Địa Lý Đại Thành · La Kinh Chỉ Nam Bát Vụ Tập
地理大成 · 羅經指南撥霧集 卷中 (大玄空卦 · 鴻門御街水法 · 洪範五行 · 紅鸞水法 · 三盤外卦 · 十六經盤圖)
Tác giả: Diệp Thái 葉泰 (tự Cửu Thăng 九升, người Cổ Vụ 古婺, đời Thanh) soạn · Trịnh Cung Chấn 鄭宮振 (Hải Xương) đính
Bản gốc: Học Sơn Đường 學山堂 khắc năm Khang Hy 35 (1696), tập 4.
Phần sau của quyển trung La Kinh Chỉ Nam Bát Vụ Tập (羅經指南撥霧集) gom những tầng "bị bàn" khó nhất trên la kinh: Đại huyền không quái (bốn kinh, bốn long), Hồng Môn ngự nhai thuỷ pháp, Hồng Phạm ngũ hành cùng bài Thân minh giải nghĩa của Vương tiên sư, Hồng loan thuỷ pháp bảy mươi hai long, Tam bàn ngoại quái (ba vòng sáu mươi quẻ gắn với giáp tý) và cuối cùng là mười sáu đồ kinh bàn vẽ từng tầng. Đây là phần người học la kinh hay đọc lướt vì thấy nhiều tên lạ; Diệp Cửu Thăng thì đọc chậm từng tầng và nói rõ tầng nào dùng việc gì, tầng nào dùng sai thì hoạ phúc không còn bằng cứ.
Trả lời nhanh: Đại huyền không chia hai mươi bốn sơn làm bốn kinh: Càn Bính Ất Tý Dần Thìn là nhất long thuộc Kim, Tốn Tân Nhâm Ngọ Thân Tuất là nhị long thuộc Mộc, Cấn Canh Đinh Mão Tỵ Mùi là tam long thuộc Thuỷ, Khôn Giáp Quý Dậu Hợi Sửu là tứ long thuộc Hoả; long, hướng, thuỷ chỉ qua lại trong sáu vị của một kinh là thanh thuần, chủ đại quý. Hồng Môn ngự nhai lấy vị trước Huyền vũ một vị làm cửa tháo nước quý. Hồng Phạm ngũ hành là khí tiên thiên, Diệp Cửu Thăng dặn chỉ dùng để biện đất lớn nhỏ quý tiện, không dùng để lập hướng hay tiêu thuỷ. Hồng loan dùng nạp âm của bảy mươi hai long để tiêu thuỷ. Tam bàn ngoại quái là ba vòng sáu mươi quẻ: giáp tý khởi ở đầu Nhâm mang quẻ Giải (hậu thiên), ở giữa Nhâm mang quẻ Tỷ (tiên thiên), ở đầu Tý mang quẻ Di (hầu quái của Kinh Phòng).
Thầy Vũ Giới giảng: "Tầng nào trên la kinh cũng có chủ. Hồng Phạm là để nhìn đất lớn hay nhỏ, đừng bắt nó đi tiêu nước. Đem cái đo đất ra làm cái đặt hướng, rồi khi không nghiệm lại quay ra chửi sách xưa, đó là lỗi của người dùng chứ không phải lỗi của tầng."
Đại huyền không quái: bốn kinh, bốn long – 大玄空卦
Mục đầu tiên đọc lại bốn kinh mà bài trước đã nhắc khi kể bốn kiểu âm dương. Ở đây Diệp Cửu Thăng nói đủ cách dùng.

