Tu học, tu tập, tu luyện: ba bậc tu giữa đời cùng Thầy Vũ Giới

Tu học, tu tập và tu luyện là ba bậc trên con đường tu giữa đời mà khoá tu mùa hạ của Phong Thuỷ Liên Hoa dựa vào. Nhiều người đến với khoá tu chỉ mong "ngồi thiền cho tĩnh", nhưng theo Thầy Vũ Giới, tu là cả một lộ trình có thứ tự, đi tắt là hỏng.

"Nói là phải hành, tu là phải luyện." — Thầy Vũ Giới

Tu học, tu tập, tu luyện là gì?

Tu học, tu tập và tu luyện là ba tầng của một con đường tu: học để hiểu, tập để thành nếp, luyện để chuyển hoá. Thầy Vũ Giới đặt ba tầng này cạnh nhau trong bài "Tu luyện là quá trình dài khó khăn", kèm theo các cặp công phu: động công và tĩnh công, dụng công và vô dụng công, cầu và vô cầu.

Chữ "tu" theo cách Thầy Vũ Giới giải là sửa mình, nói đúng hơn là sửa tâm mình. Thầy viết: "Tu là sửa mình. Nhưng lấy gì để sửa? Sửa theo Bổn Sư là lấy ý của các bạn mà tự sửa lấy chính các bạn." Từ định nghĩa đó, ba tầng tu có thể hiểu như sau:

Tầng	Làm gì	Kết quả mong đợi
Tu học	Học kinh, học lý, nghe giảng, đọc rộng	Có trí, có chánh kiến, biết đường đi
Tu tập	Thiền trong đi đứng nằm ngồi, giữ giới, sửa thói quen	Tâm bớt động, nếp sống thành kỷ luật
Tu luyện	Công phu sâu với thân, khí, tâm, có thầy dẫn	Chuyển hoá thân tâm, tiến tới tĩnh tại

Ba tầng này không tách rời hoàn toàn. Người đang ở tầng tu luyện vẫn phải học và vẫn phải tập. Nhưng thứ tự bắt đầu thì rõ: chưa học thì chưa tập cho đúng, chưa tập thành nếp thì chưa luyện được.

Thầy Vũ Giới nhấn mạnh rằng hành trình này "chưa bao giờ là một cuộc dạo chơi nhẹ nhàng", mà là lộ trình tu đạo, học đạo và luyện đạo đầy thử thách, đòi hỏi kiên tâm và một tư duy hệ thống mạch lạc.

Vì sao phải đi theo thứ tự, không được đốt cháy giai đoạn?

Phải đi theo thứ tự vì mỗi tầng là nền của tầng sau; bỏ qua một tầng thì tầng sau không có chỗ đứng. Thầy Vũ Giới cảnh báo: bất cứ ai đi tắt, chỉ học sơ sài mà vội lao vào luyện tập thì có thể dẫn đến hậu quả khó lường, thậm chí hư hại cả thân lẫn tâm.

Ví dụ đời thường: một người chưa học luật giao thông, chưa tập lái trong sân, đã ra đường cao tốc chạy nhanh. Chiếc xe không có lỗi, con đường không có lỗi, nhưng tai nạn gần như chắc chắn. Tu cũng vậy. Pháp không sai, nhưng người tu chưa đủ nền thì pháp trở thành nguy hiểm.

Thầy Vũ Giới cũng nói rõ về ngộ: "Không có con đường tắt nào cả. Không thể theo kiểu 'em tự nhiên ngộ' hay 'em thấy cái này, cái kia'. Có thể đó là ảo tưởng." Theo Thầy, các môn thuộc về đạo phải học bằng trí và công phu tu tập tâm thức; hội đủ hai điều kiện ấy mới đạt đến ngộ pháp.

Những dấu hiệu cho thấy một người đang đốt cháy giai đoạn:

• Chưa đọc kinh căn bản nhưng đã tìm các phép luyện khí, luyện đan.
• Chưa giữ được nếp thiền ngắn mỗi ngày nhưng muốn ngồi nhiều giờ liền.
• Chạy theo cảm giác lạ, ánh sáng, hình ảnh trong lúc thiền và coi đó là thành tựu.
• Học nhiều pháp cùng lúc, pháp nào cũng nếm qua, không pháp nào thành.
• Không có thầy hướng dẫn, tự học theo video và diễn đàn.

Tu học: vì sao phải học kinh trước?

Phải học kinh trước vì kinh là thể của pháp, còn hành là dụng. Theo Thầy Vũ Giới, có lòng tin mà không có trí là chưa đủ; học để hiểu lời Phật, hiểu chân lý, có kiến thức, có tri kiến thì mới tu đúng hướng.

