Huyền Cơ Phú
玄機賦 (地理正宗)
Tác giả: không đề tên trong bản in, thuộc dòng văn Huyền Không phi tinh
Bản gốc: Địa Lý Chính Tông, Văn Minh thư cục Thượng Hải 1926.
Huyền Cơ Phú (玄機賦, bài phú về then máy huyền diệu) là bài phú ngắn đóng lại bộ Địa Lý Chính Tông. Chỉ khoảng năm trăm năm mươi chữ, viết theo thể phú biền ngẫu, mà gói gần đủ khung lý khí của phái Huyền Không: khí khẩu, tam cát, âm dương thuận nghịch, ngũ hành thể dụng, ân và cừu, trạch thần và dụng thần, rồi phối quái tám cung và các ứng nghiệm về bệnh tật, quan lộc. Cùng với Phi Tinh Phú và Tử Bạch Quyết, đây là bài được người học Huyền Không thuộc lòng. Bài này mở đầu sách trên Kho sách vugioi.com: giảng đoạn đầu, từ câu "大哉居乎" đến câu "獨力難支", phần đặt nền cho cả bài phú.
Trả lời nhanh: Đoạn đầu Huyền Cơ Phú nói: nhà ở là nơi thành bại gắn vào, việc táng là nơi hưng phế liên quan. Với nhà ở, khí khẩu (cửa nạp khí) là then chốt của cả nhà; với mộ, long huyệt ưa đất tam cát. Âm dương tuy chia bốn đường nhưng gốc chỉ có hai nhà. Lấy số cửu tinh xếp ngũ hành thể dụng thì thấy sao nào là ân (sinh), sao nào là cừu (khắc); cát hung của chín sao làm rõ hối lận. Trạch thần không được tổn thương, dụng thần cần khoẻ vượng. Gặp sao nạn mà không hại là vì nạn rơi vào đất nhàn; gặp sao ân mà không phát là vì ân rơi vào cung cừu. Một sao quý cầm quyền thì các hung đều khiếp phục; nhiều hung cùng khắc chủ thì một mình khó chống.
Thầy Vũ Giới giảng: "Huyền Cơ Phú dạy cách cân, không dạy cách tra. Cùng một sao tốt, đặt chỗ có núi có nước thì phát, đặt chỗ bị khắc thì im. Cùng một sao xấu, rơi chỗ không ai dùng thì vô hại. Người học tra bảng sao mà không biết cân chỗ đặt thì đọc thuộc cả bài phú vẫn đoán sai."
Huyền Cơ Phú là sách gì? – 玄機賦是何書
"Phú" (賦) là thể văn có vần, câu đối nhau, vốn dùng để tả cảnh, nói chí; người xưa mượn thể phú để ghi khẩu quyết vì dễ thuộc. "Huyền cơ" (玄機) là then máy huyền diệu, chỗ cái lý ẩn mà quyết định. Bản in trong Địa Lý Chính Tông không đề tên tác giả. Các bản lưu hành đời sau thường in Huyền Cơ Phú cùng Phi Tinh Phú, có lời chú của các nhà Huyền Không đời Thanh và Dân Quốc.

Bài phú đi theo thứ tự rõ: mở bằng tầm quan trọng của nhà và mộ; đặt các khái niệm nền (khí khẩu, tam cát, âm dương, ngũ hành, ân cừu, trạch thần, dụng thần); rồi bàn bốn quái giao nhau, tám cung kết hợp thật giả qua các cặp như Địa Thiên Thái, Trạch Sơn Hàm; cuối cùng là các ứng nghiệm cụ thể: "phong hành địa thượng thì hại tỳ", "hoả chiếu thiên môn thì thổ huyết", "Phụ đến Đinh Bính thì làm quan". Trong Kho sách, Huyền Cơ Phú chia bốn bài theo bốn đoạn ấy.
Nhà ở và việc táng, khí khẩu và long huyệt – 居葬 · 氣口 · 龍穴
Hai câu mở là hai tiếng than, đặt nhà ở và mộ táng lên cùng một cán cân: một bên là thành bại, một bên là hưng phế.

