Địa Lý Ngũ Quyết
地理五訣 (地理五訣 · 目錄 · 凡例 · 客問九條)
Tác giả: Triệu Đình Đống 趙廷棟 (tự Ngọc Tài 玉材, hiệu Cửu Phong 九峰, người Từ Châu, Bắc Trực Lệ, đời Thanh) soạn · con Triệu Bạch 趙白, Triệu Mộng Lân 趙夢麟 hiệu đính · học trò Vương Dung Bật 王庸弼, Trương Hợp Chương 張合章 cùng soạn
Bản gốc: Địa Lý Ngũ Quyết 地理五訣, tám quyển, bản khắc Tảo Diệp Sơn Phòng 埽葉山房 đời Thanh; sách soạn đời Càn Long (khoảng 1786), in chung với Dương Trạch Tam Yếu 陽宅三要 của cùng tác giả.
Sau Dương Trạch Chân Truyền Bí Quyết (nhà ở), Kho Sách Quý mở sang một bộ âm trạch kinh điển của phái Tam Hợp: Địa Lý Ngũ Quyết (地理五訣) của Triệu Cửu Phong đời Thanh. “Ngũ quyết” là năm bí quyết: long, huyệt, sa, thuỷ, hướng. Sách viết dễ hiểu, nhiều khẩu quyết, nhiều phép thử lại mộ cũ, nên từ đời Thanh đến nay vẫn là sách nhập môn được thầy địa lý dùng nhiều nhất. Bài thứ nhất giới thiệu tác giả, bố cục tám quyển, sáu điều phàm lệ và chín câu “khách hỏi” mà tác giả tự đặt ra để trả lời những nghi ngờ về địa lý.
Trả lời nhanh: Địa Lý Ngũ Quyết là bộ sách âm trạch tám quyển của Triệu Đình Đống (tự Ngọc Tài, hiệu Cửu Phong), người Từ Châu, Bắc Trực Lệ, đời Thanh Càn Long. Năm quyết là long (quyển 2), huyệt (quyển 3), sa (quyển 4), thuỷ (quyển 5), hướng (quyển 6); quyển 1 dạy ngũ hành và la bàn, quyển 7 đoán mười hai thuỷ khẩu, quyển 8 bàn đất bằng (bình dương). Tác giả chủ trương chỉ ghi những phép đã thử nhiều lần mà ứng nghiệm, coi trọng thuỷ pháp “hướng thượng” của Dương Quân Tùng, và viết cho người thường tìm đất “đủ ăn, có con nối dõi, bình an”, không chỉ cho đại địa công hầu.
Bìa và mục lục bản khắc – 封面 · 目錄
Bản dùng để soạn là bản khắc Tảo Diệp Sơn Phòng (埽葉山房藏版), in chung với Dương Trạch Tam Yếu (陽宅三要) của cùng tác giả. Bìa ghi “淦陽趙九峯著”; trang đầu quyển một thì ghi rõ hơn: “北直磁州趙廷棟玉材氏著”. Ngay sau bìa là mục lục, trong đó tác giả nói mình soạn Địa Lý Ngũ Quyết tám quyển và Dương Trạch Tam Yếu bốn quyển, nhưng “điều mục địa lý rất nhiều, khó chép hết, nay chỉ nêu đại cương”.


Triệu Cửu Phong là ai? – 趙九峰
Tác giả tên Triệu Đình Đống (趙廷棟), tự Ngọc Tài (玉材), hiệu Cửu Phong (九峰), người Từ Châu (磁州) thuộc Bắc Trực Lệ, nay là vùng Từ huyện, Hà Bắc, dưới chân dãy Thái Hành. Ông sống đời Càn Long nhà Thanh; Địa Lý Ngũ Quyết thường được xếp vào khoảng năm 1786. Hai người con là Triệu Bạch và Triệu Mộng Lân hiệu đính sách; Triệu Mộng Lân còn viết lời chú cho phần “Địa lý tổng luận” ở cuối quyển một. Hai học trò đất Thục là Vương Dung Bật (Bành huyện) và Trương Hợp Chương (Thành Đô) cùng soạn.

Từ Châu là đất lò gốm nổi tiếng từ đời Tống. Người đọc Việt Nam quen tên Triệu Cửu Phong qua cuốn Dương Trạch Tam Yếu, sách bát trạch phổ biến nhất; Địa Lý Ngũ Quyết là nửa còn lại, nửa dành cho mộ phần.


