Mộ vô danh, mộ vô chủ: âm phần, đạo hiếu và phong thủy

Mộ vô danh, mộ vô chủ là những ngôi mộ không còn ai biết tên, không còn ai hương khói. Có một tấm ảnh được chia sẻ gần đây: một tấm bia đá cũ nằm giữa cỏ dại, khắc mấy chữ "mộ người con gái không rõ danh tính". Người dựng bia ngày ấy chỉ biết ghi như vậy. Không tên, không quê, không người thân.

Tấm bia nhỏ ấy làm nhiều người lặng đi. Với người học phong thuỷ, nó còn gợi ra những câu hỏi về âm phần: tấm bia có ý nghĩa gì, mộ vô chủ nên được đối xử thế nào, gặp mộ cũ khi làm nhà thì làm sao cho phải đạo. Bài này bàn những điều ấy bằng tinh thần kính trọng, không thêu dệt, không doạ nạt.

Bia mộ: không chỉ là một tấm đá

Trong âm phần, tấm bia không phải vật trang trí. Bia mộ giữ ba điều:

• Danh tính: người nằm đây là ai, sinh năm nào, mất năm nào. Đó là cái tên mà người ấy mang theo suốt một đời.
• Gốc gác: quê ở đâu, con cháu là ai. Bia là sợi dây nối người đã khuất với dòng họ, với quê hương.
• Chỗ để con cháu tìm về: nhìn bia mà biết đây là ông, là bà, là cha, là mẹ mình. Có bia thì có người thắp hương.

Một tấm bia khắc "không rõ danh tính" là tấm bia mất cả ba điều ấy. Người dựng bia vẫn dựng, vẫn khắc chữ, nghĩa là vẫn còn lòng thương người: dù không biết là ai, cũng không để người ta nằm xuống mà không có một dấu tích.

Người Á Đông trọng cái tên. Sống có tên, chết có bia, giỗ có ngày. Mất tên là mất chỗ đứng trong dòng họ. Cho nên những ngôi mộ vô danh luôn gợi một nỗi buồn rất riêng của văn hoá phương Đông.

Âm phần trong phong thuỷ: đặt người đã khuất cho yên

Phong thuỷ chia làm dương trạch (nhà người sống) và âm phần, âm trạch (nơi an nghỉ của người đã khuất). Âm phần cũng xem hình, xem thế như dương trạch: long, huyệt, sa, thủy. Một ngôi mộ được đặt tử tế thường có:

1. Chỗ dựa phía sau: gò đất, sườn đồi êm, không phải vực, không phải rãnh nước.
2. Đất khô ráo: không ngập úng, không có mạch nước ngầm dâng lên.
3. Trước mặt thoáng vừa: có khoảng minh đường, không bị vật nhọn chĩa vào, không bị đường đâm thẳng.
4. Được che gió: không đặt chỗ đầu gió ba mặt trống trải.

Ngoài phần hình, âm phần còn một phần quan trọng không kém: sự chăm sóc của người sống. Mộ có người tảo, người dọn cỏ, người thắp hương, là mộ có hơi người, có sự gắn kết. Mộ không ai đoái hoài thì cỏ dại phủ kín, bia đổ, đất sạt. Hình có đẹp mấy cũng hoang.

Thầy Vũ Giới giảng: "Thuật phong thuỷ là tạo ra một căn nhà có sự sống." Với âm phần, cái "sống" ấy là sự nhớ đến của người còn lại.

Mộ vô chủ: thái độ nên có

Ở làng quê Việt Nam, những ngôi mộ vô chủ không hiếm: mộ người tha hương, mộ người mất trong chiến tranh, loạn lạc, mộ người không còn thân thích. Người Việt có truyền thống rất đẹp với những ngôi mộ ấy:

• Không xâm phạm: không đào bới, không san ủi tuỳ tiện, không lấy đất mộ làm việc khác.
• Hương khói chung: nhiều làng có ngày tảo mộ chung, có lễ cúng cô hồn, có người tình nguyện chăm sóc nghĩa trang. Đó là lòng từ của cả cộng đồng.
• Quy tập khi cần: khi phải giải phóng mặt bằng, mộ vô chủ được quy tập về nghĩa trang chung, có lễ, có ghi chép.

Người học phong thuỷ cần giữ đúng tinh thần ấy. Phong thuỷ là đạo. Giới dẫn đầu các pháp. Không có thứ "kỹ thuật" nào đứng trên sự kính trọng người đã khuất.

Có những người lợi dụng nỗi sợ để doạ gia chủ: "đất này có mộ vô chủ, phải làm lễ lớn, phải trấn yểm, phải mua vật phẩm". Nói thật mất lòng: đó là buôn bán nỗi sợ, không phải phong thuỷ. Phong thuỷ Liên Hoa tư vấn giải pháp, không bán vật phẩm như hàng hoá, không doạ nạt.

