Thập Tuyệt trận trong Phong Thần và mười sát khí trong nhà

Trả lời nhanh: Thập Tuyệt trận là mười trận đồ trong tiểu thuyết Phong Thần diễn nghĩa đời Minh: mười vị đạo sĩ Triệt giáo (Thập Thiên Quân) theo lời mời của Văn Trọng bày trận đánh Tây Kỳ, bị các tiên Xiển giáo lần lượt phá. Đây là truyện thần ma hư cấu, không phải sử liệu hay phép phong thuỷ có thật.

Thiên Tuyệt, Địa Liệt, Phong Hống, Hàn Băng, Kim Quang, Hoá Huyết, Liệt Diễm, Lạc Hồn, Hồng Thuỷ, Hồng Sa – mười cái tên nghe như mười cơn thịnh nộ của trời đất. Đó là Thập Tuyệt trận trong Phong Thần diễn nghĩa, bộ tiểu thuyết thần ma nổi tiếng kể chuyện Vũ Vương nhà Chu diệt vua Trụ nhà Thương, với sự tham chiến của tiên, thần, yêu, quái. Người Việt biết đến bộ truyện qua bản dịch "Phong Thần" và qua những bộ phim truyền hình chiếu nhiều lần.

Bài này thuộc nhóm "Trận Pháp Cổ" trong cụm Trận Pháp Tâm Linh của Phong Thuỷ Liên Hoa. Chúng ta sẽ kể lại Thập Tuyệt trận theo tiểu thuyết, phân biệt rõ với lịch sử Thương – Chu, và cuối cùng làm một việc thú vị: đọc mười trận ấy như mười loại "sát khí" mà Hình Pháp Liên Hoa vẫn gặp trong nhà ở thật – để thấy truyện thần ma, nếu đọc đúng, cũng có bài học thực tế.

Phong Thần diễn nghĩa: tiểu thuyết thần ma, không phải sử

Phong Thần diễn nghĩa (còn gọi Phong Thần bảng) là tiểu thuyết chương hồi đời Minh, tác giả thường được ghi là Hứa Trọng Lâm, có ý kiến cho là Lục Tây Tinh. Truyện phát triển từ các bản kể chuyện dân gian đời Tống – Nguyên về việc "Vũ Vương phạt Trụ". Khung lịch sử là có thật: nhà Thương suy tàn, vua Trụ (Đế Tân) tàn bạo, Chu Văn Vương và Chu Vũ Vương dựng nghiệp ở đất Chu phía tây, Khương Thượng (Thái Công Vọng) làm quân sư, trận Mục Dã kết thúc triều Thương vào khoảng thế kỷ XI trước Công nguyên.

Nhưng trên khung ấy, tiểu thuyết dựng cả một vũ trụ thần thoại: hai giáo phái tiên gia là Xiển giáo (do Nguyên Thuỷ Thiên Tôn đứng đầu) và Triệt giáo (do Thông Thiên Giáo Chủ đứng đầu) chia phe giúp Chu và Thương; mọi người chết trong chiến tranh đều được ghi tên lên "bảng Phong Thần" để phong làm thần. Đát Kỷ là hồ ly tinh, Na Tra sinh ra từ bọc thịt, Dương Tiễn có ba mắt – toàn là hư cấu văn học.

Các vị như Nguyên Thuỷ Thiên Tôn, Thái Thượng Lão Quân vốn là thần trong Đạo giáo (bộ Tam Thanh), nhưng hình ảnh "đánh nhau, bày trận" của họ trong Phong Thần là sáng tạo của tiểu thuyết, không phải giáo lý Đạo giáo. Bài Tam Thanh và bố cục điện thờ Đạo quán trong nhóm Đàn Cúng Đạo Giáo sẽ giới thiệu đúng vị trí của các vị trong tôn giáo.

Vì vậy, khi đọc về Thập Tuyệt trận, cần giữ một ranh giới rõ: đây là văn chương thần ma – thể loại tương tự Tây Du Ký – được viết để giải trí và gửi gắm quan niệm đạo đức (thuận thiên thì thắng, nghịch thiên thì bại), không phải ghi chép về một phép thuật có thật.

