Thầy phong thủy và kiến trúc sư thường cùng có mặt trong một công trình nhà ở, và câu gia chủ hay hỏi nhất là khi hai người nói khác nhau thì nghe ai. Nghe thầy thì sợ nhà xấu, khó thi công. Nghe kiến trúc sư thì sợ "phạm phong thuỷ". Gia chủ đứng giữa, bản vẽ sửa đi sửa lại.
Trả lời nhanh: Thầy phong thuỷ và kiến trúc sư không ai quyết định thay ai; người quyết định cuối cùng là gia chủ. Thầy phong thuỷ nên đưa ra yêu cầu về thế đất, trục, tâm nhà, vị trí cửa, bếp, phòng thờ, cầu thang ngay từ trước khi vẽ; kiến trúc sư biến các yêu cầu đó thành không gian đẹp, đúng kỹ thuật và đúng quy định xây dựng. Theo Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa), phong thuỷ sư chính là kiến trúc sư cổ, nên hai nghề vốn chung một gốc và phải làm việc cùng lúc, không phải người trước người sau.
"Phong thuỷ sư chính là kiến trúc sư cổ." — Thầy Vũ Giới
Ngày xưa người xem đất, định hướng, chia gian, đặt cửa là một người. Ngày nay việc ấy tách làm hai nghề. Tách ra thì mỗi bên giỏi hơn ở phần của mình, nhưng cũng sinh ra chỗ hở ở giữa. Bài này nói về chỗ hở đó.
Thầy phong thuỷ và kiến trúc sư, ai quyết định bản vẽ?
Người quyết định bản vẽ là gia chủ, sau khi nghe đủ cả thầy phong thuỷ lẫn kiến trúc sư. Thầy phong thuỷ chịu trách nhiệm về phần khí và bố cục theo phong thuỷ. Kiến trúc sư chịu trách nhiệm về công năng, thẩm mỹ, kết cấu sơ bộ và pháp lý xây dựng. Hai phần này không thay thế được cho nhau.
Có thể hình dung như sau. Thầy phong thuỷ trả lời câu hỏi: căn nhà này đặt ở đâu trên lô đất, quay về đâu, tâm ở đâu, cửa mở chỗ nào, bếp, thờ, ngủ nằm ở khu nào. Kiến trúc sư trả lời câu hỏi: với những điều kiện đó, không gian tổ chức ra sao để ở sướng, đẹp, thông thoáng, xây được và được cấp phép.
Khi một bên làm thay việc bên kia, công trình thường có vấn đề. Thầy tự vẽ mặt bằng mà không tính kết cấu thì nhà khó xây. Kiến trúc sư tự "xử lý phong thuỷ" bằng vài mẹo đọc trên mạng thì gia chủ không yên tâm, và có khi sai thật.
Vì sao thầy phong thuỷ và kiến trúc sư hay bất đồng?
Thầy phong thuỷ và kiến trúc sư hay bất đồng vì ba nguyên nhân: mời sai thời điểm, nói hai thứ ngôn ngữ khác nhau, và có bên vượt sang phần việc của bên kia.
Mời sai thời điểm. Đây là nguyên nhân lớn nhất. Gia chủ thuê kiến trúc sư vẽ xong, duyệt xong, có nhà xin phép xong rồi mới mời thầy "xem lại cho chắc". Thầy xem thấy tâm nhà rơi vào cầu thang, cửa chính đặt lệch. Sửa thì động tới toàn bộ bản vẽ. Kiến trúc sư không chịu là phải.
Hai thứ ngôn ngữ. Thầy nói "khí tán", "phạm trung cung", "sơn hướng". Kiến trúc sư nói "giao thông đứng", "lưới cột", "mật độ xây dựng". Hai bên không hiểu vì sao bên kia cần điều đó, nên coi yêu cầu của nhau là vô lý.
Vượt phần việc. Có thầy đòi xoay cả khối nhà lệch đi so với lô đất để lấy hướng. Phong Thuỷ Liên Hoa không chủ trương như vậy: lập cục trọng trung chính, nhà ở cần đoan chính, không nắn cửa, xoay hướng. Ngược lại, có kiến trúc sư gạt hết yêu cầu phong thuỷ vì cho là mê tín. Cả hai thái độ đều đẩy gia chủ vào thế khó.
Nên mời thầy phong thuỷ vào lúc nào của quá trình thiết kế?
