Địa Lý Đại Thành
地理大成 (山法全書 卷之十二 · 三寶經葬法)
Tác giả: Diệp Thái 葉泰 (tự Cửu Thăng 九升, người Cổ Vụ 古婺, đời Thanh) tập chú · Trịnh Cung Chấn 鄭宮振 (Hải Xương) đính
Bản gốc: Học Sơn Đường 學山堂 khắc năm Khang Hy 35 (1696), Sơn Pháp Toàn Thư quyển 12, tập hai.
Tam Bảo Kinh táng pháp (三寶經葬法) là bài táng pháp của Lưu Giang Đông (劉江東), được Địa Lý Đại Thành chép ngay sau Gia Bảo Kinh và Chí Bảo Chân Kinh trong quyển mười hai Sơn Pháp Toàn Thư. Bài kinh đi một mạch từ lúc lên núi xem sao đến lúc hạ quan: phân sinh tử, thuận nghịch, mạnh yếu của mạch, tám loại huyệt vào tay, phép đảo trượng bằng hai cây tiêu và một sợi dây, chữ thập để mở huyệt, phép "trước thân sau tựa". Theo sau là một chùm ca quyết ngắn: tên các huyệt và chỗ hạ thủ, thuận nghịch, nhiêu long giảm hổ, ca hai mươi bốn mạch, tầm long ca, tứ thần khẩu quyết, thuỷ khẩu, La văn Thổ tú ca và Hư hấp luận. Bài này dịch và giảng toàn bộ phần ấy.
Trả lời nhanh: Tam Bảo Kinh táng pháp dạy hạ huyệt theo trình tự: trước xem sao và minh đường, sau nhận mạch sinh hay tử, thuận hay nghịch, mạnh hay yếu, rồi mới dùng đảo trượng. Đảo trượng là cắm một tiêu ở chỗ "giọt đứt" của cầu diêm, một tiêu ở chỗ nước hợp phía dưới, căng dây giữa hai tiêu để định sâu nông và hướng, căng thêm dây ngang hai má nước thành chữ thập, rồi mở huyệt giữa chữ thập.
Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) giảng: "Hình pháp bất chân – lý khí vô dụng." Tam Bảo Kinh không nói một chữ về phương vị la kinh khi đặt quan; mọi chuẩn đều lấy từ hình đất và đường nước.
Tam Bảo Kinh dạy nhận mạch sinh tử, thuận nghịch như thế nào? – 生死順逆强弱
Tam Bảo Kinh dạy nhận mạch theo bốn cặp: sinh hay tử, thuận hay nghịch, mạnh hay yếu, và "chuyển điệt, tẩu thiểm" (xoay ngã, chạy né). Lưu Giang Đông dặn phải xem sao đi hay dừng, tình hướng hay quay lưng, tả hữu có ngoảnh lại, chu tước có chầu, thuỷ khẩu có vòng đón, rồi mới xem sao nhập thủ.

大凡登山尋地。先看星辰去住。情性向背。左右交顧。朱雀朝揖。水口廻迎。方可看入首星辰。是俯是仰。勢傾左右。然後辨脉從何來。認其生死順逆强弱。轉跌斜閃。生脉者。如山中之蛇行。如簷前之水滴。如人指之有節。須要斷續斷處。乃陰氣之所生。坐下雌雄交會處。乃陽氣之所止。……死氣之脉。形如溜竹。硬直不動。坐下無有交會。合掌直牽。更如甕肚篦裙。此名死氣。
生死既得。要知順逆。……如正落之脉。垂下爲順。如人面鼻垂到鼻頭下。却要擺轉脚斜出。便是順來逆受。逆脉者。如人身左右斜來。走閃臨入手。却要擺轉脚下正出。此是逆來順受。……强脉者。全陰之勢。如劍脊。來勢勇猛。露而不隱。來而不受。小人之義。所謂强也。弱脉者。全陽之勢。來如偃仰軟弱。困倦隱而不露。受而不來。君子之義。所謂弱也。
Dịch: Phàm lên núi tìm đất, trước xem sao đi hay dừng, tính tình hướng hay quay, tả hữu giao nhau ngoảnh lại, chu tước chầu vái, thuỷ khẩu vòng đón, rồi mới xem sao nhập thủ cúi hay ngửa, thế nghiêng trái hay phải, sau đó biện mạch từ đâu đến, nhận sinh tử, thuận nghịch, mạnh yếu, xoay ngã, nghiêng né. Mạch sinh như rắn bò trong núi, như giọt nước trước hiên, như ngón tay có đốt; phải có chỗ đứt nối, chỗ đứt là nơi âm khí sinh, chỗ thư hùng giao hội dưới huyệt là nơi dương khí dừng. Mạch tử khí hình như ống tre trơn, cứng thẳng không động, dưới huyệt không có giao hội, như hai bàn tay chắp kéo thẳng, như bụng vò, như váy lược; đó gọi là tử khí. Đã biết sinh tử thì phải biết thuận nghịch. Mạch rơi chính mà buông xuống là thuận, như sống mũi buông tới đầu mũi, nhưng chân phải xoay mà ra lệch, đó là thuận đến nghịch nhận. Mạch nghịch như từ hai bên thân người chạy xiên tới, gần nhập thủ thì né, chân phải xoay mà ra chính, đó là nghịch đến thuận nhận. Mạch mạnh là thế toàn âm, như sống kiếm, đến hung mãnh, lộ mà không ẩn, đến mà không nhận, là nghĩa "tiểu nhân". Mạch yếu là thế toàn dương, đến bằng ngửa mềm yếu, mỏi mệt, ẩn mà không lộ, nhận mà không đến, là nghĩa "quân tử".
