Khi nghe đến thầy phong thuỷ xây dựng, nhiều người hình dung một người đến xem ngày, thắp hương lúc động thổ, rồi xuất hiện lại khi cất nóc. Hình ảnh đó không sai, nhưng chỉ là phần nhỏ nhất. Những việc có giá trị thật của người làm phong thuỷ trong một công trình lại nằm ở các mốc ít ai để ý: lúc cắm mốc định vị, lúc dựng khung cửa, lúc chốt cao độ nền, lúc lắp cầu thang. Bỏ qua những mốc này, một bản vẽ đã được tư vấn kỹ vẫn có thể bị "trôi" khi thi công.
Bài viết không bàn chuyện chọn thầy thế nào hay phối hợp giữa kiến trúc sư và phong thuỷ sư, vì các nội dung đó đã có bài riêng trên trang. Ở đây chúng tôi đi theo dòng thời gian của một công trình nhà ở, từ lúc chọn đất đến khi gia đình dọn vào, và chỉ ra ở mỗi mốc người làm phong thuỷ cần kiểm điều gì, chủ nhà nên chuẩn bị gì, đâu là phần thực chất và đâu là phần mang tính nghi lễ, tâm lý.
Quan điểm của Phong Thuỷ Liên Hoa nhất quán: Hình Pháp là gốc. Thế đất, lối vào, trục khí, ánh sáng và kích thước quyết định chất lượng ngôi nhà. Nghi lễ như động thổ, cất nóc, nhập trạch có giá trị về văn hoá và tâm lý, giúp gia đình và thợ thuyền đồng lòng; nhưng không có nghi lễ nào thay được một bố cục đúng. Thầy phong thuỷ xây dựng làm tròn vai khi giúp gia chủ tránh lỗi hình thể, chứ không phải khi bày thêm nhiều lễ.
Giai đoạn chọn đất và trước thiết kế
Đây là mốc có giá trị lớn nhất của người làm phong thuỷ, vì mọi sửa đổi lúc này gần như không tốn tiền. Khi gia chủ đang cân nhắc giữa vài lô đất, thầy phong thuỷ xây dựng giúp đọc thế đất, đường vào, lân cận và khả năng bố trí một ngôi nhà tốt trên từng lô.
- Kiểm: hình dạng lô, độ cao so với đường, chỗ dựa phía sau, khoảng thoáng phía trước, ngõ đâm, góc nhọn, cột điện, cống rãnh, công trình lân cận như trạm điện, chùa, nghĩa trang.
- Đầu ra: nhận định lô nào phù hợp hơn, những điểm bắt buộc phải xử lý khi thiết kế, và ước lượng hướng nhà khả thi.
- Chủ nhà chuẩn bị: sơ đồ thửa đất, ảnh bốn phía, thông tin quy hoạch, năm sinh các thành viên.
Sau khi chọn đất, người làm phong thuỷ tham gia các vòng góp ý mặt bằng cùng kiến trúc sư. Phần này đã được trình bày chi tiết trong bài về hồ sơ và các vòng hiệu chỉnh khi tư vấn phong thuỷ kiến trúc. Điều cần nhớ là bản vẽ cuối cùng phải ghi rõ các điểm phong thuỷ đã thống nhất: vị trí và kích thước cửa chính, hướng cửa, vị trí cầu thang, bếp, bàn thờ, cao độ nền. Những ghi chú này là căn cứ để kiểm tra ở các mốc sau.
Một việc ít người làm nhưng rất nên làm: lập một trang "danh sách kiểm tra phong thuỷ" đính kèm bộ hồ sơ thi công, liệt kê khoảng mười đến mười lăm điểm cần giữ đúng. Chủ thầu và giám sát có trang này sẽ biết phải hỏi lại trước khi tự ý thay đổi.
Định vị, động thổ và đào móng
Khi bước vào thi công, mốc đầu tiên là cắm mốc định vị công trình trên đất. Đây là lúc bản vẽ được chuyển thành hiện thực, và cũng là lúc dễ sai lệch nhất.
Định vị tim trục
Đội thi công sẽ cắm cọc, căng dây xác định tim trục, ranh giới móng. Thầy phong thuỷ xây dựng nên có mặt hoặc ít nhất kiểm tra lại bằng ảnh, la kinh: hướng nhà thực tế có đúng như bản vẽ không, cửa chính có rơi đúng vị trí dự kiến so với đường, cổng, cột điện không. Chỉ cần xoay vài độ hay dịch vài chục phân là cửa có thể đối thẳng vào một góc nhọn mà trên giấy không thấy.
