Kim Toả Ngọc Quan trong phong thuỷ đô thị thường được nhắc tới như một cách nhìn loan đầu đặc biệt chú ý tới đường đi và dòng chảy quanh công trình, coi đường xá như nước, nhà cửa như núi. Với người sống ở phố, nơi sông suối đã bị thay bằng đường nhựa và núi đồi đã bị thay bằng nhà cao tầng, cách nhìn này giúp đọc được "sơn thuỷ" ngay trước cửa nhà mình.
Trả lời nhanh: Trong đô thị, phong thuỷ loan đầu, trong đó có Kim Toả Ngọc Quan, thường coi đường xá là thuỷ vì dòng người, dòng xe dẫn khí như dòng nước, và coi khối nhà cao là sơn vì chúng chắn, tựa, ép như núi. Đọc đường như nước giúp nhận ra đường ôm, đường đâm, ngã ba, thuỷ khẩu quanh nhà. Đây là bước nhìn hình, chưa phải toàn bộ phép lập cục.
Người học phong thuỷ từ sách cổ hay gặp những chữ như long mạch, thuỷ khẩu, minh đường, án sơn. Đứng giữa phố, họ hỏi: núi đâu, sông đâu? Câu trả lời của loan đầu đô thị rất đơn giản: hãy nhìn đường và nhìn nhà. Đường là nước của phố. Nhà là núi của phố.
"Xem phong thuỷ mà không nhìn ra HÌNH, thì la bàn cũng chỉ là cái đĩa."
— Thầy Vũ Giới
Kim Toả Ngọc Quan nhìn đô thị như thế nào?
Kim Toả Ngọc Quan, cũng thường được gọi là Quá Lộ Âm Dương, được biết tới như một cách xem chú trọng hình thế bên ngoài, nhìn sơn thuỷ, đường đi quanh công trình để luận tốt xấu. Khi áp vào đô thị, cách nhìn ấy chuyển thành: đường xá, kênh rạch là thuỷ; khối nhà, cao ốc, cầu vượt là sơn.
Bài nhập môn trong chuyên mục đã giới thiệu Kim Toả Ngọc Quan như một trường phái loan đầu tướng pháp. Bài này không đi vào công thức riêng của phái, vì đó là phần cần học có thầy, mà tập trung vào một ứng dụng dễ thấy nhất: đọc đường như đọc nước trong đô thị.
Cách nhìn đường như nước không phải của riêng một phái. Đây là nguyên tắc chung của loan đầu đô thị, được nhiều phái dùng. Phong Thuỷ Liên Hoa đưa nó vào Hình Pháp Liên Hoa, trong mục cảnh quan môi trường trung cục và đại cục, nơi Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa) liệt kê rõ "địa hình, sông núi, đường xá và các công trình lân cận".
Vì sao đường xá được xem như thuỷ?
Đường xá được xem như thuỷ vì đường dẫn dòng người, dòng xe và luồng gió chảy theo một hướng, giống như dòng nước dẫn khí. Trong phong thuỷ, thuỷ là thứ chuyên chở và dừng khí lại; ở đô thị, đường làm đúng vai trò đó.
Thầy Vũ Giới mô tả khí trong lưu khí đồ là "chạy như nước – xoắn như gió". Một con đường đông xe là một dòng chảy mạnh; một con hẻm cụt là một vũng nước lặng; một vòng xoay là một xoáy nước. Hình dung như vậy, người đứng trước nhà có thể tự hỏi: dòng chảy trước nhà mình nhanh hay chậm, ôm hay đâm, tụ hay tán?
Đường như thuỷ cũng có "nước sạch" và "nước đục". Một con đường thoáng, sạch, có cây xanh khác hẳn một con đường bụi bặm, ngập nước, rác thải. Cùng là thuỷ, nhưng chất của thuỷ khác nhau.
Thầy Vũ Giới nhắc trong bài về Bát Trạch: "Một chậu nước ở ngoại cục khác xa với một chậu nước trong nội cục – khác nhau một trời một vực." Đường là thuỷ của ngoại cục. Đọc đường trước nhà không phải để đặt một chậu nước trong nhà cho "hợp", mà để hiểu dòng khí lớn đang chảy quanh nhà ra sao.