Tám quyển gồm những gì? – 八卷目錄
Mục lục chia tám quyển. Quyển một là nền: các loại ngũ hành, la bàn, cửu cung thuỷ pháp, cách học và cách thử mộ cũ. Năm quyển kế tiếp ứng với năm quyết: long phân sinh vượng tử tuyệt và hình tượng; huyệt phân âm dương và phú quý bần tiện; sa phân quý tiện, đắc vị thất vị; thuỷ phân cát hung, tiến thần thoái thần; hướng phân bốn cục, long thuỷ phối hợp. Quyển bảy đoán cát hung theo mười hai thuỷ khẩu, quyển tám là yếu quyết đất bằng, cuối có phụ “cựu tập”.

Nguyên văn – 原文
Chép theo bản khắc: mục lục, sáu điều phàm lệ và chín câu khách hỏi. Lời chú nhỏ trong sách đặt trong ngoặc.
地理五訣目錄
予著地理五訣一部,其八卷;陽宅三要一部,其四卷。但地理條目甚繁,殊難盡錄,今僅開其大端已耳。
一卷 五行歌訣羅盤學法
二卷 論龍生旺死絕形象
三卷 穴分陰陽富貴貧賤
四卷 砂形貴賤得位失位
五卷 水辨吉凶進神退神
六卷 向分四局龍水配合
七卷 十二水口吉凶斷法
八卷 平洋要訣後附舊集
凡例
一 是書遵郭景純葬經、楊救貧青囊經、劉秉忠玉尺經、卜則巍雪心賦、劉青田披肝露膽、譚仲簡一粒粟,或祖其意而爲之發明,或直述其語,然皆未一一註明出自某氏某書,以免剿襲之繁。
一 是書于玉髓經、天玉經、青烏經、黑囊經、黃囊經、仙婆集、孝思集、琢玉斧、頂門針、天機會元、人子須知、一貫堪輿、三才發秘、司馬水法、地理正宗、地理大成、四彈子,于地學諸書皆有所採擇,均未註明引用姓氏,以省棗梨。
一 是書只求通俗易曉,不敢舞文惑世,故語無倫次,且多重複。
一 地理諸書多論鼎甲封拜大地,以炫耀耳目。予是書論大地頗略,而于財丁之地獨加詳焉。蓋休楊公救貧之遺意,而欲人人盡獲其福。然觀者苟能從流溯原,而訣訣留心,則看大地之法,予亦何嘗隱而未宣也。
一 地理諸書多圖載古來名地,甚有一地而諸書之圖載其講論却相矛盾者。(論學者不能親至其地)而一一辨明,且明知其已發之地而爲之斷驗,自然言之脗合。予是書只將看驗舊塋之法備細說明,使學者臨場自驗,當必觸景生情,不致按圖索驥。
一 是書于要緊處用連圈,于法竅處用尖圈,以便閱者觸目留心。
客問九條
客問子曰:先生不憚煩勞而著地理五訣者,是謂地理之有準也。常見回人不講地理而富貴有之,漢人則家家論矣,而其中亦多敗絕,何也?子曰:子以地理之道爲虛誕乎?無論相陰陽、觀流泉,古之聖人業已言之。即此眼前之物,植於此地則易生,于彼地則絕無者,謂非關于地氣乎?況典籍中每曰「兩間開氣,山岳鍾靈」,是前人已信之多矣,子又何疑焉?回人雖不講地,而遇美地自不能不發;漢人雖家家講地,然亦視其所延之地師何如耳。不得以人之盲目而委罪于地之無靈。
客曰:信如先生言,則地理有準矣,富貴可求矣。則凡欲求大富貴者,尋一大地以葬先靈,富貴即可操劵而得乎?子曰:足食得嗣、平安之地,可以人力求;至於封拜大地,多有奇形怪穴,鬼神護以待有德,非人力可求也。
客曰:信如先生言,是陰地不如心地矣。吾今止積德行仁,又何必問地之吉凶乎?子曰:子之言固是也。若夫既業地理之學,而欲行道於時,則當隨地大小爲人造福。若亦曰陰地不如心地,則人又焉用彼爲哉。
客曰:穿山透地、納甲挨星、巒頭理氣之法,前人多津津言之,而先生獨不論及,豈前人之妄言而實無其理乎?子曰:理之有無,予實不知,但試而未驗者,予不敢筆之于書,以候後人歷試;而歷驗者,方敢公諸同志。予之書傳信而已。
客曰:形家之說豈亦不足重乎?子曰:富貴在龍穴,形家之說固未可輕也。然必龍真穴的,則富貴可期;稍有差錯,難免敗絕。況其法繁難,非有力者不能辦。予之書大小咸宜,便于人者也。
客曰:人每言青囊經非楊公之書,觀其卷首楊公養老看雌雄之句便知,而先生深信之,何也?子曰:如子言,則論語開首即「子曰」二字,是論語亦非孔子之書乎?蓋孔子之書及門所記,楊公之書其徒曾友迪所述,其論理頗詳,悉又皆屢試而屢驗,予焉得不深信。
客曰:先生書中多載覆驗舊塋之法,何也?予曰:地理之道應驗遲久,凡畧知一二者每皆胡言妄議,昧己欺人。予不得已,故于覆驗舊塋之法反覆言之,俾人人有所把握,庶不爲大言欺人者所惑。
客曰:先生于四科中既論向訣矣,而又有向向發微論(二論)。予曰:向訣中只言水歸正庫宜立向、不宜立向;而過宮不及之法則未論及。雖人知過宮不及俱主不發,而過一宮與過數宮,其吉凶之大小豈能一轍?且有同一向,同一水口,而吉凶天淵者,不得不條分而縷晰也。多言之誚,予知不免,而亦不敢辭也。
