華經 撥沙經 吳氏家傳口訣 玉髓真經 吳公解義 龍格通玄歌 吳氏秘訣 洩天機 陰契陽符 司馬頭陀水法 發微論 囊金 光明大殿圖 催官篇 旅寓集 玄□經 海底眼 三寶經 分金斷訣 陰陽正源 堪輿要約 大理歌 祝氏秘鈐 堪輿微義 俯察玄機 華象新書 俯察要覽大全 平沙玉尺經 地理件目 金斗訣 葬法一掌金 四神秘訣 天玉經 三易三元編 何家沙法 地理摘奇 叢珠素書 大地圖 陰陽定論 陰陽決疑 堪輿正要 堪輿管見 昏衢炬燭 萬萬山心法 趙緣督瑣錄 張落魄口訣 空山老人穴法 祝氏神龍經 天涯海角經註 水經 寸金穴法 四十字穴法 沙竹圖穴法 銅人穴法 相山骨髓 三式全書 地理指南 堪輿庭訓 山海經 地脈經
瑣言凡十條
一不可不知地理
孔子曰卜其宅兆而安厝之程子曰卜其宅兆者卜其地之美惡也地之美者則神靈安子孫盛若培植其根而枝葉茂又曰父祖子孫同氣彼安則此安彼危則此危朱子曰葬之為言藏也所以藏其祖考之遺體也以子孫而藏其祖考之遺體則必致其謹重誠敬之心以為安固久遠之計使其形體全而神靈得安則其子孫盛而祭祀不絕又曰其或擇之不精地之不吉則必有水泉螻蟻地風之屬以賊其內使其形神不安而子孫亦有死亡絕滅之憂甚可畏也陸象山曰通天地人曰儒地理之學雖一藝然上以盡送終之孝下以為啟後之謀其為事亦重矣親之生身體髮膚且當保愛況親之沒也奉親之體厝諸地乃付之庸師俗巫使父母體魄不得其安則孝安在哉夫觀聖賢所論如此則擇地殯親之道誠仁人孝子之不可忽者若平居視地理為末務而不之問一旦有大故則不免倉卒苟且為之倖得吉地固所願矣不幸而置親體於蟻水沙礫中無異委之於壑不孝孰甚故人子須於平時講明其說庶幾他日臨事不惧而親骸得安於地下矣雖然三折臂然後稱明醫地之理又非膚淺及鮮傳者所能究竟也苟曰予既已知之矣而自用自專惧凶為吉牢不可破則其害愈甚於庸師俗巫哉噫萬鎰之玉必付之玉人而後可也
一不可停柩不葬
一不可侵葬祖塚
一不可圖葬舊穴
一不可拘泥公位
一不可輕易改葬
一不可專意圖大
一不可不觀古格
一不可不擇良師
一不可不脩陰德
已上瑣言皆慎終者所當先知故特揭諸首俾仁孝君子加察云
附少保都督南塘戚公止止堂集一款
論風水名義
地理家以風水二字揭其名者即郭氏所謂葬者乘生氣也而生氣何以察之曰氣之來有水以導之氣之止有水以界之氣之聚無風以散之故曰要得水要藏風又曰氣乃水之母有氣斯有水又曰噫氣惟能散生氣又曰外氣橫形內氣止生又曰得水為上藏風次之皆言風與水所以察生氣之來與止聚云爾總而言之無風則氣聚得水則氣融此所以有風水之名循名思義風水之法無餘蘊矣或曰天地物分混沌之始只有風與水兩相推盪故曰風水或曰風所以揚萬物水所以滋萬物故曰風水此則皆不切于葬理而又有水去則風來水來則風去之說益又外矣
論龍脈穴砂名義
地理家以山名龍何也山之變態千形萬狀或大或小或起或伏或逆或順或隱或顯支壠之體段不常□尺之轉移頓異驗之於物惟龍為然故以名之取其潛見躍飛變化莫測云爾曰脈者何也人身脈絡氣血所由運行而一身之稟賦係焉凡人之脈清者貴濁者賤吉者安凶者危地脈亦然善醫者察人之脈而知其安危壽夭善地理者審山之脈而識其吉凶美惡此不易之論也然龍與脈二者相因有龍則有脈無脈則無龍但龍蓋指乎形之顯著而脈又專主乎氣之隱微故曰□□□□認脈穴者蓋猶人身之穴取義至精楊公云譬如銅人針灸穴穴穴宛然方始當朱子云定穴之法譬如針灸自有一定之穴而不可有毫釐之差此皆善狀穴之名義也砂者古人授受以沙堆撥山形因名砂耳
卷之一畢
Ghi chú: Nguyên văn chép trọn điều thứ nhất của Toả ngôn và hai bài giải tên gọi; các điều sau chỉ chép tiêu đề, phần trên đã dịch ý; đoạn Chỉ Chỉ Đường tập chỉ dịch ý. Danh mục sách chép tên sách chính, bỏ phần chú nhỏ; chữ mờ để □.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa
Thầy Vũ Giới dặn người học: mười điều Toả ngôn là đạo đức nghề của người lo việc táng, đến nay vẫn đúng. Đừng để quan tài lâu, đừng chen mộ tổ, đừng mưu đất người, đừng vì chia phòng mà anh em bất hoà, đừng cải táng tuỳ tiện, phải chọn thầy và tu đức. Bài giải chữ phong thuỷ cũng nên thuộc lòng: phong thuỷ là phép xét khí đến, khí dừng, khí tụ, nhìn qua nước và gió, không phải chuyện bùa chú hay đồ vật trưng bày.