四經大玄空,以乾丙乙子寅辰六山為一龍屬金,艮庚丁卯巳未六山為三龍屬水,巽辛壬午申戌六山為二龍屬木,坤甲癸酉亥丑六山為四龍屬火。凡龍向水只在六位中往來者,為清純,主大貴。如左旋辰龍作乾向,水來自寅乙是也。
Dịch: Bốn kinh đại huyền không lấy sáu sơn Càn Bính Ất Tý Dần Thìn làm nhất long, thuộc Kim; sáu sơn Cấn Canh Đinh Mão Tỵ Mùi làm tam long, thuộc Thuỷ; sáu sơn Tốn Tân Nhâm Ngọ Thân Tuất làm nhị long, thuộc Mộc; sáu sơn Khôn Giáp Quý Dậu Hợi Sửu làm tứ long, thuộc Hoả. Phàm long, hướng, thuỷ chỉ qua lại trong sáu vị ấy là thanh thuần, chủ đại quý. Như long Thìn tả toàn làm hướng Càn, nước đến từ Dần, Ất là vậy.
Giảng: Mỗi kinh gồm hai can (hoặc một duy một can) và ba chi xen nhau, rải đều quanh vòng chứ không dồn một chỗ. Vì vậy một kinh có thể ôm cả long, hướng lẫn thuỷ ở ba phía khác nhau mà vẫn là "một nhà". Ví dụ Diệp Cửu Thăng đưa ra rất gọn: long Thìn, hướng Càn, nước từ Dần, Ất, cả bốn vị đều nằm trong nhất long Kim.
Sáu phép dùng của bốn kinh – 四經六用
Bốn kinh không chỉ để xét thuần hay tạp. Sách kể sáu phép dùng, mỗi phép nhắm một việc khác nhau.

其用法有六:其一以干為零神,支為正神。正神宜行龍,零神宜行水;若零神行龍,又作零向,發財祿而抱養。作正向,主入舍而奸生。其二以正骨人丁、零骨財祿:如子寅辰無山主長房無丁,乾丙乙無水主長房無財。其三山向水路要順序,如一龍為龍,二龍為向,可行二龍水;若三龍行龍而行二龍水,為逆,災禍立至。其四龍向水路宜在一龍之內,為不出卦,主貴;駁雜他龍不貴。其五放水要回頭……其六忌水破長生方:如一龍金,忌水流出巽,金生在巳也;若水破巽去,遇乙庚化金之年,必損小口。
Dịch: Phép dùng có sáu. Một là lấy can làm linh thần, chi làm chính thần; chính thần nên đi long, linh thần nên đi thuỷ. Nếu linh thần đi long lại làm hướng linh thì phát tài lộc nhưng phải nuôi con nuôi; làm hướng chính thì chủ người ngoài vào nhà mà sinh gian. Hai là chính cốt chủ nhân đinh, linh cốt chủ tài lộc: như Tý Dần Thìn không có núi thì trưởng phòng không đinh, Càn Bính Ất không có nước thì trưởng phòng không tài. Ba là sơn, hướng, đường nước phải thuận thứ tự: nhất long làm long, nhị long làm hướng thì được đi nước nhị long; nếu tam long làm long mà đi nước nhị long là nghịch, tai hoạ đến ngay. Bốn là long, hướng, đường nước nên ở trong một long, gọi là không xuất quái, chủ quý; tạp với long khác thì không quý. Năm là tháo nước phải hồi đầu: như nhất long đi long, nước tháo ra qua mấy khúc rồi vẫn phải quay về nhất long mới là hồi đầu, đinh tài mới lâu bền. Sáu là kỵ nước phá phương trường sinh: như nhất long Kim, kỵ nước chảy ra Tốn vì Kim trường sinh ở Tỵ; nếu nước phá Tốn mà đi, gặp năm Ất Canh hoá Kim tất tổn trẻ nhỏ.
Giảng: Sáu phép này cho thấy bốn kinh không phải một bảng tra cứng. Phép một và hai là chuyện chính thần linh thần đã gặp trong Thiên Ngọc Kinh chú: chi (chính) cần núi để giữ người, can (linh) cần nước để giữ của. Phép năm, nước hồi đầu, là thứ mắt thường thấy được trên thực địa: dòng sông uốn đi rồi vòng trở lại phía cũ.
Bốn kinh sinh ra từ tam quái, và cổ pháp lập hướng – 四經通變 古法
Đoạn tiếp giải vì sao bốn kinh xếp như vậy và nhắc một phép cổ dùng bốn kinh để lập hướng thu thuỷ.