Nên mời thầy phong thuỷ trước khi kiến trúc sư vẽ phương án đầu tiên, tốt nhất là ngay khi có lô đất. Thời điểm càng sớm thì chi phí sửa đổi càng thấp và càng ít tranh cãi.
| Giai đoạn | Thầy phong thuỷ làm gì | Kiến trúc sư làm gì |
|---|---|---|
| Có đất, chưa vẽ | Khảo sát thế đất, định trục, định tâm, nêu yêu cầu bố cục | Khảo sát hiện trạng, tìm hiểu quy định xây dựng, nhu cầu gia đình |
| Phương án sơ bộ | Góp ý trên mặt bằng: cửa, bếp, thờ, thang, phòng ngủ | Vẽ các phương án, điều chỉnh theo góp ý |
| Bản vẽ kỹ thuật | Kiểm tra lại các điểm chính, kích thước cửa | Triển khai kết cấu, điện nước, chi tiết |
| Thi công | Có mặt ở các mốc quan trọng, trả lời khi phát sinh | Giám sát tác giả, xử lý kỹ thuật |
Thầy Vũ Giới có câu: "Định cục là dựa vào hình, còn lý khí thì dựa vào số." Định cục là việc của giai đoạn đầu tiên, lúc chưa có nét vẽ nào. Cổ nhân nói "Nhất vị nhì hướng": vị trí đặt nhà đúng trước, rồi mới tới hướng. Hai việc này mà để tới khi bản vẽ đã xong thì chỉ còn sửa vặt.
Trường hợp bản vẽ đã xong mới mời thầy thì vẫn làm được, nhưng gia chủ nên nói rõ với cả hai bên: phần nào còn sửa được, phần nào đã chốt. Thầy sẽ tập trung vào những điểm còn điều chỉnh được.
Những việc nào nên để thầy phong thuỷ quyết, việc nào để kiến trúc sư quyết?
Những việc thuộc về vị trí và tương quan nên theo ý kiến thầy phong thuỷ; những việc thuộc về hình thức, vật liệu, kỹ thuật nên theo kiến trúc sư. Danh sách dưới đây giúp gia chủ phân vai.
Nên theo ý kiến thầy phong thuỷ:
- Vị trí khối nhà trên lô đất, khoảng lùi trước sau, phần sân.
- Trục chính và tâm nhà. Thầy Vũ Giới phân biệt tâm biểu kiến với tâm thực; định đúng tâm rồi mới lập sơn hướng.
- Vị trí cửa chính, cổng và đường dẫn vào nhà.
- Khu đặt bếp, phòng thờ, phòng ngủ chính, cầu thang, vệ sinh.
- Kích thước thông thuỷ của cửa theo thước Lỗ Ban 52,2 cm.
Nên theo ý kiến kiến trúc sư:
- Hình khối, mặt đứng, phong cách.
- Vật liệu, màu sắc, ánh sáng, thông gió.
- Kết cấu, lưới cột, chiều cao tầng, độ dốc mái.
- Điện, nước, an toàn, quy định xây dựng của địa phương.
Phải bàn chung: những chỗ yêu cầu phong thuỷ đụng tới kết cấu, ví dụ dầm chạy ngang trên giường, cột rơi vào giữa cửa, thang đặt ở trung cung. Phần này không bên nào tự quyết được. Hình Pháp Liên Hoa xét cả móng, dầm, cột, cửa, bếp, phòng thờ, nên thầy theo Hình Pháp thường trao đổi được với kiến trúc sư bằng chính bản vẽ.
Khi hai bên vẫn không thống nhất thì gia chủ làm gì?
Khi thầy phong thuỷ và kiến trúc sư không thống nhất, gia chủ nên làm ba bước: yêu cầu mỗi bên nêu lý do, tìm phương án thứ ba, rồi mới chọn.
- Hỏi lý do của từng bên. "Vì sao thầy cần cửa ở vị trí này?" "Vì sao anh chị không đặt được cửa ở đó?" Thường thì một bên có lý do cứng (kết cấu, quy định, thế đất), bên kia có lý do mềm hơn (thói quen, sở thích). Lý do cứng được ưu tiên.
- Cho hai bên ngồi cùng một bàn. Truyền lời qua gia chủ rất dễ sai. Một buổi ba bên ngồi trước bản vẽ thường giải quyết được việc mà mười tin nhắn không xong.
- Tìm phương án thứ ba. Phần lớn bất đồng có lời giải mà cả hai chấp nhận: dịch cửa vài chục phân, đổi chiều thang, hoán vị hai phòng.
Nếu sau ba bước vẫn phải chọn, gia chủ nên nhớ thứ tự của Hình Pháp: hình thế chiếm phần lớn, lý số chiếm phần nhỏ hơn. Một yêu cầu về hình thế lớn (vị trí nhà, tâm, cửa chính) đáng để kiến trúc sư điều chỉnh. Một yêu cầu nhỏ về con số mà phải đánh đổi công năng lớn thì có thể tìm cách khác.
Điều không nên làm là giấu bên này để làm theo bên kia. Thợ thi công sẽ nhận hai chỉ dẫn trái nhau, và người chịu thiệt là căn nhà.
Dấu hiệu nào cho thấy thầy phong thuỷ làm việc tốt với kiến trúc sư?
Một thầy phong thuỷ làm việc tốt với kiến trúc sư thường có năm dấu hiệu: đọc được bản vẽ, nêu yêu cầu sớm và rõ, giải thích được lý do, không đòi làm méo căn nhà, và tôn trọng phần kỹ thuật.
