Tính danh học là gì? Ngũ cách, số nét, ngũ hành tên theo phong thủy

Tính danh học là môn xét họ tên của một người theo số nét chữ, ngũ hành, âm dương và ý nghĩa, để xét mức độ phù hợp giữa cái tên và người mang tên. Người Việt hay gọi đơn giản là "xem tên", nhưng đằng sau là một hệ thống có quy tắc riêng, và có những giới hạn mà người dùng cần biết trước khi tin vào một con số điểm.

"Sai từ cái tên sẽ dẫn đến sai trong tư duy và hành động."

Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) viết câu này khi bàn về việc gọi sai tên một dòng khí trong phong thuỷ. Câu ấy cũng đúng với chính tên người: một cái tên được gọi hàng vạn lần trong đời, nên người xưa coi trọng việc đặt tên. Nhưng coi trọng không có nghĩa là thần thánh hoá. Bài này giải thích tính danh học từ gốc, để các bạn dùng ứng dụng Tính Danh Học với cái nhìn tỉnh táo.

Tính danh học là gì?

Tính danh học là môn nghiên cứu họ tên (tính là họ, danh là tên) dưới góc độ số lý, ngũ hành, âm dương và ngữ nghĩa. Mục đích là chọn hoặc xét lại một cái tên sao cho hài hoà với người mang nó, cả về âm thanh khi gọi lẫn ý nghĩa khi viết.

Trong học thuật Á Đông, việc xem tên có nhiều lối khác nhau:

• Lối số nét (ngũ cách): đếm nét chữ Hán của họ tên, tính ra năm "cách" và quy về ngũ hành, số lý. Đây là lối phổ biến nhất trong các phần mềm hiện nay.
• Lối ngũ hành bổ khuyết: dựa vào lá số tứ trụ để biết mệnh thiếu hành nào, rồi chọn chữ mang hành đó.
• Lối âm điệu: xét thanh bằng, thanh trắc và sự cân bằng âm dương khi đọc tên.
• Lối ngữ nghĩa và văn hoá: xét ý nghĩa chữ, sự phù hợp với gia phong, kiêng tên ông bà tổ tiên.

Một cái tên tốt thường đạt cả bốn lối. Nhưng nếu phải chọn thứ tự, ngữ nghĩa và văn hoá gia đình nên đứng trước, vì đó là phần người mang tên sống cùng mỗi ngày.

Ngũ cách là gì và được tính thế nào?

Ngũ cách là năm chỉ số được tính từ số nét chữ Hán của họ và tên: Thiên cách, Nhân cách, Địa cách, Ngoại cách và Tổng cách. Phép này là phép tương đối hiện đại, được phổ biến trong khoảng một thế kỷ gần đây, chứ không phải phép cổ của kinh điển.

Với họ đơn (một chữ) và tên gồm hai chữ (đệm và tên), cách tính thông dụng như sau:

Cách	Cách tính thông dụng	Ý nghĩa thường gán
Thiên cách	Số nét họ + 1	Phần tổ nghiệp, gốc gia đình
Nhân cách	Số nét họ + số nét chữ đầu của tên	Phần cốt lõi của bản thân, tính cách
Địa cách	Tổng số nét phần tên (tên một chữ thì + 1)	Thời trẻ, nền tảng, người dưới
Ngoại cách	Tổng cách − Nhân cách + 1	Quan hệ bên ngoài, xã hội
Tổng cách	Tổng số nét cả họ và tên	Tổng vận, nửa sau cuộc đời

Mỗi cách sau đó được quy ra ngũ hành theo chữ số tận cùng: tận cùng 1, 2 là Mộc; 3, 4 là Hoả; 5, 6 là Thổ; 7, 8 là Kim; 9, 0 là Thuỷ. Ba cách Thiên – Nhân – Địa ghép lại gọi là "tam tài", xét sinh khắc giữa ba hành này để luận sự thuận hay nghịch. Ngoài ra, số của từng cách còn được tra theo bảng 81 số lý, mỗi số có lời đoán cát hung riêng.

Vì sao tên tiếng Việt khó tính số nét chính xác?

Tên tiếng Việt khó tính số nét vì phép ngũ cách đếm nét chữ Hán, trong khi tên người Việt viết bằng chữ Quốc ngữ, và một âm Hán Việt có thể ứng với nhiều chữ Hán khác nhau. Không xác định đúng chữ Hán thì số nét sai, và mọi kết quả phía sau đều sai.