四經之義,又從三卦而出,獨取乾金以定四龍之位也。乙丙二干歸氣于乾,戌子寅辰三支納氣于乾之內卦,故為一龍而同屬金。已位既定,則前木左水右火俱定矣。……蓋三卦原是西金東木南火北水之正位,四經則其變位也。三卦之法必通之以四經,而其用始不滯。……又古法以四經五行立向收水,不問水之右左旋,永定以干維向為陽,起長生順行;地支向為陰,起長生逆行。來宜生旺,去宜墓絕。如水從庚酉方來出丑艮去,立丙陽金向以收之則吉也。
Dịch: Nghĩa bốn kinh lại từ tam quái mà ra, riêng lấy Càn Kim để định vị bốn long. Hai can Ất Bính quy khí về Càn, ba chi Tuất Tý Dần Thìn nạp khí vào nội quái của Càn, nên làm nhất long cùng thuộc Kim. Vị mình đã định thì phía trước Mộc, bên trái Thuỷ, bên phải Hoả đều định… Tam quái vốn là chính vị Tây Kim, Đông Mộc, Nam Hoả, Bắc Thuỷ; bốn kinh là biến vị. Phép tam quái phải thông bằng bốn kinh thì dùng mới không bế tắc… Lại có cổ pháp lấy ngũ hành bốn kinh lập hướng thu thuỷ, không hỏi nước tả toàn hay hữu toàn, định hẳn hướng can duy là dương, khởi trường sinh đi thuận; hướng địa chi là âm, khởi trường sinh đi nghịch. Nước đến nên ở sinh vượng, đi nên ở mộ tuyệt. Như nước từ phương Canh Dậu đến, ra Sửu Cấn đi, lập hướng Bính dương Kim thu nó là cát.
Giảng: Diệp Cửu Thăng cũng nói nếu long, hướng, thuỷ không hợp tịnh âm tịnh dương mà hợp tam quái, hoặc không hợp tam quái mà hợp bốn kinh, đều là cục thanh thuần phát quý. Ba hệ là ba lưới lọc, lọt qua một lưới đã là được, không cần đủ cả ba.
Hồng Môn ngự nhai thuỷ pháp – 鴻門御街水法
Đây là phép tìm "ngự nhai", con đường của vua, tức cửa tháo nước chủ quý.

法以艮寅甲為陽木,卯乙辰為陰木,巽巳丙為陽火,午丁未為陰火,坤申庚為陽金,酉辛戌為陰金,乾亥壬為陽水,子癸丑為陰水。凡陽向從本五行長生上起青龍,順加六神于地支,至玄武前一位是御街。陰向從本五行大墓上起青龍,逆加六神于地支,至玄武前一位是御街。放水從此去,主貴。如陽木向,從亥上起青龍,子朱雀,丑勾陳,寅螣蛇,卯白虎,辰玄武,玄武前一位巽是御街也。陰木向從未上起青龍,午朱雀,巳勾陳,辰螣蛇,卯白虎,寅玄武,玄武前一位艮是御街也。
Dịch: Phép lấy Cấn Dần Giáp là dương Mộc, Mão Ất Thìn là âm Mộc, Tốn Tỵ Bính là dương Hoả, Ngọ Đinh Mùi là âm Hoả, Khôn Thân Canh là dương Kim, Dậu Tân Tuất là âm Kim, Càn Hợi Nhâm là dương Thuỷ, Tý Quý Sửu là âm Thuỷ. Phàm hướng dương thì từ trường sinh của ngũ hành mình khởi Thanh long, thuận an sáu thần trên địa chi, đến vị trước Huyền vũ một vị là ngự nhai. Hướng âm thì từ đại mộ của ngũ hành mình khởi Thanh long, nghịch an sáu thần trên địa chi, đến vị trước Huyền vũ một vị là ngự nhai. Tháo nước đi từ đó, chủ quý. Như hướng dương Mộc, khởi Thanh long ở Hợi, Tý Chu tước, Sửu Câu trần, Dần Đằng xà, Mão Bạch hổ, Thìn Huyền vũ, vị trước Huyền vũ là Tốn, đó là ngự nhai. Hướng âm Mộc khởi Thanh long ở Mùi, Ngọ Chu tước, Tỵ Câu trần, Thìn Đằng xà, Mão Bạch hổ, Dần Huyền vũ, vị trước Huyền vũ là Cấn, đó là ngự nhai.