Giảng: Ba hình ảnh của mạch sinh rất dễ nhớ: rắn bò, giọt nước hiên, đốt ngón tay. Cả ba đều có nhịp: có chỗ thắt, có chỗ phình, có chỗ ngắt mà vẫn liền. Mạch tử thì ngược lại, như ống tre trơn tuột, không một chỗ thắt. Cặp "thuận đến nghịch nhận, nghịch đến thuận nhận" là nguyên tắc bù trừ đã gặp ở Gia Bảo nội chỉ: thế mạch đi một đằng thì chân huyệt phải xoay sang đằng kia mới có chỗ dừng. Còn "tiểu nhân, quân tử" chỉ là ví tính khí của mạch: một bên hùng hổ lộ liễu, một bên hiền hoà ẩn kín.
Sau bốn cặp ấy, sách nói tới "chuyển điệt" như nước đổ khỏi bình, như quả cầu lăn trong lồng, trái phải phục xuống rồi lại nổi lên; và "tẩu thiểm" là mạch rơi chính ở trước ngực rồi xoay sang trái hoặc phải mà ra huyệt, lệch trái thì né về trái, lệch phải thì né về phải. Sau cùng là tám loại huyệt vào tay: tiết, bao, châu, nhũ, khí, ngạnh, khối, chuyển bì. Loại tiết, bao, ngạnh, khối vào tay ắt ra cầu diêm; loại châu, nhũ, khí, đàn ắt có miệng nước ra.
Phép đảo trượng của Tam Bảo Kinh dùng hai cây tiêu và sợi dây ra sao? – 倒杖之法
Phép đảo trượng của Tam Bảo Kinh dùng hai cây tiêu và một sợi dây: một tiêu cắm ở chỗ giọt đứt của cầu diêm phía trên, một tiêu cắm ở chỗ nước hợp phía dưới, căng dây giữa hai đầu tiêu thì biết sâu nông và định hướng. Đây là đoạn kỹ thuật cụ thể nhất của bài kinh.

倒杖之法。要看脉從何來。氣從何合。凡正出正結。總有大小八字分三路。謂之三龍。要看中間一股脉落。脉上細認滴斷處。滴斷處便是小八字毬簷圓處爲陰。下有兩邊蝦鬚水送到脉下合。謂之葬口。尖處爲陽。上出者。上有三分。謂之三陰從天降。下有三合。謂之三陽從地升。穴之俯者。上要取第三分毬簷滴斷處。正立一標準。下取第一合水坐處正立一標準。却將一線立于兩準頭上。便知淺深定向之法。外將一杖。從兩邊腮水量度淺深。相去五尺。則穴深五尺。若是七尺。則穴深七尺。若得一丈亦然。……又將一線橫牽兩邊魚腮發水處。約二尺。兩邊各定標準。便是十字。開壙要在十字之中。便是枕龍之法。若是高了一尺。爛了上截。低了一尺。爛了下截。
Dịch: Phép đảo trượng phải xem mạch từ đâu đến, khí từ đâu hợp. Phàm ra chính kết chính, đều có bát tự lớn nhỏ chia ba đường, gọi là ba long. Phải xem một cổ mạch giữa rơi xuống, trên mạch nhận kỹ chỗ giọt đứt; chỗ giọt đứt là chỗ tròn của cầu diêm dưới bát tự nhỏ, là âm; phía dưới có nước râu tôm hai bên đưa tới hợp dưới mạch, gọi là táng khẩu, chỗ nhọn là dương. Trên có ba lần phân, gọi là "ba âm từ trời giáng"; dưới có ba lần hợp, gọi là "ba dương từ đất thăng". Huyệt cúi thì phía trên lấy chỗ giọt đứt của cầu diêm ở lần phân thứ ba, cắm thẳng một tiêu; phía dưới lấy chỗ nước hợp thứ nhất, cắm thẳng một tiêu; căng một sợi dây trên hai đầu tiêu thì biết phép sâu nông, định hướng. Bên ngoài lấy một cây gậy, đo từ nước hai má mà lường sâu nông: cách nhau năm thước thì huyệt sâu năm thước, bảy thước thì sâu bảy thước, một trượng cũng vậy. Huyệt ngửa thì cắm tiêu ở chính minh đường nhỏ, buộc dây lên tiêu cầu diêm mà kéo cùng. Lại căng một dây ngang qua chỗ nước bắt đầu ở hai má cá, chừng hai thước, hai bên cắm tiêu, thế là thành chữ thập; mở huyệt phải ở giữa chữ thập, đó là phép gối long. Cao một thước thì hỏng nửa trên, thấp một thước thì hỏng nửa dưới.
