Kỳ Môn Ngũ Tổng Quy
遁甲日用涓吉奇門五總龜 (卷四 · 四時通用八門捷法 · 孤虛法 · 博奕勝負局 · 五帝旺氣坐向方位)
Tác giả: Trì Kỷ (池紀) đời Minh gom chép; gốc là sách Kỳ Môn Yếu Lược (奇門要略) có bài tựa của Quách Tử Thịnh (郭子晟) năm Thuần Hựu Tân Sửu (1241, Nam Tống)
Bản gốc: bản khắc gỗ đời Minh, hai quyển thượng, hạ, mỗi trang 14 dòng, mỗi dòng 24 chữ; đối chiếu bản in năm Dân Quốc 14 (1925) do Tần Thận An (秦慎安) hiệu khám, chia bốn quyển.
Bài trước chia sáu mươi ngày Giáp Tý thành năm loại tốt xấu. Bài này đi tiếp bốn mục ngắn của quyển bốn, cùng trả lời một câu hỏi rất thực tế: hôm nay ra đi, ngồi, đứng, quay mặt về hướng nào thì lợi. Mục đầu là "bát môn tiệp pháp", phép tắt tìm ba cửa cát Khai, Hưu, Sinh theo ngày mà không cần dựng bàn. Mục thứ hai là phép "cô hư", lưng tựa chỗ Cô, mặt hướng chỗ Hư. Mục thứ ba đem phép cô hư vào bàn cờ, chiếu bạc. Mục cuối là phương vượng khí của Ngũ Đế theo tháng. Bốn mục đều là phép "tiệp", tức phép nhanh, người mới học tra bảng là dùng được.
Trả lời nhanh: Theo Kỳ Môn Ngũ Tổng Quy quyển bốn, mỗi ngày ra đi nên chọn hướng của ba cửa Khai, Hưu, Sinh; Hưu môn dời cung ba ngày một lần, ngày Giáp Tý ở Càn, ngày Đinh Mão ở Ly, ngày Canh Ngọ ở Cấn. Phép cô hư lấy hai chi thiếu của tuần làm Cô, hai chi đối xung làm Hư; tuần Giáp Tý Cô ở Tuất Hợi, Hư ở Thìn Tỵ; tựa lưng vào Cô, đánh vào Hư thì "một người đàn bà địch được mười người". Phương vượng khí Ngũ Đế: tháng 1, 5, 9 ngồi Nam quay Bắc; tháng 2, 6, 10 ngồi Đông quay Tây; tháng 3, 7, 11 ngồi Bắc quay Nam; tháng 4, 8, 12 ngồi Tây quay Đông.
Thầy Vũ Giới giảng: "Ra cửa có ba cửa sống, năm cửa còn lại phải dè chừng. Đứng thì đứng chỗ đầy, đánh thì đánh chỗ trống. Hai câu ấy là cả mục bát môn và mục cô hư."