Giảng: Cách chia tám nhóm ba sơn ở đây khác hẳn tứ kinh: đây là chia theo phương vị hậu thiên (Đông Mộc, Nam Hoả, Tây Kim, Bắc Thuỷ), mỗi phương tách làm nửa dương và nửa âm. Sáu thần chỉ an trên mười hai chi, nên đếm sáu bước thì vị "trước Huyền vũ" rơi vào một duy (Tốn hoặc Cấn). Ở bài sau, Diệp Cửu Thăng sẽ có một mục riêng biện chuyện dùng phép Hồng Môn cho tứ kinh ngũ hành.
Hồng Phạm ngũ hành: khí tiên thiên để biện đất – 洪範五行
Mục này mở bằng ca quyết, rồi nói ngay điều quan trọng nhất: Hồng Phạm dùng vào việc gì.

訣曰:甲寅辰巽大江水,戌坎申辛水亦同;艮震巳上原屬木,離壬丙乙火為宗;兌丁乾亥金生處,丑癸坤庚未土中。
洪範五行者,乃先天之氣,專用之以辨地之大小貴賤,與乘氣立向消納無涉。後人不知其用,而用之以論氣論向,或用之坐山消水,故禍福無憑,乃共謗之為滅蠻也。
Dịch: Quyết rằng: Giáp Dần Thìn Tốn là nước đại giang, Tuất Khảm Thân Tân cũng thuỷ như vậy; Cấn Chấn Tỵ vốn thuộc Mộc, Ly Nhâm Bính Ất lấy Hoả làm tông; Đoài Đinh Càn Hợi là chỗ Kim sinh, Sửu Quý Khôn Canh Mùi ở trong Thổ. Hồng Phạm ngũ hành là khí tiên thiên, chuyên dùng để biện đất lớn nhỏ quý tiện, không dính gì tới thừa khí, lập hướng, tiêu nạp. Người sau không biết chỗ dùng, đem nó luận khí luận hướng, hoặc dùng toạ sơn tiêu thuỷ, nên hoạ phúc không bằng cứ, rồi cùng chê nó là "diệt man".
Giảng: Sách kể Vương Cập (Tiên Tâm Kinh), Vương Hy Dật (Ngũ hành cửu tinh ca), Tư Mã Đầu Đà, Hoàng Diệu Ứng, Đạc trưởng lão đều dùng Hồng Phạm, và ba mươi tám tướng trên la kinh cổ cũng chỉ dùng Hồng Phạm. Có người hỏi vì sao Tằng, Dương, Liêu, Lại không nói tới. Diệp Cửu Thăng trả lời: người xưa viết sách chỉ nói điều người trước chưa nói; Tằng Dương nói ngũ hành hướng thuỷ thì Lại không nói hướng thuỷ mà nói thừa khí thiên tinh, Lại đã nói thiên tinh thì Liêu chỉ nói quái lệ. Hồng Phạm đã rõ từ trước bốn ông, lại là phép biện đất, nhẹ về phía tác dụng, nên bốn ông không cần bàn.
Ba mươi tám tướng và phép thôi quan – 三十八將
Đoạn này là cách Hồng Phạm thật sự được dùng: khởi ba mươi tám tướng từ ngũ hành của đầu long.

