Nội thất phòng thờ bằng gỗ: bàn thờ, tủ thờ, màu gỗ và cách bố trí

Phòng thờ là không gian duy nhất trong nhà mà gia chủ làm cho người đã khuất và thần linh, nhưng người sống lại là người lên xuống, lau dọn, thắp hương mỗi ngày. Vì vậy nội thất phòng thờ phải vừa trang nghiêm, vừa thuận tiện; vừa đúng lễ, vừa đúng Hình Pháp: tĩnh, sáng vừa, lưng tựa vững, không bị dầm đè hay nhà vệ sinh áp sát.

Gỗ gần như là chất liệu mặc định của phòng thờ Việt Nam, từ bàn thờ, tủ thờ, án gian đến hoành phi, câu đối, cửa bức bàn. Bài này của Phong Thuỷ Liên Hoa trình bày các món đồ gỗ cần có trong phòng thờ, màu gỗ nên chọn, kích thước theo thang 38,8, và cách bố trí cho ba loại nhà hay gặp: nhà phố, chung cư, biệt thự.

Vị trí phòng thờ quyết định trước nội thất

Trước khi chọn một món đồ nào, kiểm tra năm điều về vị trí phòng thờ theo Hình Pháp:

1. Tĩnh: ở tầng trên cùng (nhà phố, biệt thự) hoặc góc ít người qua lại (chung cư); không ở lối đi, không cạnh phòng giải trí ồn.
2. Tựa vững: tường đặt bàn thờ là tường đặc, không phải vách kính, không chung với nhà vệ sinh hay bếp.
3. Không bị đè: không có nhà vệ sinh, bể nước, máy giặt ở tầng trên ngay trên bàn thờ; không có dầm cắt ngang trên bàn thờ.
4. Sáng vừa, thoáng: có cửa sổ lấy sáng gián tiếp và thoát khói hương; không nắng chiếu thẳng vào bàn thờ.
5. Không đối xung: cửa phòng thờ không thẳng cầu thang, không thẳng cửa nhà vệ sinh; bàn thờ không nhìn thẳng ra cửa phòng nếu cửa đó lại thẳng cầu thang.

Phần luận sâu về bàn thờ trong tổng thể nhà ở đã có ở bàn thờ gia tiên trong phong thuỷ nhà ở và nguyên lý không gian tĩnh của bàn thờ.

Các món đồ gỗ trong phòng thờ

Món đồ	Vai trò	Lưu ý chọn và đặt
Bàn thờ hoặc án gian	Trung tâm phòng, đặt bát hương, đồ thờ	Lưng tựa tường đặc; kích thước thang 38,8; chiều cao theo người thắp hương
Tủ thờ	Bàn thờ có tủ chứa đồ lễ bên dưới	Hợp phòng nhỏ; ngăn dưới chỉ đựng đồ lễ, không đựng đồ cá nhân
Sập thờ hoặc bàn cơm	Đặt trước án gian để bày cỗ ngày giỗ, Tết	Thấp hơn án gian; cách án gian 30–50 cm; không chắn lối đứng lễ
Khám thờ, ngai thờ	Đặt bài vị, ảnh thờ trên bàn thờ	Tra 38,8 riêng; tỷ lệ cân với bàn thờ
Hoành phi, câu đối, cửa võng	Trang trí phía trên và hai bên bàn thờ	Không che cửa sổ; treo chắc, không rơi; không bắt buộc với phòng nhỏ
Vách, lam gỗ	Ngăn phòng thờ với không gian khác	Lam thoáng cho khói hương thoát; vách đặc phía sau bàn thờ
Cửa phòng thờ	Ngăn cách, tạo sự tĩnh	Cửa gỗ hai cánh hoặc bốn cánh bức bàn; lọt lòng tra thang 52,2
Tủ đồ lễ, ghế ngồi	Đựng hương, nến, đồ lễ; chỗ ngồi tụng niệm	Là đồ người sống, tra thang 42,9; đặt bên hông, không trước bàn thờ

Phòng nhỏ chỉ cần ba thứ

Với phòng thờ dưới 6 m² hoặc góc thờ trong căn hộ, chỉ cần bàn thờ (hoặc tủ thờ), một vách gỗ sau lưng và một bộ cửa hoặc rèm. Hoành phi, câu đối, cửa võng làm phòng nhỏ thêm nặng và cản thoát khói; không có cũng không thất lễ.

Màu gỗ phòng thờ

Phòng thờ nên dùng một tông gỗ trầm ấm thống nhất cho bàn thờ, tủ thờ, vách, cửa: nâu cánh gián, nâu gụ, nâu óc chó hoặc vàng mít tự nhiên. Lý do không nằm ở mệnh gia chủ mà ở tính chất không gian: trầm thì tĩnh, ấm thì gần gũi, thống nhất thì trang nghiêm. Tránh ba thứ:

• Nhiều tông gỗ lẫn lộn (bàn thờ đỏ, tủ vàng, cửa trắng) làm phòng rối.
• Gỗ sơn bóng loáng phản chiếu đèn và nến; dùng hoàn thiện mờ hoặc dầu.
• Màu quá tối phủ cả phòng ở phòng không có cửa sổ; khi đó tường sáng, gỗ trầm.

Gỗ mít vàng tự nhiên là lựa chọn truyền thống cho bàn thờ miền Bắc; gỗ gụ, gõ đỏ cho án gian lớn; gỗ hương, cẩm cho phòng thờ biệt thự muốn tông đỏ nâu. Màu gỗ theo mệnh có thể tham khảo chọn gỗ nội thất theo mệnh nhưng với phòng thờ, Liên Hoa khuyên ưu tiên sự tĩnh và thống nhất hơn mệnh của một người.