Bát môn tiệp pháp: ba cửa cát mỗi ngày – 四時通用八門捷法
四時通用八門捷法。凡每日出入用事,從開休生三門大吉。甲子乙丑丙寅、丁卯壬辰癸巳、戊午己未庚申,休門在乾。丁卯戊辰己巳、甲午乙未丙申、辛酉壬戌癸亥,休門在離。庚午辛未壬申、丁酉戊戌己亥、丙子丁丑戊寅,休門在艮。癸酉甲戌乙亥、庚子辛丑壬寅、癸卯甲辰乙巳,休門在震。己卯庚辰辛巳、丙午丁未戊申,休門在兌。壬午癸未甲申、己酉庚戌辛亥,休門在坤。乙酉丙戌丁亥、壬子癸丑甲寅,休門在坎。戊子己丑庚寅、乙卯丙辰丁巳,休門在巽。
Dịch: Phép tắt tám cửa dùng chung cho bốn mùa. Phàm mỗi ngày ra vào làm việc, đi theo ba cửa Khai, Hưu, Sinh thì đại cát. Các ngày Giáp Tý, Ất Sửu, Bính Dần; Tân Mão, Nhâm Thìn, Quý Tỵ; Mậu Ngọ, Kỷ Mùi, Canh Thân: Hưu môn ở Càn. Các ngày Đinh Mão, Mậu Thìn, Kỷ Tỵ; Giáp Ngọ, Ất Mùi, Bính Thân; Tân Dậu, Nhâm Tuất, Quý Hợi: Hưu môn ở Ly. Các ngày Canh Ngọ, Tân Mùi, Nhâm Thân; Đinh Dậu, Mậu Tuất, Kỷ Hợi; Bính Tý, Đinh Sửu, Mậu Dần: Hưu môn ở Cấn. Các ngày Quý Dậu, Giáp Tuất, Ất Hợi; Canh Tý, Tân Sửu, Nhâm Dần; Quý Mão, Giáp Thìn, Ất Tỵ: Hưu môn ở Chấn. Các ngày Kỷ Mão, Canh Thìn, Tân Tỵ; Bính Ngọ, Đinh Mùi, Mậu Thân: Hưu môn ở Đoài. Các ngày Nhâm Ngọ, Quý Mùi, Giáp Thân; Kỷ Dậu, Canh Tuất, Tân Hợi: Hưu môn ở Khôn. Các ngày Ất Dậu, Bính Tuất, Đinh Hợi; Nhâm Tý, Quý Sửu, Giáp Dần: Hưu môn ở Khảm. Các ngày Mậu Tý, Kỷ Sửu, Canh Dần; Ất Mão, Bính Thìn, Đinh Tỵ: Hưu môn ở Tốn.
Giảng: Trong Kỳ Môn đầy đủ, muốn biết cửa nào ở cung nào phải dựng bàn theo cục, theo giờ. Phép "tiệp" này bỏ qua tất cả, chỉ lấy can chi của ngày để biết Hưu môn đang ở đâu. Sáu mươi ngày được chia thành hai mươi nhóm, mỗi nhóm ba ngày liền nhau; cứ hết ba ngày, Hưu môn dời sang cung khác theo thứ tự Càn, Ly, Cấn, Chấn, (Trung), Đoài, Khôn, Khảm, Tốn, rồi quay lại Càn.
Đọc bảng sẽ thấy hai chỗ cần ghi nhớ. Thứ nhất, khi đến lượt Trung cung (nhóm Bính Tý và nhóm Quý Mão), Trung cung không có cửa, nên sách gửi nhóm đầu vào Cấn, nhóm sau vào Chấn. Thứ hai, ở hàng Càn, bản in ghi "Đinh Mão", trùng với nhóm đầu của hàng Ly; theo phép ba ngày một nhóm, chỗ ấy phải là Tân Mão (Tân Mão, Nhâm Thìn, Quý Tỵ là ba ngày liền nhau). Phần dịch ở trên đã sửa theo phép tính, chữ Hán giữ đúng bản in.

Từ cung Hưu môn suy ra ba cửa Khai, Hưu, Sinh – 八門順排
Sách chỉ cho biết Hưu môn, còn hai cửa cát kia người học tự suy. Cách quen dùng là đặt tám cửa theo đúng thứ tự của bàn gốc: Hưu, Sinh, Thương, Đỗ, Cảnh, Tử, Kinh, Khai, đi thuận theo vòng tám cung Khảm, Cấn, Chấn, Tốn, Ly, Khôn, Đoài, Càn. Ở bàn gốc, Hưu ở Khảm thì Sinh ở Cấn, Khai ở Càn. Khi Hưu dời đi cung khác, cả vòng tám cửa xoay theo.