Giảng: Đoạn này cho thấy "đảo trượng" thời Lưu Giang Đông là một phép đo đạc thực địa, không phải phép bói. Sợi dây dọc nối chỗ phân phía trên với chỗ hợp phía dưới là trục của huyệt; sợi dây ngang nối hai má nước là vạch cắt ngang; giao điểm là tâm mở huyệt. Câu "cách nhau năm thước thì sâu năm thước" là quy tắc tỷ lệ: độ sâu theo độ chênh giữa mặt dây và mặt nước hai bên. "Ba âm từ trời giáng, ba dương từ đất thăng" gói ba lần phân và ba lần hợp vào một câu, khớp với ba lớp hợp thuỷ mà Diệp Cửu Thăng giải ở Giáo Tử Thi. Con số cụ thể của từng huyệt là thủ pháp; bài viết chỉ trình bày nguyên lý.
"Trước thân sau tựa" và huyệt bên, huyệt cái là gì? – 前親後倚 · 側穴 · 蓋穴
"Trước thân sau tựa" (前親後倚) là phép đặt quan: đầu quan gối đúng cầu diêm, không đấu không thoát, gọi là sau tựa; chân quan đối đúng chỗ hai nước hợp, chính giữa không lệch, gọi là trước thân. Lưu Giang Đông nói ai được minh sư chỉ quyết này thì "hạ táng cho người, vạn lần không một lần sai".

倒杖放棺。頭正枕毬簷。不闘不脫。若是偏歸左邊。定是左邊黑爛。若是偏歸右邊。定是右邊白爛。若是得明師指示前親後倚之訣。爲人下葬。萬無一失。若是正出正結。須要三合入手。……住處隱然爲第一合。貼身雌雄交護爲第二合。左右龍虎交會爲第三合。其側出之穴。亦有一股陰流腮水。送到脉盡合者。亦有股明股暗。亦有一片三叉者。側出之穴。多是逆來順取。……大凡側穴。要認那邊是生。那邊是死。若知生死。定知枕生氣。出死氣。……但有一等小小圓金結穴。多是上尖下圓。上聚下散。此乃截金頭。枕金頂爲是。……若上聚之穴。既無二水小明堂。却是陰陽相交。順逆相混。……只是開井放棺。在于毬簷下二尺。……蓋穴名爲塞桶漏。所以經云。緩至不妨安絕頂。急來不怕葬深泥。
Dịch: Đảo trượng đặt quan, đầu gối chính cầu diêm, không đấu không thoát. Nếu lệch về trái thì bên trái hỏng đen, lệch về phải thì bên phải hỏng trắng. Được minh sư chỉ quyết "trước thân sau tựa" thì hạ táng cho người vạn lần không sai. Huyệt ra chính kết chính phải có ba hợp vào tay: chỗ dừng ẩn ẩn là hợp thứ nhất, thư hùng sát thân giao hộ là hợp thứ hai, long hổ hai bên giao hội là hợp thứ ba. Huyệt ra bên có loại một cổ nước má âm đưa đến chỗ mạch tận mà hợp, có loại một vế sáng một vế tối, có loại một mảnh ba chạc; huyệt ra bên phần nhiều là nghịch đến thuận lấy. Phàm huyệt bên phải nhận bên nào sinh, bên nào tử; biết sinh tử thì biết gối sinh khí, bỏ tử khí. Có một loại huyệt kim tròn nhỏ, phần nhiều trên nhọn dưới tròn, trên tụ dưới tán; đó là chặt đầu kim, gối đỉnh kim. Huyệt tụ phía trên (huyệt cái) không có hai nước và minh đường nhỏ, âm dương giao nhau, thuận nghịch lẫn lộn, chỉ mở giếng đặt quan dưới cầu diêm hai thước, không được đào quá sâu. Huyệt cái gọi là "bịt thùng rò". Cho nên kinh nói: "Đến hoãn thì không ngại đặt ở tuyệt đỉnh, đến gấp thì không sợ táng bùn sâu."