Tóm lại
Quyển một khép lại bằng danh mục sách dẫn, mười điều Toả ngôn, đoạn trích Chỉ Chỉ Đường tập và hai bài giải tên gọi. Phong thuỷ là phép xét sinh khí: nước dẫn khí đến, nước giới khí dừng, không gió thì khí tụ. Bài sau mở quyển hai, phần long pháp, bắt đầu từ núi Côn Lôn là tổ của các núi.
Bài sau: Nhân Tử Tu Tri: Côn Lôn là tổ các núi và tổng luận núi Trung Quốc.
Bài trước: Nhân Tử Tu Tri: phàm lệ và hai bài tự tựa của anh em họ Từ.
Nguồn: Nhân Tử Tu Tri Tư Hiếu Địa Lý Tâm Học Thống Tông (人子須知資孝地理心學統宗), Từ Thiện Kế, Từ Thiện Thuật soạn, bản trùng san đời Minh: quyển một, sách dẫn dụng, Toả ngôn và tạp thuyết (sách thuộc công cộng). Nguyên văn chép theo bản khắc; lời chú nhỏ đặt trong ngoặc. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng mộ, long nhập thủ và thuỷ khẩu.
- Lập Cục Pháp: lập cục theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
- Mục lục Nhân Tử Tu Tri 人子須知
- Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát 琢玉斧巒頭歌括
- Kệ sách Tam Hợp trong Kho Sách Quý
- Địa Lý Ngũ Quyết 地理五訣
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Khẩu quyết trong sách là phần Thư; đem la bàn ra mộ thật, nhận long nhập thủ, thuỷ khẩu và lập hướng là phần Thủ, phải học trực tiếp. Mời tham khảo Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Toả ngôn gồm những điều gì? – 瑣言十條
Mười điều: biết địa lý, táng đúng lúc, không chen mộ tổ, không mưu huyệt cũ, không câu nệ chia phòng, không dễ cải táng, không chỉ mưu đất lớn, xem đất cổ, chọn thầy giỏi, tu âm đức.
Vì sao không nên táng chen vào mộ tổ? – 不可侵葬祖塚
Vì long vào huyệt chỉ một chỗ, mộ tổ đã lấy sinh khí ấy; táng chen vào là phá khí của tổ.
Khi nào mới nên cải táng? – 輕易改葬
Khi mộ cũ có nước, kiến hoặc dấu xấu rõ ràng; nếu không có hoạ lớn thì để yên, muốn cầu phúc thì tìm đất khác.
Vì sao gọi là phong thuỷ? – 風水名義
Vì táng là cưỡi sinh khí: khí đến có nước dẫn, khí dừng có nước giới, khí tụ không có gió thổi tan.
Vì sao núi gọi là long, gò gọi là sa? – 龍 · 砂
Núi biến hoá ẩn hiện như rồng nên gọi là long; người xưa dùng cát đắp hình núi để dạy nên gọi là sa.









