Cửa gỗ 4 cánh phong thủy: khi nào nên dùng, kích thước và cách mở

Cửa gỗ bốn cánh là hình ảnh quen thuộc của nhà truyền thống Việt: gian giữa nhà ba gian, cửa bức bàn mở rộng ra sân, ánh sáng và gió tràn vào gian thờ. Ngày nay cửa bốn cánh xuất hiện ở biệt thự, nhà vườn, nhà thờ họ, phòng thờ lớn, và cả nhà phố mặt tiền rộng. Nhưng không phải nhà nào cũng hợp cửa bốn cánh. Cửa gỗ 4 cánh phong thuỷ đúng nghĩa là cửa tương xứng với công trình, mở đúng cách và có kích thước thông thuỷ đúng thang thước.

Phong Thuỷ Liên Hoa của Thầy Vũ Giới nhìn cửa chính như "miệng" đón khí: miệng quá nhỏ thì khí vào yếu, miệng quá lớn so với nhà thì khí tán, nhà mất riêng tư. Cửa bốn cánh là "miệng lớn", nên chỉ dùng khi phía sau có không gian đủ rộng để đón khí và có sảnh, sân phía trước làm minh đường. Bài này trình bày khi nào nên dùng, kích thước, cách chia cánh, cách mở và chọn gỗ.

Khi nào nên dùng cửa bốn cánh

• Biệt thự, nhà vườn có mặt tiền rộng từ 8 m trở lên và phòng khách hoặc sảnh phía sau cửa đủ rộng.
• Nhà thờ họ, từ đường, nhà ba gian truyền thống: cửa bức bàn bốn cánh ở gian giữa là chuẩn mực kiến trúc.
• Phòng thờ lớn của biệt thự: cửa bốn cánh mở ra sảnh hoặc hiên, tạo vẻ trang nghiêm.
• Phòng khách mở ra sân vườn: cửa bốn cánh gỗ kính giúp nối trong và ngoài.

Khi nào không nên dùng

• Nhà phố mặt tiền 4–5 m: cửa bốn cánh chiếm gần hết mặt tiền, nhà như một cửa hàng, mất riêng tư, khó chống nóng. Nên dùng hai cánh lệch hoặc hai cánh đều.
• Cửa mở ra thẳng lối đi chung, vỉa hè: không có minh đường đệm, khí và bụi vào thẳng nhà.
• Phía sau cửa là cầu thang, bếp hay hành lang hẹp: miệng lớn đổ vào không gian nhỏ, khí dồn.
• Phòng thờ nhỏ dưới 10 m²: cửa hai cánh là đủ.

Kích thước cửa bốn cánh theo thước Lỗ Ban 52,2

Cửa đi đo thông thuỷ (lọt lòng khung) bằng thang 52,2 cm. Dải thường gặp cho cửa bốn cánh:

• Rộng thông thuỷ: 220–300 cm (mỗi cánh khoảng 55–75 cm).
• Cao thông thuỷ: 230–280 cm, tuỳ chiều cao tầng; biệt thự trần cao có thể 280–320 cm.
• Ô thoáng phía trên (nếu có): tra riêng theo 52,2.

Chốt dải theo mặt tiền và chiều cao tầng, rồi tra số đẹp gần nhất bằng phần mềm thước Lỗ Ban Liên Hoa. Ưu tiên chiều rộng tổng (khoảng trống khi mở cả bốn cánh). Nếu hằng ngày chỉ mở hai cánh giữa, có thể tra thêm khoảng thông thuỷ hai cánh giữa, nhưng không bắt buộc. Cách đo thông thuỷ chi tiết ở kích thước cửa chính theo thước Lỗ Ban 52,2.

Chia cánh: đều hay lệch

Bốn cánh đều

Bốn cánh bằng nhau, cân đối, trang trọng; hợp nhà thờ họ, phòng thờ, nhà truyền thống. Thường mở hai cánh giữa hằng ngày, hai cánh biên mở vào dịp lễ.

Hai cánh giữa lớn, hai cánh biên nhỏ

Hai cánh giữa rộng hơn để đi lại thuận, hai cánh biên hẹp làm "vai"; hợp biệt thự hiện đại. Cân đối qua trục giữa.

Cửa xếp bốn cánh

Các cánh gấp về một hoặc hai bên, mở toàn bộ khoảng cửa; hợp phòng khách mở ra sân vườn. Cần ray, bản lề chất lượng tốt và gioăng kín.

Cách mở cửa bốn cánh

1. Mở vào trong: cánh mở vào phía trong nhà, không lấn ra hiên, bậc tam cấp; cánh áp sát tường khi mở hết.
2. Hằng ngày mở hai cánh giữa, hai cánh biên chốt cố định; dịp lễ, tiếp khách đông mới mở cả bốn.
3. Không đứng chắn sau cánh mở: phía trong cần khoảng trống bằng bề rộng cánh để cánh mở hết, không vướng tủ, bàn.
4. Có sảnh hoặc hiên phía trước: làm minh đường đệm, che mưa cho cửa gỗ.
5. Chốt cửa trên dưới chắc chắn cho hai cánh biên; cửa lớn chịu gió mạnh dễ bật.

