Văn khấn bao sái bàn thờ và thay bát hương đúng cách

Trả lời nhanh: Văn khấn bao sái bàn thờ đọc trước khi lau dọn, xin phép thần linh và gia tiên cho con cháu lau rửa đồ thờ; xong việc thắp hương khấn tạ. Khi thay bát hương, đọc thêm văn khấn an vị bát hương mới. Sắm lễ đơn giản: hương, hoa, quả, trầu cau, nước. Bao sái thường làm cuối năm, sau 23 tháng Chạp.

Bao sái bàn thờ là việc lau dọn, làm sạch bàn thờ và đồ thờ, thường làm vào những ngày cuối năm trước Tết. Đây là nếp nhà quen thuộc, nhưng nhiều người vẫn băn khoăn: có cần khấn trước khi bao sái không, lau bằng gì, rút chân nhang thế nào, có nên thay bát hương, bát hương cũ xử lý ra sao. Trên vugioi.com đã có bài bao sái bàn thờ về cách làm; bài này tập trung vào phần lễ: sắm lễ, văn khấn bao sái bàn thờ và văn khấn thay, an vị bát hương mới.

Tinh thần chung của Phong Thuỷ Liên Hoa: bao sái là việc giữ gìn, không phải nghi lễ "giải xui". Một bàn thờ sạch sẽ, ngăn nắp, an toàn là sự hiếu kính cụ thể nhất.

Ý nghĩa của bao sái bàn thờ và văn khấn bao sái

"Bao sái" theo cách hiểu dân gian là lau rửa, làm sạch đồ thờ. Sau một năm, bàn thờ bám bụi, khói hương, tàn nhang; đồ đồng xỉn màu; bát hương đầy chân nhang. Trước Tết, con cháu lau dọn để đón ông bà về ăn Tết trong một không gian sạch đẹp. Ngoài cuối năm, có thể bao sái trước giỗ lớn, trước khi chuyển nhà, hay khi bàn thờ bẩn nhiều.

Vì bàn thờ là nơi trang nghiêm, theo tục, trước khi động vào đồ thờ, gia chủ thắp hương khấn xin phép thần linh, gia tiên. Lời khấn nói rõ: hôm nay con cháu xin lau dọn, nếu có gì sơ suất xin được lượng thứ. Xong việc, thắp hương khấn tạ, mời thần linh và gia tiên an vị.

Bao sái không phải là "thay vận", "tẩy uế" theo kiểu thần bí. Những lời đồn như "phải bao sái bằng nước ngũ vị hương mới sạch vong", "phải nhờ thầy mới được động vào bát hương" khiến nhiều gia đình tốn kém, lo lắng không cần thiết. Gia chủ tự làm được, cẩn thận và sạch sẽ là đủ.

Sắm lễ bao sái bàn thờ và dụng cụ

Đồ lễ

• Hương (một bó nhỏ), đèn nến.
• Hoa tươi (cúc, huệ), quả tươi.
• Trầu cau, chén nước sạch, chén rượu nhỏ.
• Không cần vàng mã.

Dụng cụ lau dọn

Dụng cụ	Dùng cho	Lưu ý
Khăn sạch mềm (khăn mới, chỉ dùng cho bàn thờ)	Lau mặt bàn thờ, đồ gỗ, ảnh thờ	Vắt thật ráo trước khi lau gỗ
Nước sạch ấm, có thể pha chút rượu trắng hoặc nước gừng	Lau đồ thờ	Theo tục; nước sạch là đủ
Chất làm sáng đồ đồng chuyên dụng	Lư hương, chân nến, hạc đồng	Làm ngoài bàn thờ, đeo găng tay
Chổi lông nhỏ, khăn khô	Phủi bụi khe, góc	Phủi từ trên xuống
Đĩa, giấy sạch	Đặt chân nhang rút ra, tro	Không để chân nhang rơi xuống sàn

Nên chọn ngày khô ráo; người bao sái tắm rửa sạch, mặc gọn gàng, tay khô. Với bàn thờ cao, dùng thang chắc chắn, có người giữ. Rút điện các đèn thờ trước khi lau.