Nguyên văn – 原文
大哉!居乎成敗所係;危哉!葬也興廢攸關。氣口司一宅之樞,龍穴樂三吉之地。
Dịch: Lớn thay! Nhà ở là nơi thành bại gắn vào; nguy thay! Việc táng là nơi hưng phế liên quan. Khí khẩu nắm then chốt của một nhà; long huyệt ưa chỗ đất tam cát.
Giảng: Chữ "đại" (lớn) đi với nhà ở, chữ "nguy" đi với việc táng. Nhà ở là việc lớn vì người sống trong đó hằng ngày, khí nhà thấm vào từng sinh hoạt, nên "thành bại" của việc làm ăn, học hành gắn vào đó. Táng là việc nguy vì làm một lần khó sửa, sai thì ảnh hưởng nhiều đời, nên nói "hưng phế" của dòng họ.
Câu thứ hai chia rõ trọng tâm của hai loại đất. Với dương trạch, "khí khẩu" (氣口) là cửa nạp khí: cửa chính, cổng, lối nước, lối đường dẫn khí vào nhà. Chữ "xu" (樞) là cái trục cửa, cái then; nói khí khẩu là "then chốt của một nhà" nghĩa là xem nhà trước hết xem khí vào từ đâu. Với âm trạch, long huyệt phải ở "đất tam cát". Tam cát theo cách hiểu phổ biến của Huyền Không là ba sao vượng, sinh, tiến khí của vận đang hành; cũng có nhà hiểu là Tam Bạch: Nhất Bạch, Lục Bạch, Bát Bạch. Hai cách hiểu gặp nhau ở một ý: huyệt phải nhận được khí đang lên của thời vận, không chỉ đẹp hình.


Âm dương bốn đường, tông chi hai nhà; ngũ hành thể dụng, ân và cừu – 四路兩家 · 恩仇
Bốn câu tiếp theo đặt bộ khung để cân cát hung: âm dương, ngũ hành, sao.

Nguyên văn – 原文
陰陽雖云四路,宗支只有兩家。數列五行體用,恩仇始見星分。九曜吉凶,悔吝斯彰。
Dịch: Âm dương tuy nói có bốn đường, mà tông chi chỉ có hai nhà. Lấy số xếp ngũ hành thể và dụng, thì ân và cừu mới thấy theo sao mà chia. Chín diệu tinh có cát có hung, hối và lận do đó mà rõ.
Giảng: Câu "bốn đường, hai nhà" được các nhà chú đọc khác nhau. Cách đọc thông dụng trong phái Huyền Không: bốn đường là âm dương thuận nghịch, tức sao bay thuận hay bay nghịch tuỳ âm dương của sơn hướng; còn "hai nhà" là sơn và thuỷ, sao sơn chủ người, sao hướng chủ của. Có nhà đọc hai nhà là thượng nguyên và hạ nguyên. Dù đọc cách nào, ý chính vẫn là: bề ngoài nhiều đường, gốc chỉ là một cặp âm dương.
"Số" ở đây là chín số của Lạc Thư, cũng là chín sao: Nhất Bạch Tham Lang thuỷ, Nhị Hắc Cự Môn thổ, Tam Bích Lộc Tồn mộc, Tứ Lục Văn Khúc mộc, Ngũ Hoàng Liêm Trinh thổ, Lục Bạch Vũ Khúc kim, Thất Xích Phá Quân kim, Bát Bạch Tả Phụ thổ, Cửu Tử Hữu Bật hoả. Xếp số theo ngũ hành, phân sao nào là thể (chỗ đứng, cái chủ) và sao nào là dụng (cái đến, cái dùng), rồi xét sinh khắc giữa chúng. Sao đến sinh cho chủ là "ân" (恩), sao đến khắc chủ là "cừu" (仇). "Hối lận" (悔吝) là chữ của Hệ Từ: hối là ăn năn, lận là tiếc nuối, khó khăn, hai mức nhẹ giữa cát và hung. Câu "chín diệu cát hung, hối lận do đó mà rõ" nghĩa là biết sao nào đến, sinh hay khắc, thì đoán được cả những việc nhỏ, không chỉ đại cát đại hung.


Trạch thần, dụng thần; nạn về đất nhàn, ân rơi cung cừu – 宅神 · 用神
Đây là đoạn hay nhất của phần mở: dạy rằng sao tốt sao xấu chưa đủ, còn phải xem nó rơi vào đâu.

