Nhân Tử Tu Tri
人子須知 (凡例 · 自序)
Tác giả: Từ Thiện Kế 徐善繼 và Từ Thiện Thuật 徐善述 (anh em sinh đôi, người Đức Hưng, Giang Tây, đời Minh) soạn
Bản gốc: Trùng san Nhân Tử Tu Tri Tư Hiếu Địa Lý Tâm Học Thống Tông 重刊人子須知資孝地理心學統宗, 39 quyển, đời Minh; tự tựa năm Gia Tĩnh Giáp Tý (1564), bản trùng khắc ở Dĩnh Trung năm Vạn Lịch Quý Mùi (1583).
Bài trước giới thiệu Nhân Tử Tu Tri và bảy bài tựa của người ngoài. Bài này chép phàm lệ ở đầu quyển một, tức các điều lệ soạn sách, và ba bài tự tựa của chính tác giả: hai bài năm 1564 của Từ Thiện Kế, Từ Thiện Thuật, và bài Từ Thiện Thuật viết khi trùng khắc ở Dĩnh Trung năm 1583.
Trả lời nhanh: Phàm lệ nói sách soạn cho người con chứ không cho thầy địa lý, nên viết lời thường, nói thẳng khẩu quyết, không làm thơ ca. Đồ đất trong sách đều là đất hai anh em tự đến xem, có thầy giỏi điểm, có nghiệm đúng, có tên đất, sơn hướng, người điểm và người được phát. Người học phải "ba nhiều": hỏi nhiều thầy giỏi, xem nhiều đất cổ, lên núi nhiều. Tự tựa của Từ Thiện Thuật định cách đọc cả bộ: hình thế xét trước khi có huyệt là thể, phương vị xét sau khi đảo trượng là dụng; thể dụng không bỏ bên nào, nên sách đặt loan đầu trước, thiên tinh sau.
Sách soạn cho người con – 為人子設
Điều đầu tiên của phàm lệ: sách này soạn cho người con, không phải cho thầy địa lý, nên những điều xưa không truyền đều bày ra hết, khẩu quyết thì nói thẳng, không làm thơ ca để dễ học thuộc. Điều thứ hai: sách chỉ cốt dễ hiểu, không cố chuốt văn cho đẹp; nói thẳng ý chính không ngại quê mùa, nói kỹ chỗ cốt yếu không ngại dài. Chỗ trước sau lặp lại, chỗ biện luận vụn vặt, chỗ lời nông, tác giả đều nói rõ là không kịp sửa.


Đồ đất phải có thật – 必有明徵
Phàm lệ nói rõ cách chọn đồ đất. Mọi đồ trong sách đều là đất hai anh em tự đi đến xem: hoặc thầy giỏi điểm, hoặc đã nghiệm không sai, hoặc đã phát rõ ràng, có chứng cứ để làm phép; không có chứng thì không chép. Mỗi đồ ghi tên đất, sơn hướng, thầy nào điểm và người được phát, quan tước gì, không ngại vụn vặt, để người con dựa vào đó mà tìm cái ý ngoài lời.
Đồ vẽ chỉ để giải chỗ ngờ. Có đồ bàn kỹ long huyệt mà sơ sa thuỷ, có đồ bàn sa thuỷ mà sơ long huyệt; một tờ giấy nhỏ thu cả vài chục dặm núi sông thì không đủ hết được. Tác giả dẫn lời Quan Vật tiên sinh: một người vẽ một kiểu, mười người vẽ ra chín đồ; người xem giỏi tự hiểu cái diệu, đừng theo đồ mà tìm ngựa. Các đồ cách long, huyệt, sa, thuỷ cũng vậy: lập phép là phải thế, nhưng núi thật không giống núi vẽ, người khôn phải suy ra.