Động thổ
Lễ động thổ là nghi lễ văn hoá, báo cáo thổ thần và mong công trình thuận lợi. Việc chọn ngày giờ động thổ có thể tham khảo bài riêng về chọn ngày động thổ trên trang. Về chuyện mượn tuổi: theo quan điểm Liên Hoa, mượn tuổi làm nhà chủ yếu có giá trị tâm lý, giúp gia chủ yên tâm khi năm đó tuổi mình không thuận; nó không thay đổi được chất lượng hình thế của ngôi nhà. Chủ nhà không nên vì mải tìm người mượn tuổi mà trì hoãn công trình quá lâu.
Đào móng
Khi đào móng, nếu gặp vật lạ dưới đất như mộ cũ, nền móng cũ, mạch nước ngầm, đất yếu, cần dừng lại xử lý đúng quy trình kỹ thuật và tôn trọng tập quán địa phương. Với mộ cũ, nên liên hệ chính quyền địa phương để được hướng dẫn và xử lý trang trọng. Đây là lúc người làm phong thuỷ giúp gia chủ bình tĩnh, tránh hoang mang, và đảm bảo việc xử lý được làm tử tế, không dùng đến bùa chú hay trấn yểm.
Đổ móng, lên tường và chốt cao độ nền
Giai đoạn kết cấu là lúc các quyết định phong thuỷ bị "đóng băng" vào bê tông. Sau mốc này, sửa đổi sẽ rất tốn kém.
| Hạng mục | Điểm phong thuỷ cần kiểm | Vì sao quan trọng |
|---|---|---|
| Cao độ nền tầng một | Nền nhà cao hơn mặt sân, sân cao hơn mặt đường theo đúng bản vẽ | Nền thấp hơn đường thì nước dồn vào, khí trệ, nhà dễ ẩm |
| Vị trí cột | Không có cột phát sinh giữa phòng khách, giữa cửa, trước bàn thờ | Cột phát sinh do điều chỉnh kết cấu hay bị bỏ sót khi tư vấn |
| Vị trí bể phốt, bể nước | Bể phốt không nằm dưới cửa chính, dưới bếp, dưới bàn thờ; bể nước sạch tách khỏi bể phốt | Ảnh hưởng vệ sinh và cũng là lỗi phong thuỷ phổ biến |
| Ô chờ cửa | Ô chờ cửa chính, cửa phòng đúng kích thước thông thuỷ đã chọn | Xây xong mới đục mở rộng sẽ làm yếu tường |
| Ô cầu thang | Hướng bước lên, vị trí chiếu nghỉ, không đâm thẳng ra cửa | Cầu thang khó sửa sau khi đổ bê tông |
Ô chờ cửa là điểm nhiều gia đình phải đục sửa nhất. Kích thước thông thuỷ cửa theo thước Lỗ Ban 52,2 cần được ghi rõ trên bản vẽ và đối chiếu khi xây. Khối xây như bệ bếp, bậc thềm, kệ xây có thể tham khảo thước 42,9. Bàn thờ, nếu xây cố định, dùng thước 38,8. Những con số này nên được kiểm tra lại trên phần mềm thước Lỗ Ban trước khi thợ xây, vì chỉ cần lệch một vài phân là đã sang cung khác.
Trong giai đoạn này, thầy phong thuỷ không cần có mặt hằng ngày. Hai đến ba lần kiểm tra tại các mốc chính (xong móng, xong tường tầng một, trước khi đổ sàn các tầng có bàn thờ, bếp) là đủ, kết hợp với ảnh chụp do giám sát gửi.
Lên mái, cất nóc và hoàn thiện
Lên mái là mốc đánh dấu công trình đã thành hình. Theo tập quán, nhiều gia đình làm lễ cất nóc khi đổ bê tông sàn mái hoặc gác thượng lương với nhà mái dốc.
Phần thực chất khi lên mái
- Hình dáng mái: mái có cân đối, có quá nhiều góc nhọn chĩa sang nhà bên cạnh không; mái dốc có đổ nước về phía hợp lý, không dồn nước vào khe giữa hai nhà.
- Giếng trời và ô thoáng mái: kích thước, vị trí đúng như thiết kế, có khe thoát khí, che mưa hắt tốt.
- Tum thang và bể nước mái: vị trí không đè lên phòng thờ tầng dưới, không quá cao lấn át mặt tiền.
Lễ cất nóc
Lễ cất nóc mang ý nghĩa cảm ơn thợ thuyền và đánh dấu công trình an toàn đến giai đoạn quan trọng. Nghi thức có thể đơn giản, trang trọng; chi tiết có trong bài về lễ cất nóc trên trang. Liên Hoa không khuyến khích đặt bùa, gương bát quái hay vật trấn trên mái; mái nhà đẹp và kín đã là sự bảo vệ tốt nhất.