洪範之法,其五行只起四長生,以長生位為傳送,主丁財;對宮病方曰官國,主官貴;又以冠前之卦為谷將,主倉庫;衰前之卦為天柱,主壽命;墓前之卦曰勾陳,主子孫忠孝。其砂高聳則吉,低陷則不足。以絕胎二宮曰宗廟,水出此則貴;若水不出此,雖形局好看,終不貴也。……凡大而建都立國,次則省道府州縣,小而鄉鎮坟宅,皆宜察其到頭之五行,以起三十八將,以占其地之富貴。其用最大,故曰大五行也。
Dịch: Phép Hồng Phạm, ngũ hành chỉ khởi bốn trường sinh. Lấy vị trường sinh làm Truyền tống, chủ đinh tài; phương bệnh ở cung đối gọi là Quan quốc, chủ quan quý; quẻ trước quan đới là Cốc tướng, chủ kho lẫm; quẻ trước suy là Thiên trụ, chủ thọ mệnh; quẻ trước mộ gọi là Câu trần, chủ con cháu trung hiếu. Sa ở đó cao vút thì cát, thấp lõm thì không đủ. Hai cung tuyệt, thai gọi là Tông miếu, nước ra ở đây thì quý; nếu nước không ra ở đây, dù hình cục đẹp mắt, rốt cuộc không quý… Phàm lớn thì dựng đô lập nước, kế là tỉnh đạo phủ châu huyện, nhỏ là làng trấn mồ mả nhà cửa, đều nên xét ngũ hành của đầu long để khởi ba mươi tám tướng mà đoán đất giàu sang. Dụng của nó lớn nhất, nên gọi là đại ngũ hành.
Giảng: Sách dẫn lời Ngô công: "trong cung Thái ất hai nước cùng quy về động gốc, là đất công hầu nhiều đời"; Thái ất chính là vị tuyệt. Bốn đại tôn thần Thiên trụ, Cốc tướng, Câu trần, Địa hộ chỉ đặt ở bốn duy, nên phép sa thôi quan chỉ trọng bốn duy: "sa thôi quan ở bốn duy, mây trời sừng sững thì quan tước mạnh". Ngọc Xích cũng nói Thiên trụ phát khí bốn duy thì công danh nắm trong tay.
Thân minh nghĩa Hồng Phạm của Vương tiên sư – 申明王仙師洪範五行之義
Diệp Cửu Thăng viết riêng một mục để giải vì sao mỗi sơn mang ngũ hành Hồng Phạm như vậy, vì theo ông đây là chỗ cả đời Minh làm hỏng.

經盤之中,世所不知而不能解者有三:一曰小玄空五行,二曰洪範五行,三曰盈縮龍。……洪範者,即正五行而進推其本初之氣者也。子午卯酉,五行之正位,故無變。卯為木,木必藉水,故甲變水;酉屬金,金必藉土,故庚變土;午為火,火不必木生,而生于日之光,故丙為太陽之火;子為水,水不必藉金生,而反根于火,水不得火則寒凍而冰死,故壬為水中之火。
Dịch: Trên kinh bàn có ba thứ đời không biết mà cũng không giải được: một là tiểu huyền không ngũ hành, hai là Hồng Phạm ngũ hành, ba là doanh súc long… Hồng Phạm là từ chính ngũ hành mà suy lên khí ban đầu của nó. Tý Ngọ Mão Dậu là chính vị của ngũ hành, nên không biến. Mão là Mộc, Mộc tất nhờ Thuỷ, nên Giáp biến Thuỷ; Dậu thuộc Kim, Kim tất nhờ Thổ, nên Canh biến Thổ; Ngọ là Hoả, Hoả không cần Mộc sinh mà sinh từ ánh mặt trời, nên Bính là Hoả thái dương; Tý là Thuỷ, Thuỷ không cần nhờ Kim sinh mà ngược lại có gốc ở Hoả, Thuỷ không được Hoả thì lạnh cóng mà chết băng, nên Nhâm là Hoả trong Thuỷ.
