💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Dương Trạch Ái Chúng Thiên (3): Tiên Thiên, Hậu Thiên bát quái và Đông Tây tứ trạch

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Dương Trạch Ái Chúng Thiên (3): Tiên Thiên, Hậu Thiên bát quái và Đông Tây tứ trạch

Dương Trạch Ái Chúng Thiên
新增陽宅愛眾篇 卷一 (先天後天八卦解 · 乾坤六子 · 東西四宅論)
Tác giả: Trương Giác Chính 張覺正 (tự Bội Minh 佩鳴, người Tín Đô 信都, giám sinh Quốc Tử Giám, đời Thanh) · con Trương Toản 張瓚 (tự Triệu Ngọc 肇玉) hiệu duyệt · tựa của Tiêu Lan Chi 焦蘭芝
Bản gốc: Tân tăng Dương Trạch Ái Chúng Thiên 新增陽宅愛眾篇, bốn quyển Nguyên Hanh Lợi Trinh, phụ đồ hiệu chính, Tảo Diệp Sơn Phòng tàng bản, Quang Tự Canh Thìn (1880).

Sau Thái Cực, Hà Đồ, Lạc Thư, quyển một Dương Trạch Ái Chúng Thiên (陽宅愛眾篇) đi vào bát quái: đồ Tiên Thiên của Phục Hy và lời giải, đồ Hậu Thiên của Văn Vương và lời giải, mục Càn Khôn giao nhau sinh sáu quẻ (乾坤相交生六卦), mục Bát quái phối hợp được chín số (八卦配合得九數), rồi tới phần quan trọng nhất của bài: Đông Tây tứ trạch luận (東西四宅論), đồ và lời giải. Đây là chỗ sách vạch ranh giới mà tác giả coi là "quan hệ rất nặng": nhà Đông tứ với Tây tứ không được phạm nhau.

Trả lời nhanh: Dương Trạch Ái Chúng Thiên chia tám quẻ làm hai nhóm: Khảm, Ly, Chấn, Tốn là Đông tứ; Càn, Khôn, Cấn, Đoài là Tây tứ. Sách giải theo Tiên Thiên: Càn thái dương giao Khôn thái âm, Cấn giao Đoài thì thành Tây tứ; Khảm thiếu dương giao Ly thiếu âm, Chấn giao Tốn thì thành Đông tứ. Quy tắc: Đông với Đông, Tây với Tây thì mới xét sao cung sinh khắc; nếu cửa, chủ phòng và các dãy lớn Đông Tây lẫn lộn thì "dù sao cung sinh hoà cũng không phải cát", chủ hại người hao của. Tiên Thiên dùng để giải lý, còn la kinh và việc định cung đều dùng Hậu Thiên.

Thầy Vũ Giới giảng: "Đông tứ Tây tứ là cái người học bát trạch nhớ đầu tiên, nhưng ít ai hỏi tại sao bốn quẻ này lại đi với nhau. Ái Chúng Thiên trả lời bằng Tiên Thiên: thái với thái, thiếu với thiếu. Hiểu cái tại sao thì không còn học vẹt."

Làng Bát Quái họ Gia Cát bên ao
Làng Bát Quái họ Gia Cát bên ao: tám quẻ không chỉ để bói, người xưa còn dùng để bày nhà, bày làng. Ảnh: kanegen, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Bát quái Tiên Thiên của Phục Hy – 伏羲先天八卦

Đồ Tiên Thiên trong bản khắc vẽ tám quẻ quanh một vòng tròn: Càn ở Nam, Khôn ở Bắc, Ly ở Đông, Khảm ở Tây, Đoài Đông Nam, Cấn Tây Bắc, Chấn Đông Bắc, Tốn Tây Nam. Bên cạnh đồ là câu Thuyết Quái:

天地定位山澤通氣雷風相薄水火不相射八卦相錯數往者順知來者逆自乾至震爲順自巽至坤爲逆 乾一兌二離三震四巽五坎六艮七坤八

Dịch: Trời đất định vị, núi đầm thông khí, sấm gió xô nhau, nước lửa không bắn nhau, tám quẻ xen nhau. Đếm cái đã qua là thuận, biết cái sắp tới là nghịch. Từ Càn tới Chấn là thuận, từ Tốn tới Khôn là nghịch. Càn một, Đoài hai, Ly ba, Chấn bốn, Tốn năm, Khảm sáu, Cấn bảy, Khôn tám.