Nguyên văn – 原文
宅神不可損傷,用神最宜健旺。值難不傷,蓋因難歸閑地。逢恩不發,祇緣恩落仇宮。
Dịch: Trạch thần không thể để tổn thương; dụng thần rất nên khoẻ vượng. Gặp sao nạn mà không bị hại, là vì nạn về chỗ đất nhàn. Gặp sao ân mà không phát, chỉ vì ân rơi vào cung cừu.
Giảng: "Trạch thần" (宅神) là cái chủ của căn nhà, thường hiểu là sao toạ, sao chủ người trong nhà; "dụng thần" (用神) là sao mình dùng để lấy phúc, thường là sao đương vận, sao đến cửa, đến hướng. Trạch thần bị khắc thì gốc nhà lung lay, người trong nhà bất an; dụng thần yếu thì có phúc mà không lấy được. Đó là hai việc phải giữ trước tiên.
Hai câu sau là phép "cân chỗ đặt". Sao nạn (難, sao khắc, sao suy) đến mà không gây hại, vì nó rơi vào "nhàn địa": chỗ không có núi, không có nước, không có cửa, không ai dùng; khí xấu không có chỗ động thì không ứng. Ngược lại, sao ân đến mà không phát, vì nó rơi vào "cừu cung": cung có ngũ hành khắc nó, hoặc chỗ có hình thế xấu, ân bị chế ngự không phát được. Người mới học hay đếm sao tốt sao xấu như đếm tiền; Huyền Cơ Phú dạy rằng sao chỉ ứng khi có chỗ cho nó ứng.


Một quý cầm quyền, các hung khiếp phục – 一貴當權
Hai câu kết đoạn nói về thế lực: một sao mạnh có thể trấn cả cục, nhiều sao xấu cùng đánh thì một sao không chống nổi.

Nguyên văn – 原文
一貴當權,諸凶懾服。眾凶剋主,獨力難支。
Dịch: Một sao quý cầm quyền, các hung đều khiếp phục. Nhiều hung cùng khắc chủ, một sức khó chống đỡ.
Giảng: "Đương quyền" là đang cầm quyền: sao đương vận, được lệnh, lại có hình thế hỗ trợ (sao sơn có núi, sao hướng có nước). Một sao như vậy đủ trấn các sao xấu khác trong cục, như một vị quan giỏi giữ yên cả huyện. Ngược lại, nếu nhiều sao hung cùng khắc vào trạch thần, thì dù có một sao tốt cũng khó gánh nổi. Hai câu này nói phép cân tổng thể: không xét từng sao rời, mà xét thế mạnh yếu của cả cục.
| Câu phú | Khái niệm | Ý cần nhớ |
|---|---|---|
| 氣口司一宅之樞 | Khí khẩu | Xem nhà trước xem cửa nạp khí |
| 龍穴樂三吉之地 | Tam cát | Huyệt phải nhận khí vượng, sinh của vận |
| 宗支只有兩家 | Hai nhà | Gốc là một cặp âm dương (sơn và thuỷ) |
| 恩仇始見星分 | Ân, cừu | Sao sinh chủ là ân, khắc chủ là cừu |
| 宅神不可損傷 | Trạch thần | Giữ cái chủ của nhà không bị khắc |
| 用神最宜健旺 | Dụng thần | Sao dùng phải vượng mới lấy được phúc |
| 難歸閑地 · 恩落仇宮 | Chỗ đặt | Sao chỉ ứng khi có chỗ cho nó ứng |
| 一貴當權 | Thế cục | Một sao đương vận đủ trấn cả cục |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Phong Thuỷ Liên Hoa đọc câu "khí khẩu nắm then chốt của một nhà" rất sát với nhà phố Việt Nam: mặt tiền hẹp, cửa chính gần như là khí khẩu duy nhất, nên hướng cửa, độ rộng cửa, thứ đi vào qua cửa (đường, nước, người) quyết định phần lớn khí nhà. Khi xem nhà cho học viên, Thầy Vũ Giới thường đứng ở cửa trước, nhìn khí từ ngoài đi vào rồi mới vào trong tính sao. Còn câu "nạn về đất nhàn, ân rơi cung cừu" là lý do Liên Hoa luôn xét hình thế đi cùng lý khí: một sao tốt nằm ở góc kho kín, không cửa không nước, thì gần như không ứng.