Các khó khăn cụ thể:

• Một âm, nhiều chữ: cùng đọc "Minh", "Anh", "Hà" nhưng có nhiều chữ Hán khác nhau với số nét khác nhau. Phải biết gia đình chọn chữ nào theo ý nghĩa nào.
• Chữ thuần Việt: những tên như "Mai", "Hoa", "Thảo" có chữ Hán tương ứng, nhưng những tên thuần Việt không có gốc Hán thì không có số nét để tính.
• Phồn thể hay giản thể: tính danh học truyền thống đếm theo chữ phồn thể, và có quy ước tính bộ thủ theo dạng gốc (ví dụ bộ thuỷ viết gọn ba chấm vẫn tính như chữ Thuỷ). Hai cách đếm cho ra hai kết quả khác nhau.
• Tên đệm phổ biến: "Văn", "Thị", "Hữu", "Ngọc" xuất hiện rất nhiều, làm nhiều người có Nhân cách hoặc Địa cách giống nhau.

Vì vậy, khi dùng ứng dụng Tính Danh Học, các bạn nên coi kết quả số nét là một lớp tham khảo, và kiểm tra lại chữ Hán đã chọn có đúng với ý nghĩa gia đình muốn đặt hay không.

Tên nên xét theo âm dương hay theo ngũ hành trước?

Theo cách nhìn của Phong Thuỷ Liên Hoa, âm dương là gốc, ngũ hành là phần đi sau. Thầy Vũ Giới viết rõ trong một bài về luật âm dương: "Nhìn chung, luận âm dương mới là quyết định, chứ không phải luận của ngũ hành. Do chấp cái dụng mà bỏ cái gốc âm dương."

Áp vào việc xem tên, có thể hiểu theo ba điểm:

1. Âm dương của âm thanh: tên đọc lên có sự cân bằng giữa thanh bằng và thanh trắc, giữa âm mở và âm đóng. Tên toàn thanh bằng dễ trôi, nhạt; tên toàn thanh trắc dễ gắt, khó gọi.
2. Âm dương của ý nghĩa: tên quá "cứng" (toàn chữ chiến đấu, quyền lực) hay quá "mềm" (toàn chữ yếu ớt) đều lệch. Tên tốt có chỗ cương chỗ nhu.
3. Ngũ hành đi sau: sau khi tên đã cân về âm dương và ý nghĩa, mới xét ngũ hành của chữ để bổ khuyết cho bản mệnh.

Điều này cũng phù hợp với lời Thầy Vũ Giới về sự giản dị của đạo: "Thượng Đế chỉ tạo ra vài mô hình gốc rồi áp dụng cho vạn vật… Còn loài người… lại biến hiện đủ thứ cho hợp ý mình: chia nhỏ, đặt tên, phân loại, tranh luận." Bảng 81 số lý, các công thức ngũ cách là phần "chia nhỏ". Gốc vẫn là âm dương. Đại đạo chí giản.

Tên có thay đổi được vận mệnh không?

Tên có ảnh hưởng nhưng không thay được mệnh. Theo quan điểm của Thầy Vũ Giới, mệnh của một người là do trời lập cục mà thành; tên là phần hậu thiên con người đặt thêm vào, có thể hỗ trợ hoặc cản trở, nhưng không viết lại được tiên thiên.

Thầy giảng: "Mệnh ta là trời sinh. Nghĩa là: ta được Trời lập cục mà thành." Và khẩu quyết "Tiên thiên hữu dư, hậu thiên bất túc" cho thấy phần tiên thiên luôn dồi dào hơn phần hậu thiên. Cái tên, cũng như chiếc áo, có thể làm người mặc thêm tự tin, gọn gàng, nhưng không đổi được dáng người.

Có thể so sánh mức ảnh hưởng của các yếu tố theo thứ tự từ lớn đến nhỏ:

Yếu tố	Thuộc	Mức tác động
Bản mệnh (giờ, ngày, tháng, năm sinh)	Tiên thiên	Nền tảng, không đổi
Hình cục nơi ở, cuộc đất	Hậu thiên	Lớn, kéo dài nhiều năm
Tu dưỡng, học tập, hành xử	Hậu thiên	Lớn, do chính mình quyết định
Tên gọi	Hậu thiên	Hỗ trợ, nhắc nhở, tạo ấn tượng

Người đặt kỳ vọng quá lớn vào cái tên, đổi tên liên tục để "đổi vận", là đặt phần nhỏ nhất lên trên phần lớn nhất. Đó là bỏ gốc theo ngọn.