Ví dụ ngày Giáp Tý: Hưu môn ở Càn (Tây Bắc). Đi tiếp một cung là Khảm, nên Sinh môn ở Khảm (Bắc). Cửa đứng ngay trước Hưu trong vòng là Khai, nên Khai môn ở Đoài (Tây). Ba hướng Tây Bắc, Bắc, Tây là ba hướng ra đi cát của ngày Giáp Tý, Ất Sửu, Bính Dần. Ba hướng nên tránh là hướng có Thương môn (Cấn, Đông Bắc), Tử môn (Ly, Nam) và Kinh môn (Khôn, Tây Nam).
Thêm một ví dụ: ngày Đinh Mão, Hưu môn ở Ly. Theo vòng thuận, Sinh ở Khôn, Khai ở Tốn. Ba hướng cát là Nam, Tây Nam, Đông Nam. Câu mở đầu mục "từ khai hưu sinh tam môn đại cát" chỉ có nghĩa khi người đọc biết ba cửa ấy nằm ở đâu, nên bước suy ra này là phần không thể thiếu.

Phép cô hư: lưng tựa Cô, mặt đánh Hư – 孤虛法
孤虛法。黃石公曰:背孤擊虛,一女可敵十人。古法十人用時孤,百人用日孤,千人用月孤,萬人用年孤。惟有時孤最驗,今立列於後。甲子旬,孤在戌亥,虛在辰巳。甲戌旬,孤在申酉,虛在寅卯。甲申旬,孤在午未,虛在子丑。甲午旬,孤在辰巳,虛在戌亥。甲辰旬,孤在寅卯,虛在申酉。甲寅旬,孤在子丑,虛在午未。旺氣十倍,相氣五倍,休氣如數,囚氣減少,死氣減半也。
Dịch: Phép cô hư. Hoàng Thạch Công nói: lưng tựa Cô, đánh vào Hư, một người đàn bà địch được mười người. Phép cổ: mười người dùng Cô của giờ, trăm người dùng Cô của ngày, nghìn người dùng Cô của tháng, vạn người dùng Cô của năm. Chỉ có Cô của giờ là nghiệm nhất, nay lập bảng sau. Tuần Giáp Tý, Cô ở Tuất Hợi, Hư ở Thìn Tỵ. Tuần Giáp Tuất, Cô ở Thân Dậu, Hư ở Dần Mão. Tuần Giáp Thân, Cô ở Ngọ Mùi, Hư ở Tý Sửu. Tuần Giáp Ngọ, Cô ở Thìn Tỵ, Hư ở Tuất Hợi. Tuần Giáp Thìn, Cô ở Dần Mão, Hư ở Thân Dậu. Tuần Giáp Dần, Cô ở Tý Sửu, Hư ở Ngọ Mùi. Vượng khí mạnh gấp mười, tướng khí gấp năm, hưu khí giữ nguyên, tù khí giảm bớt, tử khí giảm một nửa.
Giảng: Mười can ghép với mười hai chi, mỗi tuần mười ngày thì có hai chi bị "bỏ sót". Tuần Giáp Tý đi từ Giáp Tý đến Quý Dậu, hai chi Tuất, Hợi không có can đi kèm, gọi là Cô (lẻ loi, không phối). Hai chi đối xung với Cô là Thìn, Tỵ, gọi là Hư (trống rỗng). Đây cũng chính là chỗ "tuần không" mà người học tử vi, bói dịch quen gọi.
Câu "bối cô kích hư" có lý của nó: chỗ Cô là chỗ khí không bị can nào chiếm, như bức tường kín sau lưng; chỗ Hư là chỗ đối diện, khí trống, đánh vào dễ vỡ. Sách còn nói phép cổ chia theo quân số: ít người dùng Cô của giờ, đông người dùng Cô của ngày, tháng, năm; nhưng tác giả khẳng định Cô của giờ nghiệm nhất. Câu cuối về vượng, tướng, hưu, tù, tử nhắc rằng cùng một hướng Cô, nếu hành của hướng ấy đang vượng theo mùa thì sức mạnh nhân lên, đang tử thì giảm.