Lời giải Tiên Thiên của sách dẫn "Quái Luận":

先天之理學者所當知也其次序乾係純陽而爲天故居南上坤係純陰而爲地故居北下離內陰而外陽日與火之象也故居東坎內陽而外陰月與水之象也故居西兌一陰加二陽之上陰不能下故聚而爲澤東南大澤也艮一陽加二陰之上陽不能下故峙而爲山西北山祖也震一陽奮於二陰之下雷象也雷起於春故震居東北巽一陰動於二陽之下風象也風急於秋故巽居西南

Dịch: Lý Tiên Thiên người học phải biết. Thứ tự: Càn thuần dương là trời nên ở Nam, ở trên; Khôn thuần âm là đất nên ở Bắc, ở dưới. Ly trong âm ngoài dương, là tượng mặt trời và lửa, nên ở Đông. Khảm trong dương ngoài âm, là tượng mặt trăng và nước, nên ở Tây. Đoài một âm trên hai dương, âm không xuống được nên tụ lại làm đầm; Đông Nam là đầm lớn. Cấn một dương trên hai âm, dương không xuống được nên đứng sừng sững làm núi; Tây Bắc là tổ núi. Chấn một dương phấn chấn dưới hai âm, là tượng sấm; sấm nổi lên mùa xuân nên Chấn ở Đông Bắc. Tốn một âm động dưới hai dương, là tượng gió; gió gấp vào mùa thu nên Tốn ở Tây Nam.

Sơ đồ bát quái Tiên Thiên của Phục Hy và Hậu Thiên của Văn Vương đặt cạnh nhau
Tiên Thiên: Càn Nam, Khôn Bắc, Ly Đông, Khảm Tây, Đoài Đông Nam, Cấn Tây Bắc, Chấn Đông Bắc, Tốn Tây Nam. Hậu Thiên: Ly Nam, Khảm Bắc, Chấn Đông, Đoài Tây, Càn Tây Bắc, Khôn Tây Nam, Cấn Đông Bắc, Tốn Đông Nam; la kinh và dương trạch dùng Hậu Thiên. Vẽ lại theo Dương Trạch Ái Chúng Thiên – Phong Thuỷ Liên Hoa

Giảng: Lời giải dùng địa lý Trung Hoa để giải vị trí: Tây Bắc nhiều núi lớn (dãy Côn Lôn được coi là tổ núi), Đông Nam là biển và hồ lớn. Vì thế Cấn núi ở Tây Bắc, Đoài đầm ở Đông Nam. Tiên Thiên là đồ của trời đất, nói thể của vạn vật. Trong dương trạch, Tiên Thiên không dùng để định cung nhà, nhưng dùng để giải lý: vì sao bốn quẻ này hợp nhau, vì sao du niên ra sao này. Bài sau, đồ bảy sao Tiên Thiên sẽ cho thấy rõ.

La kinh phong thuỷ có vòng tám quẻ và hai mươi bốn sơn
La kinh có vòng tám quẻ và hai mươi bốn sơn: các vòng quẻ trên la kinh dương trạch đều xếp theo Hậu Thiên, Tiên Thiên chỉ dùng để giải lý. Ảnh: borghal, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Bát quái Hậu Thiên của Văn Vương – 文王後天八卦

Đồ Hậu Thiên vẽ Ly ở Nam, Khảm ở Bắc, Chấn ở Đông, Đoài ở Tây, Càn Tây Bắc, Khôn Tây Nam, Cấn Đông Bắc, Tốn Đông Nam. Bên đồ ghi: "Càn, Khảm, Cấn, Chấn bốn ngôi dương; Tốn, Ly, Khôn, Đoài bốn ngôi âm", và câu Thuyết Quái "Đế xuất hồ Chấn, tề hồ Tốn, tương kiến hồ Ly, trí dịch hồ Khôn, duyệt ngôn hồ Đoài, chiến hồ Càn, lao hồ Khảm, thành ngôn hồ Cấn". Lời giải dẫn "Đại Thành":