Câu chuyện Thập Tuyệt trận theo tiểu thuyết

Theo tiểu thuyết, Văn Trọng – thái sư nhà Thương, một đệ tử Triệt giáo – sau nhiều lần đánh Tây Kỳ không thắng, đã lên đảo Kim Ngao mời mười vị đạo sĩ đồng môn, gọi là Thập Thiên Quân. Mỗi vị bày một trận, mười trận hợp thành Thập Tuyệt trận đặt trước thành Tây Kỳ. Mỗi trận có một "pháp bảo" hoặc phép riêng, người vào thường không ra được.

Trận	Người bày (theo bản phổ biến)	Hình tượng trong truyện
Thiên Tuyệt trận	Tần Hoàn	Sấm sét, khí trời cắt đứt sinh lực
Địa Liệt trận	Triệu Giang	Đất nứt, lửa ngầm
Phong Hống trận	Đổng Toàn	Gió dữ cuốn dao kiếm
Hàn Băng trận	Viên Giác	Núi băng đè xuống
Kim Quang trận	Kim Quang Thánh Mẫu	Gương phát ánh sáng làm tan người
Hoá Huyết trận	Tôn Lương	Cát đen hoá máu
Liệt Diễm trận	Bạch Lễ	Ba loại lửa thiêu đốt
Lạc Hồn trận	Diêu Tân	Đoạt hồn phách
Hồng Thuỷ trận	Vương Biến	Nước đỏ làm tan xương thịt
Hồng Sa trận	Trương Thiệu	Cát đỏ vùi người

Phía Tây Kỳ, Khương Tử Nha cùng các tiên Xiển giáo (thường gọi là Thập nhị Kim Tiên) lần lượt phá từng trận. Mỗi lần phá, tiểu thuyết thường cho một nhân vật phụ vào trận trước và hy sinh để "dò trận", rồi kim tiên mới dùng pháp bảo phá – một mô-típ phản ánh quan niệm "định số" xuyên suốt truyện: ai đã có tên trên bảng Phong Thần thì phải chết đúng lúc. Trong quá trình ấy còn có đoạn Triệu Công Minh đến giúp Văn Trọng, và các trận phụ khác nối tiếp, trong đó có Cửu Khúc Hoàng Hà trận của ba chị em Tam Tiêu – chủ đề của bài kế tiếp trong nhóm.

Cuối cùng Thập Tuyệt trận bị phá hết, Văn Trọng thua chạy và tử trận ở núi Tuyệt Long. Cái tên núi – "Tuyệt Long", đứt rồng – là một ẩn dụ phong thuỷ thú vị của tác giả: người đi ngược thời thế đến chỗ long mạch bị cắt đứt thì hết đường.

Khương Tử Nha: quân sư trong sử và trong truyện

Nhân vật trung tâm phía Tây Kỳ – Khương Tử Nha – là một người có thật, nhưng hình ảnh trong Phong Thần khác xa sử sách. Sử ký của Tư Mã Thiên, phần Tề Thái Công thế gia, chép về Lã Thượng (họ Khương, thường gọi là Thái Công Vọng) với vài thuyết khác nhau về việc ông đến với nhà Chu. Thuyết nổi tiếng nhất kể ông câu cá bên sông Vị, Chu Văn Vương đi săn gặp, trò chuyện rồi mời về làm thầy. Tư Mã Thiên ghi lại nhưng cũng thừa nhận có những lời kể khác – cho thấy ngay thời Hán, chuyện về ông đã pha nhiều truyền thuyết.

Điều chắc chắn hơn là Thái Công Vọng giữ vai trò quân sư, tướng lĩnh quan trọng trong việc nhà Chu diệt Thương, và sau đó được phong ở đất Tề phía đông, trở thành thuỷ tổ nước Tề. Thiên "Mục thệ" trong Thượng thư ghi lời thề của Vũ Vương trước trận Mục Dã – trận quyết định lật đổ nhà Thương. Bộ binh thư Lục Thao được gán cho Thái Công, nhưng giới nghiên cứu cho rằng sách được soạn muộn, khoảng thời Chiến Quốc, rồi mượn danh ông.