Phát xa, phát gần – 驟發遲發
Phàm lệ bàn chuyện có đất vài trăm năm mới ứng, có đất chỉ vài năm đã ứng. Người đời bám chặt rằng phải người sinh sau khi táng mới được phúc, hoặc rằng phát ngay là vô lý. Hai anh em lúc đầu cũng ngờ, về sau xét khắp thì thấy đúng: phát nhanh, phát chậm cũng như học đạo có đốn ngộ, tiệm ngộ. Phát chậm là lẽ thường ai cũng biết; phát nhanh thì như huyệt trâu nằm của họ Đào, đất ba công gãy tay của họ Vương, nghìn năm đã nghiệm rõ. Vì vậy đất trong sách chỉ lấy đất thật đã ứng, không câu nệ năm xa gần.
Ba điều "nhiều" – 三多
Tác giả nói học đất phải dốc sức vào "ba nhiều", còn sách đất thì không kể vào đó. Hỏi nhiều thầy giỏi thì lời truyền thật mà nghe được rộng; xem nhiều đất cổ thì thấy rộng mà phân rõ phải trái; lên núi nhiều thì rèn kỹ mà mắt nhìn chắc. Sách đất cũng nên đọc nhiều, nhưng lời trên giấy ở ngoài ba điều ấy. Người con không làm đủ ba điều, nên sách chép nhiều đồ đất có tên để người con đọc kỹ, lâu ngày tự hiểu, thầy tầm thường không lừa được.
Phàm lệ còn nói: một nhà có hai, ba ngôi đất được chép là vì phúc của một nhà thường do nhiều mộ hợp sức; và sách địa lý rất nhiều, thật giả lẫn lộn, nên trong sách chỉ trích một hai câu, một hai đoạn, hoặc chép cả một nhà, cốt để làm sáng nghĩa chứ không cầu nhiều. Chữ "hữu", "án", "dĩ thượng", "bổ nghị" trong sách đều là lời tác giả nói thêm.

Tự tựa của Từ Thiện Kế – 自序
Từ Thiện Kế mở bài bằng lời thánh hiền: Khổng tử dạy bói chỗ đặt mộ, Mạnh tử nói đừng để đất chạm da người chết, Trình tử dặn tránh năm hoạn, Chu tử dặn phải cẩn thận, thành thật để về sau khỏi hối. Ông nói táng là để lo cho hồn phách cha mẹ được yên, đó là thiên tính, không phải chỉ vì chuyện hoạ phúc của thầy địa lý; người đã khuất được yên thì người sống tự thịnh, như gốc rễ thông lên cành lá.
Ông kể mình mồ côi sớm, muốn tìm đất tốt thờ cha, không dám giao cho thầy, nên lúc đọc Dịch rảnh thì xét lý, tìm chứng. Rồi nghĩ trời đất là cha mẹ lớn, người trong thiên hạ đều là anh em, không thể chỉ lo mộ nhà mình, bèn cùng em là Thiện Thuật nghiền ngẫm, gom các thuyết mà chọn chỗ đúng, bỏ chỗ rườm, hợp hình thế với phương vị làm một nhà, lấy long, huyệt, sa, thuỷ làm bốn lệ, soạn thành sách. Nếu coi sách là sách của thầy địa lý thì trái với bản ý của anh em ông.


Tự tựa của Từ Thiện Thuật: thể và dụng – 體用
Từ Thiện Thuật kể đọc gia huấn của Thái Mục Đường đời Tống thấy câu: làm con không thể không biết y dược và địa lý. Cha mất sớm, lúc sống không được phụng dưỡng, việc còn làm được chỉ là chỗ đặt mộ, nên cùng anh bỏ thi cử, đi xem núi sông, lăng mộ xưa nay, theo học không dưới vài chục thầy, gần ba mươi năm mới có đầu mối.
Ông thấy các nhà mỗi người giữ phép riêng, lâu ngày thành trái nhau như nước với lửa: người theo thiên tinh thì bỏ loan đầu, người nói hình thế thì bác phương vị. Ông cân hai bên: hình thế xét trước khi có huyệt là bản thể tiên thiên, do tự nhiên, là phần trời; phương vị xét sau khi đảo trượng là diệu dụng hậu thiên, do người làm cho đúng, là phần người. Thể với dụng không bỏ bên nào, trời với người cùng đi. Vì vậy sách đặt các yếu quyết loan đầu trước, thiên tinh sau.