Giảng: Ông tiếp tục suy đủ hai mươi bốn sơn. Ất là Hoả vì Mộc vượng thì muốn sinh Hoả; Tân là Thuỷ vì Kim vượng muốn sinh Thuỷ; Đinh là Kim vì Hoả vượng muốn nung Kim; Quý là Thổ vì Thuỷ vượng không có Thổ thì tán. Bốn sinh là khí ban đầu của bốn chính: Hợi là Kim, Dần là Thuỷ, Tỵ là Mộc, Thân là Thuỷ (đất khô không sinh Kim, phải có nước mới sinh, nên Đạo gia "tìm Kim trong Thuỷ"). Bốn mộ là khí quy về: Sửu Mùi là Thổ, Thìn Tuất là Thuỷ. Bốn duy: Càn Khôn không biến, Cấn biến Mộc, Tốn biến Thuỷ để làm gốc của Hoả. Ông kết: Hồng Phạm không khác chính ngũ hành, chỉ là làm cho cái dụng của chính ngũ hành thêm diệu. Ông cũng phê Hùng Tông Nham và Từ Thí Khả cuối đời Minh đã giải hai loại ngũ hành này hoàn toàn bằng thuyết suông.
Hồng loan thuỷ pháp: bảy mươi hai long nạp âm – 紅鸞水法
Mục này giải thích cái tầng thật sự dùng để tiêu thuỷ, chứ không phải Hồng Phạm hai mươi bốn sơn.

紅鸞七十二龍,其起法宮位與七十二穿山同,但穿山用錯排,紅鸞用甲丙戊庚壬、乙丁己辛癸順排也。此盤術用之消水,以其龍納音為主,二十四山之洪範五行為用。若干維正位無龍之處,即以其山之洪範為主也。如坐甲子金山,則巽巳乙辰為養生水,丁未坤申庚酉辛戌為冠帶官旺水,宜朝來,其餘水朝皆凶。又將本音為主,以洪範論五親:如坐金穴,以艮震巳水為妻財水。
Dịch: Bảy mươi hai long Hồng loan, cách khởi và cung vị giống bảy mươi hai xuyên sơn, nhưng xuyên sơn xếp xen, Hồng loan xếp thuận Giáp Bính Mậu Canh Nhâm, Ất Đinh Kỷ Tân Quý. Thuật bàn này dùng để tiêu thuỷ, lấy nạp âm của long làm chủ, Hồng Phạm ngũ hành của hai mươi bốn sơn làm dụng. Chỗ chính vị can duy không có long thì lấy Hồng Phạm của sơn đó làm chủ. Như toạ sơn Giáp Tý Kim thì Tốn Tỵ Ất Thìn là nước dưỡng sinh, Đinh Mùi Khôn Thân Canh Dậu Tân Tuất là nước quan đới lâm quan đế vượng, nên triều đến; các nước khác triều đều hung. Lại lấy bản âm làm chủ, lấy Hồng Phạm luận ngũ thân: như toạ huyệt Kim thì nước Cấn Chấn Tỵ là nước thê tài.
Giảng: Kim khắc Mộc, mà Cấn Chấn Tỵ theo Hồng Phạm là Mộc, nên là thê tài. Cát thì vợ hiền của nhiều, hung thì vì của mà sinh hoạ, thê thiếp không hiền. Phép phán cát hung là hợp sinh vượng của bản âm và hợp sự thuần tịnh âm dương của long hướng; nếu bản âm không hợp sa thuỷ thì nên đổi toạ sang một long khác để thu. Diệp Cửu Thăng chốt: đời truyền loạn Hồng Phạm để toạ sơn tiêu thuỷ, không biết cái dùng là bảy mươi hai long Hồng loan chứ không phải Hồng Phạm hai mươi bốn sơn.
Tam bàn ngoại quái: ba vòng giáp tý theo ba châm – 三盤外卦
Mục này giải vì sao trên chính châm có tới ba vòng sáu mươi quẻ, và vì sao các phái la kinh khởi phân kim khác nhau.