Với người hôm nay, phép cô hư dùng được khi chọn chỗ ngồi trong cuộc thương lượng, chỗ đặt bàn làm việc trong một buổi đàm phán, hay hướng xuất phát khi đi đòi nợ, đi giải quyết tranh chấp: lưng quay về phía Cô của tuần, mặt hướng về phía Hư.

Bác dịch thắng phụ cục: chỗ ngồi trên bàn cờ – 博奕勝負局
博奕勝負局。金匱云:得與無視孤虛。謂樗蒲博奕,以正時六甲旬孤上坐者勝,虛上坐者負。又參以三奇吉門,斗罡以杓指他人,必勝。
Dịch: Cục thắng thua khi đánh cờ, chơi bạc. Sách Kim Quỹ nói: được hay mất là ở chỗ có xét cô hư hay không. Nghĩa là khi chơi xu bồ, đánh cờ, lấy giờ hiện tại thuộc tuần Giáp nào, ai ngồi trên phương Cô thì thắng, ai ngồi trên phương Hư thì thua. Lại xét thêm ba kỳ, cửa cát, và để cán sao Bắc Đẩu chỉ về phía người kia thì ắt thắng.
Giảng: "Xu bồ" (樗蒲) là trò gieo quân thời xưa, "bác dịch" là đánh cờ, chơi bạc nói chung. Mục này đem phép cô hư từ chiến trường vào bàn chơi, cho thấy người xưa coi nó là phép chung cho mọi cuộc tranh hơn thua. Điểm cần chú ý là chữ "chính thời": phải lấy tuần Giáp của giờ đang ngồi chứ không phải của ngày, đúng với câu trước "chỉ có Cô của giờ là nghiệm nhất".
Câu "đẩu cương dĩ tiêu chỉ tha nhân" là phép cổ: cán sao Bắc Đẩu (Thiên cương) chỉ về phía đối thủ thì mình được thế. Ngày nay, Thầy không khuyến khích dùng Kỳ Môn cho cờ bạc; nên hiểu mục này như một ví dụ cho nguyên lý chọn chỗ đứng: trong cuộc họp, cuộc đàm phán, ngồi phương Cô, để đối phương ngồi phương Hư.

Phương vượng khí Ngũ Đế theo tháng – 五帝旺氣坐向方位
五帝旺氣坐向方位。正五九月,正南方面北大勝。二六十月,正東方面西大勝。三七十一月,正北方面南大勝。四八十二月,西方面東大勝。
Dịch: Phương ngồi, hướng quay theo vượng khí của Ngũ Đế. Tháng giêng, tháng năm, tháng chín: ngồi phương chính Nam, quay mặt về Bắc thì đại thắng. Tháng hai, tháng sáu, tháng mười: ngồi phương chính Đông, quay mặt về Tây thì đại thắng. Tháng ba, tháng bảy, tháng mười một: ngồi phương chính Bắc, quay mặt về Nam thì đại thắng. Tháng tư, tháng tám, tháng chạp: ngồi phương Tây, quay mặt về Đông thì đại thắng.
Giảng: Bốn nhóm tháng chính là bốn bộ tam hợp của nguyệt kiến. Tháng giêng (Dần), tháng năm (Ngọ), tháng chín (Tuất) là Dần Ngọ Tuất hợp Hoả cục, Hoả vượng ở phương Nam. Tháng hai (Mão), tháng sáu (Mùi), tháng mười (Hợi) là Hợi Mão Mùi hợp Mộc cục, Mộc vượng ở phương Đông. Tháng ba (Thìn), tháng bảy (Thân), tháng mười một (Tý) là Thân Tý Thìn hợp Thuỷ cục, Thuỷ vượng ở phương Bắc. Tháng tư (Tỵ), tháng tám (Dậu), tháng chạp (Sửu) là Tỵ Dậu Sửu hợp Kim cục, Kim vượng ở phương Tây.