Làm nhà gặp mộ cũ: làm sao cho phải đạo?

Chuyện này không hiếm: mua đất, đào móng thì gặp hài cốt, gặp mộ cũ không ai biết. Gia chủ hoảng hốt, nghe đủ lời đồn. Thật ra cần bình tĩnh và làm theo thứ tự:

1. Dừng thi công tại chỗ đó: không đào tiếp, không vứt bỏ.
2. Báo chính quyền địa phương: để được hướng dẫn thủ tục, tìm thân nhân nếu có.
3. Cải táng đúng cách: hài cốt được thu nhặt cẩn thận, đưa về nghĩa trang hoặc nơi an táng phù hợp. Có lễ cáo, có hương hoa.
4. Ghi lại: ngày giờ, vị trí, những gì tìm thấy, để nếu sau này có thân nhân tìm đến thì còn dấu tích.
5. Rồi mới tiếp tục làm nhà: đất đã được thu dọn, người đã được đưa về chỗ yên. Phần còn lại là việc của Hình Pháp dương trạch.

Làm như vậy là làm bằng lòng tử tế. Người đã khuất được đối xử đàng hoàng, người sống làm nhà yên tâm. Không cần những nghi thức đắt đỏ, càng không cần sợ hãi.

Giữ bia, giữ tên cho người thân

Câu chuyện tấm bia vô danh cũng là lời nhắc cho chính chúng ta. Mộ phần của ông bà, cha mẹ mình có bia đầy đủ chưa? Bia có ghi rõ tên, năm sinh năm mất, quê quán không? Con cháu đời sau có biết mộ nằm ở đâu không?

• Bia rõ ràng: ghi đủ họ tên, năm sinh năm mất, quê, con cháu đứng tên.
• Ghi chép gia phả: vị trí mộ từng người, ngày giỗ, để đời sau không thất lạc.
• Tảo mộ định kỳ: dọn cỏ, sửa sang, giữ cho mộ phần không hoang tàn.
• Kích thước đúng: khi xây mộ, bàn thờ âm phần, có thể dùng cung tốt của thước Lỗ Ban âm phần 38,8 cm làm chuẩn.

Đó là đạo hiếu, cũng là phong thuỷ. Một dòng họ giữ được mộ phần, giữ được tên tuổi tổ tiên, là dòng họ có gốc. Có gốc thì cây mới vững.

Đọc tấm ảnh bằng con mắt Hình Pháp

Quay lại tấm ảnh: tấm bia đá đứng giữa cỏ dại, xung quanh là cành khô, phía sau là đám cỏ hoang. Nhìn bằng con mắt Hình Pháp, ta thấy ngay:

• Không có bờ, không có nền xây quanh mộ: đất xung quanh dễ xói, dễ lấp.
• Cây dại mọc sát bia: rễ cây lâu ngày làm nghiêng bia, phá mộ.
• Không có lối vào: chứng tỏ lâu rồi không ai đến.

Không cần nói chuyện cát hung huyền bí. Chỉ nhìn hình đã thấy một ngôi mộ thiếu người chăm. Phong thuỷ âm phần không chỉ là chọn đất tốt lúc ban đầu, mà còn là giữ gìn qua năm tháng. Đất tốt mà bỏ hoang thì cũng thành đất xấu.

Mộ phần trong thời đô thị hoá

Đô thị mở rộng, đường mới mở, khu công nghiệp mọc lên, nhiều nghĩa trang làng phải di dời. Có những ngôi mộ được con cháu đưa đi, có những ngôi mộ không ai nhận, thành mộ vô chủ. Đây là chuyện của thời đại, không riêng một nơi nào.

Với gia đình có mộ phần trong diện di dời, có mấy điều nên lưu ý:

• Theo dõi thông báo của địa phương: để không bỏ lỡ thời hạn nhận mộ, tránh để mộ người thân thành mộ vô chủ.
• Chọn nơi an táng mới cẩn thận: đất khô ráo, có chỗ dựa, không ngập, không nằm ngay đầu gió, không bị đường đâm thẳng.
• Cải táng có lễ, có ghi chép: ghi rõ vị trí cũ, vị trí mới, ngày cải táng, để đời sau biết.
• Giữ lại bia cũ hoặc chép lại chữ trên bia: bia cũ là tư liệu của dòng họ, nhiều khi khắc những thông tin không còn ở đâu khác.