文王易先天八卦之位爲後天八卦即易傳帝出乎震之說也其義取陰陽中分五行順序陰陽中分者東北陽方則列之以乾坎艮震之陽卦西南陰方則列之以巽離坤兌之陰卦也五行順序者由震巽之木生離火離火生坤土坤土生兌乾金兌乾金生坎水水不能無土以生木故水潤艮土以生震巽之木也先天有卦象而無五行後天則陰陽五行俱備故經盤取用俱從後天也

Dịch: Văn Vương đổi vị trí tám quẻ Tiên Thiên thành tám quẻ Hậu Thiên, tức thuyết "Đế ra ở Chấn" trong Dịch truyện. Nghĩa của nó là chia đôi âm dương và xếp ngũ hành theo thứ tự. Chia đôi âm dương: phía Đông Bắc là phương dương, bày các quẻ dương Càn, Khảm, Cấn, Chấn; phía Tây Nam là phương âm, bày các quẻ âm Tốn, Ly, Khôn, Đoài. Ngũ hành theo thứ tự: Mộc của Chấn Tốn sinh Hoả Ly, Hoả Ly sinh Thổ Khôn, Thổ Khôn sinh Kim Đoài Càn, Kim Đoài Càn sinh Thuỷ Khảm; Thuỷ không có Thổ thì không sinh được Mộc, nên Thuỷ thấm Thổ Cấn để sinh Mộc Chấn Tốn. Tiên Thiên có tượng quẻ mà không có ngũ hành; Hậu Thiên thì đủ cả âm dương ngũ hành, cho nên la kinh dùng đều theo Hậu Thiên.

Giảng: Hai ý ở đây rất quan trọng cho dương trạch. Ý thứ nhất: đi một vòng Hậu Thiên theo chiều kim đồng hồ từ Chấn, ngũ hành sinh liên tục Mộc, Hoả, Thổ, Kim, Thuỷ; chỉ chỗ Khảm sang Chấn phải qua Cấn Thổ, sách giải là "Thuỷ thấm Thổ để sinh Mộc". Ý thứ hai: câu chốt "la kinh dùng đều theo Hậu Thiên". Khi đo một căn nhà, cung Ly luôn ở Nam, cung Khảm luôn ở Bắc. Các sách tranh luận Tiên Thiên hay Hậu Thiên làm chủ; Ái Chúng Thiên dứt khoát chọn Hậu Thiên làm dụng. Tự tự kể ông Lý Quán Sở học dương trạch "gốc Tiên Thiên, chủ tĩnh", còn tác giả "gốc Hậu Thiên, chủ động", và chính ông Lý cũng nhận Hậu Thiên là chuẩn.

Sân nha môn phủ Nam Dương ngồi Bắc nhìn Nam
Sân nha môn phủ Nam Dương ngồi Bắc nhìn Nam: Hậu Thiên đặt Khảm ở Bắc làm lưng, Ly ở Nam làm mặt, là trục quen thuộc của nhà cửa Trung Hoa xưa. Ảnh: xiquinhosilva, Wikimedia Commons, CC BY 4.0.

Càn Khôn giao nhau sinh sáu quẻ – 乾坤相交生六卦

悅卦傳曰乾爲父屬陽金坤爲母屬陰土夫乾卦三陽畫坤卦三陰畫乾坤配交六子生焉乾下爻交坤而生震故一索而得男謂之長男居正東屬陽木坤下爻交乾而生巽故一索而得女謂之長女居東南屬陰木乾中爻交坤而生坎故再索而得男謂之中男居正北屬陽水坤中爻交乾而生離故再索而得女謂之中女居正南屬陰火乾上爻交坤而生艮故三索而得男謂之少男居東北屬陽土坤上爻交乾而生兌故三索而得女謂之少女居正西屬陰金於是六子成矣八卦見矣父子男女之道備矣