Trong Phong Thần, Khương Tử Nha trở thành đệ tử Nguyên Thuỷ Thiên Tôn, cầm roi Đả Thần Tiên, chủ trì bảng Phong Thần – tức người quyết định ai được phong làm thần. Câu thành ngữ "Khương Thái Công câu cá, người nguyện thì cắn câu" (câu bằng lưỡi thẳng, không mồi) cũng từ truyền thuyết này mà ra. Tất cả làm nên một nhân vật văn học sống động, nhưng người đọc nên nhớ: Khương Tử Nha lịch sử thắng nhờ chính sách và quân sự, không nhờ phá trận yêu đạo.

Sự phân biệt này cũng giúp hiểu vì sao tục thờ "Khương Thái Công tại thử" (Khương Thái Công ngự ở đây) từng xuất hiện trên tường, xà nhà ở một số vùng: người ta mượn uy danh nhân vật truyện để cầu yên. Liên Hoa coi đó là tập tục văn hoá, không phải phép phong thuỷ, và không khuyến khích dựa vào những dòng chữ như vậy thay cho việc sửa nhà đúng cách.

Thập Tuyệt trận có liên quan gì đến phong thuỷ, trận pháp thật?

Không có bằng chứng lịch sử nào về một hệ thống "Thập Tuyệt trận" ngoài tiểu thuyết. Các trận này không có trong binh thư, không có trong kinh điển Đạo giáo, không có trong sách phong thuỷ. Chúng là sáng tạo văn chương dựa trên trí tưởng tượng về sức mạnh thiên nhiên: trời, đất, gió, băng, ánh sáng, máu, lửa, hồn, nước, cát.

Tuy nhiên, chính vì mười trận lấy hình tượng từ thiên nhiên, chúng phản chiếu những nỗi sợ rất thật của con người nông nghiệp cổ đại: sấm sét, động đất, bão, rét, nắng gắt, dịch bệnh, cháy, mất trí, lũ, cát lấp. Người xưa sống giữa những hiểm hoạ ấy; tiểu thuyết biến chúng thành "trận pháp" do yêu đạo điều khiển. Đọc như vậy, Thập Tuyệt trận là tấm gương phản chiếu thế giới quan của người xưa, hơn là một "bí kíp".

Liên Hoa nhắc rõ: không có phép "bày Thập Tuyệt trận" nào trong phong thuỷ nhà ở, và không ai nên tin những lời chào mời "trận pháp trấn yểm" lấy cảm hứng từ Phong Thần. Liên Hoa không khuyến khích bùa chú, trấn yểm dưới mọi hình thức.

Đọc Thập Tuyệt trận bằng Hình Pháp: mười sát khí có thật trong nhà

Hình Pháp Liên Hoa của Thầy Vũ Giới gọi những yếu tố môi trường gây hại có thể quan sát, đo đạc là "sát khí hình thế". Thú vị là mười trận trong Phong Thần có thể ánh xạ khá khớp với mười loại sát khí mà người làm nghề gặp hằng ngày khi khảo sát nhà:

Trận trong truyện	Sát khí có thật trong nhà ở	Cách xử lý theo Hình Pháp
Thiên Tuyệt (sấm sét)	Nhà cao không có chống sét, cột ăng-ten sát mái	Lắp hệ thống chống sét, tiếp địa đúng kỹ thuật
Địa Liệt (đất nứt)	Nền lún, móng nứt, đất yếu, nhà gần mương lấp	Khảo sát địa chất, gia cố móng trước khi xây sửa
Phong Hống (gió dữ)	Gió lùa thẳng từ cửa trước ra cửa sau, nhà đầu hẻm gió	Bình phong, hiên đệm, bố trí cửa so le
Hàn Băng (lạnh)	Phòng ngủ hướng bắc thiếu nắng, ẩm lạnh mùa đông	Cách nhiệt, mở cửa đón nắng, đổi công năng phòng
Kim Quang (ánh sáng chói)	Kính phản quang toà nhà đối diện chiếu thẳng vào	Rèm, lam chắn, cây xanh, kính chống chói
Hoá Huyết (máu, bệnh)	Ẩm mốc, nước đọng, vệ sinh kém sinh bệnh	Thoát nước, thông gió, xử lý thấm
Liệt Diễm (lửa)	Bếp sát cửa sổ gió, điện quá tải, bình gas sát nguồn nhiệt	Bố trí bếp an toàn, kiểm tra điện, bình chữa cháy
Lạc Hồn (mất tinh thần)	Phòng ngủ ồn, ánh sáng đèn đường chiếu vào, giường dưới dầm	Cách âm, rèm cản sáng, dời giường
Hồng Thuỷ (lũ, nước)	Nhà thấp hơn mặt đường, dễ ngập; mái dột	Nâng nền, rãnh thoát nước, chống thấm mái
Hồng Sa (cát bụi)	Nhà sát công trường, đường bụi	Hàng rào cây, cửa kín, lọc không khí