Ngồi ở phương đang vượng là lấy vượng khí làm chỗ dựa, tức "gấp mười" như câu ở mục cô hư; quay mặt về phương đối diện là hướng sức ra ngoài. Đây là phép rất dễ nhớ, có thể dùng ngay cho việc chọn chỗ ngồi của chủ toạ, chỗ đặt ghế giám đốc, hay hướng bàn ký hợp đồng theo tháng.

Cách dùng: ghép bát môn, cô hư và vượng khí – 綜合用法
Bốn mục trong bài có thể ghép thành một quy trình ba bước cho người cần ra đi hay ngồi vào một cuộc việc quan trọng:
Bước một, chọn hướng đi. Tra bảng Hưu môn theo ngày, suy ra ba hướng Khai, Hưu, Sinh. Ra khỏi nhà theo một trong ba hướng ấy (đi vòng một đoạn rồi mới rẽ về hướng chính cũng được, như cách người xưa vẫn làm).
Bước hai, chọn chỗ ngồi. Đến nơi, xem giờ thuộc tuần Giáp nào để biết Cô, Hư; ngồi lưng tựa phương Cô, mặt hướng phương Hư. Nếu không chọn được theo giờ, dùng phương vượng khí của tháng: ví dụ tháng năm âm lịch, ngồi phía Nam quay mặt về Bắc.
Bước ba, xét lại bằng bàn đầy đủ. Với việc lớn, phép tắt chỉ là bước lọc. Dựng bàn Kỳ Môn cho giờ đã chọn để xem cung hướng có kỳ, có cửa cát thật không, có gặp các hung cách đã học ở bài 16, 17 không.
Ví dụ: ngày Giáp Ngọ cần đi ký hợp đồng. Ngày Giáp Ngọ, Hưu môn ở Ly; suy ra Sinh ở Khôn, Khai ở Tốn; vậy ra đi theo hướng Nam, Tây Nam hoặc Đông Nam. Giáp Ngọ cũng là Bảo nhật theo bài 18, rất hợp việc lớn. Đến nơi vào giờ Canh Ngọ (thuộc tuần Giáp Tý), Cô ở Tuất Hợi: ngồi lưng về phía Tây Bắc, mặt về phía Đông Nam.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Bốn mục này là những phép "tiệp" của Kỳ Môn, để lại mấy bài học cho người dùng trong nhà, mộ.
Thứ nhất, cửa ra đi quan trọng như cửa nhà. Cửa chính của nhà là cố định, nhưng hướng ra đi mỗi ngày thì chọn được. Ba cửa Khai, Hưu, Sinh là ba cửa sống; người hay đi xa, đi làm ăn nên thuộc bảng Hưu môn.
Thứ hai, chỗ dựa sau lưng là gốc của thế. Phép cô hư và phép Ngũ Đế cùng một ý: lưng phải tựa vào chỗ đầy, chỗ vượng. Đây cũng là lý "hậu chẩm" trong phong thuỷ nhà ở: nhà phải có tựa, ghế giám đốc phải có tường sau lưng.
Thứ ba, phép tắt có lỗi in, phải tính lại. Bảng Hưu môn ghi nhầm "Đinh Mão" ở hàng Càn; người học phải nắm quy luật ba ngày một nhóm để tự sửa, đừng chép máy móc.
Thứ tư, như mọi bài trong bộ này, ngày giờ và hướng đi là phần phụ của hình thế: nhà, mộ phải đúng thế, đúng hướng trước, rồi chọn ngày giờ mới thêm phần tốt.
