Kiến trúc phong thuỷ cho nhà hướng Tây tập trung vào một việc: che được nắng gắt buổi chiều mà vẫn giữ nhà sáng, thoáng và ngay ngắn. Nhà hướng Tây không xấu tự thân. Cái khó của nó là một bài toán âm dương rất cụ thể, và giải được bằng kiến trúc.
Trả lời nhanh: Nhà hướng Tây nên xử lý theo ba lớp: lớp ngoài che nắng (cây xanh, hiên, lam chắn), lớp vỏ cách nhiệt (tường, cửa, mái), và lớp bố trí bên trong (đặt các không gian phụ như cầu thang, kho, vệ sinh về phía Tây làm vùng đệm). Theo Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa), nhà ở cần đoan chính, không nắn cửa xoay hướng; hướng chưa thuận thì chỉnh bằng bố cục, không bẻ lệch ngôi nhà.
"Không thấu luật âm dương thì đừng hành phong thuỷ!" — Thầy Vũ Giới
Nắng chiều hướng Tây là dương khí quá vượng: nóng, chói, gắt. Một căn nhà hứng trọn cái nắng đó suốt nhiều giờ là căn nhà lệch về dương. Người ở trong nhà dễ bức bối, khó nghỉ ngơi. Việc của kiến trúc phong thuỷ là đưa âm vào cho cân: bóng râm, độ mát, sự dịu. Hiểu vậy thì mọi giải pháp bên dưới đều có chung một lý do.
Nhà hướng Tây có xấu về phong thuỷ không?
Nhà hướng Tây không xấu về phong thuỷ chỉ vì nó quay về hướng Tây; điều cần xử lý là nắng nóng buổi chiều và việc giữ cho nhà cân bằng âm dương. Theo Hình Pháp Liên Hoa, hình thế của đất và bố cục nhà được xét trước, hướng xét sau.
Thầy Vũ Giới nói: "Không có Hình thì Khí không tụ. Không có Cục tốt thì hướng tốt cũng chẳng để làm gì." Câu này đúng theo cả hai chiều. Nhà hướng đẹp mà thế đất xấu, bố cục rối thì hướng không cứu được. Ngược lại, nhà hướng Tây mà thế đất ổn, bố cục chặt, che nắng tốt thì vẫn là căn nhà ở được và ở tốt.
Còn chuyện hướng Tây hợp hay không hợp tuổi gia chủ là phần lý khí, xét riêng từng nhà. Bài này bàn phần mà mọi căn nhà hướng Tây đều gặp: cái nắng.
| Vấn đề thực tế | Nhìn theo âm dương | Hướng xử lý |
|---|---|---|
| Nắng chiều chiếu sâu vào nhà | Dương quá vượng | Che chắn từ bên ngoài |
| Tường, mái hấp nhiệt, tối vẫn nóng | Dương tích lại, không tán | Cách nhiệt, thoát nhiệt |
| Chói mắt, phải kéo rèm kín cả ngày | Sợ dương nên đóng lại thành âm u | Lấy sáng gián tiếp, lọc sáng |
| Phòng phía Tây không ai muốn ở | Không gian mất nhân khí | Đổi công năng, làm vùng đệm |
Che nắng hướng Tây từ bên ngoài bằng những cách nào?
Che nắng hướng Tây hiệu quả nhất là chặn nắng từ bên ngoài, trước khi nắng chạm vào kính và tường: bằng cây xanh, hiên và ban công, lam chắn nắng, và lớp vỏ thứ hai. Nắng đã vào tới trong nhà rồi mới kéo rèm thì nhiệt đã ở lại.
- Cây xanh. Hàng cây tán vừa phía trước nhà, giàn dây leo, chậu cây trên ban công. Cây cho bóng mát và làm dịu không khí. Lưu ý không trồng cây lớn chắn kín ngay trước cửa chính.
- Hiên, ban công, mái đua. Phần nhô ra tạo bóng đổ lên mặt tường và cửa. Nắng chiều thấp nên mái đua ngang một mình không đủ, cần thêm chắn đứng.
- Lam chắn nắng. Lam đứng hợp với nắng xiên hướng Tây hơn lam ngang. Lam có thể bằng gỗ, nhôm, bê tông, gạch bông gió. Khoảng hở giữa các lam cho gió và ánh sáng tán xạ đi qua.
- Lớp vỏ thứ hai. Một lớp tường hoa gió, lưới, hay giàn cây đặt cách mặt nhà một khoảng. Khoảng đệm này vừa che nắng vừa thành hành lang, logia sử dụng được.
- Rèm ngoài, mành tre. Giải pháp nhẹ cho nhà đã xây, cuốn lên hạ xuống theo giờ nắng.
Dưới góc nhìn phong thuỷ, các lớp che này còn làm một việc nữa: tạo khoảng chuyển tiếp trước cửa. Khí từ ngoài vào không xộc thẳng mà được làm dịu lại qua bóng râm. Mặt tiền có lớp lang cũng giúp ngôi nhà kín đáo hơn.