Bảng này không nhằm "khoa học hoá" tiểu thuyết, mà để chuyển sự tò mò về trận pháp thần bí thành sự chú ý tới những hiểm hoạ thật. Các "trận" ấy không do yêu đạo bày ra, mà do chính cách ta xây, sửa và sống trong ngôi nhà. Và "phá trận" không cần pháp bảo – chỉ cần một buổi khảo sát kỹ và vài quyết định sửa chữa đúng.

Giá trị văn hoá của Thập Tuyệt trận

Dù hư cấu, Thập Tuyệt trận có chỗ đứng trong văn hoá Á Đông. Nó góp phần định hình hình ảnh "trận pháp" trong tâm thức đại chúng: một không gian khép kín, có quy luật riêng, người không hiểu quy luật thì lạc. Nhiều tác phẩm võ hiệp, phim ảnh, trò chơi đời sau kế thừa mô-típ ấy.

Tiểu thuyết còn chứa một thông điệp đạo đức: Thập Thiên Quân đều là người tu hành, có pháp lực cao, nhưng đứng về phía bạo chúa nên thất bại. Sức mạnh kỹ thuật – dù tinh vi đến đâu – không cứu được một việc làm sai đạo. Với người học phong thuỷ, đó là lời nhắc rằng tri thức phải đi cùng đạo đức: không dùng thuật để doạ người, để trục lợi, để "trấn" hại người khác.

Đọc Phong Thần như đọc một bộ sử thi thần thoại – thưởng thức trí tưởng tượng phong phú của người xưa, hiểu nỗi sợ và niềm tin của họ – là cách đọc tỉnh táo và giàu cảm hứng nhất. Còn những "trận" thật cần phá, thì đang ở ngay trong nhà mỗi chúng ta.

Ảnh bìa: Song Nian, CC0, Wikimedia Commons.

Bài liên quan

• Bát Trận Đồ Gia Cát Lượng (bài mở đầu nhóm)
• Cửu Khúc Hoàng Hà trận
• Thiên Cương Bắc Đẩu trận
• Trấn trạch theo Hình Pháp: 5 bước sửa bố cục
• Tam Thanh và bố cục điện thờ Đạo quán
• Chuyên mục Trận Pháp Cổ · Trận Pháp Tâm Linh · Chuyên mục Long Mạch · Tổ Sư Phong Thuỷ

Câu hỏi thường gặp

Thập Tuyệt trận gồm những trận nào?

Thiên Tuyệt, Địa Liệt, Phong Hống, Hàn Băng, Kim Quang, Hoá Huyết, Liệt Diễm, Lạc Hồn, Hồng Thuỷ, Hồng Sa.

Ai bày Thập Tuyệt trận?

Theo Phong Thần diễn nghĩa, mười đạo sĩ Triệt giáo (Thập Thiên Quân) do thái sư Văn Trọng mời đến; các tiên Xiển giáo lần lượt phá.

Phong Thần diễn nghĩa có phải sử không?

Không. Đây là tiểu thuyết thần ma đời Minh, dựa trên khung lịch sử Chu diệt Thương nhưng hầu hết nhân vật, phép thuật là hư cấu.

Khương Tử Nha có thật không?

Có. Thái Công Vọng (Lã Thượng) là quân sư nhà Chu, sau được phong ở Tề; hình ảnh đệ tử tiên gia phá trận là của tiểu thuyết.

"Thập Tuyệt trận trong nhà" là gì?

Là cách Liên Hoa đọc mười trận như mười sát khí có thật: sét, lún nứt, gió lùa, ẩm lạnh, kính chói, ẩm mốc, cháy, ồn, ngập, bụi – và cách sửa.