Giảng: "Không đấu không thoát" là hai lỗi đối nhau: đấu là đặt quá sát làm phạm vào mạch, thoát là đặt quá xa làm rời mạch. Những lời "hỏng đen, hỏng trắng" là cách sách cổ nói hậu quả của việc lệch trục; người đọc hôm nay hiểu đó là hình ảnh chỉ khí không vào quan. Câu "đến hoãn đặt tuyệt đỉnh, đến gấp táng bùn sâu" là một trong những khẩu quyết được dẫn nhiều nhất của phái hình thế: mạch hoãn thì khí còn ở trên cao, mạch gấp thì khí đã lặn xuống thấp. Phần cuối đoạn còn dặn cách đắp mộ: huyệt cái thì mộ phải ngắn, phía sau nối liền mạch đến, mộ tròn không dài.
Thuận nghịch, cổ minh cổ ám và nhiêu long giảm hổ khác nhau ra sao? – 順逆 · 股明股暗 · 饒龍減虎
Các ca quyết sau bài kinh chia phép cắt huyệt thành từng cặp đối: nghịch đến thuận lấy và thuận đến nghịch lấy; một vế sáng một vế tối; bên dày bên mỏng; thuận trung thủ nghịch (nhiêu long) và nghịch trung thủ thuận (giảm hổ). Mỗi mục mở bằng "Sư vân" (Thầy nói), là lời truyền khẩu được chép lại.

逆來順取 師云。此脉上面氣脉逆來。下面分水處順出。兩邊蝦鬚水齊到。兩邊齊生。放棺要對中心二水合處。所謂氣脉斜來直放棺是也。
順來逆取 師云。此穴上面氣脉來到小八字。擺轉脚逆出。一片蝦鬚水先到。一片後到。片生片死。開井放棺。要扦左邊蝦鬚水先到爲生。……經云。直來斜放。是爲難。
股明股暗 師云。此穴名側出之穴。一片股明。一片股暗。股明者生。股暗者死。開井放棺。要對一片水明處爲向。……
邊厚邊薄 師云。……厚處爲生。薄處爲死。開井放棺。挨歸厚邊。所以挨生氣出死氣。……書云。氣從耳入也。
順中取逆法 師云。……假如脉從左來者。點穴要挨歸右邊。如脉從右來者。點穴要挨歸左邊。此二穴講明順中取逆。名饒龍是也。
逆中取順法 師云。……龍從左來脉從右出者。點穴枕歸左邊。龍從右來脉從左出者。點穴枕歸右邊。此謂逆中取順。名爲減虎之義。
浪花滚月 師云。此浪花滚月之脉。此法多在平田。一節低一節。……面前田塍挑轉牛角唇。又如初生月。便是證佐。點穴要對前面唇口之中。不可偏歸兩角。……所謂浪花滚處尋真月也。
Dịch: Nghịch đến thuận lấy: khí mạch phía trên đến nghịch, chỗ phân nước phía dưới ra thuận, nước râu tôm hai bên đến đều, hai bên đều sinh; đặt quan đối chỗ hai nước hợp ở giữa, tức "khí mạch đến xiên thì đặt quan thẳng". Thuận đến nghịch lấy: khí mạch đến bát tự nhỏ thì chân xoay mà ra nghịch, một mảnh nước râu tôm đến trước, một mảnh đến sau, mảnh sinh mảnh tử; mở giếng đặt quan nép về phía nước đến trước là sinh; kinh nói "thẳng đến đặt xiên là khó". Cổ minh cổ ám: huyệt ra bên, một vế sáng một vế tối, vế sáng là sinh, vế tối là tử; đặt quan hướng về phía nước sáng. Bên dày bên mỏng: dày là sinh, mỏng là tử, đặt quan nép về bên dày, nép sinh khí bỏ tử khí; sách nói "khí vào từ tai". Thuận trung thủ nghịch: mạch từ trái đến thì điểm huyệt nép về phải, mạch từ phải đến thì nép về trái; gọi là nhiêu long. Nghịch trung thủ thuận: long từ trái đến mà mạch ra bên phải thì gối về trái, long từ phải đến mà mạch ra bên trái thì gối về phải; gọi là giảm hổ. Sóng hoa lăn trăng: mạch ở ruộng bằng, một bậc thấp hơn một bậc, như bè nổi trên nước; đến chỗ kết hai bên mọc cánh, phía trước bờ ruộng cong lên như môi sừng trâu, như trăng non, đó là chứng tá; điểm huyệt đối chính giữa môi, không lệch về hai sừng.
