Nhân Tử Tu Tri
人子須知 (總論枝幹 · 論幹龍 · 論枝龍)
Tác giả: Từ Thiện Kế 徐善繼 và Từ Thiện Thuật 徐善述 (anh em sinh đôi, người Đức Hưng, Giang Tây, đời Minh) soạn
Bản gốc: Trùng san Nhân Tử Tu Tri Tư Hiếu Địa Lý Tâm Học Thống Tông 重刊人子須知資孝地理心學統宗, 39 quyển, đời Minh; tự tựa năm Gia Tĩnh Giáp Tý (1564), bản trùng khắc ở Dĩnh Trung năm Vạn Lịch Quý Mùi (1583).
Bài trước khép quyển ba của Nhân Tử Tu Tri bằng các đế đô do ba long kết. Bài này mở quyển bốn, quyển chuyên phân biệt cán long và chi long. Tác giả gọi đây là cửa ải thứ nhất của địa lý: không phân được cán chi thì cái gốc lớn đã mất, như đứng ngoài tường cung mà không thấy cửa, làm sao lên nhà vào buồng được.
Trả lời nhanh: Cán long và chi long là long lớn và long nhỏ, như cây có thân có cành. Trong cán, chi lại chia lớn nhỏ nên có bốn bậc: đại cán, tiểu cán, đại chi, tiểu chi. Phép phân biệt lấy nguồn nước làm chuẩn: đại cán có sông lớn kẹp đưa, tiểu cán có khe suối lớn, đại chi có khe suối nhỏ, tiểu chi chỉ có mương ruộng. Cán long tổ ở danh sơn, đỉnh hay có mây mù, đất lớn nhưng hiếm và có quỷ thần giữ; chi long nhiều, chỗ nào cũng có, nên xét thật giả chứ không câu lớn nhỏ. Ngoài ra có tuỳ long huyệt: vài đốt gần thành lớn mà kết đất quý.
Chi cán tổng luận – 枝幹總論
Tác giả mở quyển: hình thế cán chi của long không giống nhau; không có con mắt thật thì lên núi mênh mang, chẳng phân được gì. Long có cán có chi cũng như cây có thân có cành: thân là chỗ cành dựa vào mà đứng, cành là chỗ thân toả ra mà tươi tốt. Trong cán, chi lại có lớn nhỏ, nên có đại cán long, tiểu cán long, đại chi long, tiểu chi long; tức là trong cán có cán, trong cán có chi, trong chi có cán, trong chi có chi.
Sách dẫn Ngô quốc sư: cán chi rõ thì phân được đích thứ, đích thứ phân thì thấy được sức lực. Cách phân lấy nguồn nước làm chuẩn: đại cán có sông lớn kẹp đưa, tiểu cán có khe lớn suối lớn kẹp đưa, đại chi có khe nhỏ suối nhỏ kẹp đưa, tiểu chi chỉ có mương ruộng kẹp đưa. Dương công nói nguồn nước cũng có dài ngắn, dài thì làm quân châu, ngắn thì làm huyện. Xem nguồn nước dài ngắn thì biết cán chi lớn nhỏ.


Cán long – 論幹龍
Cán long có hai bậc là đại cán và tiểu cán. Đại cán là cán trong cán: tổ đều là danh sơn, vắt qua nhiều châu quận, dài hàng nghìn trăm dặm, là chỗ chính khí tụ, cao rộng khác thường, và hay có mây mù hiện lên. Kinh nói trước tìm khí mù để nhận chính long; lại nói tìm long thì trông khí, trước tìm mạch, mây mù hay sinh trên sống long; giao thời xuân hạ và đêm xuân phân, thu phân thì trông chỗ mây mù sinh ra mà tìm.

Biết tổ rồi thì xét chỗ rời tổ chia đi: xuất thân phải cao vút hùng vĩ, khí thế rộng lớn, dáng vẻ tôn nghiêm, như vua ngự giá mà trăm quan theo hầu, như đại tướng ra trận mà ba quân nghe lệnh; không như chi long lấy mềm mại, linh động, uốn lượn làm đẹp. Long đi đến chỗ hết thì có nước lớn hội lại, hai sông giao nhau là chỗ hết; chỗ kết huyệt cũng không ở chỗ cùng tận, mà ở chỗ trở mình quay ngược, có bờ nước cong ôm đầu long. Sách cũng dặn có một hạng cán long bẩm khí hung ác, không thanh, thì thân nó mang sát, đáng sợ.