Dịch: Thuyết Quái truyện nói: Càn là cha, thuộc dương Kim; Khôn là mẹ, thuộc âm Thổ. Quẻ Càn ba vạch dương, quẻ Khôn ba vạch âm; Càn Khôn phối giao thì sáu con sinh ra. Hào dưới của Càn giao vào Khôn sinh Chấn, cho nên cầu lần một được con trai, gọi là trưởng nam, ở chính Đông, thuộc dương Mộc. Hào dưới của Khôn giao vào Càn sinh Tốn, cầu lần một được con gái, gọi là trưởng nữ, ở Đông Nam, thuộc âm Mộc. Hào giữa của Càn giao vào Khôn sinh Khảm, cầu lần hai được con trai, gọi là trung nam, ở chính Bắc, thuộc dương Thuỷ. Hào giữa của Khôn giao vào Càn sinh Ly, cầu lần hai được con gái, gọi là trung nữ, ở chính Nam, thuộc âm Hoả. Hào trên của Càn giao vào Khôn sinh Cấn, cầu lần ba được con trai, gọi là thiếu nam, ở Đông Bắc, thuộc dương Thổ. Hào trên của Khôn giao vào Càn sinh Đoài, cầu lần ba được con gái, gọi là thiếu nữ, ở chính Tây, thuộc âm Kim. Thế là sáu con thành, tám quẻ hiện, đạo cha con trai gái đủ cả.

Sơ đồ Càn Khôn giao nhau sinh sáu quẻ con theo Dương Trạch Ái Chúng Thiên
Hào dưới của Càn giao Khôn sinh Chấn trưởng nam, hào giữa sinh Khảm trung nam, hào trên sinh Cấn thiếu nam; hào của Khôn giao Càn sinh Tốn trưởng nữ, Ly trung nữ, Đoài thiếu nữ; bốn cặp phối nhau đều đủ chín nét. Vẽ lại theo Dương Trạch Ái Chúng Thiên – Phong Thuỷ Liên Hoa

Giảng: Bản khắc viết 悅卦傳, tức 說卦傳 (Thuyết Quái truyện), giữ như bản in. Mục này cho mỗi quẻ một "người" trong nhà: Càn cha, Khôn mẹ, Chấn trưởng nam, Tốn trưởng nữ, Khảm trung nam, Ly trung nữ, Cấn thiếu nam, Đoài thiếu nữ. Đây là gốc của mọi lời đoán "cung nào ứng ai" trong sách. Chuyện tác giả kể ở tự tự: lầu Đông ở đất Chấn phạm Hoạ Hại, nên trưởng nam (chính ông) bệnh; nếu tới Tốn thì trưởng phụ chịu hoạ. Các bài 5, 6 sẽ dùng cách đoán này cho từng sao, từng cung.

Sách cũng ghi rõ âm dương của từng hành: Càn dương Kim, Đoài âm Kim; Chấn dương Mộc, Tốn âm Mộc; Cấn dương Thổ, Khôn âm Thổ; Khảm Thuỷ, Ly Hoả. Âm dương này dùng khi xét sao cung "cùng hành" có thật sự hoà hay không.

Nhà cổ nhiều sân trong ở Chư Kỵ, Chiết Giang
Nhà cổ nhiều sân trong ở Chư Kỵ, Chiết Giang: nhà lớn nhiều thế hệ cùng ở, mỗi dãy một người làm chủ, nên sách gán mỗi cung một người trong nhà. Ảnh: zjctming, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Bát quái phối hợp được chín số – 八卦配合得九數

八卦配偶俱得九數如乾三畫配坤六畫偶而爲九震五畫配巽四畫偶而爲九坎配離艮配兌亦皆偶而得九此陰陽正配夫婦之道生育之本吉凶之原造化之端非人力爲之乃天地自然配合之數也

Dịch: Tám quẻ phối đôi đều được số chín. Như Càn ba nét phối Khôn sáu nét thành chín; Chấn năm nét phối Tốn bốn nét thành chín; Khảm phối Ly, Cấn phối Đoài cũng đều thành chín. Đây là âm dương chính phối, đạo vợ chồng, gốc của sinh nở, nguồn của cát hung, mối đầu của tạo hoá, không phải sức người làm ra mà là số phối hợp tự nhiên của trời đất.