Giảng: Hai phép nhiêu long và giảm hổ là cách đọc hướng mạch so với hướng long. Khi long và mạch cùng một phía (thuận) thì phải lấy ngược lại để huyệt không trôi theo thế; khi long một phía mà mạch ra phía kia (nghịch) thì phải gối về phía long để giữ lấy khí. Sách còn có một mục "thuận trung thủ nghịch" dùng hình ảnh "hoa mai bay trong tuyết": một ngôi sao làm năm huyệt, huyệt nào cũng có mạch, chỉ huyệt thật là phía sau có phân, phía dưới có hợp, chỗ hợp lưu động, tán rồi lại tụ. Mục "sóng hoa lăn trăng" dành riêng cho ruộng bằng, nơi không có núi để nhìn, chỉ có bờ ruộng cong như trăng non làm chứng.
Các ca tầm long, tứ thần và thuỷ khẩu dặn những gì? – 尋龍歌 · 四神口訣 · 水口
Các ca tầm long, tứ thần và thuỷ khẩu là những bài thất ngôn ngắn tóm điều kiện của một cục táng: đến huyệt phải xem ba hợp thuỷ, tối kỵ huyệt chịu gió, minh đường không sợ rộng mà sợ hẹp ép, thuỷ khẩu phải đóng. Trước đó là bài ca hai mươi bốn mạch sinh tử nhập thủ.

二十四脉生死入手歌 雌雄陽旺正胎息。窟突榮枯誰曉得。潤燥圓全屬瘦中。活困徙死看來歷。……二十四脉誰能分。生死二路真知識。
尋龍歌 登山涉水尋真龍。莫失龍神去住蹤。到穴要看三合水。坐中最怕穴乘風。……
平地龍落穴真僞 龍行降勢出平洋。好向其中仔細詳。骨格不隨高聳起。水城只要認微茫。……
高山龍落穴真僞 山高壓脉成絕地。四深脬跌不藏風。明堂斜瀉兼寬曠。朝對高低有陷空。……
四神口訣 大凡下地有玄微。四位凶砂亦要知。切忌青龍砂擺尾。又嫌白虎口銜尸。……
又訣 葬地明堂不怕寬。若還側逼不須安。元辰放水終須閉。局內防砂莫太闊。……
水口 神仙妙旨有多般。水口砂頭要緊關。坐下若無三合水。面前空有萬重山。風搖地戶終須敗。水破行痕不久安。左缺右空非吉地。土牛直去不須看。
Dịch ý: Ca hai mươi bốn mạch kể các cặp thư hùng, dương vượng, chính thai tức, hang lồi, tươi khô, nhuận táo, tròn đủ, gầy, sống khốn, dời chết…; ai phân được hai mươi bốn mạch là thật biết hai đường sinh tử. Tầm long ca: lên núi lội nước tìm chân long, đừng mất dấu long thần đi hay dừng; đến huyệt phải xem ba hợp thuỷ, trong huyệt sợ nhất là chịu gió; nước chầu kỵ bắn thẳng vào đầu, hai tay kỵ ngã lõm trống. Đất bằng: long đi hạ thế ra đồng bằng, cốt cách không theo cao mà nổi, thuỷ thành chỉ cần nhận chỗ mờ mờ. Núi cao: núi cao đè mạch thành đất tuyệt, bốn bề sâu ngã không tàng phong, minh đường xiên chảy lại rộng trống, án chầu cao thấp có chỗ hõm. Tứ thần: kỵ thanh long cát vẫy đuôi, ghét bạch hổ "miệng ngậm thây", kỵ thanh long chạy trốn, bạch hổ bay; huyền vũ thè lưỡi dài là xấu. Lại quyết: minh đường không sợ rộng, nếu hẹp ép bên cạnh thì đừng đặt; nước nguyên thần chảy ra cuối cùng phải đóng. Thuỷ khẩu: "Dưới huyệt nếu không có ba hợp thuỷ, trước mặt dẫu có vạn trùng núi cũng là không"; gió lay địa hộ ắt bại, nước phá vết đi không yên lâu; trái khuyết phải trống không phải đất lành.