Chi long – 論枝龍
Hám long kinh của Dương Quân Tùng nghìn lời vạn chữ đều dồn về cán long, là nói theo sức lực lớn. Nhưng mạch núi chia nhánh chia dòng, cán long rất ít, chi long rất nhiều, nên luận đất chỉ nên phân thật giả, không nên câu nệ lớn nhỏ. Kinh nói đất lớn khó được, đất nhỏ dễ cầu. Huống chi đất lớn trên cán long có quỷ thần giữ, không có âm đức thì đừng mong; còn đất chi long chỗ nào cũng có, dễ tìm, nên chi long càng phải xét kỹ.
Chi long cũng có đại chi, tiểu chi. Đại chi là cán trong chi; xem cũng phải xem tổ trước, nhưng cán long thì luận đại tổ đại tông, chi long thì luận tiểu tổ tiểu tông, chỗ tiểu cán long dừng chân chính là tổ của chi long. Từ đó xét chỗ rời tổ: có tinh thần hợp ngũ tinh chính thể, mạch xuất ở giữa là tốt nhất; rời tổ rồi lại liên tiếp khởi tinh thần gọi là ứng long, có ứng tinh hợp cách mà mạch xuất ở giữa thì gọi là xuất thân tốt, đi tới tất kết đất đẹp. Sách nói chi long tuy có đại chi, tiểu chi, bàng chi khác nhau, nhưng đều bẩm nhận tạo hoá, có chỗ dung kết thì không nên bỏ; chỉ cần tinh phong đẹp, huyệt tình rõ, sa thuỷ có tình.


Tuỳ long huyệt – 隨龍穴
Ngoài cán long, chi long, sách nói có một hạng đất đẹp chỉ vài đốt đã kết, không phải cán long, cũng không phải chi long, gọi là tuỳ long huyệt, thường ở gần tỉnh thành, quận thành, chợ búa. Chỗ đại cán long kết tác, núi sông tụ lớn, long khí rất vượng, tấc nào cũng là ngọc; chỉ cần huyệt thật, không cần long chuyên, vài đốt cũng kết đất lớn, vì nó cùng tổ cùng tông với đại cán, lai lịch đã quý, cuộc mặt cũng phồn hoa, như người quý ở gần vua. Không nên luận dài ngắn, chỉ cần chỗ kết huyệt tự lập môn hộ là thật.
Sách in đồ tổ địa của Dương Văn Mẫn công ở Kiến An làm ví dụ: đất cách thành phủ Kiến Ninh chừng một dặm, ở núi Bạch Hạc, là mạch chia từ long của phủ; sách ghi Văn Mẫn công mười ba tuổi, không mấy năm đã phát. Sau đó sách chép thêm nhiều đồ tuỳ long huyệt gần thành quận; bản gọn này chỉ giữ một đồ.