Hoàn thiện
Ở giai đoạn hoàn thiện, việc của người làm phong thuỷ là kiểm các chi tiết dễ bị thay đổi theo sở thích: chiều mở cánh cửa chính, vị trí bếp nấu và chậu rửa khi lắp tủ bếp, vị trí giường khi lắp tủ áo, màu sơn mặt tiền, vị trí đèn và gương. Nhiều lỗi xuất hiện ở bước này chỉ vì đơn vị nội thất không được xem danh sách kiểm tra phong thuỷ.
Nhập trạch và hậu kiểm sau khi vào ở
Nhập trạch là nghi lễ dọn vào nhà mới. Ngày giờ có thể chọn cho thuận tâm lý gia đình; điều quan trọng hơn là ngôi nhà đã sạch sẽ, khô ráo, thông thoáng, đồ đạc chính đã vào đúng chỗ. Một ngôi nhà còn ngổn ngang vật liệu, sơn chưa khô thì không ngày đẹp nào bù lại được.
Sau khi vào ở khoảng ba đến sáu tháng, nên có một buổi hậu kiểm. Gia đình đã sống thử qua một vài mùa, sẽ nhận ra những điểm thực tế: phòng nào nóng, góc nào ẩm, cửa nào gió lùa, giấc ngủ ở phòng nào không yên. Người làm phong thuỷ dựa vào phản hồi này để tinh chỉnh – đổi hướng giường, thêm rèm, dời bàn làm việc, bổ sung cây xanh – thay vì chỉ dựa trên lý thuyết từ bản vẽ.
Tránh mê tín: những việc thầy phong thuỷ xây dựng không nên làm
Trong thực tế, không ít gia chủ bị cuốn vào những yêu cầu tốn kém mà không cải thiện ngôi nhà. Một người làm phong thuỷ nghiêm túc sẽ tránh:
- Yêu cầu trấn yểm, chôn bùa dưới móng hoặc đặt vật trấn trên mái.
- Bán kèm vật phẩm đắt tiền như điều kiện bắt buộc để "hoá giải".
- Bắt dừng công trình nhiều tháng chỉ vì chờ ngày, chờ tuổi, khi không có lý do kỹ thuật.
- Thay đổi hướng nhà ngược với hình thế thực tế chỉ để hợp tuổi, khiến cửa chính quay vào tường hoặc ngõ cụt.
- Đe doạ gia chủ về tai hoạ để thúc ép quyết định.
Những điều trên đi ngược tinh thần Hình Pháp và cả đạo đức nghề nghiệp. Một ngôi nhà tốt là nhờ bố cục đúng, thi công đúng, và gia đình sống hài hoà trong đó.
Nếu gia đình đang chuẩn bị xây và cần người đồng hành ở các mốc thi công, có thể liên hệ Thầy Vũ Giới tại TP.HCM (0988 964 636) về phong thuỷ, hoặc KTS Vũ Minh tại Hà Nội (0917 798 886) về kiến trúc và dự toán.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Thước Lỗ Ban Liên Hoa – kiểm kích thước ô chờ cửa trước khi xây
- La kinh web – đo hướng khi cắm mốc định vị
- Dự toán xây nhà – nắm chi phí theo từng giai đoạn
Bài liên quan
Câu hỏi thường gặp
Thầy phong thuỷ có cần có mặt suốt quá trình xây không?
Không cần. Các mốc quan trọng là chọn đất, chốt bản vẽ, định vị, xong móng, lên tường tầng một, lên mái, hoàn thiện và hậu kiểm. Giữa các mốc có thể kiểm tra qua ảnh do giám sát gửi.
Không làm lễ động thổ thì có sao không?
Lễ động thổ là nghi lễ văn hoá, có giá trị tâm lý và gắn kết. Gia đình có thể làm giản dị theo tập quán; điều quyết định chất lượng ngôi nhà vẫn là bố cục và thi công.
Mượn tuổi làm nhà có cần thiết không?
Theo quan điểm Liên Hoa, mượn tuổi chủ yếu có giá trị tâm lý. Nếu gia chủ thấy yên tâm hơn thì làm, nhưng không nên vì thế mà trì hoãn công trình quá lâu.
Khi nào cần kiểm kích thước cửa theo thước Lỗ Ban?
Ngay khi chốt bản vẽ và một lần nữa khi xây ô chờ cửa, trước khi trát và lắp khung. Thông thuỷ cửa dùng thước 52,2.
Đào móng gặp mộ cũ thì làm thế nào?
Dừng thi công khu vực đó, liên hệ chính quyền địa phương để được hướng dẫn, xử lý trang trọng theo tập quán. Không cần đến trấn yểm hay bùa chú.