Giảng: Cách đếm "nét" ở đây: hào dương là một nét liền, tính một; hào âm là nét đứt, tính hai. Càn ba hào dương là ba nét, Khôn ba hào âm là sáu nét. Chấn một dương hai âm là năm, Tốn hai dương một âm là bốn. Bốn cặp Càn Khôn, Chấn Tốn, Khảm Ly, Cấn Đoài đều là cặp hào đối nhau hoàn toàn, nên cộng lại luôn đủ chín. Trong du niên, bốn cặp này chính là quan hệ Diên Niên, cũng gọi là "phu phụ chính phối". Bài 5 sẽ thấy mục "Diên Niên lâm cung yếu quyết" mở đầu bằng câu "Càn Khôn chính phối tối cát tường".

Luận Đông Tây tứ trạch – 東西四宅論

宅有東四西四二者不可相犯犯之則傷丁敗財而修宅多有犯之者皆由於看書粗浮不能細心體會又兼執泥星宮生比爲吉以致如此不知星宮生比爲吉是就東四與東四西四與西四而云然若東西相犯無論星宮尅制主凶即星宮生比亦非吉矣余金將坎離震巽爲東四乾坤艮兌爲西四立圖圖後又將東四西四所以然之理一一講明使人一見豁然知東西相犯所關甚重庶不至悞犯而招禍也

Dịch: Nhà có Đông tứ, Tây tứ, hai bên không được phạm nhau; phạm thì hại người, hao của. Người sửa nhà phần nhiều phạm điều này, đều do đọc sách hời hợt, không để tâm lĩnh hội, lại chấp vào chỗ sao cung sinh hoà là cát. Không biết rằng "sao cung sinh hoà là cát" là nói trong Đông tứ với Đông tứ, Tây tứ với Tây tứ. Nếu Đông Tây phạm nhau thì không cần nói sao cung khắc chế là hung, ngay cả sao cung sinh hoà cũng không phải cát. Nay tôi đem Khảm Ly Chấn Tốn làm Đông tứ, Càn Khôn Cấn Đoài làm Tây tứ, lập đồ, sau đồ lại giảng rõ từng lẽ vì sao Đông tứ là Đông tứ, Tây tứ là Tây tứ, để người ta nhìn qua là hiểu Đông Tây phạm nhau quan hệ rất nặng, mong khỏi lỡ phạm mà rước hoạ.

Giảng: Đoạn này đặt một tầng ưu tiên: trước khi xét sinh khắc, phải xét nhóm. Ví dụ cửa Khảm (Đông tứ) mà dãy nhà chủ cao lớn lại ở cung Càn (Tây tứ): dù có ai nói "Thuỷ với Kim sinh nhau", sách vẫn đoán là hung, vì Đông Tây phạm nhau. Chữ 金 trong câu "余金將坎離震巽" là chữ khắc của bản in, theo nghĩa câu là 今 (nay); em dịch theo nghĩa.

Sơ đồ Đông tứ trạch và Tây tứ trạch theo Dương Trạch Ái Chúng Thiên
Khảm, Ly, Chấn, Tốn là Đông tứ; Càn, Khôn, Cấn, Đoài là Tây tứ. Sách giải: thái dương thái âm giao nhau thành Tây tứ, thiếu dương thiếu âm giao nhau thành Đông tứ; cùng nhóm thì mới xét sinh khắc, khác nhóm phạm nhau thì dù sao cung sinh hoà cũng là hung. Vẽ lại theo Dương Trạch Ái Chúng Thiên – Phong Thuỷ Liên Hoa

Đồ Đông Tây tứ trạch và lời giải – 東西四宅圖 · 分東西四宅解

Đồ Đông Tây tứ trạch trong bản khắc nối bốn quẻ Khảm, Ly, Chấn, Tốn với nhau và bốn quẻ Càn, Khôn, Cấn, Đoài với nhau, giữa có hai câu: "Thiên hạ gia nương thân xưng thiếu, huynh muội liên kiên đa đồng tâm" (cha mẹ trong thiên hạ thương con út, anh em vai kề phần nhiều đồng lòng). Dưới đồ ghi: Càn lão phụ, Khôn lão mẫu, Cấn thiếu nam, Đoài thiếu nữ, Chấn trưởng nam, Tốn trưởng nữ, Khảm trung nam, Ly trung nữ. Lời giải:

Trang bản gốc Tân tăng Dương Trạch Ái Chúng Thiên (1880), quyển một
Trang bản gốc Tân tăng Dương Trạch Ái Chúng Thiên (1880), quyển một: đồ Đông Tây tứ trạch nối bốn quẻ mỗi nhóm, giữa có hai câu thơ, bên trái là lời giải phân Đông Tây tứ trạch.