Nghĩa trang tập trung, nghĩa trang công viên ngày nay cũng là một lựa chọn. Quan trọng không phải là nghĩa trang to hay nhỏ, mà là người đã khuất được đặt ở chỗ yên, có tên tuổi, có người nhớ đến.

Thanh minh, tảo mộ: phong thuỷ của sự nhớ

Người Việt có tiết Thanh minh, có những ngày cuối năm đi tảo mộ. Cả nhà kéo nhau ra đồng, ra nghĩa trang, dọn cỏ, đắp đất, sơn lại bia, thắp hương. Trẻ con được dắt theo, được chỉ: đây là mộ cụ, đây là mộ ông.

Đó chính là lúc âm phần được "nuôi" bằng nhân khí của con cháu. Hình của mộ được sửa sang, đất được đắp lại, cỏ dại được dọn. Và quan trọng hơn, sợi dây giữa người sống và người đã khuất được nối lại thêm một năm. Một ngôi mộ còn người tảo là một ngôi mộ còn sống trong ký ức của dòng họ.

Những ngôi mộ vô danh, vô chủ là những ngôi mộ đã mất đi sợi dây ấy. Mỗi lần đi tảo mộ nhà mình, nếu thấy bên cạnh có ngôi mộ hoang, dọn giúp một chút, thắp thêm một nén hương, là đã nối lại cho họ một chút hơi người.

Lòng từ: gốc của mọi phép

Người dựng tấm bia "không rõ danh tính" năm xưa không biết người nằm đó là ai. Nhưng họ vẫn khắc chữ, vẫn dựng bia. Đó là lòng từ. Và lòng từ ấy, sau bao nhiêu năm, vẫn làm người xem ảnh hôm nay xúc động.

Phong thuỷ dạy nhiều phép: phép xem hình, phép lập cục, phép định hướng, phép chọn ngày. Nhưng gốc của mọi phép là cái tâm. Người làm phong thuỷ mà thiếu lòng từ thì phép càng cao càng nguy. Người bình thường không biết phép gì, mà có lòng từ, thì việc làm vẫn đúng đạo.

Ai đi qua một nghĩa trang hoang, thấy một ngôi mộ không người hương khói, có thể dừng lại nhổ một bụi cỏ, đặt một bông hoa, thắp một nén hương. Đó là việc nhỏ, nhưng đó là phong thuỷ của lòng người.

Tóm lại: bia mộ giữ danh tính, gốc gác và chỗ cho con cháu tìm về. Mộ vô chủ cần được đối xử bằng kính trọng, không xâm phạm, không buôn bán nỗi sợ. Làm nhà gặp mộ cũ thì dừng lại, báo chính quyền, cải táng đúng cách. Và hãy giữ bia, giữ tên cho người thân mình.

Hiểu vậy là đủ!

— Vũ Kim —

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này

• Thước Lỗ Ban Liên Hoa: tra cung tốt khi xây mộ, bàn thờ âm phần.
• Trạch Cát Liên Hoa: chọn ngày cho việc cải táng, xây sửa mộ phần.
• La kinh Liên Hoa: đo hướng khi đặt mộ, xây lại mộ.

Bài liên quan

• Tầm long ứng dụng âm trạch, tìm đất mộ
• Long – Huyệt – Sa – Thủy
• Án sơn và triều sơn: phân biệt qua núi Cự Môn
• Học phong thủy bài bản: đi từ gốc

Câu hỏi thường gặp

Mộ vô chủ là gì?

Là những ngôi mộ không còn thân nhân chăm sóc, nhiều khi không còn biết danh tính người nằm dưới. Truyền thống Việt Nam là không xâm phạm, hương khói chung và quy tập đúng cách khi cần.

Làm nhà đào móng gặp mộ cũ thì phải làm sao?

Dừng thi công tại chỗ, báo chính quyền địa phương, cải táng hài cốt đúng cách có lễ cáo, ghi chép lại, rồi mới tiếp tục làm nhà.

Gặp mộ vô chủ trên đất có phải đất xấu?

Không nên kết luận vội. Việc cần làm là đưa người đã khuất về chỗ yên một cách tử tế. Còn đất tốt xấu thì xem bằng Hình Pháp, không phải bằng nỗi sợ.

Bia mộ cần ghi những gì?

Họ tên, năm sinh năm mất, quê quán và con cháu đứng tên. Nên ghi thêm vào gia phả vị trí mộ và ngày giỗ để đời sau không thất lạc.

Có cần làm lễ trấn yểm khi gặp mộ cũ?

Không cần những nghi thức đắt đỏ hay mua vật phẩm. Lễ cáo đơn giản, cải táng đúng cách bằng lòng kính trọng là đủ. Cẩn trọng với người lợi dụng nỗi sợ để bán dịch vụ.