Tầng thời vận thì Liên Hoa thêm một lớp: ngoài cửu tinh theo nguyên vận, còn phối với vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục, để biết năm nào khí của một phương được lệnh, năm nào nên động thổ, sửa cửa. "Một quý cầm quyền" vì vậy không chỉ là sao đương vận hai mươi năm, mà còn là khí đương lệnh của năm, của mùa. Lý pháp này được chia sẻ trong bộ sách; phần thủ pháp như định khí khẩu trên thực địa, phân trạch thần và dụng thần cho từng căn nhà, cân thế cục khi sao tốt sao xấu xen nhau phải học trực tiếp cùng thầy.
Tóm lại – 總結: Đoạn đầu Huyền Cơ Phú đặt nền cho cả bài: nhà ở quan hệ thành bại, mộ táng quan hệ hưng phế; nhà xem khí khẩu, mộ xem long huyệt ở đất tam cát. Âm dương nhiều đường mà gốc chỉ hai nhà; xếp số cửu tinh theo ngũ hành thể dụng thì thấy ân cừu, cát hung, hối lận. Giữ trạch thần, làm vượng dụng thần; sao xấu ở chỗ nhàn thì vô hại, sao tốt ở cung cừu thì không phát. Một sao quý đương quyền trấn được các hung; nhiều hung khắc chủ thì khó chống.
Bài sau: Bốn quái giao nhau, tám cung kết hợp thật giả 四卦互交 · 八宮締合.
Nguồn: Huyền Cơ Phú (玄機賦), đoạn từ "大哉居乎" đến "獨力難支", in trong Địa Lý Chính Tông (地理正宗), Văn Minh thư cục Thượng Hải, 1926 (thuộc công cộng). Hiệu đính: các chữ "四路", "兩家", "宅神", "用神" có nhiều cách chú; bài này nêu cách đọc thông dụng của phái Huyền Không và ghi rõ chỗ các nhà đọc khác. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo hướng cửa, hướng nhà để định khí khẩu.
- Lập Cục Pháp: lập cục phi tinh theo vận, xem sao toạ, sao hướng, sao đến cửa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ mặt bằng nhà, đánh dấu cửa, phòng dùng nhiều, góc nhàn để cân chỗ đặt sao.
Bài liên quan – 相關文章
- Bình Sa Ngọc Xích Biện Nguỵ 平砂玉尺辨偽: Biện Nguỵ Tổng Luận
- Thiên Nguyên Cửu Lược 天元九略: Hình Cục chương
- Ô Thố Kinh 烏兔經: Bát Trạch Tự, cửu cung tam nguyên
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Cân sao theo chỗ đặt phải đứng trong căn nhà thật, nhìn cửa, nhìn đường, nhìn nước. Thầy Vũ Giới có các buổi thực hành xem dương trạch cho học viên. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Huyền Cơ Phú là gì? – 玄機賦是何書
Là bài phú khoảng năm trăm năm mươi chữ về lý khí Huyền Không, in trong Địa Lý Chính Tông, nói về khí khẩu, tam cát, ngũ hành thể dụng, ân cừu, trạch thần, dụng thần, phối quái và các ứng nghiệm.
Khí khẩu là gì? – 氣口
Là cửa nạp khí của nhà: cửa chính, cổng, lối nước, lối đường dẫn khí vào. Huyền Cơ Phú gọi khí khẩu là then chốt của một nhà, nên xem dương trạch trước hết xem khí vào từ đâu.
Ân và cừu trong Huyền Cơ Phú là gì? – 恩仇
Xếp chín sao theo ngũ hành rồi xét sinh khắc với chủ: sao đến sinh cho chủ là ân, sao đến khắc chủ là cừu. Từ đó phân cát hung và hối lận.
Vì sao gặp sao tốt mà không phát? – 逢恩不發
Vì sao ân rơi vào cung cừu, bị ngũ hành hoặc hình thế khắc chế. Ngược lại, sao xấu rơi vào chỗ nhàn không núi không nước không cửa thì không gây hại.
"Một quý cầm quyền" nghĩa là gì? – 一貴當權
Là một sao đương vận, được lệnh, lại có núi hoặc nước hỗ trợ; một sao như vậy đủ trấn các hung tinh trong cục. Nhiều hung tinh cùng khắc chủ thì một sao tốt khó chống.