Điều cần giữ là sự ngay ngắn. Lam, hiên, giàn cây nên đều đặn, cân đối theo trục nhà. Một mặt tiền chắp vá mỗi chỗ một kiểu che thì hết nắng nhưng lại rối hình.
Tường, cửa và mái của nhà hướng Tây nên làm thế nào?
Tường, cửa và mái của nhà hướng Tây nên được làm để nhận ít nhiệt và nhả nhiệt nhanh: tường phía Tây có lớp cách nhiệt hoặc lớp đệm, cửa kính vừa phải và có che, mái có lớp chống nóng. Đây là lớp phòng thủ thứ hai sau lớp che bên ngoài.
| Bộ phận | Nên làm | Nên tránh |
|---|---|---|
| Tường phía Tây | Tường hai lớp có khe rỗng, gạch cách nhiệt, ốp vật liệu sáng màu; đặt tủ âm tường, kệ sách sát tường này | Tường mỏng một lớp sơn màu sẫm |
| Cửa sổ, vách kính | Diện tích kính vừa phải, kính cách nhiệt, có lam hoặc cửa chớp bên ngoài | Vách kính lớn suốt chiều cao không che chắn |
| Cửa chính | Lùi vào trong hiên, có sảnh đệm | Cửa phẳng mặt tường, nắng chiếu thẳng vào |
| Mái | Mái hai lớp, tôn cách nhiệt, sân thượng có giàn che hoặc lớp gạch rỗng chống nóng | Mái bằng bê tông trần phơi nắng |
| Màu sắc ngoài nhà | Tông sáng, trung tính | Tông sẫm hấp nhiệt |
Về kích thước cửa, sau khi đã chốt vị trí và cách che nắng, chọn số đo theo thước Lỗ Ban 52,2 cm cho khoảng thông thuỷ. Vị trí và giải pháp che đi trước, kích thước đẹp đi sau.
Một nhầm lẫn hay gặp là xây bịt kín mặt Tây cho khỏi nắng. Nhà kín quá thì thành tối và bí, từ lệch dương chuyển sang lệch âm. Cách đúng là lọc: cho ánh sáng tán xạ và gió đi qua, giữ lại bức xạ trực tiếp.
Bố trí phòng trong nhà hướng Tây ra sao?
Trong nhà hướng Tây, nên đặt các không gian phụ về phía Tây để làm vùng đệm nhiệt, và đưa không gian nghỉ ngơi lùi vào trong hoặc về phía mát hơn. Bố trí công năng là cách chống nắng không tốn vật liệu.
- Làm vùng đệm phía Tây: cầu thang, kho, phòng giặt, khu vệ sinh, hành lang, logia. Người không ở lâu trong các không gian này nên chịu nóng được, và chúng chắn nhiệt cho phòng phía trong.
- Phòng ngủ: tránh đặt đầu giường sát tường phía Tây. Tường này nhả nhiệt vào ban đêm. Nếu buộc phải đặt phòng ngủ phía Tây, kê tủ quần áo dọc tường đó làm lớp cách.
- Phòng khách: có thể ở phía trước nhưng lùi sau một lớp hiên hoặc sảnh.
- Bếp: bếp vốn thuộc hoả, sinh nhiệt. Đặt bếp ở góc hứng nắng chiều là nóng chồng nóng. Nên đưa bếp về phía mát và thông gió tốt.
- Giếng trời, khoảng thông tầng: đặt ở giữa hoặc phía sau nhà để hút khí nóng lên cao và kéo gió mát vào.
- Mặt nước, cây trong nhà: một tiểu cảnh nhỏ ở sảnh hoặc sân trong giúp dịu không khí.
Phong Thuỷ Liên Hoa coi trọng phần giữa nhà. Với nhà hướng Tây, giữ phần giữa nhà thông thoáng, có lối cho gió đi từ trước ra sau, từ dưới lên trên là cách giúp nhiệt không đọng lại.
Các gợi ý trên là nguyên tắc kiến trúc chung do ban biên tập tổng hợp. Vị trí cụ thể của bếp, phòng thờ, phòng ngủ chủ trong từng nhà còn phải xét theo bố cục và lý khí của căn đó.
Vì sao không nên xoay cửa, nắn hướng để tránh hướng Tây?
Không nên xoay cửa, nắn hướng để tránh hướng Tây vì làm vậy phá sự đoan chính của ngôi nhà, trong khi vấn đề thật là nắng thì đã có cách xử lý bằng che chắn và bố cục. Đây là nguyên tắc Thầy Vũ Giới nhắc nhiều lần: lập cục trọng trung chính, nhà ở cần ngay ngắn.
Trong thực tế có hai kiểu "né hướng" thường gặp:
- Xây cửa chính xiên đi một góc so với mặt nhà. Cửa xiên tạo góc nhọn ở sảnh, khó kê đồ, và làm mặt tiền lệch lạc.