Quan hệ với không gian phía sau

Cửa bốn cánh dẫn khí vào nhiều, nên không gian phía sau phải đủ rộng và có điểm dừng: phòng khách lớn với bộ sofa tựa tường đặc, bàn thờ ở gian giữa có khoảng sân trong, sảnh có bàn hoa hoặc vách lam. Không để cửa bốn cánh nhìn thẳng ra cửa sau, cầu thang hay bếp. Phần bố trí tổng thể xem thiết kế nội thất biệt thự theo phong thuỷ và cửa chính đối diện cửa sau.

Chọn gỗ và kiểu cửa bốn cánh

• Cửa bức bàn truyền thống: gỗ lim, gụ, mít, phần trên song tiện hoặc chạm thủng, phần dưới pano đặc. Hợp nhà thờ họ, phòng thờ.
• Cửa pano tân cổ điển: gỗ gõ, căm xe, sồi; ô pano lớn, phào chỉ; hợp biệt thự.
• Cửa gỗ kính: khung gỗ cứng, kính cường lực hộp; hợp phòng khách mở ra vườn.
• Cửa chớp: lớp ngoài chớp gỗ thông gió, lớp trong kính; hợp nhà vườn khí hậu nóng.

Cửa lớn nặng nên khung và bản lề phải tính chịu lực; gỗ sấy kỹ, sơn kín sáu mặt để không cong vênh. Màu gỗ trầm hợp nhà truyền thống, phòng thờ; màu gỗ trung tính hợp biệt thự hiện đại; màu theo mệnh xem màu cửa gỗ hợp mệnh. Các kiểu cửa khác xem mẫu cửa gỗ phong thuỷ.

Cửa bốn cánh trong nhà truyền thống Việt

Trong nhà ba gian, năm gian truyền thống, gian giữa là gian thờ và tiếp khách, thường lắp cửa bức bàn bốn cánh hoặc sáu cánh; hai gian bên là buồng, cửa nhỏ hơn hoặc chỉ có cửa sổ. Trước nhà là hiên rộng và sân gạch, sau sân là cổng hoặc ngõ. Bố cục này là một bài học Hình Pháp hoàn chỉnh: cổng làm điểm vào, sân làm minh đường lớn, hiên làm vùng đệm che mưa nắng, cửa bức bàn mở ra đón khí và ánh sáng vào gian thờ, bàn thờ tựa vách hậu đặc. Khi xây nhà vườn hay nhà thờ họ theo lối truyền thống, giữ đúng chuỗi cổng – sân – hiên – cửa – gian thờ quan trọng hơn mọi chi tiết chạm khắc.

Cửa bức bàn có đặc điểm là phần trên thường làm song tiện hoặc chạm thủng, nên khi đóng vẫn thông gió và lọt sáng nhẹ, rất hợp gian thờ cần thoát khói hương. Ngưỡng cửa gỗ cao vài phân giúp chặn nước mưa hắt từ hiên vào. Cánh cửa truyền thống thường lắp bằng cối xoay gỗ thay bản lề, cần kiểm tra và thay cối khi mòn để cánh không xệ.

Bảo quản cửa bốn cánh

Cửa lớn bằng gỗ tự nhiên chịu nắng mưa nên cần mái hiên đủ sâu che phía trước, sơn hoặc đánh dầu lại mặt ngoài định kỳ, tra dầu bản lề, chốt. Khi trời nồm, mở cửa cho thoáng vào lúc khô ráo; khi bão, chốt chặt cả bốn cánh. Chi tiết xem bảo quản đồ gỗ tự nhiên.

Với cửa gỗ kính bốn cánh mở ra vườn, lau kính và kiểm tra gioăng mỗi mùa để cửa luôn kín gió, sáng sủa.

Lỗi thường gặp

• Lắp cửa bốn cánh cho nhà phố 4–5 m.
• Cửa bốn cánh mở thẳng ra vỉa hè, không có hiên, mưa hắt vào cửa gỗ.
• Bốn cánh mở cả ngày, nhà mất riêng tư, bụi và nóng.
• Phía sau cửa đặt tủ, bàn chắn cánh, cửa không mở hết.
• Bản lề yếu, cánh xệ sau vài năm.
• Tra kích thước bằng phủ bì khuôn thay vì thông thuỷ.

Bài liên quan

• Chuyên mục Cửa gỗ phong thuỷ
• Phong thuỷ cửa chính
• Nội thất phòng thờ bằng gỗ

Câu hỏi thường gặp

Nhà phố có nên làm cửa 4 cánh?

Thường không nên với mặt tiền 4–5 m; cửa bốn cánh chiếm gần hết mặt tiền, nhà mất riêng tư. Dùng hai cánh lệch hoặc hai cánh đều sẽ hợp hơn.

Cửa 4 cánh rộng bao nhiêu?

Thông thuỷ thường 220–300 cm, cao 230–280 cm; chọn dải theo mặt tiền rồi tra thang 52,2 để lấy số đẹp.

Cửa 4 cánh mở thế nào hằng ngày?

Mở hai cánh giữa, chốt hai cánh biên; mở cả bốn vào dịp lễ hoặc khi tiếp khách đông. Cánh mở vào trong, áp sát tường.

Phòng thờ có nên dùng cửa 4 cánh?

Phòng thờ lớn của biệt thự, nhà thờ họ hợp cửa bức bàn bốn cánh; phòng thờ nhỏ dùng hai cánh là đủ.