Giảng: Câu "坐下若無三合水,面前空有萬重山" là câu đáng thuộc nhất trong chùm ca này. Nó đặt thứ tự ưu tiên rất rõ: núi chầu đẹp đến đâu cũng chỉ là ngoại cảnh; sát huyệt không có ba lớp nước hợp thì huyệt không thật. Bài "Kết cục" cùng nhóm dùng hình ảnh "lưng cóc tám gió thổi", "lưng nia nước không ôm" để chỉ những hình đất khí không tụ. Những lời phán "con trẻ tổn thương" trong tứ thần khẩu quyết là cách nói cổ về hình sát; bài viết giữ để đối chiếu, không dùng để phán đoán.
La văn Thổ tú và Hư hấp luận giúp chứng huyệt thế nào? – 羅紋土宿 · 噓吸論
La văn Thổ tú là hai "ngôi sao" chứng huyệt: la văn là vân xoáy mờ ở mặt huyệt, thổ tú là chỗ nổi mờ ở trên hoặc quanh huyệt; huyệt nào cũng phải có hai sao này rõ thì mới là huyệt thật, không có thì là huyệt hoa giả. Hư hấp luận nói thêm: âm hít vào mà tụ, gọi là cầu, dùng phép tiếp; dương thở ra mà tán, gọi là diêm, dùng phép nghênh.

羅紋土宿歌 點穴天機尋水路。且要羅紋固。羅紋不固穴非真。虛實不堪親。第一紋星覆金碗。隱隱堂氣暖。第二紋星仰掌窩。……羅紋且要土宿証。後樂登前應。穴穴要此二星明。方可表真情。第一土星梳雲月。入手真奇絕。……
九升氏曰。羅紋土宿。其說有兩。一說俱指穴暈言。以微凹之陽暈爲羅紋。微凸之陰暈爲土宿。一說以穴暈爲羅紋。以穴暈上邊之化生腦天輪蓋爲土宿。……讀二書者。宜分別體認。不得混蒙者也。
毬簷者。滴斷處如毬之圓。如簷之滴。氣之所聚也。尖者下合襟。……圓者上分。所謂化生腦。……古人云。鴨公頭上水。分作兩邊流。認取交金合。總向此中求。
噓吸論 夫陰者吸而聚也。此窩中之突。沉而實。故曰毬。脉必急。陽包乎陰。陰已吸其氣。故用接法。就突上放棺者也。陽者噓而散也。此突中之窩。浮而虛。故曰簷。脉必緩。陰包夫陽。陽已噓其氣。故用迎法。就窩中放棺者也。
Dịch: Điểm huyệt là thiên cơ tìm đường nước, phải có la văn bền; la văn không bền thì huyệt không thật. Sao văn thứ nhất như bát vàng úp, ẩn ẩn khí đường ấm; thứ hai như lòng bàn tay ngửa… tổng cộng mười một la văn. La văn còn phải có thổ tú làm chứng, sau có lạc, trước có ứng; huyệt nào cũng phải hai sao này rõ mới tỏ chân tình. Thổ tú thứ nhất như lược chải trăng mây… tổng cộng mười hai thổ tú. Cửu Thăng nói: la văn thổ tú có hai thuyết. Một thuyết đều chỉ quầng huyệt, quầng dương hơi lõm là la văn, quầng âm hơi lồi là thổ tú. Một thuyết lấy quầng huyệt là la văn, lấy óc hoá sinh, lọng thiên luân phía trên quầng là thổ tú. Đọc hai sách phải phân biệt mà nhận, không được lẫn lộn. Cầu diêm là chỗ giọt đứt tròn như quả cầu, nhỏ như giọt hiên, là nơi khí tụ; nhọn là hợp khâm phía dưới, tròn là phân ở trên, tức óc hoá sinh. Người xưa nói: "Nước trên đầu vịt đực chia làm hai bên chảy; nhận lấy chỗ giao kim hợp, đều ở trong này mà cầu." Hư hấp luận: âm là hít vào mà tụ, đó là chỗ lồi trong lõm, chìm mà thực, nên gọi là cầu, mạch ắt gấp; dương bọc âm, âm đã hít khí, nên dùng phép tiếp, đặt quan trên chỗ lồi. Dương là thở ra mà tán, đó là chỗ lõm trong lồi, nổi mà hư, nên gọi là diêm, mạch ắt hoãn; âm bọc dương, dương đã thở khí, nên dùng phép nghênh, đặt quan trong chỗ lõm.
