Văn khấn lễ mở cửa mả và sắm lễ sau ba ngày an táng

Trả lời nhanh: Văn khấn lễ mở cửa mả đọc khi gia đình ra mộ vào ngày thứ ba sau an táng (lễ ba ngày). Sắm lễ gồm hương, hoa, đèn, quả, trầu cau, rượu, nước, xôi hoặc mâm cơm nhỏ; một lễ riêng khấn Thổ thần nghĩa trang. Khấn Thổ thần trước, vong linh sau; xong đắp sửa mộ, dọn sạch rồi về nhà thắp hương báo.

Sau tang lễ, gia đình còn nhiều lễ nối tiếp: lễ mở cửa mả, lễ tuần thất, 49 ngày, 100 ngày, giỗ đầu. Trong đó, lễ mở cửa mả (còn gọi là lễ ba ngày, lễ viếng mộ ba ngày) là lễ đầu tiên con cháu ra thăm mộ người vừa mất. Lúc này gia đình còn mệt mỏi, đau buồn, nên càng cần một hướng dẫn rõ ràng, gọn gàng để làm lễ chu đáo mà không quá sức.

Bài viết trình bày ý nghĩa của lễ mở cửa mả, cách sắm lễ, trình tự làm lễ tại mộ, bài văn khấn lễ mở cửa mả soạn theo khuôn cổ truyền (gồm lời khấn Thổ thần và lời khấn vong linh), những lưu ý về sức khoẻ, an toàn và góc nhìn của Phong Thuỷ Liên Hoa về chăm sóc mộ phần.

Ý nghĩa của lễ mở cửa mả

Theo quan niệm dân gian, người mới mất cần thời gian để "quen" với nơi ở mới. Sau ba ngày an táng, con cháu ra mộ làm lễ để "mở cửa" cho vong linh được ra vào thuận lợi, đồng thời xin phép Thổ thần, Thổ địa và các vong linh xung quanh nghĩa trang cho người mới về được yên ổn. Đây là cách hiểu mang tính biểu tượng, thể hiện tình thương và trách nhiệm của người ở lại.

Về mặt thực tế, lễ ba ngày cũng là dịp gia đình kiểm tra ngôi mộ sau mấy ngày mưa nắng: đất có lún không, mộ có bị sụt, nước có đọng không; đắp thêm đất, sửa lại vòng hoa, dọn dẹp hương tàn, giấy vụn sau đám tang. Đây là phần việc rất cụ thể mà con cháu nên làm cẩn thận.

Ở miền Bắc, lễ mở cửa mả rất phổ biến, thường làm vào ngày thứ ba tính từ ngày an táng. Một số địa phương có cách tính và tên gọi khác, hoặc gộp với lễ "viếng mộ" trong tuần đầu. Gia đình nên hỏi người lớn tuổi trong họ để theo lệ địa phương, không cần băn khoăn đúng sai tuyệt đối. Ở nơi hoả táng rồi gửi tro cốt tại chùa, nhà tưởng niệm, lễ ba ngày có thể làm đơn giản tại nơi gửi tro hoặc tại bàn thờ nhà.

Sắm lễ mở cửa mả gồm những gì

Lễ mở cửa mả thường chia làm hai phần: lễ dâng Thổ thần (thần linh cai quản nghĩa trang) và lễ dâng vong linh người mất tại mộ. Ở một số nơi, gia đình còn bày thêm lễ nhỏ cho các vong linh quanh khu mộ. Danh sách gợi ý:

Phần lễ	Gợi ý	Ghi chú
Lễ Thổ thần	Hương, hoa, quả, trầu cau, rượu, nước, một đĩa xôi hoặc oản	Đặt ở chỗ cao ráo gần lối vào khu mộ hoặc nơi miếu Thổ thần nghĩa trang
Lễ tại mộ	Hương, hoa (cúc trắng, cúc vàng), đèn nến, quả, trầu cau, rượu, nước; xôi, gà luộc hoặc mâm cơm nhỏ với món người mất thích	Có thể lễ chay nếu gia đình muốn
Lễ chúng sinh (tuỳ nơi)	Cháo trắng, gạo muối, bánh kẹo	Đặt ở góc riêng, nhỏ
Dụng cụ	Cuốc, xẻng nhỏ, chổi, bao rác, nước rửa tay, áo mưa, mũ nón	Để đắp sửa mộ, dọn dẹp

Một vài lưu ý khi sắm lễ:

• Lễ vật vừa đủ, mang ra mộ gọn trong giỏ, túi sạch; không cần mâm cao cỗ đầy.
• Một số nơi có tục mang theo một ít ngũ cốc (gạo, đỗ, ngô, vừng) rắc quanh mộ, hoặc đặt bát cơm, quả trứng luộc; đây là nếp địa phương, làm hay không tuỳ gia đình.
• Giấy tiền, vàng mã: không bắt buộc. Nếu dùng, chỉ một ít, hoá ở nơi nghĩa trang quy định, có chậu đựng, không để lửa lan sang cỏ khô, vòng hoa.
• Mang theo bao rác để thu gom hương tàn, giấy, túi ni lông, chai nhựa sau lễ.