Tự tựa khi trùng khắc ở Dĩnh Trung – 郢中重刻自序
Bài tự tựa năm 1583 kể sách đã được Vương Kiến Khê ở Duyên Sơn và hiệu sách họ Dư khắc hai lần, nhưng tác giả vẫn thấy chưa đủ. Năm Tân Tỵ được quan trung thừa họ Vương và thái sử họ Lý mời đến Dĩnh, năm sau gặp Tằng tư không, ở Dĩnh hai năm nhiều lúc rảnh, bèn sửa lại sách cũ; người anh từ Kinh Nam tới cùng bàn, so với bản trước thêm bớt đến bốn, năm phần mười. Có người chê ông vốn theo các vị quan bàn học tính mệnh, sao lại mê nghề này. Ông đáp: cha con Tây Sơn họ Thái và Ngô Thảo Lư đều là bậc tông nho, mà làm Phát vi luận, sửa Táng thư; Chu tử cũng có Sơn lăng nghị trạng. Đưa tang là việc lớn của người con, sao đành giao cho thầy tầm thường.

Nguyên văn – 原文
重刊人子須知資孝地理心學統宗卷之一
凡例
一是編為人子設非為術家設故凡不傳之秘一一敷陳口訣而不作詩歌以為記誦便
一是編惟務通俗俾易知識初無意於組織文辭以絢觀美是以直敘其旨而不嫌於鄙詳述其要而不慮乎繁即於前後之重復辨證之瑣屑與夫照應不齊言論膚淺俱弗暇恤耳
一是編所收諸名地圖不過為釋疑設耳故於緊要和[?]關處援古證今具圖詳說以發明之其間或專論龍穴而略於砂水或因論砂水而略於龍穴惟所重處特加詳焉其他莫能悉及蓋寸箋半葉縮摹數百十里山川烏可兼備哉間者或病其不類緣識見不同耳視觀物先生云圖圖圖模糊模糊復模糊一人摹一樣十人畫九圖信哉善觀者當自得其妙又安可按圖而索驥
一凡諸名地圖皆予兄弟足目所經涉者或名師扦點或課驗不爽或發越確應必有明徵可為法則者斯收之否則無徵不信何可泛收
一凡諸地圖必著其土名山向某師所下及詳所出人物官爵不以瑣屑自嫌者固所以徵其實蹟亦欲人子因此可以索微探賾得意於筆舌之外毋以是而反啟疑議焉
一凡引用諸名師語或稱姓氏或稱書名或稱號稱字或上稱某氏某公從便也其不著者闕疑耳多吾鄉者考據切實云
一凡折衷諸說是非亦惟據於已驗仙跡及名師議論理之長者取證也
一凡收諸名地圖既有敘說矣又間有補義釋義及有傳奇傳疑者或以取證或以申明非瑣也
一凡諸龍穴砂水諸圖式立法有不得不然者但不可執泥耳生山不與畫山同固有山水奇妙處雖良工不能施其巧在智者觸類而推可也
一凡名地有遠至數百年而即[?]有福應者世俗多泥葬地後所生人方有福應者有近只數年而即有福應者世俗又謂受蔭即此太遠太近豈不荒唐哉予兄弟初嘗深疑之久而徧徵灼然不爽蓋驟發遲發亦猶悟學有頓門漸門之義漸發乃常理共知不必辨其驟發者如陶氏之牛眠穴王氏之折臂三公地固已彰彰明驗千古不可謂無此理也錄於編中所載諸地惟取其真是應發者不以年代遠近拘特拂諸此以告觀者毋疑焉
一不佞嘗謂地學須致力三多而究心地書不與焉何謂三多多叩明師則傳授真而所聞博多觀古格則所見廣而是非明多經登涉則歷鍊精而真見定地書固宜多覽然紙上陳言又在三多之外矣且人子安能盡此三多故於是編多載名圖俾人子精加紬繹虛心詳究三多在其中矣久之自有心領神會豁然貫通而俗師淺巫莫能誑之於慎終之孝有相矣乎
一凡錄塋美地固非一穴□公所謂葬墳合力却大又云須取眾墳參互議斯確論也故茲所收之圖有一家而二三地者職此耳
一地理家諸書繁浩緒多端真贋並列未易悉辨緣督儒翁所謂得訣歸來好看書確論矣茲於編中撮其精當者取以質證或摘一二句或采一二節或兼撫數人之言或備錄一家之說或斷章而取義或櫽括以為辭意在發明非敢務博也
一編中曰右曰按曰已上曰補議皆理有未盡而為申明之特變其發語之辭耳
自序