Thầy Vũ Giới viết: "Ý là từ tri. Khai trí phải học, học để hiểu lời Phật, hiểu chân lý, có kiến thức, có tri kiến. Có kiến thức tích trữ cộng với kiên trì có ngày sẽ ngộ đạo vậy." Câu này đặt việc học ở vị trí khởi đầu, không phải phần phụ của tu.

Về nội dung học, Thầy Vũ Giới gợi ý những hướng chính:

1. Học cuộc đời Đức Phật và các kinh nguyên thuỷ: đây là phần chủ lực, cùng với mười ba hạnh đầu đà.
2. Học kinh Đại thừa: mở rộng sau khi đã có nền nguyên thuỷ.
3. Học kinh Đạo gia về luyện khí: Thầy nêu các sách như Đạo Đức Kinh, Hoàng Đình Kinh, Thái Ất Kim Hoa Tông Chỉ, Tính Mệnh Khuê Chỉ cho người muốn đi sâu phần luyện khí.
4. Học Dịch lý và âm dương: để hiểu vận động của khí, nền chung cho cả tu luyện và phong thuỷ.

Thầy Vũ Giới nói về thời lượng học: học liên tục, không gián đoạn, tối thiểu khoảng hai năm, mỗi ngày nhiều giờ. Con số này cho thấy tu học không phải việc làm cho vui trong vài tuần. Khoá tu mùa hạ chỉ là bước dẫn nhập, mở cửa cho người học đi tiếp.

Tu tập: thiền giữa đời thường như thế nào?

Tu tập là đưa điều đã học vào từng việc trong ngày, với thiền làm thực hành chủ lực. Theo Thầy Vũ Giới, thiền bao gồm đi, đứng, nằm, ngồi, quan sát mọi nẻo từ cảnh trần đến tâm mình, không chỉ là ngồi kiết già trên đệm.

Pháp thiền gốc mà Thầy Vũ Giới chọn là Tứ Niệm Xứ (Vipassanā) của Đức Phật, kết hợp với thiền tham câu thoại đầu của Thiền tông. Tứ Niệm Xứ là pháp quán bốn chỗ: thân, thọ, tâm, pháp. Câu thoại đầu là phép tham một câu hỏi đến tận cùng để phá vọng, đòi hỏi nghi tình rất lớn.

Tu tập giữa đời có những nét cụ thể:

• Thiền trong sinh hoạt: ăn biết ăn, đi biết đi, làm việc biết đang làm việc.
• Giữ giới: Thầy Vũ Giới coi "giới dẫn đầu các pháp". Không có giới thì tâm không yên để thiền.
• Ăn chay khi có thể: Thầy Vũ Giới nói các bạn có thể ăn chay vì đó là một pháp hành. Đây là tự nguyện, không phải điều kiện bắt buộc.
• Chủ động đời sống: Thầy Vũ Giới lưu ý người tu giữa đời cần có công việc riêng và chủ động về chỗ ở, ăn ngủ, để không bị đời sống kéo đứt nếp tu.

Thầy Vũ Giới mô tả mục tiêu của khoá thiền dẫn nhập là học cách điều hoà các đối cực: giữa thân và tâm, giữa hồn và phách, giữa nguyên thần và thức thần, giữa âm và dương, giữa đời và đạo. Tu tập chính là sống giữa các cặp đối cực đó mà không bị cuốn đi.

Tu luyện: động công – tĩnh công, dụng công – vô dụng công

Tu luyện là tầng công phu sâu, đi từ động công đến tĩnh công, từ dụng công đến vô dụng công, từ cầu đến vô cầu. Theo Thầy Vũ Giới, bước khởi đầu là hiểu chuyển động của thân qua động công, rồi mới học kinh sách sâu và đi vào tĩnh công.

Các cặp khái niệm này có thể hiểu ở mức nguyên lý:

• Động công: các phép vận động thân thể, như thiền hành, giúp người tu lắng nghe cơ thể, làm quen với biến chuyển tự nhiên của mình.
• Tĩnh công: các phép ngồi yên, điều tâm, điều tức. Thầy Vũ Giới viết "Tĩnh chính là Thiền, là tĩnh công giúp luyện hoá thức thần, trở về với nguyên thần."
• Dụng công: có chủ đích, có phương pháp, có nỗ lực.
• Vô dụng công: theo Thầy Vũ Giới, là "không dụng bất cứ điều gì, để đạt tới trạng thái tĩnh tại tuyệt đối".
• Cầu và vô cầu: Thầy Vũ Giới viết: "Chỉ cần một niệm khởi lên sự cầu cạnh, khí ngay lập tức bị phá vỡ."

