Trả lời nhanh: Văn khấn dạm ngõ, ăn hỏi gồm hai lời: nhà trai khấn gia tiên trước khi mang lễ sang, nhà gái khấn gia tiên khi nhận lễ, báo việc hai họ kết thân. Lễ dạm ngõ nhỏ (trầu cau, chè, rượu, bánh); lễ ăn hỏi có tráp (thường số lẻ 5, 7, 9). Nhà gái đặt lễ lên bàn thờ, thắp hương, rồi lại quả cho nhà trai.
Trong phong tục cưới hỏi của người Việt, trước đám cưới thường có hai lễ quan trọng: lễ dạm ngõ (chạm ngõ) – buổi gặp mặt chính thức đầu tiên của hai gia đình – và lễ ăn hỏi (đính hôn) – lễ công bố việc hôn nhân với họ hàng, làng xóm. Cả hai lễ đều có phần thắp hương báo gia tiên, đọc văn khấn dạm ngõ, ăn hỏi ở nhà gái (và nhà trai trước khi đi).
Bài viết hướng dẫn rõ: ý nghĩa của từng lễ, sắm lễ dạm ngõ và tráp ăn hỏi, trình tự lễ ở nhà gái, bài văn khấn dạm ngõ, ăn hỏi cho nhà trai và nhà gái soạn theo khuôn cổ truyền, chọn ngày, những điều nên tránh. Tinh thần chung: lễ cốt để hai gia đình hiểu nhau, kính trọng tổ tiên; vừa sức, không phô trương.
Ý nghĩa lễ dạm ngõ, ăn hỏi và văn khấn gia tiên
Lễ dạm ngõ là lễ nhà trai đến nhà gái xin phép cho đôi trẻ được chính thức tìm hiểu, tiến tới hôn nhân. Lễ nhỏ, thành phần thường chỉ có bố mẹ, người đại diện họ và đôi trẻ. Đây là dịp hai gia đình gặp nhau, bàn sơ bộ về ngày ăn hỏi, ngày cưới, phong tục mỗi bên.
Lễ ăn hỏi (lễ đính hôn) là lễ nhà trai mang tráp lễ sang nhà gái, chính thức hỏi cưới. Sau lễ ăn hỏi, cô gái được coi là "vợ sắp cưới" của chàng trai. Lễ có đội bê tráp, có phần trao lễ, nhận lễ, thắp hương gia tiên và lại quả.
Trong cả hai lễ, việc thắp hương báo gia tiên mang ý nghĩa quan trọng: con cháu trưởng thành, sắp lập gia đình, xin tổ tiên chứng giám và phù hộ. Ở nhà gái, sau khi nhận lễ, bố mẹ hoặc người đại diện họ nhà gái đặt lễ lên bàn thờ, thắp hương khấn; đại diện nhà trai và đôi trẻ cùng thắp hương. Ở nhà trai, trước khi xuất phát, bố mẹ chú rể thắp hương xin phép tổ tiên.
Sắm lễ dạm ngõ và tráp ăn hỏi
Lễ dạm ngõ
- Trầu cau (một buồng cau nhỏ hoặc vài quả, kèm lá trầu).
- Chè (trà) ngon, rượu, thuốc lá (một số vùng; nay nhiều nơi bỏ).
- Bánh kẹo, hoa quả.
- Không cần tráp cầu kỳ; có thể đặt trong một khay hoặc hộp lễ.
Tráp ăn hỏi
| Tráp | Thường gồm | Ghi chú |
|---|---|---|
| Trầu cau | Buồng cau, lá trầu | Không thể thiếu, tượng trưng tình nghĩa vợ chồng |
| Rượu, thuốc | Rượu, (thuốc lá tuỳ vùng) | Có thể thay bằng chè |
| Chè, bánh | Chè, bánh cốm, bánh xu xê (phu thê), bánh đậu xanh | Bánh phu thê phổ biến ở miền Bắc |
| Hoa quả | Quả tươi theo mùa | Chọn quả đẹp, không dập |
| Xôi, lợn quay | Xôi gấc, lợn sữa quay (miền Nam, miền Trung phổ biến) | Tuỳ vùng |
| Tiền, trang sức (tuỳ) | Phong bao lễ đen, trang sức cho cô dâu | Hai nhà thống nhất trước |
Số tráp thường là số lẻ (5, 7, 9, 11) theo quan niệm dân gian. Nhưng số tráp không quyết định hạnh phúc; hai gia đình nên thống nhất số tráp, nội dung tráp và "lễ đen" (tiền mặt) từ buổi dạm ngõ để không ai khó xử. Ở thành phố, nhiều nhà gộp lễ dạm ngõ và ăn hỏi để tiết kiệm thời gian, cũng được.
Trình tự lễ ăn hỏi tại nhà gái
- Nhà trai thắp hương trước khi đi: bố mẹ chú rể thắp hương báo gia tiên, đọc văn khấn (bài 1 phía dưới).