- Đọc được bản vẽ. Thầy chỉ thẳng lên mặt bằng, mặt cắt, không chỉ nói chung chung.
- Yêu cầu sớm, rõ, ít. Vài yêu cầu cốt lõi ngay từ đầu, thay vì mỗi lần xem lại thêm một yêu cầu mới.
- Giải thích được. Lý pháp thì chia sẻ. Kiến trúc sư hiểu vì sao thì sẽ tự tìm được cách vẽ.
- Không nắn cửa, xoay hướng. Giữ căn nhà vuông vức, đoan chính với lô đất.
- Biết giới hạn. Việc kết cấu, an toàn, pháp lý thì nói rõ là phần của kỹ sư, kiến trúc sư.
Thầy Vũ Giới xuất thân thợ mộc, kỹ sư xây dựng, làm nội thất, nên cách dạy học trò của Thầy luôn gắn với công trình thật: phong thuỷ sư phải hiểu cái nhà được dựng lên thế nào. Người học theo hướng này thường nói chuyện được với người làm xây dựng.
Về phía kiến trúc sư, dấu hiệu tốt là chịu nghe yêu cầu phong thuỷ như một phần của đề bài thiết kế, giống như nghe yêu cầu về số phòng hay ngân sách. Kiến trúc sư có học thêm phong thuỷ thì càng thuận.
Bài này nêu nguyên tắc phối hợp chung. Mỗi lô đất, mỗi gia đình có điều kiện riêng, và phương án cụ thể chỉ có sau khi khảo sát thực địa và trao đổi trực tiếp giữa các bên.
Tóm lại: mời thầy trước khi vẽ, cho hai bên ngồi chung bàn, gia chủ là người quyết sau khi hiểu lý do. Hiểu vậy là đủ!
— Vũ Giới —
Phong Thuỷ Liên Hoa biên soạn.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Vẽ Mặt Bằng: dựng mặt bằng sơ bộ để thầy và kiến trúc sư cùng xem. MIỄN PHÍ.
- Lập Cục Pháp: đặt la kinh lên mặt bằng, xem phương vị các phòng. MIỄN PHÍ.
- Thước Lỗ Ban: tra kích thước cửa 52,2 cm, khối xây và nội thất 42,9 cm. MIỄN PHÍ.
- Dự toán Liên Hoa: ước tính chi phí xây nhà theo công cụ Dự toán Liên Hoa. MIỄN PHÍ.
Bài liên quan
- Cách chọn thầy phong thuỷ uy tín
- Vì sao mỗi thầy phong thuỷ nói một ý
- Định tâm nhà trong phong thuỷ
- Kiến trúc phong thuỷ nhà hướng Tây
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Kiến trúc sư, kỹ sư và người làm nội thất muốn hiểu phong thuỷ để phối hợp tốt hơn có thể tìm hiểu Khóa học Phong Thuỷ Kiến Trúc. Lịch học Thầy báo khi đăng ký. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM). Tư vấn kiến trúc, dự toán tại Hà Nội: 0917 798 886 (KTS Vũ Minh).
Câu hỏi thường gặp
Bản vẽ đã xin phép xây dựng rồi, thầy phong thuỷ còn góp ý được gì?
Thầy vẫn góp ý được ở phần bên trong: vị trí giường, bếp, bàn thờ, hướng mở cánh cửa, kích thước cửa trong nhà. Những thay đổi lớn về hình khối và vị trí nhà thì cần cân nhắc với kiến trúc sư vì liên quan tới giấy phép.
Kiến trúc sư nói biết phong thuỷ rồi, có cần mời thầy nữa không?
Với nhà ở thông thường trên lô đất vuông vức, kiến trúc sư có học phong thuỷ bài bản có thể xử lý được phần lớn. Với thế đất phức tạp, công trình lớn hoặc khi gia đình có yêu cầu riêng, nên có phong thuỷ sư khảo sát thực địa.
Thầy phong thuỷ có nên tự vẽ mặt bằng cho gia chủ không?
Thầy có thể phác sơ đồ bố cục để nêu yêu cầu. Bản vẽ để xây thì cần kiến trúc sư và kỹ sư thực hiện, vì còn kết cấu, điện nước và quy định xây dựng.
Yêu cầu phong thuỷ làm nhà xấu đi thì sao?
Yêu cầu phong thuỷ đúng thường không làm nhà xấu, vì nhà thuận khí cũng là nhà cân đối, sáng, thoáng. Khi một yêu cầu làm méo căn nhà, gia chủ nên hỏi lại lý do và tìm phương án khác cùng đạt mục đích.
Ai trả lời khi thợ gặp tình huống ngoài bản vẽ?
Việc kỹ thuật thì hỏi kiến trúc sư hoặc kỹ sư. Việc đụng tới vị trí cửa, bếp, thờ, thang thì hỏi thêm thầy phong thuỷ trước khi làm. Gia chủ nên thống nhất trước kênh liên hệ với cả hai bên.