Trình tự lễ mở cửa mả tại nghĩa trang

Lễ mở cửa mả nên làm vào buổi sáng, khi trời còn mát, đất khô ráo. Thành phần thường là con cháu trực hệ, người thân gần; không cần đông người.

1. Đến nghĩa trang, lễ Thổ thần: đặt lễ ở nơi thờ Thổ thần của nghĩa trang (nếu có miếu) hoặc chỗ cao ráo gần khu mộ; thắp hương, khấn xin phép.
2. Kiểm tra và sửa sang mộ: đắp thêm đất nơi bị lún, khơi rãnh thoát nước nếu đọng, sửa lại vòng hoa, dọn giấy, hương tàn từ hôm an táng.
3. Bày lễ tại mộ: đặt lễ phía trước đầu mộ (hoặc trước bia tạm), thắp đèn, cắm hương.
4. Khấn vong linh: người con trưởng hoặc người đại diện đứng trước mộ khấn, cả nhà vái theo.
5. Lễ chúng sinh (nếu có): đặt lễ nhỏ ở góc riêng, khấn ngắn.
6. Hoá vàng (nếu có), hạ lễ: chờ hương cháy gần hết, hoá vàng ở nơi quy định, vái tạ, thu dọn sạch sẽ.
7. Về nhà: thắp hương trên bàn thờ người mới mất (bàn thờ vong), báo đã làm lễ mở cửa mả.

Về hướng đứng khấn, không cần câu nệ; đứng trước đầu mộ, nhìn về phía bia là đủ. Nếu gia đình muốn tìm hiểu hướng mộ, toạ hướng cho việc xây mộ sau này, có thể dùng la kinh web Liên Hoa để ghi lại hướng ngay từ lúc này, thuận tiện cho các bước sau.

Văn khấn lễ mở cửa mả

Dưới đây là hai bài văn khấn lễ mở cửa mả soạn theo khuôn cổ truyền: bài khấn Thổ thần và bài khấn vong linh tại mộ. Thay các chỗ trong ngoặc vuông bằng thông tin của gia đình.

Văn khấn Thổ thần nghĩa trang

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con kính lạy Hoàng thiên Hậu thổ, chư vị Tôn thần.

Con kính lạy ngài Thổ thần, Thổ địa, Sơn thần cai quản xứ đồng [tên nghĩa trang], cùng chư vị linh thần nơi đây.

Hôm nay là ngày [ngày] tháng [tháng] năm [năm âm lịch].

Tín chủ con là [họ tên], ngụ tại [địa chỉ].

Ngày [ngày an táng] vừa qua, gia đình con đã an táng [quan hệ, ví dụ: thân phụ] là [họ tên người mất] tại khu đất này. Hôm nay, đúng lễ ba ngày, con cháu thành tâm sửa lễ mở cửa mả, kính dâng hương hoa, phẩm vật, kính xin chư vị Tôn thần chứng giám, cho phép vong linh [họ tên người mất] được yên nghỉ nơi đây, che chở cho mồ yên mả đẹp.

Con cũng kính mời các vong linh quanh khu vực này cùng về thụ hưởng, xin cho người mới về được hoà thuận, yên ổn.

Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Văn khấn vong linh tại mộ

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con kính lạy hương linh [quan hệ] [họ tên người mất], hưởng thọ [số tuổi] tuổi, mất ngày [ngày mất âm lịch].

Hôm nay là ngày [ngày] tháng [tháng] năm [năm âm lịch], đúng ba ngày sau khi an táng, chúng con là [họ tên người khấn] cùng toàn gia con cháu thành tâm ra mộ làm lễ mở cửa mả.

Chúng con đã sửa sang mộ phần, dâng hương hoa, phẩm vật, kính mời hương linh về đây chứng giám lòng thành. Xin hương linh an lòng nơi chốn mới, nương nhờ Thổ thần che chở, sớm được siêu thoát.

Con cháu ở lại xin hứa sống hoà thuận, hiếu thảo, giữ nếp nhà, chăm sóc mộ phần chu đáo.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Khi hoả táng, gửi tro cốt

Nếu người mất được hoả táng và tro cốt gửi tại chùa hoặc nhà tưởng niệm, lễ ba ngày có thể làm tại nơi gửi: dâng hương hoa, quả, khấn ngắn theo ý bài khấn vong linh ở trên, thay "ra mộ" bằng "đến nơi an vị tro cốt". Không cần lễ Thổ thần nghĩa trang, chỉ cần kính lạy chư Phật, chư vị Tôn thần nơi đó.