Giảng: Lời bình của Diệp Cửu Thăng ở đây rất quý vì nó nói thẳng rằng cùng một tên gọi mà hai sách hiểu khác nhau, và người học phải biết mình đang đọc sách nào. Hư hấp luận nối thẳng với Chí Bảo Chân Kinh ở bài trước: "dương thở ra mà vạn vật sinh, âm hít vào mà vạn vật thành". Mạch gấp đến chỗ lồi thì "tiếp" bằng cách lùi ra mà nhận; mạch hoãn đến chỗ lõm thì "nghênh" bằng cách đào vào mà đón. Mục "âm dương sinh tử cấp hoãn" ngay trước đó cũng nói cùng ý: mạch quá gấp thì đặt quan lùi ra chỗ mạch nhỏ đứt "để đợi khí", nếu không thì thương long; mạch quá hoãn thì đào vào trong mạch "để tiếp khí", nếu không thì thoát mạch.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Phong Thuỷ Liên Hoa đọc Tam Bảo Kinh như một bài học về định tâm bằng hình. Hai cây tiêu, sợi dây dọc và sợi dây ngang tạo thành chữ thập, giữa chữ thập là chỗ mở huyệt. Theo vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, đó chính là tinh thần "Thiên tâm thập đạo": định đúng tâm rồi mới lập sơn hướng.

Điểm thứ hai là quan hệ âm dương trong Hư hấp luận. Cầu là âm hít vào, diêm là dương thở ra; phép tiếp và phép nghênh là cách cho hai khí gặp nhau. Thầy Vũ Giới thường nhắc "Nhất âm nhất dương chi vị đạo" và "Không thấu luật âm dương thì đừng hành phong thuỷ!". Tam Bảo Kinh cho thấy luật ấy không trừu tượng: nó hiện ra ở chỗ lồi, chỗ lõm, chỗ giọt đứt, chỗ nước giao ngay dưới chân người đứng.
Điểm thứ ba là câu "Dưới huyệt không có ba hợp thuỷ, trước mặt dẫu vạn trùng núi cũng là không". Câu này khớp với lời Thầy Vũ Giới: "Không có Hình thì Khí không tụ. Không có Cục tốt thì hướng tốt cũng chẳng để làm gì." Còn những con số "năm thước", "hai thước", "nới hai phân, ba phân" trong sách là chỗ thủ pháp; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp ngoài thực địa.
Hiểu lầm thường gặp về Tam Bảo Kinh táng pháp
Hiểu lầm thường gặp nhất là coi đảo trượng là một phép thần bí cắm gậy rồi xem gậy đổ. Chính văn Tam Bảo Kinh cho thấy đảo trượng là phép đo: cắm tiêu, căng dây, so độ chênh với mặt nước hai bên, tìm giao điểm chữ thập.

- Coi "cách năm thước thì sâu năm thước" là con số cố định: đó là quy tắc tỷ lệ theo địa hình từng huyệt, không phải độ sâu chung cho mọi mộ.
- Đọc "quân tử, tiểu nhân" của mạch theo nghĩa đạo đức: đó là ví tính khí của mạch, một bên lộ mạnh, một bên ẩn hiền.
- Lẫn hai thuyết La văn Thổ tú: Diệp Cửu Thăng đã dặn một thuyết lấy quầng lõm quầng lồi, một thuyết lấy quầng huyệt và óc hoá sinh; đọc sách nào theo nghĩa sách đó.
- Nghĩ huyệt cái phải đào thật sâu cho chắc: sách dặn ngược lại, chỉ mở dưới cầu diêm vừa phải, đào quá sâu là hỏng nửa dưới.
- Đọc các lời doạ "hỏng đen, hỏng trắng, tổn con trẻ" theo nghĩa đen: đó là hình ảnh cổ nói chuyện khí không vào huyệt; không dùng để phán người.
Tóm lại – 總結: Tam Bảo Kinh táng pháp của Lưu Giang Đông đi từ xem sao, nhận mạch sinh tử, thuận nghịch, mạnh yếu, đến đảo trượng bằng hai tiêu một dây, chữ thập mở huyệt, phép "trước thân sau tựa", huyệt bên và huyệt cái. Chùm ca quyết theo sau tóm các phép cắt huyệt thành cặp đối (nhiêu long, giảm hổ, sáng tối, dày mỏng), dặn ba hợp thuỷ là điều kiện tiên quyết, và kết bằng La văn Thổ tú và Hư hấp luận. Toàn bộ đều lấy chuẩn từ hình đất và đường nước.
Bài trước: Địa Lý Đại Thành (38) – Gia Bảo Kinh và Chí Bảo Chân Kinh 家寶經 · 至寶真經. Bài sau: Địa Lý Đại Thành (40) – Thiên Bảo Kinh 天寶經 (sắp đăng).