Nguyên văn – 原文
人子須知地理心學統宗帙之四
此一卷專論幹龍枝龍夫龍之枝幹形勢不一苟無真見則登山汗漫貿貿莫分且辨龍枝幹乃地理第一關鍵此而不知則大本已失如宮墻外望不得其門何由升堂以入其室乎故首論枝幹蓋亦開關啓鍵意也
枝幹總論
夫幹龍枝龍者乃龍之有大有小猶木之有幹有枝也蓋幹為木之身而枝柯所附以立枝為木之衍而條暢所自以蕃論龍大小取象莫辨於此但枝幹之中又各有大小之別故有大幹龍小幹龍大枝龍小枝龍所謂幹中有幹幹中有枝枝中有幹枝中有枝者也吳國師云枝幹明而嫡庶分嫡庶分而力量見故論龍不可不辯枝幹論枝幹又不可不辨大小以審其力量之輕重也然審辨之法以水源為定故大幹龍則以大江大河夾送小幹龍則以大溪大澗夾送大枝龍則以小溪小澗夾送小枝龍則惟田源溝洫夾送而已楊公云水源亦自有長短長作軍州短作縣是也
論幹龍
夫幹龍有二前所云大幹小幹是也所謂大幹龍者即幹中之幹者也其祖皆出名山跨州連郡延袤幾千百里乃正氣所聚鍾靈孕秀頓異殊常袤然高廣而每有雲霧發現經云先尋霧氣識正龍又云尋龍望氣先尋脈雲霧多生在龍脊春夏之交與二分夜望雲霧生處覓是也……既知其祖又當於離祖分行審其出身聳拔雄偉氣勢弘大規模尊重如王者駕出而百職咸隨如大將赴敵而三軍聽命
論枝龍
楊筠松龍經千言萬語皆歸重於幹龍蓋舉其力量之大而言之耳然山脈分枝分派幹龍最少枝龍極多故論地只可以真偽辨不可以大小拘經云大地難得小易求烏可謂枝龍地小而忽之況幹龍大地有鬼神所司苟無陰德未可睥睨而枝龍之地在在有之易於求索故枝龍尤當究竟然枝龍亦有大枝小枝不可不辨夫所謂大枝龍者即枝中之幹也觀之亦先其祖山但幹龍則論大祖大宗枝龍則論小祖小宗故雖大枝龍祖山亦不是遠高山巒只小幹龍駐蹕處即龍祖矣
已上所論幹龍枝龍詳矣又有等美地只數節即結形穴既非幹龍又非枝比謂之隨龍穴依近省郡城市大幹龍結作山水大聚處結穴龍氣大旺寸寸是玉只要穴真又不必拘於專龍或只數節亦結大地以其與大幹龍共祖同宗來歷固已貴秀局面亦自繁華猶之近帝貴人故曰隨龍又不可以長短論也但要結穴處自立門戶為真矣
Ghi chú: Nguyên văn chép lời dẫn quyển bốn, Chi cán tổng luận, đoạn đầu mục cán long (chỗ ghi …… là lược bớt), đoạn đầu mục chi long và mục tuỳ long huyệt; phần tiểu cán long và các đồ tổ địa chỉ dịch ý.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa
Thầy Vũ Giới dặn người học: muốn biết một dãy núi là cán hay chi, đừng chỉ nhìn núi cao thấp mà hãy hỏi nước hai bên nó lớn hay nhỏ. Núi kẹp giữa hai con sông lớn là cán; kẹp giữa hai khe nhỏ là chi; kẹp giữa hai đường mương là chi nhỏ. Lời sách rất thật: đất cán long hiếm và nặng, đất chi long nhiều và gần người; người con tìm đất táng cha mẹ phần lớn là trên chi long, nên phải học kỹ phép xét thật giả của chi long hơn là mơ đất đại cán.
Tóm lại
Long có cán có chi như cây có thân có cành, chia bốn bậc, lấy nước kẹp đưa làm chuẩn. Cán long tổ ở danh sơn, xuất thân hùng vĩ, đất lớn mà hiếm; chi long nhiều, xét thật giả, không câu lớn nhỏ. Tuỳ long huyệt gần thành lớn vài đốt cũng kết quý. Bài sau chép quyển năm: lũng long và chi long.
Bài sau: Nhân Tử Tu Tri: lũng long núi cao và chi long đất bằng.
Bài trước: Nhân Tử Tu Tri: đế đô do bắc long, trung long, nam long kết.
Nguồn: Nhân Tử Tu Tri Tư Hiếu Địa Lý Tâm Học Thống Tông (人子須知資孝地理心學統宗), Từ Thiện Kế, Từ Thiện Thuật soạn, bản trùng san đời Minh: quyển bốn, cán long, chi long và tuỳ long huyệt (sách thuộc công cộng). Nguyên văn chép theo bản khắc; lời chú nhỏ đặt trong ngoặc. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng mộ, long nhập thủ và thuỷ khẩu.
- Lập Cục Pháp: lập cục theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
- Mục lục Nhân Tử Tu Tri 人子須知
- Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát 琢玉斧巒頭歌括
- Kệ sách Tam Hợp trong Kho Sách Quý
- Địa Lý Ngũ Quyết 地理五訣
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Khẩu quyết trong sách là phần Thư; đem la bàn ra mộ thật, nhận long nhập thủ, thuỷ khẩu và lập hướng là phần Thủ, phải học trực tiếp. Mời tham khảo Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Cán long và chi long khác nhau thế nào? – 幹龍 · 枝龍
Như thân và cành của cây: cán long lớn, tổ ở danh sơn, ít; chi long nhỏ hơn, tổ ở chỗ tiểu cán dừng, nhiều.
Lấy gì để phân bốn bậc cán chi? – 以水源為定
Lấy nguồn nước: sông lớn kẹp đại cán, khe suối lớn kẹp tiểu cán, khe suối nhỏ kẹp đại chi, mương ruộng kẹp tiểu chi.
Vì sao tìm cán long phải trông mây mù? – 雲霧
Vì đỉnh tổ của cán long cao lớn, hay có mây mù sinh ra; kinh dạy trước tìm khí mù để nhận chính long.
Đất chi long có kém không? – 枝龍
Không nên coi nhẹ; luận đất chỉ phân thật giả, không câu lớn nhỏ, và đất chi long dễ cầu hơn.
Tuỳ long huyệt là gì? – 隨龍穴
Đất chỉ vài đốt gần tỉnh thành, quận thành, cùng tổ với đại cán nên kết quý; chỉ cần huyệt tự lập môn hộ.