Kích thước: ba thang thước trong một phòng

Phòng thờ là nơi duy nhất cần dùng cả ba thang thước Lỗ Ban Liên Hoa:

• 38,8 âm phần: bàn thờ, tủ thờ, án gian, sập thờ, khám, ngai, chiều cao treo bàn thờ. Chi tiết ở bài kích thước bàn thờ gỗ theo thước Lỗ Ban 38,8.
• 52,2 thông thuỷ: lọt lòng cửa phòng thờ, cửa sổ, ô thoáng lam gỗ nếu là ô mở xuyên.
• 42,9 dương trạch: tủ đồ lễ, ghế, kệ sách kinh, bản thân khối phòng (nếu xây mới).

Tra số bằng phần mềm thước Lỗ Ban Liên Hoa; cách đo từng món xem cách đo nội thất bằng thước Lỗ Ban.

Bố trí phòng thờ theo loại nhà

Nhà phố: phòng thờ tầng thượng

Thường là phòng 6–12 m² ở tầng trên cùng, cạnh sân thượng. Bàn thờ hoặc án gian tựa tường đặc phía trong, quay ra cửa phòng nhưng cửa phòng không thẳng cầu thang. Cửa sổ ở bên hông. Sân thượng phía trước làm nơi hoá vàng. Mái tôn trên phòng thờ cần chống nóng kỹ, vì phòng nóng thì khó tĩnh. Không đặt bể nước mái ngay trên bàn thờ.

Chung cư: góc thờ trong phòng khách hoặc phòng riêng nhỏ

Tủ thờ hoặc bàn thờ treo đặt ở góc tĩnh của phòng khách, lưng tựa tường đặc, không tựa tường chung nhà vệ sinh, không đối diện cửa chính, không đặt trên kệ ti vi hay cạnh bếp. Dùng vách lam gỗ hoặc tủ thấp chia nhẹ. Khói hương cần cửa sổ gần hoặc quạt hút. Chi tiết ở bàn thờ trong chung cư.

Biệt thự: phòng thờ riêng tầng hai hoặc gian giữa nhà vườn

Có thể làm đầy đủ án gian, sập thờ, hoành phi, câu đối, cửa võng, cửa bức bàn bốn cánh. Phòng nên có hành lang hoặc sảnh nhỏ trước cửa làm "minh đường", không mở thẳng từ cầu thang vào. Trần cao, tường ốp gỗ một phần, sàn gỗ hoặc gạch tông trầm.

Ánh sáng, thông gió và vật liệu đi kèm

Đèn phòng thờ dùng ánh sáng vàng ấm, công suất vừa phải, đặt hắt từ trên xuống hoặc từ hai bên, không chiếu thẳng vào ảnh thờ gây chói. Một cặp đèn thờ nhỏ trên bàn thờ là đủ, không cần đèn nhấp nháy nhiều màu. Thông gió là việc hay bị quên: khói hương cần lối thoát, nên có cửa sổ mở được hoặc quạt hút nhỏ, lam gỗ thoáng phía trên cửa. Sàn phòng thờ nên là gỗ hoặc gạch tông trầm, không bóng; tường sơn màu kem, be hoặc ốp gỗ một phần để gỗ nội thất nổi bật mà không tối. Rèm vải dày hai lớp giúp phòng tĩnh về âm thanh và ánh sáng khi cần.

Lỗi thường gặp trong nội thất phòng thờ

• Bàn thờ to quá phòng, hết chỗ đứng lễ; phía trước bàn thờ cần tối thiểu 80–100 cm.
• Hoành phi, câu đối che kín cửa sổ, phòng bí khói.
• Dùng tủ thờ ngăn dưới để cất đồ cá nhân, hồ sơ, tiền bạc.
• Đèn thờ nhấp nháy nhiều màu, gương, kính bóng đối diện bàn thờ.
• Đặt phòng thờ ngay dưới nhà vệ sinh tầng trên vì "tiện ống kỹ thuật".
• Dùng gỗ công nghiệp phủ melamine cho bàn thờ chính; hơi nóng của hương, nến dễ làm phồng cạnh.
• Tra thước 42,9 cho bàn thờ (sai thang).

Bài liên quan

• Nội loan đầu phòng thờ và nhà bếp theo Liên Hoa
• Nội thất gỗ phong thuỷ: chọn gỗ, kích thước và bố trí
• Chuyên mục Cửa gỗ phong thuỷ

Câu hỏi thường gặp

Phòng thờ nên dùng gỗ màu gì?

Một tông trầm ấm thống nhất cho bàn thờ, tủ, vách, cửa: nâu cánh gián, nâu gụ, óc chó hoặc vàng mít. Ưu tiên sự tĩnh và đồng bộ hơn màu theo mệnh.

Phòng thờ nhỏ cần những món đồ gỗ nào?

Bàn thờ hoặc tủ thờ, một vách gỗ sau lưng và bộ cửa hoặc rèm là đủ; hoành phi, câu đối, cửa võng không bắt buộc.

Phòng thờ dùng thước Lỗ Ban nào?

Đồ thờ dùng thang 38,8; cửa và ô thoáng dùng 52,2; tủ đồ lễ, ghế dùng 42,9. Đây là phòng duy nhất cần cả ba thang.

Có được đặt phòng thờ ngay dưới sân thượng hoặc bể nước?

Dưới sân thượng thì được nếu chống nóng, chống thấm tốt; dưới bể nước, nhà vệ sinh, máy giặt thì không nên vì bàn thờ bị "đè" bởi nước bẩn và rung động.