Bàn thờ gia tiên là nơi trang nghiêm nhất trong ngôi nhà người Việt. Vậy mà trên mạng có những tấm ảnh, đoạn video khiến người xem vừa buồn cười vừa lo: một tấm bài vị thờ tổ tiên mà chữ viết nguệch ngoạc như trẻ mẫu giáo tập viết; một em bé trèo lên ngồi chễm chệ trên bàn thờ, người lớn hỏi "có nên đánh không?"; một em bé khác nghịch đổ hết đồ thờ, người nhà than "lần này chuyện lớn rồi, biết thưa với tổ tiên thế nào?".
Ba chuyện ấy cùng chạm vào một câu hỏi: bàn thờ cần được giữ thế nào cho trang nghiêm, an toàn, và gia đình nên ứng xử ra sao khi có sự cố. Bài này bàn theo Hình Pháp Liên Hoa và theo lễ nghĩa thông thường, không dọa nạt, để các gia đình và các bạn đang học phong thủy có cách nhìn đúng mực.
"Thuật phong thuỷ là tạo ra một căn nhà có sự sống." – Thầy Vũ Giới
Bàn thờ là "tâm" của nhà về mặt tinh thần
Trong Hình Pháp, mỗi ngôi nhà có một tâm thực, nơi khí của cả nhà hội về. Về mặt tinh thần, bàn thờ gia tiên là nơi gia đình hướng về, nơi nối các thế hệ. Vì vậy bàn thờ cần được đặt ở chỗ có tựa, yên tĩnh, trang nghiêm, không bị lối đi cắt ngang, không đối diện nhà vệ sinh, không nằm dưới dầm ngang nặng.
Một bàn thờ được đặt đúng, giữ sạch, thắp nhang đều đặn thì cả nhà có một điểm tựa tinh thần. Khi bàn thờ bị bừa bộn, bụi bặm, đồ đạc chất lên, thì không cần phong thuỷ cũng thấy ngôi nhà thiếu sự chăm chút. Đó là "khí" theo nghĩa rất đời thường.
Với bàn thờ Thổ Địa, Thần Tài theo Liên Hoa thì khác: đặt sát đất, không cao quá rốn, "thông thiên thấu địa". Bài bàn thờ Thổ Địa sát đất đã giải kỹ. Bài này nói về bàn thờ gia tiên.
Bài vị gia tiên: chữ viết có quan trọng không?
Bài vị là tấm thẻ ghi danh tính, ngày mất của người đã khuất, đặt trên bàn thờ để con cháu thờ phụng. Tấm bài vị có chữ viết nguệch ngoạc làm người ta cười, nhưng nó gợi một điều đáng nghĩ: chúng ta đang chăm chút cho nơi thờ tổ tiên đến đâu.
Lời khuyên rất đơn giản, không có gì huyền bí:
- Chữ phải rõ, đúng, ngay ngắn. Nếu không viết đẹp được, nhờ người viết đẹp, hoặc in, khắc bằng máy. Rõ ràng, đúng tên tuổi quan trọng hơn chữ bay bướm.
- Thông tin phải chính xác. Họ tên, ngày tháng, quan hệ trong gia đình. Ghi sai là một sự thiếu tôn trọng.
- Chất liệu bền, sạch. Gỗ tốt, giấy tốt, không mục, không mối.
- Đặt ngay ngắn, không nghiêng, không bị che bởi đồ thờ khác.
Bài vị đẹp không làm tổ tiên "linh" hơn. Nhưng bài vị cẩn thận cho thấy con cháu có lòng. Đó là cái cốt lõi của việc thờ phụng: lòng thành.
/api/public/thu-vien/bai-viet/lu-huong-ban-tho-gia-tien-mwgzjb9jhn84.webpTrẻ nhỏ leo lên, nghịch đổ bàn thờ: có sao không?
Trẻ nhỏ tò mò, thích leo trèo, thích chạm vào những thứ lấp lánh, có lửa, có khói. Bàn thờ với nhang, đèn, hoa quả, đồ đồng là thứ rất hấp dẫn với trẻ. Chuyện trẻ leo lên hay làm đổ đồ thờ xảy ra ở rất nhiều gia đình.
Trước hết, cần nói rõ: trẻ nhỏ chưa hiểu biết, không có lỗi theo nghĩa "phạm thượng". Phong thuỷ Liên Hoa không dạy rằng trẻ làm đổ bàn thờ thì gia đình gặp hoạ. Không nên dọa trẻ, không nên tự dọa mình. Điều đáng lo thật sự là chuyện an toàn: nhang đang cháy, đèn dầu, nến, lư hương nặng, bàn thờ treo cao có thể rơi. Trẻ có thể bị bỏng, bị đè, bị đứt tay.
Còn câu hỏi "có nên đánh không?" thì câu trả lời là không. Đánh trẻ không làm trẻ hiểu thêm về sự kính trọng, chỉ làm trẻ sợ. Trẻ học sự kính trọng bằng cách nhìn người lớn làm.