周子曰無極而太極則原太極之始而盡太極之用兩儀四象八卦合而言之共一太極分而言之各一太極所以八卦分佈八方老陰老陽三男三女各相對待遂謂天地定位山澤通氣爲西四卦雷風相薄水火不相射爲東四卦此理誠然但原其始不曰南北而曰東西東西者分太少陰陽之界也夫自兩儀分四象而爲太陽太陰少陽少陰者乾以太陽之純陽往交坤太陰之純陰艮乃以太陰中之一陽往交兌太陽中之一陰而爲西四卦故謂西四宅也坎以少陽中之一陽往交離少陰中之一陰震乃以少陰中之一陽往交巽少陽中之一陰而爲東四卦故謂東四宅也

Dịch: Chu Tử nói "Vô Cực mà Thái Cực", tức xét từ khởi đầu của Thái Cực tới chỗ dùng hết của Thái Cực. Lưỡng nghi, tứ tượng, bát quái, gộp lại mà nói thì chung một Thái Cực, chia ra mà nói thì mỗi cái một Thái Cực. Cho nên tám quẻ chia ra tám phương, lão âm lão dương, ba trai ba gái, từng cặp đối đãi nhau. Bèn nói "trời đất định vị, núi đầm thông khí" là bốn quẻ Tây, "sấm gió xô nhau, nước lửa không bắn nhau" là bốn quẻ Đông. Lý ấy đúng thật. Nhưng xét chỗ khởi đầu, không gọi là Nam Bắc mà gọi là Đông Tây, vì Đông Tây là ranh giới chia thái và thiếu của âm dương. Từ lưỡng nghi chia bốn tượng thành Thái Dương, Thái Âm, Thiếu Dương, Thiếu Âm: Càn lấy thuần dương của Thái Dương sang giao với thuần âm của Khôn Thái Âm; Cấn lấy một dương trong Thái Âm sang giao với một âm trong Thái Dương của Đoài, thành bốn quẻ Tây, nên gọi là Tây tứ trạch. Khảm lấy một dương trong Thiếu Dương sang giao với một âm trong Thiếu Âm của Ly; Chấn lấy một dương trong Thiếu Âm sang giao với một âm trong Thiếu Dương của Tốn, thành bốn quẻ Đông, nên gọi là Đông tứ trạch.

然謂先天闢陰陽之義後天盡陰陽之用相與摩盪蘊與無窮卦分東西兩儀之義也東西各四卦四象之義也故當其東西未分之前八卦其一太極東西既分之後八卦各一太極東不犯西西不犯東倘東西相犯皆爲凶煞也

Dịch: Cho nên nói Tiên Thiên mở ra nghĩa âm dương, Hậu Thiên dùng hết công dụng âm dương, cùng cọ xát lay động nhau, chứa chất vô cùng. Quẻ chia Đông Tây là nghĩa của lưỡng nghi; Đông Tây mỗi bên bốn quẻ là nghĩa của tứ tượng. Cho nên khi Đông Tây chưa chia, tám quẻ chung một Thái Cực; khi Đông Tây đã chia, tám quẻ mỗi quẻ một Thái Cực. Đông không phạm Tây, Tây không phạm Đông; nếu Đông Tây phạm nhau thì đều là hung sát.