Trình tự bao sái bàn thờ và rút chân nhang

1. Thắp hương khấn xin phép: thắp 1 hoặc 3 nén hương, đọc văn khấn bao sái bàn thờ. Chờ hương cháy hết (hoặc gần hết) mới bắt đầu.
2. Hạ đồ thờ: lần lượt hạ đồ thờ xuống bàn sạch đã trải khăn, giữ nguyên vị trí để khi đặt lại không nhầm (có thể chụp ảnh trước).
3. Lau bàn thờ: lau từ trong ra ngoài, từ trên xuống dưới; với gỗ, dùng khăn vắt ráo.
4. Lau đồ thờ: lau ảnh thờ, bài vị nhẹ tay; đồ đồng làm sáng ở ngoài, lau khô.
5. Rút chân nhang: giữ bát hương cố định, không xoay, không nhấc lên cao. Rút bớt chân nhang, để lại số lẻ (thường 3, 5 hoặc 7 chân); không đổ tro, không thay tro nếu bát hương vẫn tốt. Gạt phẳng mặt tro nhẹ nhàng.
6. Đặt lại đồ thờ: đúng vị trí cũ; bát hương ở giữa, không xê dịch.
7. Thắp hương khấn tạ: bày hoa quả mới, thắp hương, khấn tạ, mời thần linh, gia tiên an vị.

Chân nhang rút ra gom lại, có thể đốt ở nơi sạch, hoặc mang đến chùa, hoặc thả xuống gốc cây; không vứt chung rác bẩn. Tro (nếu có rơi) rải gốc cây.

Văn khấn bao sái bàn thờ

Dưới đây là bài văn khấn bao sái bàn thờ (trước khi lau) và lời khấn tạ (sau khi lau), soạn theo khuôn cổ truyền. Thay các chỗ trong ngoặc vuông bằng thông tin của gia đình.

Văn khấn trước khi bao sái

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con kính lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.

Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần cai quản trong nhà.

Con kính lạy các cụ Tổ khảo, Tổ tỷ, Hiển khảo, Hiển tỷ, chư vị hương linh nội ngoại họ [họ của gia đình].

Hôm nay là ngày [ngày] tháng [tháng] năm [năm âm lịch].

Tín chủ con là [họ tên], ngụ tại [địa chỉ].

Năm cũ sắp hết (hoặc: nhân dịp [lý do]), con cháu thành tâm xin phép được lau dọn bàn thờ, bao sái đồ thờ, rút chân hương cho sạch sẽ, trang nghiêm. Trong khi làm việc, nếu có điều gì sơ suất, cúi xin chư vị Tôn thần và tổ tiên lượng thứ.

Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Lời khấn tạ sau khi bao sái

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con kính lạy chư vị Tôn thần, con kính lạy tổ tiên nội ngoại họ [họ].

Hôm nay ngày [ngày] tháng [tháng] năm [năm âm lịch], con cháu đã lau dọn bàn thờ sạch sẽ, nay kính dâng hương hoa, phẩm quả, kính mời chư vị Tôn thần, tổ tiên an vị, chứng giám lòng thành, phù hộ cho gia đình bình an.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Khi nào thay bát hương và văn khấn an vị bát hương mới

Bát hương không cần thay định kỳ. Chỉ nên thay khi:

• Bát hương bị nứt, vỡ, mẻ lớn.
• Lập bàn thờ mới, chuyển nhà mà gia đình muốn dùng bát hương mới (nhiều nhà vẫn rước bát hương cũ – xem văn khấn nhập trạch).
• Bàn thờ được sắp xếp lại, thống nhất bộ đồ thờ theo quyết định của gia đình, dòng họ.

Về chuyện "bóc bát hương", nạp "thất bảo" vào bát hương và quan niệm "bát hương hoá âm", bài bóc bát hương, vì sao bát hương hoá âm phân tích kỹ đúng – sai; điều cốt lõi vẫn là giữ bát hương sạch sẽ, đặt đúng chỗ và thờ cúng bằng lòng thành, không cần thủ tục cầu kỳ.

Cách an vị bát hương mới: rửa sạch, lau khô bát hương mới; cho tro sạch (tro rơm, tro giấy bản, hoặc tro bán sẵn) vào khoảng hai phần ba; một số nơi đặt vào đáy bát một ít gạo, muối hoặc giấy ghi tên gia chủ theo tục – không bắt buộc. Đặt bát hương vào đúng vị trí giữa bàn thờ, thắp hương khấn. Bát hương cũ: có thể gửi chùa, hoặc để nguyên ở nơi sạch sẽ, không vứt bừa.

Văn khấn an vị bát hương mới

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Con kính lạy chín phương Trời, mười phương chư Phật, chư Phật mười phương.

Con kính lạy ngài Bản cảnh Thành hoàng, ngài Bản xứ Thổ địa, ngài Bản gia Táo quân cùng chư vị Tôn thần cai quản trong nhà.

Con kính lạy các cụ Tổ khảo, Tổ tỷ, Hiển khảo, Hiển tỷ, chư vị hương linh nội ngoại họ [họ của gia đình].

Hôm nay là ngày [ngày] tháng [tháng] năm [năm âm lịch], tín chủ con là [họ tên], ngụ tại [địa chỉ].