Đọc các dạng đường quanh nhà như đọc nước
Các dạng đường quanh nhà có thể đọc như các dạng nước trong loan đầu: đường ôm cong về phía nhà là thuỷ hữu tình, đường đâm thẳng vào nhà là thuỷ xung, đường cong ngược ra ngoài là thuỷ phản cung. Bảng dưới đây tóm lược cách đọc phổ biến.
| Dạng đường | Đọc như nước | Tính chất thường gặp |
|---|---|---|
| Đường cong ôm về phía nhà | Thuỷ ôm, hữu tình | Khí đi chậm, vòng qua, dễ tụ |
| Đường cong ngược, lưng cong hướng vào nhà | Thuỷ phản cung | Khí tạt ra ngoài, như dao cắt |
| Đường đâm thẳng vào cửa | Thuỷ xung | Khí xung trực diện, mạnh, khó giữ |
| Đường chạy song song phía trước, không quá rộng | Thuỷ ngang trước nhà | Ổn định, tuỳ tốc độ dòng chảy |
| Ngã ba, ngã tư sát nhà | Nơi hợp thuỷ, phân thuỷ | Khí động mạnh, tốt xấu tuỳ vị trí cửa |
| Hẻm cụt | Thuỷ tù | Khí đứng, dễ âm, cần thông thoáng |
| Đường dốc xuống trước nhà | Thuỷ chảy đi | Khí thoát nhanh, khó giữ |
Một số lưu ý khi đọc:
- Độ rộng và tốc độ: đại lộ xe chạy nhanh là sông lớn chảy xiết; ngõ nhỏ là lạch nhỏ. Nhà nhỏ đứng trước sông lớn chảy xiết khó giữ khí.
- Chiều dòng chảy: đường một chiều cho biết khí đến từ đâu và đi về đâu, giúp xác định thuỷ đến và thuỷ đi.
- Cao độ: nhà thấp hơn mặt đường thì nước và khí dồn vào; nhà cao hơn quá nhiều thì khí khó lên.
Tình huống thường gặp: nhà ở góc ngã ba
Nhà ở góc ngã ba là tình huống hay được hỏi. Đọc như nước, ngã ba là chỗ hai dòng gặp nhau hoặc một dòng tách làm hai. Nếu nhà nằm ở phía lòng của chỗ hai đường hợp lại, có vỉa hè rộng, cửa mở về phía đường nhỏ hơn, thì khí hai dòng gặp nhau rồi dừng ở trước nhà. Nếu nhà nằm ngay mũi nhọn nơi đường tách ra, cửa mở thẳng vào mũi giao, thì nhà đứng giữa chỗ nước rẽ, khí bị tách và xung. Cùng là nhà góc, nhưng vị trí cửa và vị trí so với dòng chảy làm kết luận khác hẳn. Đó là lý do không thể nói chung "nhà góc tốt" hay "nhà góc xấu".
Nhà cao tầng như núi: tựa, án và ép
Trong đô thị, nhà cao tầng và khối công trình lớn được đọc như núi: phía sau có khối cao vững là có tựa, phía trước có khối thấp vừa phải ở xa là có án, còn khối cao lớn sát ngay trước mặt là bị ép. Đây là phần "sơn" đi cùng phần "thuỷ" của đường.
- Có tựa: phía sau nhà có khối nhà cao hơn, đặc, vững; tương ứng Huyền Vũ.
- Có án: phía trước, qua khỏi đường, có khối thấp vừa phải, không quá gần; như án sơn chắn bớt luồng khí đi thẳng.
- Bị ép: khối cao lớn đứng sát ngay trước cửa, che kín bầu trời; minh đường bị chặn.
- Bị chiếu góc: góc nhọn của cao ốc, cạnh mái nhà đối diện chĩa thẳng vào; là hình sát.
- Hai bên: nhà bên trái, bên phải cao thấp thế nào tương ứng Thanh Long, Bạch Hổ.
Thầy Vũ Giới nhấn mạnh rằng Hình Pháp áp dụng cho cả nhà ở đô thị, không chỉ cho mộ phần ở đồi núi. Thầy phê phán nhận thức "Phong thuỷ Hình Pháp chỉ dành cho âm trạch" là "sai hoàn toàn". Đọc nhà cao như núi, đọc đường như nước chính là đưa Hình Pháp vào phố.
Thuỷ khẩu và minh đường trong phố
Thuỷ khẩu trong phố là chỗ dòng đường, dòng khí đi ra khỏi khu vực quanh nhà, còn minh đường là khoảng trống trước nhà nơi khí dừng lại trước khi vào. Một khu phố có thuỷ khẩu kín, minh đường rộng vừa phải thì khí dễ tụ hơn.
Ví dụ, một dãy nhà nằm trong đoạn đường cong, hai đầu đường có khúc quanh che khuất: dòng chảy vào và ra đều có chỗ "khoá", khí đi qua chậm lại. Ngược lại, một ngôi nhà nằm trên đoạn đường thẳng tắp, dốc xuống, cuối đường mở toang ra một đại lộ: thuỷ khẩu mở rộng, khí trôi đi nhanh.
Minh đường trong phố có thể là vỉa hè rộng, sân trước, quảng trường nhỏ, hoặc chỉ là khoảng lùi của mặt tiền. Nhà sát mép đường, cửa mở thẳng ra lòng đường xe chạy thì gần như không có minh đường. Nhà lùi vào một khoảng, có sân nhỏ, có cây thì minh đường rõ hơn.