擇地一事人子慎終切務也孔子有卜宅兆之訓孟子謂比化者無使土親膚程子有避五患之戒朱子謂必慎必誠不使少有他日之悔聖賢垂教其慎如此欽惟我皇朝以孝治天下迄今二百餘年聖聖相承仁恩磅礴大臣命婦咸有卹典親親之教視古尤加誠以生事死葬禮之大焉且事死如事生而葬必慮夫親魄之安危又天性有不可解者豈惟拘拘於彼術家所謂禍福之說哉蓋化者既寧則生者自昌先正謂由根達枝斯定理也予不幸早孤思得善地以奉先靈不敢付諸術讀易之暇因究其理求其據且確者盡安厝之誠以塞人子當知之分與夫分內之可為事耳然天地大父母則有生天地間者皆吾同胞類也吾不欲苟於宅窆以畢子職而天下獨非盡人之子歟矧推親親之愛大無我之公亦吾儒所謂理一焉者其寧恝然於斯耶於是忘其僭陋與弟善述日加鑽研會諸說而折其衷芟繁蕪而歸其要合形勢方位于一家以龍穴砂水為四例輯成一書簡易明切頗有便於慎終者之採索目曰人子須知蓋欲天下之為子者各親其親而吾之所知不獨為一人之知云昔人謂芻蕘之言聖人擇焉苟自其人心之有知與不可不知者須以求之則於卜宅兆避五患以畢夫安厝之大事者斯有以得其要領而不為邪說所惑庶上可以□聖君賢相澤及枯骨之仁下可以盡肖子慈孫厚本慎終之孝亦國家孝治天下之一端吾儒窮理盡性分內事也若槩視為術家之說非予昆弟輯之本意矣
嘉靖甲子孟春德興山人徐善繼書于樂芝堂
予嘗觀宋儒牧堂蔡先生家訓云為人子者不可不知醫藥地理惕然心動不幸先君蚤逝生無以為養所可圖者惟宅兆一事耳於是與季兄棄舉子業治堪輿家言所過名山大川古今陵墓必周覽久之而後去更事師亦不啻數十人如此者垂三十年而後稍有端緒夫術家妙契陰陽明通觀察雖代不乏人然各私相授受其流之弊遂致矛盾冰炭右天星者黜巒頭言形勢者闢方位穿鑿附會之說與詆毀聚訟之談紛然莫可究詰人子欲葬其親茫無所據有遺憾者多矣予竊取而權衡之形勢審於未穴之先先天之本體也方位察於倒杖之後後天之妙用也先天之體出乎自然天也後天之用盡乎當然人也體與用不可偏廢天與人相待並行烏得執彼廢此耶乃以平昔所講求經涉而有得者定為成書先列巒頭之要次附天星之法形勢方位各有攸當天人體用不相背遺俾孝子慈孫欲安其先靈者不為偏見所誤命之曰人子須知夫舉千古不決之疑而擱然兼總其全僭越之罪何辭可解乃私心要在於資孝云爾世當有諒我者矣
嘉靖甲子孟春德興山人徐善述書于怡怡軒
郢中重刻自序
不佞曩以先人襄事與季兄究心堪輿家間有一得筆之為書名曰人子須知鉛山見溪王君書林余氏雖嘗兩刻病其未備每欲再訂弗暇也辛巳夏中丞王公太史李公召入郢明年春又知遇司空曾公客郢兩寅頗多暇日乃取前書緒正之會季兄亦自荊南來更相與討論潤色刪繁補遺較昔所著今者十又四五錄成司空不鄙校梓廣傳第蠡測管窺極知不可以為訓念吾兄弟自少遨遊四方今顛毛種種矣三十年間心力盡在此編敝帚千金不忍遽棄耳或誚余嘗從薦紳談性命之學何屑屑於此迷而不返余謂西山先生父子及草廬吳公皆儒者宗晉著發微論發揮天髓刪定葬書君子不以此少之即朱子所上山陵議狀有味哉其言之也且送終人子大事而付之庸師之手夫親之謂何余為此舉凡以共子職而已天下豈有無親之人哉敢與為人子者共之高明之士寬定此繆出特見以相長尤所願也
萬曆癸未春月吉旦山人徐善述書于郢中之陽春書屋
Ghi chú: một chữ trước chữ 公 trong câu 公所謂葬墳合力 và một chữ trong câu 上可以□聖君 in mờ, để □; chữ ghi [?] là đọc theo nghĩa.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa
Thầy Vũ Giới dặn người học: phàm lệ này là cách đọc cả bộ sách. Đồ đất trong sách là đất thật đã nghiệm, nhưng đồ chỉ là cái bóng: người vẽ khác nhau thì đồ khác nhau, nên phải đọc ý chứ không theo đồ mà tìm ngựa. "Ba nhiều" là con đường học thật: theo thầy, xem mộ cổ, lên núi; sách chỉ để đối chiếu. Câu hình thế là thể, phương vị là dụng cũng là chỗ Liên Hoa luôn nhấn: loan đầu đúng trước rồi mới bàn lý khí, không lấy một bên bỏ một bên.
Tóm lại