Vì [lý do: bát hương cũ bị vỡ / lập bàn thờ mới], con cháu thành tâm sắm bát hương mới, nay kính cẩn an vị trên bàn thờ. Kính mời chư vị Tôn thần, tổ tiên nội ngoại về ngự nơi bát hương mới, chứng giám lòng thành, phù hộ cho toàn gia bình an, hoà thuận.

Chúng con lễ bạc tâm thành, cúi xin chứng giám.

Nam mô A Di Đà Phật! (3 lần)

Ngày giờ bao sái, thay bát hương và lưu ý

Bao sái cuối năm thường làm sau lễ ông Công ông Táo 23 tháng Chạp (xem văn khấn ông Công ông Táo) và trước lễ tất niên (văn khấn tất niên). Nếu muốn chọn ngày cụ thể, có thể dùng app Trạch Cát; với việc an vị bát hương mới, nhiều gia đình chọn ngày kỹ hơn. Bài viết không đưa ngày giờ cố định.

• Không bao sái khi đang vội; làm cẩn thận, đủ thời gian.
• Không để trẻ nhỏ leo trèo, nghịch đồ thờ.
• Kiểm tra dây điện đèn thờ, ổ cắm sau khi lau; thay dây cũ, nứt.
• Với bàn thờ cao, bàn thờ treo, kiểm tra độ chắc của giá đỡ.

Những điều nên tránh

• Đổ hết tro, thay tro mỗi năm: không cần; chỉ rút bớt chân nhang.
• Xoay, nhấc bát hương lên cao, di chuyển tuỳ tiện: dễ đổ vỡ.
• Dùng hoá chất mạnh lau đồ gỗ: làm hỏng sơn son thếp vàng.
• Nghe lời đồn phải thuê thầy "bốc bát hương" mới đúng: gia chủ tự làm với lòng thành là đủ; nếu chưa quen, nhờ người lớn trong họ hướng dẫn.
• Vứt bát hương cũ, chân nhang vào thùng rác chung.

Góc nhìn Liên Hoa về bao sái bàn thờ

Trong phong thuỷ nhà ở theo Liên Hoa, bàn thờ là tâm điểm tinh thần của ngôi nhà. Vị trí bàn thờ cần trang nghiêm, có tường chắc phía sau, không bị cửa chính, nhà vệ sinh, bếp chiếu thẳng; kích thước đo theo thước Lỗ Ban 38,8 (xem thước Lỗ Ban âm phần cho bàn thờ). Nhưng dù vị trí tốt đến đâu, một bàn thờ ám khói, bụi bặm, chân nhang ngổn ngang vẫn không thể gọi là "tốt".

Vì thế, bao sái là việc thường xuyên chứ không chỉ cuối năm: mỗi tuần phủi bụi, mỗi tháng rút bớt chân nhang, thay hoa nước đều đặn – xem bài chăm sóc bàn thờ hằng ngày. Nếu nhà bị khói hương ám nhiều, hãy xem lại thông gió phòng thờ, chọn hương ít khói, thắp vừa phải. Muốn bố trí lại phòng thờ, có thể dùng la kinh web Liên Hoa xem hướng và liên hệ KTS Vũ Minh (Hà Nội) 0917 798 886.

Ảnh bìa: Mienatys, CC BY-SA 4.0, Wikimedia Commons.

Bài liên quan

• Văn khấn ông Công ông Táo 23 tháng Chạp
• Văn khấn tất niên
• Văn khấn mùng 1 hằng tháng
• Bao sái bàn thờ
• Chăm sóc bàn thờ hằng ngày
• Thước Lỗ Ban âm phần cho mộ, bàn thờ, tiểu quách
• Văn khấn và mâm cúng cả năm theo lịch âm (bài tổng hợp)

Câu hỏi thường gặp

Bao sái bàn thờ vào ngày nào?

Thường làm cuối năm, sau lễ ông Công ông Táo 23 tháng Chạp và trước tất niên. Ngoài ra có thể bao sái khi bàn thờ bám bụi nhiều, trước giỗ lớn hoặc trước khi chuyển nhà.

Ai nên bao sái bàn thờ?

Gia chủ hoặc người trong nhà, tay sạch, cẩn thận. Không cần thầy; nếu dòng họ có người lớn quen việc thì nhờ hướng dẫn.

Khi nào cần thay bát hương?

Khi bát hương nứt, vỡ, hoặc khi lập bàn thờ mới, chuyển nhà mà gia đình muốn thay. Bát hương còn tốt thì giữ, chỉ rút bớt chân nhang và lau sạch.

Bát hương cũ xử lý thế nào?

Có thể gửi chùa, hoặc mang đến nơi sạch sẽ để nguyên, không vứt bừa vào rác. Tro có thể rải gốc cây, không đổ xuống cống.