Tóm lại – 總結: Mỗi ngày nên ra đi theo ba cửa Khai, Hưu, Sinh; Hưu môn ba ngày dời một cung theo thứ tự Càn, Ly, Cấn, Chấn, (Trung), Đoài, Khôn, Khảm, Tốn; từ cung Hưu, xoay vòng tám cửa theo bàn gốc để tìm Sinh và Khai. Phép cô hư lấy hai chi thiếu của tuần làm Cô, hai chi đối xung làm Hư, lưng tựa Cô, đánh vào Hư; Cô của giờ nghiệm nhất, dùng được cả khi chọn chỗ ngồi trên bàn cờ, bàn họp. Phương vượng khí Ngũ Đế theo tam hợp của tháng: tháng 1, 5, 9 ngồi Nam; tháng 2, 6, 10 ngồi Đông; tháng 3, 7, 11 ngồi Bắc; tháng 4, 8, 12 ngồi Tây.
Bài sau: Kỳ Môn Ngũ Tổng Quy (20) – Phép xuất hành ngày lẻ, ngày chẵn, nguyệt kiến thuộc cửu tinh và Đại Kim Cương thần trực nhật (sắp đăng).
Nguồn: Độn Giáp Nhật Dụng Quyên Cát Kỳ Môn Ngũ Tổng Quy (遁甲日用涓吉奇門五總龜), quyển bốn, các mục "Tứ thời thông dụng bát môn tiệp pháp", "Cô hư pháp", "Bác dịch thắng phụ cục", "Ngũ Đế vượng khí toạ hướng phương vị"; theo bản in năm 1925 do Tần Thận An hiệu khám, đối chiếu bản khắc đời Minh. Chữ Hán ở trên chép trọn các mục ấy. Các bảng, sơ đồ là phần Kho Sách Quý dựng lại từ lời sách. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- Trạch Cát Liên Hoa: tra can chi ngày, giờ để biết ngay Hưu môn ở cung nào và giờ thuộc tuần Giáp nào.
- Độn Pháp Liên Hoa: dựng bàn Kỳ Môn đầy đủ cho giờ đã chọn để xét lại cửa, kỳ, cách cục.
- La Kinh Liên Hoa: đo hướng ra đi, hướng ngồi, hướng bàn làm việc cho đúng phương Cô, phương vượng.
Bài liên quan – 相關文章
- Kỳ Môn Ngũ Tổng Quy (18): Giờ dương, giờ âm và 60 Giáp Tý cát hung
- Kỳ Môn Ngũ Tổng Quy (17): Ba độn và các giờ đặc biệt
- Kỳ Môn Ngũ Tổng Quy (16): Tam kỳ lục nghi và các cách cát hung
- Độn Giáp Diễn Nghĩa: sách Kỳ Môn đời Minh bốn quyển
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Bát môn, cô hư và vượng khí theo tháng là những phép nhanh mà người chọn ngày giờ nào cũng cần thuộc. Mời bạn tham khảo Khoá học xem ngày tốt Trạch Cát hoặc Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Bát môn tiệp pháp là gì? – 八門捷法
Là phép tắt tìm Hưu môn theo can chi ngày mà không cần dựng bàn Kỳ Môn: sáu mươi ngày chia hai mươi nhóm ba ngày, Hưu môn dời cung theo nhóm; từ đó suy ra ba hướng cát Khai, Hưu, Sinh.
Ngày Giáp Tý nên ra đi hướng nào? – 甲子日出行
Ngày Giáp Tý Hưu môn ở Càn; xoay tám cửa theo bàn gốc thì Sinh ở Khảm, Khai ở Đoài. Ba hướng cát là Tây Bắc, Bắc và Tây.
Cô và Hư là gì? – 孤虛
Cô là hai chi không có can đi kèm trong một tuần Giáp, Hư là hai chi đối xung với Cô. Tuần Giáp Tý Cô ở Tuất Hợi, Hư ở Thìn Tỵ. Sách dạy lưng tựa Cô, đánh vào Hư.
Tháng năm âm lịch nên ngồi hướng nào? – 五帝旺氣
Tháng năm thuộc nhóm tháng 1, 5, 9 (tam hợp Hoả cục), nên ngồi phương chính Nam, quay mặt về Bắc.