Đọc kết quả ứng dụng Tính Danh Học thế nào cho đúng?

Đọc kết quả tính danh đúng là đọc theo tầng: kiểm tra chữ Hán đầu vào, xem tam tài sinh hay khắc, xem Nhân cách và Tổng cách, rồi mới tham khảo lời đoán của từng số. Không nên cộng điểm cơ học rồi kết luận "tên này 60 điểm là xấu".

• Kiểm tra đầu vào: mỗi tiếng trong tên đã chọn đúng chữ Hán chưa, số nét có theo cùng một quy ước không.
• Tam tài: Thiên – Nhân – Địa sinh thuận là tốt; có khắc thì xem khắc ở đâu. Thiên cách do họ quyết định nên không đổi được; chỉ điều chỉnh phần tên.
• Nhân cách: là trọng tâm, thường được coi trọng nhất trong ngũ cách.
• Tổng cách: phản ánh tổng vận; tham khảo lời đoán, không tuyệt đối hoá.
• Đặt cạnh lá số: nếu có lá số tứ trụ, xem ngũ hành của tên có bổ cho hành mệnh đang thiếu không.

Giới hạn cần nói rõ: các lời đoán của 81 số lý là quy ước của một trường phái, không phải định luật. Một cái tên có số "xấu" nhưng ý nghĩa đẹp, gia đình yêu quý, người mang tên sống tốt, thì không cần đổi chỉ vì một con số.

Những hiểu lầm thường gặp về xem tên

Hiểu lầm phổ biến nhất về xem tên là tin rằng một cái tên "đẹp số" sẽ mang lại may mắn, còn tên "xấu số" sẽ gây hoạ. Thực tế, tên chỉ là một yếu tố hậu thiên nhỏ trong tổng thể.

• "Tên phải hợp mệnh năm sinh": nhiều người chỉ lấy mệnh nạp âm năm sinh (như mệnh Kim, mệnh Thuỷ) để chọn tên. Nạp âm năm sinh chỉ là một lớp; bổ khuyết đúng phải xét cả lá số.
• "Đổi tên là đổi vận": đổi tên giấy tờ là việc lớn, tốn kém và gây rối. Nếu tên hiện tại không có ý nghĩa xấu thì không nên đổi chỉ vì số nét.
• "Tên càng lớn càng tốt": tên quá lớn so với gia cảnh, chức phận dễ thành gánh nặng. Người xưa gọi là "danh bất chính".
• "Phần mềm nào cũng cho kết quả như nhau": mỗi phần mềm có thể dùng quy ước đếm nét khác nhau, nên kết quả khác nhau là bình thường.

Tóm lại: tính danh học là công cụ để chọn một cái tên hài hoà, không phải phép đổi mệnh. Gốc là âm dương, cốt là ý nghĩa, ngũ hành và số nét là phần bổ trợ. Hiểu vậy là đủ!

Phong Thuỷ Liên Hoa biên soạn.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Mệnh ta là trời sinh
• Tiên thiên vi thể, hậu thiên vi dụng
• Luận chứng ngũ hành nạp âm
• Đại đạo chí giản, chỉ có lòng người là phức tạp

Câu hỏi thường gặp

Tên tiếng Việt thuần, không có chữ Hán thì xem thế nào?

Phép ngũ cách không áp dụng được cho tiếng thuần Việt không có gốc Hán. Khi đó nên xét theo ý nghĩa, âm điệu bằng trắc và sự hài hoà khi gọi cả họ tên.

Thiên cách xấu thì có đổi được không?

Thiên cách tính từ họ nên không đổi được. Ngũ cách chỉ cho phép điều chỉnh phần tên đệm và tên để Nhân cách, Địa cách và tam tài hài hoà hơn.

Có nên đổi tên người lớn theo tính danh học không?

Thường không nên, trừ khi tên có ý nghĩa thật sự xấu. Đổi tên giấy tờ gây nhiều xáo trộn; tên là phần hậu thiên nhỏ so với bản mệnh và hình cục nơi ở.

Vì sao hai phần mềm cho số nét khác nhau?

Vì có thể chọn chữ Hán khác nhau cho cùng một âm, hoặc dùng quy ước đếm nét khác nhau (phồn thể, giản thể, bộ thủ nguyên dạng). Cần thống nhất chữ và quy ước trước khi so sánh.