Nhiều người hỏi: thời điểm thắp nhang có quan trọng không? Theo lệ thường, ngày rằm, mùng một, ngày giỗ, lễ tết là những dịp chính. Ngày thường thắp nhang buổi sáng hoặc tối đều được, miễn đều đặn và thành tâm.
Khi đồ thờ bị đổ, bị xê dịch: nên làm gì?
- Lo an toàn trước: dập nhang, nến, xem trẻ có bị thương không.
- Dọn dẹp, lau sạch bàn thờ, sắp xếp lại đồ thờ ngay ngắn như cũ.
- Đồ vỡ thì thay mới, không cần sợ hãi. Bát hương nếu bị đổ, có thể thu lại tro sạch, đặt lại ngay ngắn. Gia đình nào có tập tục riêng thì theo tập tục.
- Thắp nén nhang, thưa với tổ tiên bằng lời của mình: "con cháu nhỏ dại, có làm xáo trộn, nay đã sắp xếp lại". Đó là cách giữ lễ, không cần nghi thức phức tạp.
- Rút kinh nghiệm về vị trí, độ cao để lần sau không xảy ra.
Không cần mời người làm lễ "giải", không cần mua vật phẩm. Lòng thành và sự chu đáo là đủ.
/api/public/thu-vien/bai-viet/nhang-tram-ban-tho-mwgzjcovdnpg.webpĐặt bàn thờ thế nào cho an toàn với trẻ nhỏ
- Độ cao vừa phải: bàn thờ gia tiên thường đặt cao hơn tầm mắt người đứng, vừa tôn kính vừa ngoài tầm với của trẻ nhỏ. Nhưng đừng treo quá cao, khó thắp nhang, dễ rơi.
- Chắc chắn: bàn thờ treo phải bắt vít chắc vào tường, tính toán tải trọng. Bàn thờ đứng phải vững, không lung lay.
- Không để ghế, kệ ngay cạnh làm bậc cho trẻ trèo lên.
- Nhang, nến, đèn dầu: thắp xong không để trẻ ở một mình gần bàn thờ. Có thể dùng đèn điện thay đèn dầu.
- Đồ thờ nặng như lư đồng, bình lớn đặt sâu vào trong, không sát mép.
- Có phòng thờ riêng thì đóng cửa khi không có người.
Kích thước bàn thờ, kệ thờ có thể chọn theo cung 38,8 cm (âm phần, bàn thờ) trên thước Lỗ Ban Liên Hoa.
Thêm một lưu ý cho gia đình có người lớn tuổi: ông bà thường rất coi trọng bàn thờ và dễ lo lắng khi có sự cố. Con cháu nên bình tĩnh giải thích, cùng ông bà dọn dẹp, sắp xếp lại. Sự chu đáo ấy làm người già yên lòng, và cũng là một cách báo hiếu ngay trong ngôi nhà mình.
Dạy trẻ kính trọng bàn thờ mà không doạ
Nhiều gia đình dạy trẻ bằng cách doạ: "trèo lên bàn thờ là ông bà phạt", "nghịch bàn thờ là bị ma bắt". Cách này có thể làm trẻ sợ, nhưng không làm trẻ hiểu. Lớn lên, trẻ hoặc sợ hãi vô cớ, hoặc coi thường khi biết là doạ.
Có những cách tốt hơn:
- Cho trẻ cùng tham gia: cho trẻ cầm nén nhang (chưa thắp) cùng người lớn, cùng lau bàn thờ, cùng bày hoa quả. Trẻ thấy mình được tham gia thì sẽ quý nơi ấy.
- Kể chuyện về ông bà: "đây là chỗ thờ ông nội, ông nội ngày xưa…" Trẻ hiểu bàn thờ là nơi nhớ người thân, không phải nơi đáng sợ.
- Giải thích về an toàn: "chỗ này có lửa, con không được chạm khi không có người lớn".
- Làm gương: người lớn đi qua bàn thờ nhẹ nhàng, nói năng khẽ, giữ bàn thờ sạch sẽ. Trẻ sẽ bắt chước.
Đó cũng là phong thuỷ: ngôi nhà có sự sống là ngôi nhà mà các thế hệ cùng biết trân trọng nơi thờ phụng.
Đặt bàn thờ ở nhà phố, chung cư: những điều nên giữ
Nhà phố, chung cư ngày nay chật, không phải nhà nào cũng có phòng thờ riêng. Dù vậy, vẫn có thể giữ được sự trang nghiêm nếu chú ý mấy điều:
- Có tường tựa vững phía sau: bàn thờ dựa vào tường đặc, không dựa vào vách kính, cửa sổ hay vách mỏng có nhà vệ sinh phía sau.
- Không đặt dưới dầm ngang: dầm đè lên bàn thờ tạo cảm giác bị ép. Nếu buộc phải đặt, có thể làm trần giả che dầm.
- Không đối diện cửa vệ sinh, bếp nấu: tránh mùi, khói, hơi nước bay thẳng vào bàn thờ.
- Không đặt ở lối đi chính: người qua lại liên tục trước bàn thờ làm khí xáo động, cũng dễ va chạm.