Chữ "khoá" ở đây gợi nhớ chính tên gọi Kim Toả, nghĩa là khoá vàng. Cách liên hệ này là của người biên tập, giúp người đọc dễ nhớ: khí cần có chỗ vào, có chỗ dừng, và có chỗ khoá lại trước khi đi.
Đọc đường như nước có thay được việc lập cục không?
Đọc đường như nước không thay được việc lập cục; đây chỉ là bước nhìn hình ở tầng ngoại cục. Theo Phong Thuỷ Liên Hoa, sau khi nhìn hình còn phải định cục, định tâm, xét nội cục và lý khí thì mới đi tới kết luận.
Thầy Vũ Giới nhắc khẩu quyết "Hình pháp bất chân – lý khí vô dụng" và ví: "Chiếc xe mà lắp sai, máy không nổ được thì có tính công suất làm gì cho mệt." Đọc đường đúng là nhìn được hình; nhưng hình mới là điều kiện cần. Thầy cũng nhấn mạnh phong thuỷ phải tổng phối luận, "không thể đơn luận", nghĩa là không dùng một phép để kết luận mọi điều.
Những sai lầm khi áp dụng cách đọc đường:
- Thấy đường đâm là kết luận nhà xấu, bỏ qua khoảng cách, độ rộng và cách tổ chức cửa.
- Thấy đường ôm là kết luận nhà tốt, bỏ qua nội cục bên trong.
- Treo vật trấn ngay khi thấy đường đâm, không sửa hình mặt tiền trước.
- Bỏ qua nhà cao tầng xung quanh, chỉ nhìn đường.
- Áp cách đọc vùng núi nguyên xi vào phố mà không chuyển đổi.
Giới hạn cần nói rõ: bài viết trình bày cách đọc đường như nước ở mức nguyên lý loan đầu đô thị, không trình bày công thức riêng của phái Kim Toả Ngọc Quan. Mỗi khu phố có đặc điểm riêng về địa hình, quy hoạch, giao thông, nên kết luận cụ thể cho một ngôi nhà phải do người thầy khảo sát tại chỗ.
Tóm lại, ở phố thì đường là nước, nhà là núi. Nhìn ra được nước và núi ngay trước cửa nhà là bắt đầu nhìn ra hình. Còn la bàn, để sau.
Phong Thuỷ Liên Hoa biên soạn.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này
- La Kinh Liên Hoa: la kinh web miễn phí, xác định hướng nhà và hướng các dòng đường.
- Lập Cục Pháp: định cục, định tâm sau khi đã đọc hình ngoại cục.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ mặt bằng, đánh dấu đường, ngã ba, khối nhà xung quanh.
Bài liên quan
- Minh đường trong phong thuỷ Hình Pháp
- Long mạch: sơn long và thuỷ long
- Lý thuyết cốt lõi của Hình Pháp: tứ thủ nội ngoại loan đầu
- Phong thuỷ nhà phố: giữ khí tĩnh giữa phố
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới
Hình loan đô thị, long mạch, thuỷ khẩu, minh đường và cách áp vào nhà ở thành phố được giảng trong khoá Phong Thuỷ Hình Pháp (Hình Thế – Loan Đầu) của Liên Hoa.
Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp
Nhà mặt tiền đại lộ có tốt hơn nhà trong hẻm không?
Không hẳn. Đại lộ là dòng chảy lớn, khí mạnh nhưng khó giữ; nhà nhỏ trước đại lộ dễ bị cuốn khí. Hẻm thông thoáng, sạch có thể giữ khí tốt hơn. Phải xét quy mô nhà so với dòng chảy và cách tổ chức mặt tiền.
Nhà bị đường đâm thẳng vào cửa thì làm gì trước?
Trước hết xét khoảng cách, độ rộng đường và cách tổ chức cửa. Ưu tiên sửa hình như lùi cửa, làm sân trước, đặt bình phong, trồng cây; vật trấn chỉ là bước bổ cứu sau cùng.
Kim Toả Ngọc Quan có dùng la bàn không?
Các phái loan đầu đều dùng la bàn ở một mức nhất định để xác định phương vị, nhưng trọng tâm là nhìn hình thế. Cách dùng cụ thể của từng phái cần học trực tiếp từ người có truyền thừa.
Cầu vượt trước nhà nên đọc là sơn hay thuỷ?
Cầu vượt vừa là khối cao như sơn, vừa là dòng xe như thuỷ. Cần xét chiều cao, khoảng cách và cách cầu chạy qua trước nhà; cầu vượt sát mặt tiền thường là hình ép kèm thuỷ xung.
Đường trước nhà có hàng cây lớn thì đọc thế nào?
Hàng cây lớn dọc đường làm dòng chảy chậm lại và che bớt bụi, ồn, nắng; khi đọc như nước, cây giống bờ cỏ hai bên sông giữ cho nước không tràn. Tuy vậy, một gốc cây lớn đứng chắn ngay giữa cửa chính lại là vật cản, cần xét riêng.