Ngày giờ làm lễ mở cửa mả và lưu ý

Theo tục phổ biến, lễ mở cửa mả làm vào ngày thứ ba sau an táng; nhiều gia đình tính ngày an táng là ngày thứ nhất. Một số nơi có lệ chọn giờ, nhưng thực tế phần lớn gia đình làm vào buổi sáng sớm. Nếu muốn chọn giờ cụ thể trong ngày, bạn có thể tự tra bằng app Trạch Cát; bài viết không đưa giờ hoàng đạo cố định vì giờ tốt thay đổi theo ngày.

Lưu ý sức khoẻ và an toàn:

• Người đi lễ thường đã mất ngủ nhiều ngày; nên ăn sáng nhẹ, mang nước uống, đội mũ nón.
• Người già yếu, phụ nữ mang thai, trẻ nhỏ không nhất thiết ra mộ; có thể ở nhà thắp hương.
• Nghĩa trang đồng ruộng, ven đồi thường trơn trượt sau mưa; đi giày đế bám, có người đi cùng.
• Hương nến, giấy tiền phải tắt hẳn trước khi về, nhất là mùa khô nhiều cỏ.
• Rửa tay sạch sau khi đắp sửa mộ, trước khi ăn uống.

Những điều nên tránh

• Tổ chức linh đình, mời nhiều người: lễ ba ngày là lễ gia đình, nhỏ và trang nghiêm.
• Đốt nhiều vàng mã, đồ mã to: tốn kém, dễ gây cháy nghĩa trang.
• Nghe lời hù doạ "không làm lễ sẽ bị trùng tang, động mả": đây là những lời đồn gây hoang mang. Nếu thấy mộ lún, sụt, nước đọng thì sửa về kỹ thuật; bài mộ phần bị động: dấu hiệu và cách xử lý giải thích rõ theo góc nhìn Liên Hoa.
• Để rác lại nghĩa trang: ảnh hưởng đến mộ của các gia đình khác.
• Bắt người đang ốm, kiệt sức phải ra mộ: người đã khuất không muốn con cháu vì mình mà đổ bệnh.

Góc nhìn Liên Hoa về lễ mở cửa mả và chăm sóc mộ phần

Trong học thuật Phong Thuỷ Liên Hoa, mộ phần (âm trạch) được xem xét bằng Hình Pháp: thế đất, hướng nước, độ cao ráo, sự ổn định của nền. Ngôi mộ cao ráo, thoát nước tốt, không sụt lún, được chăm sóc đều đặn là điều quan trọng nhất – hơn mọi nghi lễ hay vật phẩm. Lễ mở cửa mả, theo tinh thần ấy, là dịp đầu tiên con cháu "khám" lại ngôi mộ sau an táng.

Khi gia đình chuẩn bị xây mộ sau này, hãy đo kích thước theo thước Lỗ Ban âm phần 38,8 cm (dùng phần mềm Thước Lỗ Ban Liên Hoa), chọn ngày bằng app Trạch Cát và tham khảo bài chăm sóc mộ phần. Các lễ tiếp theo bạn có thể xem ở văn khấn cúng 49 ngày, 100 ngày và văn khấn ngày giỗ.

Điều cuối cùng: tang lễ và các lễ sau tang là để người sống bày tỏ lòng thương nhớ và giữ gìn sự gắn kết gia đình. Làm vừa sức, giản dị, trang nghiêm, đó đã là sự hiếu kính trọn vẹn.

Ảnh bìa: pqthong0911, CC BY 3.0, Wikimedia Commons.

Bài liên quan

• Văn khấn ngày giỗ
• Văn khấn Thanh minh tảo mộ
• Văn khấn mùng 1 hằng tháng
• Đèn trắng trong lễ tang Việt
• Chăm sóc mộ phần
• Văn khấn cúng 49 ngày, 100 ngày
• Văn khấn và mâm cúng cả năm theo lịch âm (bài tổng hợp)

Câu hỏi thường gặp

Lễ mở cửa mả làm vào ngày nào?

Theo tục phổ biến ở miền Bắc, lễ mở cửa mả làm vào ngày thứ ba sau an táng (lễ ba ngày). Một số vùng làm sớm hoặc muộn hơn một chút; theo lệ dòng họ và địa phương.

Lễ mở cửa mả cần những ai đi?

Thường là con cháu trực hệ và người thân gần. Người già yếu, phụ nữ mới sinh, trẻ nhỏ không nhất thiết phải ra mộ; có thể ở nhà thắp hương.

Có cần mời thầy cúng làm lễ mở cửa mả không?

Không bắt buộc. Gia đình tự khấn bằng lời thành là đủ. Nếu dòng họ có người lớn quen việc lễ thì mời chủ trì.

Sau lễ mở cửa mả còn lễ gì?

Tiếp theo là các lễ tuần thất, lễ 49 ngày (chung thất), 100 ngày (tốt khốc), giỗ đầu, giỗ hết. Gia đình có thể làm giản dị, tuỳ điều kiện.