客曰:先生是書出而天下遂無貧乏絕嗣之人乎?予曰:不然也。夫古聖賢法言遺行滿天下,而不能使舉世盡爲君子,況予一技之微乎?然若能信予書而一一如法扦塟,亦可以上安先靈而福廕子孫也。
Dịch: mục lục và phàm lệ – 目錄 · 凡例
Mục lục. Ta soạn Địa Lý Ngũ Quyết một bộ tám quyển, Dương Trạch Tam Yếu một bộ bốn quyển. Nhưng điều mục địa lý rất nhiều, khó chép hết, nay chỉ nêu đại cương mà thôi. Quyển một: ca quyết ngũ hành, phép học la bàn. Quyển hai: bàn long sinh vượng tử tuyệt và hình tượng. Quyển ba: huyệt phân âm dương, phú quý bần tiện. Quyển bốn: sa hình quý tiện, đắc vị thất vị. Quyển năm: thuỷ phân cát hung, tiến thần thoái thần. Quyển sáu: hướng chia bốn cục, long thuỷ phối hợp. Quyển bảy: phép đoán cát hung mười hai thuỷ khẩu. Quyển tám: yếu quyết bình dương, sau phụ cựu tập.
Phàm lệ một. Sách này theo Táng Kinh của Quách Cảnh Thuần, Thanh Nang Kinh của Dương Cứu Bần, Ngọc Xích Kinh của Lưu Bỉnh Trung, Tuyết Tâm Phú của Bốc Tắc Nguy, Phi Can Lộ Đởm của Lưu Thanh Điền, Nhất Lạp Túc của Đàm Trọng Giản; hoặc theo ý mà phát minh, hoặc chép thẳng lời, nhưng không ghi từng câu xuất xứ, để khỏi rườm.
Phàm lệ hai. Sách còn chọn lấy từ Ngọc Tuỷ Kinh, Thiên Ngọc Kinh, Thanh Ô Kinh, Hắc Nang Kinh, Hoàng Nang Kinh, Tiên Bà Tập, Hiếu Tư Tập, Trác Ngọc Phủ, Đỉnh Môn Châm, Thiên Cơ Hội Nguyên, Nhân Tử Tu Tri, Nhất Quán Kham Dư, Tam Tài Phát Bí, Tư Mã Thuỷ Pháp, Địa Lý Chính Tông, Địa Lý Đại Thành, Tứ Đạn Tử…, đều không ghi tên người, để đỡ tốn ván khắc.
Phàm lệ ba. Sách chỉ cầu thông tục dễ hiểu, không dám múa chữ làm mê đời, nên lời không có thứ tự và hay lặp lại.
Phàm lệ bốn. Sách địa lý khác phần nhiều bàn đất lớn đỗ đạt, phong tước để loè tai mắt. Sách này bàn đất lớn khá sơ lược, mà riêng kỹ về đất có của, có người; vì theo ý cứu bần của Dương công, muốn ai ai cũng được phúc. Nhưng người đọc nếu biết theo dòng tìm nguồn, quyết nào cũng để tâm, thì phép xem đất lớn ta cũng nào có giấu.
Phàm lệ năm. Sách khác hay vẽ đất danh tiếng xưa nay, có khi một ngôi đất mà các sách vẽ và luận trái ngược nhau. Người học không tự đến tận nơi thì không phân biệt được. Sách này chỉ giảng kỹ phép xem lại mộ cũ, để người học tới hiện trường tự nghiệm, ắt gặp cảnh mà sinh hiểu, không đến nỗi “theo tranh tìm ngựa”.
Phàm lệ sáu. Chỗ quan trọng dùng vòng liền, chỗ then chốt của phép dùng vòng nhọn, để người đọc thấy mà lưu tâm.