- Tầng trên cùng: với nhà phố nhiều tầng, nhiều gia đình đặt phòng thờ ở tầng trên cùng, phía sau, nơi yên tĩnh nhất. Phía trên phòng thờ không nên là sân phơi, bồn nước, nơi đi lại.
- Chung cư: chọn bức tường kín, yên tĩnh nhất trong phòng khách hoặc một góc riêng; dùng kệ thờ treo chắc chắn, có tủ dưới để cất đồ thờ.
Những lỗi hay gặp với bàn thờ gia tiên
- Bày quá nhiều đồ: tượng, bình, đèn, hoa giả chất đầy, không còn chỗ trống. Bàn thờ nên gọn, mỗi thứ có chỗ của nó.
- Để bụi bám, hoa héo, nước đọng: bàn thờ thiếu chăm chút là lỗi dễ thấy nhất.
- Đèn điện chập chờn, dây điện lòng thòng: vừa mất trang nghiêm vừa nguy hiểm cháy nổ.
- Dùng bàn thờ làm chỗ để đồ: chìa khoá, giấy tờ, thuốc men đặt lên bàn thờ cho tiện tay.
- Đặt bàn thờ rồi quên: thắp nhang lúc nhớ lúc quên, chỉ lau dọn ngày lễ tết.
Những lỗi ấy không cần thầy phong thuỷ mới sửa được. Chỉ cần mỗi tuần dành vài phút lau dọn, thay nước, thay hoa, là bàn thờ đã khác hẳn.
Nguyên lý gốc: trang nghiêm là để tâm được yên
Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, khí vận động "chạy như nước – xoắn như gió" và tụ ở chỗ được che chở, yên tĩnh. Bàn thờ cần đặt ở chỗ khí tĩnh, không bị lối đi, cửa ra vào làm xáo động. Khí tĩnh thì lòng người khi đứng trước bàn thờ cũng tĩnh.
Âm dương ở đây cũng rõ: bàn thờ là nơi âm (tĩnh, trang nghiêm, nhớ người đã khuất), đặt trong ngôi nhà dương (động, sống, có trẻ con chạy nhảy). Giữ cho hai thứ ấy hoà nhau, mỗi bên có chỗ của mình, chứ không phải loại bỏ bên nào. Trẻ con vẫn chạy nhảy, bàn thờ vẫn trang nghiêm, chỉ cần sắp xếp cho đúng chỗ.
Muốn biết nên đặt bàn thờ ở đâu trong nhà, hãy vẽ mặt bằng bằng Vẽ mặt bằng và định tâm bằng Lập Cục Pháp.
/api/public/thu-vien/bai-viet/nen-do-ban-tho-trang-nghiem-mwgzjeltdo60.webpTóm lại: bàn thờ là tâm tinh thần của ngôi nhà, cần có tựa, yên tĩnh, sạch sẽ. Bài vị phải rõ, đúng, ngay ngắn; viết không đẹp thì nhờ người hoặc in máy. Trẻ nhỏ nghịch bàn thờ không phải là "phạm" mà là chuyện an toàn: dọn lại, thưa với tổ tiên, sửa vị trí. Không đánh, không doạ; dạy trẻ bằng cách cho tham gia và làm gương. Hiểu vậy là đủ!
— Vũ Kim —
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- Vẽ mặt bằng – tìm vị trí đặt bàn thờ.
- Lập Cục Pháp – định tâm nhà (miễn phí).
- Thước Lỗ Ban Liên Hoa – cung 38,8 cm cho bàn thờ.
Bài liên quan
- Bàn thờ Thổ Địa sát đất: những lỗi hay gặp theo phong thủy
- Mộ tổ dòng họ trong phong thủy: cái gốc của một dòng tộc
- Mộ vô danh, mộ vô chủ: âm phần, đạo hiếu và phong thủy
- Giường ngủ trong phong thủy: đặt giường thế nào cho yên giấc?
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Bố trí phòng thờ, bàn thờ gia tiên, Thổ Địa theo Hình Pháp Liên Hoa. Xem chương trình khoá học phong thủy. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp
Bài vị viết xấu có ảnh hưởng gì không?
Không có chuyện "mất linh". Nhưng bài vị nên rõ, đúng, ngay ngắn để thể hiện lòng thành; có thể nhờ người viết hoặc in khắc.
Trẻ làm đổ bát hương có phải điềm xấu?
Không. Đó là sự cố. Lo an toàn, dọn dẹp, đặt lại ngay ngắn, thắp nhang thưa với tổ tiên là đủ.
Có nên đánh trẻ khi trẻ leo lên bàn thờ?
Không nên. Hãy giải thích, cho trẻ tham gia việc thờ cúng cùng người lớn và đặt bàn thờ ngoài tầm với.
Bàn thờ treo có an toàn không?
An toàn nếu bắt vít chắc, tính tải trọng, không quá cao, đồ nặng đặt sâu vào trong.
Có cần làm lễ "giải" khi bàn thờ bị xáo trộn?
Không cần. Lòng thành và sự chu đáo của con cháu quan trọng hơn nghi thức.