- Đến nhà gái: đội bê tráp nhà trai trao tráp cho đội đỡ tráp nhà gái (thường từng cặp nam – nữ).
- Giới thiệu, phát biểu: đại diện nhà trai nói lời xin phép, giới thiệu thành phần, trình lễ; đại diện nhà gái đáp lời, nhận lễ.
- Đặt lễ lên bàn thờ: nhà gái mở tráp, đặt một phần lễ (trầu cau, rượu, bánh, quả) lên bàn thờ gia tiên.
- Thắp hương gia tiên: bố mẹ cô dâu (hoặc đại diện họ) thắp hương khấn (bài 2 phía dưới); sau đó đại diện nhà trai, chú rể và cô dâu cùng thắp hương.
- Ra mắt, mời trà: cô dâu ra chào hai họ, mời trà; hai gia đình trò chuyện, thống nhất ngày cưới.
- Lại quả: nhà gái chia lại một phần lễ cho nhà trai mang về (lại quả), trả tráp.
- Nhà trai về: thắp hương báo gia tiên đã làm lễ xong.
Bàn thờ nhà gái trước lễ nên được lau dọn, thay hoa, nước. Nếu bàn thờ nhỏ, kê thêm bàn phụ phía trước để đặt lễ. Lễ dạm ngõ trình tự tương tự nhưng gọn hơn nhiều: trao lễ, đặt lên bàn thờ, thắp hương, trò chuyện.
Văn khấn dạm ngõ, ăn hỏi
Dưới đây là hai bài văn khấn soạn theo khuôn cổ truyền: nhà trai khấn trước khi đi, nhà gái khấn khi nhận lễ. Dùng được cho cả lễ dạm ngõ và lễ ăn hỏi, chỉ cần thay tên lễ. Thay các chỗ trong ngoặc vuông bằng thông tin của gia đình.
1. Văn khấn nhà trai trước khi đi dạm ngõ, ăn hỏi
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần cai quản trong nhà.
Con kính lạy các cụ Tổ khảo, Tổ tỷ, Hiển khảo, Hiển tỷ, chư vị hương linh nội ngoại họ [họ nhà trai].
Hôm nay là ngày [ngày] tháng [tháng] năm [năm âm lịch].
Tín chủ con là [họ tên bố hoặc mẹ chú rể], ngụ tại [địa chỉ].
Con trai của con là [họ tên chú rể] đã đến tuổi trưởng thành, nay tìm hiểu và muốn kết duyên cùng [họ tên cô dâu], con gái ông bà [họ tên bố mẹ cô dâu], ngụ tại [địa chỉ nhà gái]. Hôm nay gia đình con thành tâm sửa lễ, sang nhà gái làm lễ [dạm ngõ / ăn hỏi].
Kính xin tổ tiên chứng giám, phù hộ cho việc lễ được thuận lợi, hai gia đình hoà hợp, đôi trẻ nên duyên bền chặt.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
2. Văn khấn nhà gái khi nhận lễ dạm ngõ, ăn hỏi
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Con kính lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.
Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần cai quản trong nhà.
Con kính lạy các cụ Tổ khảo, Tổ tỷ, Hiển khảo, Hiển tỷ, chư vị hương linh nội ngoại họ [họ nhà gái].
Hôm nay là ngày [ngày] tháng [tháng] năm [năm âm lịch].
Tín chủ con là [họ tên bố hoặc mẹ cô dâu], ngụ tại [địa chỉ].
Hôm nay, gia đình ông bà [họ tên bố mẹ chú rể], ngụ tại [địa chỉ nhà trai], đến làm lễ [dạm ngõ / ăn hỏi] cho con trai là [họ tên chú rể] với con gái chúng con là [họ tên cô dâu]. Gia đình con đã nhận lễ, nay kính dâng lên trước án, kính báo tổ tiên.
Cúi xin tổ tiên chứng giám, phù hộ cho đôi trẻ trăm năm hạnh phúc, thuận vợ thuận chồng, hai họ thân tình, gắn bó.
Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám.
Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)
Lời phát biểu ngắn của đại diện hai họ
Ngoài lời khấn, lễ ăn hỏi có phần phát biểu. Đại diện nhà trai: giới thiệu thành phần, nói lý do đến, trình lễ, xin phép cho đôi trẻ được đính hôn. Đại diện nhà gái: cảm ơn, nhận lễ, giới thiệu gia đình, đồng ý và mời nhà trai dùng trà. Lời nói nên ngắn gọn, chân thành, có thể pha chút hài hước nhẹ cho không khí ấm áp.