丘公之羅盤,止有正針二十四山及盈縮六十龍、穿山七十二龍、分金百二十龍四盤,雖無中縫二針之設,而二針之用已具其內。……盤中原具三針,故正針外卦亦有三盤。三盤帶卦之甲子,皆用順排:其一起甲子于壬初,帶解卦;其一起甲子于壬半,帶比卦;其一起甲子于子初,帶頤卦。正針有三盤順排之甲子,後世因有正針三種之分金:南京盤以起壬初之六十,倍為百廿,故分金起壬初;江西盤以壬半之六十,倍為百二十,故分金起壬半;嶽州盤起子初之百二十分金,則丘楊之原制也。
Dịch: La bàn của Khâu công chỉ có bốn bàn: hai mươi bốn sơn chính châm, sáu mươi long doanh súc, bảy mươi hai long xuyên sơn, một trăm hai mươi long phân kim; tuy không đặt trung châm và phùng châm nhưng dụng của hai châm đã có sẵn trong đó… Trong bàn vốn có ba châm, nên ngoại quái của chính châm cũng có ba bàn. Giáp tý mang quẻ của ba bàn đều xếp thuận: một khởi giáp tý ở đầu Nhâm, mang quẻ Giải; một khởi ở giữa Nhâm, mang quẻ Tỷ; một khởi ở đầu Tý, mang quẻ Di. Vì chính châm có ba vòng giáp tý xếp thuận, đời sau mới có ba kiểu phân kim: bàn Nam Kinh lấy sáu mươi khởi đầu Nhâm nhân đôi thành một trăm hai mươi, nên phân kim khởi đầu Nhâm; bàn Giang Tây lấy sáu mươi khởi giữa Nhâm nhân đôi, nên phân kim khởi giữa Nhâm; bàn Nhạc Châu khởi phân kim một trăm hai mươi ở đầu Tý, đó là chế độ gốc của Khâu, Dương.
Giảng: Ghi chú dưới bảng gốc nói rõ: với vòng giáp tý Giải, Mậu Tý rơi đúng giữa Tý của bàn Lại; với vòng giáp tý Tỷ, Mậu Tý rơi đúng giữa Tý chính châm; với vòng giáp tý Di, Mậu Tý rơi đúng giữa Tý của bàn Dương. Ba vòng ngoại quái thật ra là ba châm viết bằng ngôn ngữ quẻ. Người cầm la kinh Nam Kinh hay Giang Tây mà không biết điều này sẽ thấy phân kim lệch nửa sơn mà không hiểu vì sao.
Giáp tý Tỷ: tiên thiên tiết khí – 甲子比 先天卦氣
Vòng thứ nhất là sáu mươi quẻ tiên thiên. Diệp Cửu Thăng ghi cả ca quyết theo Thiệu tử lẫn quyết ông tự định.

甲子比,乃先天節氣,從先天卦出。以乾一兌二挨去,右旋加于乾兌離震四卦之上,成東邊三十二卦;又左旋加于巽坎艮坤之上,成西邊三十二卦。內去乾坤離坎四卦,以主四時二十四氣,以六十卦三百六十爻應週天之度。此圖半順半逆,係邵子隱秘其法故然。
Dịch: Giáp tý Tỷ là tiết khí tiên thiên, từ quẻ tiên thiên mà ra. Lấy Càn một Đoài hai đếm đi, hữu toàn gia trên bốn quẻ Càn Đoài Ly Chấn thành ba mươi hai quẻ phía đông; lại tả toàn gia trên Tốn Khảm Cấn Khôn thành ba mươi hai quẻ phía tây. Bỏ bốn quẻ Càn Khôn Ly Khảm để chủ bốn mùa hai mươi bốn khí, lấy sáu mươi quẻ ba trăm sáu mươi hào ứng với độ chu thiên. Đồ này nửa thuận nửa nghịch, là vì Thiệu tử giấu phép của mình nên như vậy.
Giảng: Theo đồ của Thiệu tử, Giáp Tý mang Tỷ, Bính Tý mang Bác, Mậu Tý mang Phục, quẻ Phục đúng ở Tý chính châm. Theo quyết Diệp Cửu Thăng định lại (dương nghi khởi Càn một, âm nghi khởi Khôn một, sáu mươi tư quẻ đều nghịch toàn), Giáp Tý mang Truân, Bính Tý mang Di, Mậu Tý mang Phục, Phục vẫn đúng giữa Tý. Hai bài ca quyết dài mở đầu "Tiên thiên quái khí giáp tý Tỷ" và "Tiên thiên quái khí giáp tý Truân", đếm từ Giáp là biết vị nào mang quẻ nào; phép cửu lục xung hoà thì xem ở chính tập.