Lời phê: Chỗ Đông Tây rạch ròi, âm dương mỗi bên được chỗ yên. (批曰東西判然處陰陽各得所安)

Giảng: Trong Tiên Thiên, bốn tượng nằm như sau: Thái Dương gồm Càn, Đoài; Thiếu Âm gồm Ly, Chấn; Thiếu Dương gồm Tốn, Khảm; Thái Âm gồm Cấn, Khôn. Càn, Đoài (Thái Dương) giao với Khôn, Cấn (Thái Âm) thành nhóm Tây; Ly, Chấn (Thiếu Âm) giao với Khảm, Tốn (Thiếu Dương) thành nhóm Đông. Vậy chữ "Đông Tây" không phải là phương trên la kinh mà là "thái" và "thiếu". Đây là lời giải gọn và chặt nhất cho câu hỏi vì sao bốn quẻ này đi với nhau mà em đã gặp trong sách bát trạch.

Còn câu thơ "cha mẹ thương con út, anh em vai kề đồng lòng" thì gợi ý cùng chỗ đó theo tình nhà: Tây tứ là cha mẹ với con út (Càn Khôn với Cấn Đoài), Đông tứ là anh chị em lớn và giữa (Chấn Tốn với Khảm Ly). Người trong cùng nhóm hợp nhau, khác nhóm thì xung.

Tứ hợp viện Bắc Kinh nhìn từ trên cao
Tứ hợp viện Bắc Kinh nhìn từ trên cao: cửa ở một góc, nhà chính ở một phía, hai dãy bên; theo sách, cửa, nhà chính và các dãy lớn phải cùng một nhóm Đông hay Tây. Ảnh: 用心阁, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Liên Hoa đồng ý với Ái Chúng Thiên ở hai điểm. Một: dương trạch dùng Hậu Thiên để định cung, Tiên Thiên để giải lý. Nhầm hai cái này thì đo nhà đúng mà đọc sai. Hai: lời giải Đông Tây là "thái, thiếu" chứ không phải phương hướng là chỗ cần nhớ; nó cho thấy Đông tứ Tây tứ là quan hệ giữa các quẻ, không phải "nhà quay về phía Đông thì tốt".

Nhưng Liên Hoa giữ một khoảng cách với câu "Đông Tây phạm nhau thì đều là hung sát". Thực tế xem nhà, hiếm có căn nào mà cửa, phòng chủ, bếp, cầu thang đều rơi trọn trong một nhóm. Cách dùng đúng là xét cái gì làm chủ: cửa chính, khối nhà lớn nhất, chỗ khí vào và tụ. Phần phụ khác nhóm thì xét mức độ, không vội phán hung. Bản thân tác giả, ở các đồ nhà quyển hai, quyển ba, cũng phân biệt "thuần" và "không thuần", và đưa cách sửa để kéo căn nhà về một nhóm. Cách cân nặng nhẹ ấy là thủ pháp, phải dạy trực tiếp.

Một điều nữa: tác giả chê phép lấy năm sinh người ở để chia Đông Tây (gọi là "phúc nguyên") của sách Dương Trạch Thập Thư. Trong sách này, Đông Tây là của căn nhà, tính theo cửa và cung, không tính theo người. Người đọc sách bát trạch hiện đại cần phân biệt rõ hai hệ để khỏi lẫn.

Tóm lại – 總結

Tiên Thiên của Phục Hy đặt Càn Nam, Khôn Bắc, Ly Đông, Khảm Tây, là đồ của thể trời đất, có tượng mà chưa có ngũ hành. Hậu Thiên của Văn Vương đặt Ly Nam, Khảm Bắc, Chấn Đông, Đoài Tây, chia dương Đông Bắc, âm Tây Nam, ngũ hành sinh nhau theo vòng; la kinh dùng Hậu Thiên. Càn cha, Khôn mẹ giao nhau sinh ba trai Chấn, Khảm, Cấn và ba gái Tốn, Ly, Đoài; bốn cặp đối nhau đều đủ chín nét. Khảm Ly Chấn Tốn là Đông tứ, Càn Khôn Cấn Đoài là Tây tứ, vì thái dương giao thái âm thành Tây, thiếu dương giao thiếu âm thành Đông. Trong cùng nhóm mới bàn sinh khắc; Đông Tây phạm nhau thì dù sao cung sinh hoà cũng không phải cát.