Chọn ngày dạm ngõ, ăn hỏi và lưu ý
Nhiều gia đình chọn ngày, giờ cho lễ ăn hỏi, lễ cưới. Bạn có thể tự xem ngày bằng app Trạch Cát (việc "cưới hỏi", "nạp tài"), hoặc tham khảo bài hợp hôn: chọn ngày giờ cưới hỏi. Lễ dạm ngõ thường không câu nệ ngày giờ, chọn ngày hai gia đình thuận tiện. Khoảng cách giữa ăn hỏi và cưới tuỳ vùng: có nơi vài tháng, có nơi gộp sát nhau hoặc cùng ngày.
- Thống nhất sớm về số tráp, lễ đen, thành phần đi lễ để tránh hiểu lầm.
- Đội bê tráp nên được hướng dẫn trước: đi đứng, trao tráp, trang phục đồng bộ.
- Đường xa: tính thời gian di chuyển, không ép xe chạy nhanh cho kịp giờ.
- Gia đình có tang trong năm: hai nhà bàn bạc, có thể làm lễ nhỏ hoặc lùi ngày theo lệ địa phương.
Những điều nên tránh
- Thách cưới quá cao, phô trương số tráp làm gia đình kia khó xử.
- Đốt pháo nổ (bị cấm theo quy định hiện hành).
- Uống rượu quá chén rồi lái xe về.
- Đặt nặng chuyện "hợp tuổi – khắc tuổi" đến mức chia rẽ đôi trẻ. Xem tuổi, nếu có, chỉ để tham khảo, chọn ngày cho yên tâm.
- Để đồ lễ (bánh, quả) kém chất lượng – đây là đồ chia lộc cho họ hàng.
Góc nhìn Liên Hoa về lễ dạm ngõ, ăn hỏi
Phong Thuỷ Liên Hoa thường nói: "khí" của một gia đình mới bắt đầu từ sự hoà thuận của hai họ. Lễ dạm ngõ, ăn hỏi là dịp để hai gia đình hiểu nhau, tôn trọng phong tục của nhau. Lễ vật vừa sức, lời nói chân thành, cách đón tiếp chu đáo là "phong thuỷ" tốt nhất cho đôi trẻ. Những tranh cãi về tráp, về lễ đen nếu không khéo dễ để lại vết xước khó lành.
Sau lễ ăn hỏi là ngày cưới – xem bài văn khấn lễ gia tiên ngày cưới. Khi đôi trẻ về nhà riêng, bài văn khấn nhập trạch và văn khấn mùng 1 hằng tháng giúp giữ nếp thờ cúng trong gia đình mới. Ngày giỗ ông bà hai bên cũng là dịp đôi trẻ cùng về – xem văn khấn ngày giỗ.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- App Trạch Cát – tự chọn ngày, giờ tốt theo tuổi gia chủ và việc cần làm.
- Hướng dẫn dùng app Trạch Cát – cách đọc kết quả ngày giờ.
Ảnh bìa: Ananthy94, CC BY-SA 3.0, Wikimedia Commons.
Bài liên quan
- Văn khấn ngày giỗ
- Văn khấn mùng 1 hằng tháng
- Văn khấn mùng 1 Tết cúng gia tiên
- Hợp hôn: chọn ngày giờ cưới hỏi
- Văn khấn lễ gia tiên ngày cưới
- Văn khấn và mâm cúng cả năm theo lịch âm (bài tổng hợp)
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Văn khấn và mâm cúng là phần lễ; chọn ngày giờ hợp người, hợp việc là phần học có hệ thống. Nếu muốn tự chọn ngày tốt cho lễ cúng, cưới hỏi, nhà cửa, kinh doanh theo phương pháp Trạch Cát, bạn có thể tìm hiểu:
- Khoá học Xem ngày tốt – Trạch Cát
- App Trạch Cát – thực hành chọn ngày ngay trên web
Đăng ký qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới). Kiến trúc, phòng thờ, dự toán nhà ở Hà Nội: 0917 798 886 (KTS Vũ Minh).
Câu hỏi thường gặp
Dạm ngõ và ăn hỏi khác nhau thế nào?
Dạm ngõ là buổi gặp mặt chính thức đầu tiên của hai gia đình, lễ nhỏ, thường chỉ trầu cau, chè, rượu. Ăn hỏi là lễ đính hôn chính thức với tráp lễ, công bố việc hôn nhân.
Ăn hỏi bao nhiêu tráp?
Tuỳ vùng và điều kiện, thường số lẻ như 5, 7, 9 tráp. Số tráp không quyết định hạnh phúc; hai nhà nên thống nhất trước cho vừa sức.
Nhà trai có khấn gia tiên trước khi đi không?
Có. Trước giờ xuất phát, nhà trai thắp hương báo gia tiên, xin phép mang lễ sang nhà gái. Lời khấn ngắn, nêu rõ ngày, tên chú rể và việc lễ.
Lễ ăn hỏi xong, nhà gái làm gì với lễ?
Nhà gái đặt một phần lễ lên bàn thờ, thắp hương khấn báo, rồi lại quả (chia lại một phần) cho nhà trai và chia lộc biếu họ hàng theo lệ.