Điểm hay là các cặp này cũng là âm dương. Động và tĩnh, dụng và vô dụng, cầu và vô cầu, đều là một âm một dương. Khẩu quyết Nhất âm nhất dương chi vị đạo mà Thầy Vũ Giới hay nhắc cũng đúng ngay trong công phu tu luyện.

Lưu ý sức khoẻ: các phép luyện khí, điều tức sâu không nên tự tập. Thầy Vũ Giới dặn không khuyến cáo tự tu tập; người có bệnh tim mạch, huyết áp, rối loạn tâm lý hay đang điều trị cần hỏi bác sĩ trước. Tu luyện không phải phương pháp chữa bệnh.

Khoá tu mùa hạ đặt người học ở bậc nào?

Khoá tu mùa hạ đặt người học ở bước giao giữa tu học và tu tập: nghe giảng để có nền hiểu, và thực hành mỗi ngày để bắt đầu thành nếp. Mục tiêu là trang bị đủ pháp luyện để người học tự công phu tại nhà sau khoá.

Theo tinh thần các khoá thiền dẫn nhập Thầy Vũ Giới đã tổ chức, hình thức học gồm hỏi đáp trực tiếp, thực hành mỗi ngày và chia sẻ kinh nghiệm từ kinh sách cùng trải nghiệm cá nhân. Thầy cũng nói rõ mình là người tại gia, không phải tăng ni, chia sẻ kinh nghiệm hành trì giữa đời.

Người tham gia khoá tu nên tự định vị mình:

1. Nếu chưa đọc kinh căn bản: dùng khoá tu để có nền tu học, ghi lại danh sách sách cần đọc.
2. Nếu đã đọc nhưng chưa có nếp thiền: dùng khoá tu để tập thành nếp, chú trọng sự đều đặn.
3. Nếu đã có nếp thiền: dùng khoá tu để hỏi những chướng ngại cụ thể, nhờ thầy chỉnh.

Thầy Vũ Giới cũng lưu ý thiền đòi hỏi kỷ luật và ý chí, nên khoá học có chọn lọc học viên: dành cho người có sức khoẻ tốt, trí lực vững và quyết tâm bền bỉ. Lịch và hình thức khoá tu mùa hạ: Thầy báo khi đăng ký.

Giới hạn cần biết: bài viết trình bày lộ trình ba bậc tu theo quan điểm của Thầy Vũ Giới. Các phép luyện cụ thể là phần truyền trực tiếp. Như Thầy Vũ Giới nói: "Đó là lý pháp, còn thủ pháp phải dạy trực tiếp."

Tóm lại

Tóm lại, con đường tu giữa đời đi qua ba bậc: tu học để có trí, tu tập để thành nếp, tu luyện để chuyển hoá. Theo Thầy Vũ Giới, kinh là thể, hành là dụng; đi tắt là hỏng, và không có con đường ngộ nào không qua học và tu. Khoá tu mùa hạ là cửa vào, còn đi được bao xa là ở sự nghiêm túc của mỗi người.

— Vũ Giới —

Biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới – Phong Thuỷ Liên Hoa.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

Bài liên quan

• Khoá tu mùa hạ: thiền Tứ Niệm Xứ, tu giữa đời cùng Thầy Vũ Giới
• Trình tự tu tập, chuẩn bị trước sinh tử
• Hiểu lý và phép tu tập
• Tu giữa đời

Câu hỏi thường gặp

Chưa đọc kinh có tham gia khoá tu được không?

Được. Khoá tu mùa hạ mang tính dẫn nhập; người chưa đọc kinh sẽ được định hướng phần tu học. Nhưng sau khoá cần tự đọc và học đều thì mới đi tiếp được.

Tu luyện khí có nguy hiểm không?

Có thể nguy hiểm nếu tự tập, đi tắt hoặc tập sai. Thầy Vũ Giới dặn không tự tu tập các phép luyện khí; cần có thầy hướng dẫn và người có bệnh nên hỏi bác sĩ trước.

Có bắt buộc ăn chay khi tham gia khoá tu không?

Không bắt buộc. Thầy Vũ Giới coi ăn chay là một pháp hành người tu có thể chọn, nhưng việc ăn uống là tự nguyện tuỳ hoàn cảnh mỗi người.

Vô dụng công có nghĩa là không cần cố gắng không?

Không. Vô dụng công là trạng thái tĩnh tại không còn khởi niệm cầu cạnh, đạt được sau quá trình dụng công nghiêm túc. Người mới phải dụng công trước, không thể nhảy thẳng vào vô dụng công.

Tu theo lộ trình này mất bao lâu?

Không có thời hạn cố định. Riêng phần tu học, Thầy Vũ Giới nói cần học liên tục tối thiểu khoảng hai năm; tu tập và tu luyện là việc cả đời, tiến nhanh hay chậm tuỳ sự nghiêm túc.