Chín câu khách hỏi: địa lý có thật không? – 客問九條
Câu một. Khách hỏi: người Hồi không bàn địa lý mà vẫn có người giàu sang; người Hán nhà nào cũng bàn mà vẫn nhiều nhà bại tuyệt, sao vậy? Đáp: cùng một cây, trồng đất này thì sống, đất kia thì không, sao bảo không liên quan tới địa khí? Người Hồi không bàn đất mà gặp đất tốt thì vẫn phát; người Hán bàn đất mà mời phải thầy mù thì vẫn hỏng. Không thể lấy cái mù của người mà đổ cho đất không linh.
Câu hai. Khách hỏi: vậy muốn đại phú quý thì tìm một đại địa táng cha ông là nắm chắc sao? Đáp: đất đủ ăn, có con nối dõi, bình an thì sức người cầu được; còn đất lớn phong tước phần nhiều là hình lạ huyệt quái, quỷ thần giữ để chờ người có đức, sức người không cầu được.
Câu ba. Khách hỏi: vậy âm địa không bằng tâm địa, cứ tích đức là đủ? Đáp: đúng; nhưng đã làm nghề địa lý thì phải tuỳ đất lớn nhỏ mà tạo phúc cho người, chứ nếu cũng nói “âm địa không bằng tâm địa” thì người ta cần thầy làm gì.
Câu bốn. Khách hỏi: xuyên sơn thấu địa, nạp giáp, ai tinh, loan đầu lý khí người xưa bàn say sưa, sao ông không bàn? Đáp: có lý hay không ta thật không biết; cái gì thử mà chưa nghiệm ta không dám ghi, để đời sau thử; cái gì đã thử nhiều lần mà nghiệm thì mới công bố. Sách ta chỉ truyền điều tin được.
Câu năm. Khách hỏi: thuyết hình gia không đáng trọng sao? Đáp: phú quý ở long huyệt, hình gia không thể coi nhẹ. Nhưng phải long thật huyệt đúng mới mong phú quý; sai một chút thì khó tránh bại tuyệt, mà phép ấy phức tạp, không phải người có sức thì không làm nổi. Sách ta lớn nhỏ đều dùng được, tiện cho mọi người.
Câu sáu. Khách hỏi: có người bảo Thanh Nang Kinh không phải sách của Dương công, xem câu đầu “Dương công dưỡng lão xem thư hùng” là biết, sao ông tin sâu? Đáp: Luận Ngữ mở đầu bằng “Tử viết”, chẳng lẽ không phải sách của Khổng Tử? Sách Khổng Tử do học trò ghi, sách Dương công do học trò Tằng Văn Địch thuật lại; lý lẽ tường tận, lại thử nhiều lần đều nghiệm, sao không tin.
Câu bảy. Khách hỏi: sao sách ghi nhiều phép xem lại mộ cũ? Đáp: địa lý ứng nghiệm chậm và lâu, kẻ biết qua loa hay nói càn, dối mình dối người. Ta bất đắc dĩ phải nhắc đi nhắc lại phép xem lại mộ cũ, để ai cũng có chỗ nắm, khỏi bị kẻ nói khoác lừa.
Câu tám. Khách hỏi: đã có phần hướng quyết, sao còn bàn “hướng hướng phát vi”? Đáp: hướng quyết chỉ nói nước về đúng khố thì nên lập hướng, không nên lập hướng; còn phép “quá cung, bất cập” thì chưa bàn. Ai cũng biết quá cung và bất cập đều không phát, nhưng quá một cung với quá mấy cung, cát hung lớn nhỏ sao giống nhau được; lại có cùng một hướng, cùng một thuỷ khẩu mà cát hung khác nhau một trời một vực, nên phải chia điều mà giảng.
Câu chín. Khách hỏi: sách ông ra rồi thiên hạ hết người nghèo, người tuyệt tự sao? Đáp: không. Lời và việc thánh hiền đầy thiên hạ còn chưa khiến cả đời thành quân tử, huống chi một nghề nhỏ như ta. Nhưng ai tin sách ta mà táng đúng phép thì cũng trên yên linh hồn cha ông, dưới che phúc con cháu.