- Mở cửa chính sang hông nhà trong khi lô đất và đường đi chỉ thuận phía trước. Lối vào trở nên vòng vèo, khí vào nhà không thuận.
Thầy Vũ Giới dạy: "Định cục là dựa vào hình, còn lý khí thì dựa vào số." Lô đất quay mặt ra đường phía Tây thì cái cục của nó là như vậy. Việc đúng là lập bố cục cho hợp với cục đó, rồi dùng kiến trúc che nắng. Trường hợp thật sự cần đổi vị trí cửa thì phải có người chuyên môn xem trên thực địa và trên bản vẽ, không tự nắn.
Nhà hướng Tây đã xây rồi thì cải thiện thế nào?
Nhà hướng Tây đã xây vẫn cải thiện được bằng các giải pháp lắp thêm bên ngoài và sắp xếp lại bên trong, không cần đập phá lớn. Nên làm theo thứ tự từ ngoài vào trong.
- Thêm lớp che ngoài: giàn cây leo, lam nhôm hoặc gỗ lắp thêm, mành tre, rèm ngoài cho ban công.
- Xử lý kính: dán phim cách nhiệt, thêm cửa chớp hoặc rèm hai lớp.
- Xử lý mái: làm giàn che sân thượng, lợp thêm lớp mái phụ, trồng cây trong chậu trên mái.
- Kê lại đồ: đưa tủ, kệ sách về tường phía Tây; dời giường, bàn làm việc khỏi tường đó.
- Đổi công năng phòng: phòng phía Tây nóng nhất chuyển thành kho, phòng giặt, phòng sinh hoạt buổi sáng.
- Mở đường gió: thêm ô thoáng, quạt hút trên cao để khí nóng thoát lên.
Trước khi làm, nên vẽ lại mặt bằng và đánh dấu giờ nắng chiếu vào từng phòng. Chi phí cải tạo có thể ước tính theo công cụ Dự toán Liên Hoa.
Tóm lại: nhà hướng Tây cần che, cần lọc, cần đệm, và cần giữ ngay ngắn. Không sợ hướng, không nắn hướng. Lấy âm bù dương cho cân. Đại đạo chí giản.
— Vũ Giới —
Phong Thuỷ Liên Hoa biên soạn.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Mẫu nhà: tham khảo các mẫu nhà có hiên, lam, sân trong.
- Dự toán Liên Hoa: ước tính chi phí xây mới hoặc cải tạo. MIỄN PHÍ.
- La Kinh Liên Hoa: đo hướng nhà chính xác. MIỄN PHÍ.
- Vẽ Mặt Bằng: vẽ mặt bằng và thử các cách bố trí. Dùng thử miễn phí 30 ngày.
Bài liên quan
- Ánh sáng và thông gió theo phong thuỷ
- Thông gió tự nhiên nhà ở
- Phong cách nhiệt đới hiện đại: vật liệu, che nắng, thông gió
- Kiến trúc phong thuỷ nhà phố
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Các bạn làm thiết kế, xây dựng hoặc gia chủ sắp làm nhà có thể tìm hiểu Khóa học phong thuỷ kiến trúc. Lịch học Thầy báo khi đăng ký. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM). Tư vấn kiến trúc, dự toán tại Hà Nội: 0917 798 886 (KTS Vũ Minh).
Câu hỏi thường gặp
Mua đất hướng Tây có nên không?
Có thể mua nếu thế đất và hình dạng lô ổn. Hướng Tây đặt ra bài toán che nắng, giải được bằng thiết kế; khi tính chi phí nên cộng thêm phần lam, hiên, cách nhiệt. Chuyện hướng hợp tuổi thì xét riêng với người có chuyên môn.
Nhà ống hướng Tây chỉ có một mặt thoáng thì che nắng thế nào?
Dùng lớp vỏ thứ hai ở mặt tiền: lam đứng, gạch bông gió hoặc giàn cây đặt cách mặt nhà một khoảng làm logia. Bên trong mở giếng trời ở giữa hoặc cuối nhà để lấy sáng và thoát khí nóng.
Trồng cây gì trước nhà hướng Tây để che nắng?
Chọn cây tán vừa, rễ không phá móng, lá không rụng quá nhiều, hoặc dây leo trên giàn. Không trồng cây lớn chắn chính giữa cửa; nên trồng lệch sang hai bên để vừa che nắng vừa giữ lối vào thoáng.
Dùng rèm dày trong nhà có đủ chống nắng hướng Tây không?
Không đủ. Rèm trong nhà chỉ cản sáng, còn nhiệt đã qua kính vào phòng. Che từ bên ngoài bằng lam, mành, cây xanh hiệu quả hơn nhiều; rèm trong chỉ là lớp bổ sung.
Nhà hướng Tây có nên sơn màu tối cho đỡ chói không?
Không nên sơn tối mặt ngoài vì màu tối hấp nhiệt. Mặt ngoài nên dùng tông sáng, trung tính; cảm giác chói xử lý bằng lam che và cây xanh.