Bài trước: Dương Trạch Ái Chúng Thiên (2): Thái Cực sinh ngũ hành, Hà Đồ và Lạc Thư.

Bài sau: Dương Trạch Ái Chúng Thiên (4): Bảy sao tiên thiên, thất tinh biến quái, bát quái phân cung và Đại Du Niên ca.

Nguồn: Dương Trạch Ái Chúng Thiên (陽宅愛眾篇) của Trương Giác Chính, quyển một (Nguyên), tờ 4–9: đồ Tiên Thiên Phục Hy và lời giải, đồ Hậu Thiên Văn Vương và lời giải, Càn Khôn tương giao sinh lục quái, Bát quái phối hợp đắc cửu số, Đông Tây tứ trạch luận, đồ và Phân Đông Tây tứ trạch giải. Trong bản đóng sách, tờ 5 và 6 của quyển một nằm giữa phần tự tự, đã xếp lại. Bản khắc viết 悅卦傳 (tức 說卦傳) và 余金將 (theo nghĩa là 今), giữ như bản in. Bản Tảo Diệp Sơn Phòng tàng bản, Quang Tự Canh Thìn (1880); sách thuộc công cộng. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; sơ đồ vẽ lại bởi Phong Thuỷ Liên Hoa; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo hướng cửa và sơn toạ để biết nhà thuộc quẻ nào.
  • Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ mặt bằng, chia tám cung, ghi sao du niên theo cửa lên từng cung.
  • Lập Cục Pháp: lập cục dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Thuộc Đông tứ Tây tứ là phần Thư; đứng trong căn nhà thật mà biết cái gì làm chủ, phần nào lệch nhóm và lệch tới mức nào là phần Nhãn, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Kho sách quý vugioi.com – sách cổ phong thuỷ, Kinh Dịch dịch Việt kèm chữ Hán, đọc miễn phí

Kho sách quý Phong Thuỷ Liên Hoa: gần 40 bộ sách cổ phong thuỷ, Kinh Dịch, chọn ngày, Kỳ Môn dịch Việt kèm chữ Hán, đọc miễn phí. Vào Kho sách →

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Đông tứ trạch và Tây tứ trạch gồm những quẻ nào? – 東四西四

Đông tứ gồm Khảm, Ly, Chấn, Tốn; Tây tứ gồm Càn, Khôn, Cấn, Đoài. Theo Dương Trạch Ái Chúng Thiên, hai nhóm không được phạm nhau.

Vì sao bốn quẻ đó lại thành một nhóm? – 何以分東西

Sách giải theo bốn tượng Tiên Thiên: Càn, Đoài thuộc Thái Dương giao với Khôn, Cấn thuộc Thái Âm thành Tây tứ; Ly, Chấn thuộc Thiếu Âm giao với Khảm, Tốn thuộc Thiếu Dương thành Đông tứ. "Đông Tây" là ranh giới thái và thiếu của âm dương.

Dương trạch dùng Tiên Thiên hay Hậu Thiên? – 用先天還是後天

Dùng Hậu Thiên để định cung và đo la kinh, vì Hậu Thiên đủ âm dương ngũ hành; Tiên Thiên có tượng mà chưa có ngũ hành, dùng để giải lý như việc chia Đông Tây và nguồn gốc du niên.

Mỗi quẻ ứng với người nào trong nhà? – 八卦配六親

Càn cha, Khôn mẹ, Chấn trưởng nam, Tốn trưởng nữ, Khảm trung nam, Ly trung nữ, Cấn thiếu nam, Đoài thiếu nữ, theo mục Càn Khôn giao nhau sinh sáu quẻ.

Đông Tây phạm nhau mà sao cung sinh nhau thì sao? – 東西相犯而生比

Theo sách vẫn là hung. "Sao cung sinh hoà là cát" chỉ đúng khi Đông với Đông, Tây với Tây; Đông Tây đã phạm nhau thì sinh hoà cũng không cứu được.

Từ khoá: đông tây tứ trạch · 東西四宅 · đông tứ trạch · tây tứ trạch · bát quái tiên thiên · bát quái hậu thiên · càn khôn sinh sáu con · dương trạch ái chúng thiên

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…