Đọc Địa Lý Ngũ Quyết thế nào cho đúng? – 讀法
Chính tác giả đã chỉ đường ở bài “Học địa lý nhập môn pháp” cuối quyển một: thuộc lòng sáu loại ngũ hành, phân rõ sinh, vượng, mộ, dưỡng và bốn thuỷ khẩu lớn của bốn cục, thuộc từng tầng la bàn, rồi mới đi vào long, huyệt, sa, thuỷ, hướng. Vì vậy loạt bài trên Kho Sách Quý đi theo đúng thứ tự tám quyển: sáu bài đầu là quyển một (nền tảng), sau đó lần lượt từng quyết. Người mới nên đọc kỹ quyển một và quyển sáu (bốn cục hướng) trước, vì toàn bộ thuỷ pháp của sách xoay quanh hai phần ấy.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花論
Điểm quý nhất của Địa Lý Ngũ Quyết là thái độ: chỉ ghi điều đã nghiệm, và luôn dạy kiểm chứng bằng mộ cũ. Đây cũng là cách Thầy Vũ Giới dạy học trò: trước khi tin một khẩu quyết, hãy đem la bàn ra đo mười ngôi mộ đã biết rõ hậu vận, xem quyết ấy đúng mấy phần. Sách viết cho người thường, lấy “đủ ăn, có con, bình an” làm mục tiêu, nên rất hợp với thực tế đặt mộ ở Việt Nam, nơi phần lớn gia đình không có điều kiện tìm đại địa.
Cũng cần đọc sách bằng con mắt phân biệt. Tác giả thiên hẳn về thuỷ pháp hướng thượng, nói “lớn nhỏ đều dùng được”, nhưng chính ông cũng thừa nhận phú quý lớn ở long huyệt. Theo nguyên lý Liên Hoa, lý khí chỉ phát huy khi đặt trên một cuộc đất có khí; thuỷ pháp đúng giúp tránh hoạ, còn long huyệt thật mới làm nên phúc lớn.

Tóm lại – 總結: Địa Lý Ngũ Quyết của Triệu Cửu Phong là bộ âm trạch tám quyển của phái Tam Hợp, xoay quanh năm quyết long, huyệt, sa, thuỷ, hướng. Tác giả gom từ Táng Kinh, Thanh Nang, Tuyết Tâm Phú và hàng chục sách khác, viết lời thông tục, chỉ ghi điều đã thử mà nghiệm, đặt trọng tâm vào đất đủ ăn có con cho mọi người và phép xem lại mộ cũ để tự kiểm chứng.
Bài sau: Địa Lý Ngũ Quyết (2): Sáu loại ngũ hành; thiên mã, quý nhân, lộc và tam cát lục tú.
Nguồn: Địa Lý Ngũ Quyết (地理五訣), Triệu Đình Đống soạn, bản khắc Tảo Diệp Sơn Phòng đời Thanh: bìa, mục lục, phàm lệ và khách vấn cửu điều (sách thuộc công cộng). Nguyên văn chép theo bản khắc. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo toạ hướng mộ và vị trí thuỷ khẩu.
- Lập Cục Pháp: lập cục theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
- Kệ sách Tam Hợp trong Kho Sách Quý
- Địa Lý Đại Thành 地理大成
- La Kinh Thấu Giải 羅經透解
- Dương Trạch Chân Truyền Bí Quyết 陽宅真傳秘訣
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Đọc khẩu quyết là phần Thư; đem la bàn đo mộ cũ, nhận long nhập thủ và thuỷ khẩu thật là phần Thủ, phải học trực tiếp. Mời tham khảo Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Ai là tác giả Địa Lý Ngũ Quyết? – 地理五訣誰所著
Triệu Đình Đống, tự Ngọc Tài, hiệu Cửu Phong, người Từ Châu, Bắc Trực Lệ, đời Thanh Càn Long; cũng là tác giả Dương Trạch Tam Yếu.
“Ngũ quyết” là năm quyết gì? – 何謂五訣
Long, huyệt, sa, thuỷ, hướng, ứng với quyển 2 đến quyển 6 của sách. Quyển 1 dạy ngũ hành và la bàn, quyển 7 đoán thuỷ khẩu, quyển 8 bàn đất bằng.
Sách này thuộc phái nào? – 屬何派
Phái Tam Hợp, trọng thuỷ pháp hướng thượng (lấy hướng khởi trường sinh), bốn cục thuỷ khẩu Thìn Tuất Sửu Mùi và phép “quá cung, bất cập”.
Vì sao tác giả không bàn nạp giáp, ai tinh? – 何以不論納甲挨星
Ông nói những phép ấy mình thử mà chưa nghiệm nên không dám ghi, chỉ chép những phép đã thử nhiều lần mà ứng.
Người mới học nên đọc phần nào trước? – 初學從何入手
Quyển một (ngũ hành, la bàn, cửu cung thuỷ pháp) rồi quyển sáu (bốn cục hướng); đó là xương sống của toàn bộ thuỷ pháp trong sách.