Nguồn: Địa Lý Đại Thành (地理大成), Sơn Pháp Toàn Thư quyển 12, tờ 44a–58b: Tam Bảo Kinh táng pháp (sách ghi Lưu Giang Đông soạn), Huyệt danh tổng kế hạ thủ công phu, các mục "Sư vân" (nghịch lai thuận thủ, thuận lai nghịch thủ, cổ minh cổ ám, biên hậu biên bạc, thuận trung thủ nghịch, nghịch trung thủ thuận, lãng hoa cổn nguyệt), ca hai mươi bốn mạch, Tầm long ca, Bình địa và Cao sơn long lạc huyệt chân nguỵ, Tứ thần khẩu quyết, Hựu quyết, Kết cục, Thuỷ khẩu, Âm dương sinh tử cấp hoãn cường nhược thuận nghịch, Hạ thủ khẩu quyết, Phân long đồ, Điểm huyệt pháp thi, La văn Thổ tú ca (kèm lời Diệp Cửu Thăng), Định nhiêu giảm phân số khẩu tị quyết, Cầu diêm tiêm viên tam hợp đại tiểu bát tự huyệt pháp đồ quyết, Hư hấp luận; bản khắc Học Sơn Đường năm Khang Hy Bính Tý (1696). Hiệu đính: 檀 đọc 粘; ở tờ 54a chữ không nối liền với đoạn "Hạ thủ khẩu quyết" tờ 53b, nghi bản đóng thiếu hoặc lộn tờ, bài chỉ thuật ý đoạn này; một chữ "若是" bị khắc lặp ở tờ 47b; hai đồ hình Phân long đồ và Cầu diêm đồ được vẽ lại thành sơ đồ. Sách thuộc công cộng. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, kiểm hướng theo trục dây sau khi đã định tâm bằng hình.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
- Thước Lỗ Ban: cung tốt âm phần 38,8 cm cho mộ phần, bàn thờ.
- Kệ Tam Hợp trên Kho Sách Quý: các sách táng pháp, huyệt pháp đọc kèm.
Bài liên quan – 相關文章
- Địa Lý Đại Thành (38): Gia Bảo Kinh và Chí Bảo Chân Kinh
- Địa Lý Đại Thành (37): Tổng Sách và Tiếp Mộc Ca
- Địa Lý Đại Thành (36): Đảo trượng và hai mươi bốn táng pháp
- Táng Thư, Nội thiên: táng là nương sinh khí
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc thứ tự sinh tử, thuận nghịch, cường nhược và nguyên lý hai tiêu một dây là phần Thư; đứng trên huyệt mà nhận ra chỗ giọt đứt, chỗ nước hợp, bên nào sinh bên nào tử, nên tiếp hay nên nghênh là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Tam Bảo Kinh táng pháp là của ai? – 三寶經誰著
Sách ghi bài kinh là của Lưu Giang Đông. Địa Lý Đại Thành chép bài này trong quyển mười hai Sơn Pháp Toàn Thư, ngay sau Gia Bảo Kinh và Chí Bảo Chân Kinh của Hồ Ải Tiên.
Đảo trượng trong Tam Bảo Kinh làm cụ thể ra sao? – 倒杖如何
Cắm một tiêu ở chỗ giọt đứt của cầu diêm phía trên, một tiêu ở chỗ nước hợp thứ nhất phía dưới, căng dây giữa hai đầu tiêu để biết sâu nông và hướng, rồi căng thêm dây ngang hai má nước thành chữ thập. Mở huyệt ở giữa chữ thập; con số cụ thể của từng huyệt là thủ pháp.
Nhiêu long và giảm hổ khác nhau thế nào? – 饒龍減虎
Nhiêu long là thuận trung thủ nghịch: mạch từ bên nào đến thì nép huyệt về bên kia. Giảm hổ là nghịch trung thủ thuận: long một bên mà mạch ra bên kia thì gối huyệt về phía long.
Câu "đến hoãn đặt tuyệt đỉnh, đến gấp táng bùn sâu" nghĩa là gì? – 緩至急來
Mạch đến hoãn thì khí còn ở trên cao, đặt ở đỉnh cũng được; mạch đến gấp thì khí đã lặn xuống thấp, phải táng sâu. Câu này được Tam Bảo Kinh dẫn khi nói về huyệt cái.
Cầu và diêm trong Hư hấp luận là gì? – 毬簷噓吸
Cầu là chỗ lồi trong lõm, âm hít vào mà tụ, mạch gấp, dùng phép tiếp đặt quan trên chỗ lồi. Diêm là chỗ lõm trong lồi, dương thở ra mà tán, mạch hoãn, dùng phép nghênh đặt quan trong chỗ lõm.