Phàm lệ cho biết sách soạn cho người con, lời thường, đồ đất phải có thật và đã nghiệm, người học phải "ba nhiều". Ba bài tự tựa kể vì sao anh em họ Từ soạn sách và định cách đọc: hình thế trước, phương vị sau, thể dụng không rời. Bài sau chép danh mục sách dẫn dụng và Toả ngôn.
Bài sau: Nhân Tử Tu Tri: sách dẫn dụng, Toả ngôn và tên phong thuỷ.
Bài trước: Nhân Tử Tu Tri: giới thiệu sách và các bài tựa.
Nguồn: Nhân Tử Tu Tri Tư Hiếu Địa Lý Tâm Học Thống Tông (人子須知資孝地理心學統宗), Từ Thiện Kế, Từ Thiện Thuật soạn, bản trùng san đời Minh: phàm lệ và các bài tự tựa (sách thuộc công cộng). Nguyên văn chép theo bản khắc; lời chú nhỏ đặt trong ngoặc. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng mộ, long nhập thủ và thuỷ khẩu.
- Lập Cục Pháp: lập cục theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
- Mục lục Nhân Tử Tu Tri 人子須知
- Trác Ngọc Phủ Loan Đầu Ca Quát 琢玉斧巒頭歌括
- Kệ sách Tam Hợp trong Kho Sách Quý
- Địa Lý Ngũ Quyết 地理五訣
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Khẩu quyết trong sách là phần Thư; đem la bàn ra mộ thật, nhận long nhập thủ, thuỷ khẩu và lập hướng là phần Thủ, phải học trực tiếp. Mời tham khảo Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Nhân Tử Tu Tri soạn cho ai? – 為人子設
Cho người con lo táng cha mẹ, không phải cho thầy địa lý; vì vậy lời thường, khẩu quyết nói thẳng.
Đồ đất trong sách lấy từ đâu? – 必有明徵
Từ đất anh em họ Từ tự đến xem, có thầy giỏi điểm hoặc đã nghiệm, có ghi tên đất, sơn hướng, người điểm và người được phát.
"Ba nhiều" là gì? – 三多
Hỏi nhiều thầy giỏi, xem nhiều đất cổ, lên núi nhiều; sách đất ở ngoài ba điều ấy.
Vì sao có đất phát nhanh, có đất phát chậm? – 驟發遲發
Sách ví như đốn ngộ và tiệm ngộ; phát chậm là lẽ thường, phát nhanh thì như huyệt trâu nằm họ Đào.
Hình thế và phương vị quan hệ thế nào? – 體用
Hình thế xét trước khi có huyệt là thể, phương vị xét sau khi đảo trượng là dụng; thể dụng không bỏ bên nào.