Giáp tý Giải và giáp tý Di: hậu thiên và hầu quái Kinh Phòng – 甲子解 甲子頤
Hai vòng còn lại một vòng theo phương vị hậu thiên, một vòng theo lịch khí của Kinh Phòng đời Hán.

甲子解,乃後天方位,以後天八卦為主,以雷風火地澤天水山為序加之,則八方各得八卦,共成六十四卦。其以震為首者,帝出乎震也。……甲子頤,乃京房候卦,以坎離震兌主二十四氣:冬至起坎,春分震,夏至離,秋分兌,每一爻管一氣十五日也。以復臨泰大壯夬乾姤遯否觀剝坤十二壁卦,正月起泰,主十二月,每一爻管五日,為七十二候也。又以壁卦居每月之中,左右各加二卦,共六十卦三百六十爻,每一爻管一日。
Dịch: Giáp tý Giải là phương vị hậu thiên, lấy bát quái hậu thiên làm chủ, gia theo thứ tự lôi phong hoả địa trạch thiên thuỷ sơn thì tám phương mỗi phương được tám quẻ, cộng thành sáu mươi tư quẻ. Lấy Chấn đứng đầu vì "đế xuất hồ Chấn". Như cung Khảm, lấy lôi gia Khảm thành Giải, kế phong thành Hoán, kế hoả thành Vị Tế. Giáp tý Di là hầu quái của Kinh Phòng, lấy Khảm Ly Chấn Đoài chủ hai mươi bốn khí: đông chí khởi Khảm, xuân phân Chấn, hạ chí Ly, thu phân Đoài, mỗi hào quản một khí mười lăm ngày. Lấy mười hai bích quái Phục Lâm Thái Đại Tráng Quải Càn Cấu Độn Bĩ Quan Bác Khôn, tháng giêng khởi Thái, chủ mười hai tháng, mỗi hào quản năm ngày, là bảy mươi hai hầu. Lại đặt bích quái giữa mỗi tháng, hai bên mỗi bên thêm hai quẻ, cộng sáu mươi quẻ ba trăm sáu mươi hào, mỗi hào quản một ngày.
Giảng: Vòng Giải dùng để xem quẻ của vị toạ, tìm tử tôn, thê tài, quan quỷ, quý nhân, lộc mã ở phương nào, có sa tròn nhọn cao vút thì cát; như Canh Tý được quẻ Truân, hào hai là tử tôn dịch mã, hào bốn là phụ mẫu lộc thần, lợi toạ huyệt. Vòng Di dùng để chọn ngày: ví dụ sách nêu, ngày Quý Dậu hai mươi bảy tháng giêng, mười sáu ngày trước là Nhâm Tuất tiết vũ thuỷ, vũ thuỷ ở hào đầu quẻ Phong Sơn Tiệm, lấy Nhâm Tuất gia hào đầu, Quý Hợi hào hai, đếm từng hào tới Quý Dậu là hào thượng lục quẻ Thái, rồi xem hào từ mà biện cát hung.
Mười sáu đồ kinh bàn – 十六經盤圖
Cuối quyển trung là mười sáu đồ vẽ từng loại bàn, mỗi đồ có chú thứ tự các tầng tính từ thiên trì ra ngoài.

Mười sáu đồ theo thứ tự: Tam châm tổng đồ (thiên trì, bát quái hậu thiên, chính châm, mười hai chi, phùng châm Dương công, thiên tinh, trung châm Lại công); Chính châm chi đồ, có chú "chính châm từ bát quái mà ra, ba lần tám là hai mươi bốn, nên gọi là tam sơn"; Chính châm ngũ hành (chính ngũ hành, song sơn ngũ hành, tiểu huyền không ngũ hành, Hồng Phạm ngũ hành); Xuyên sơn bảy mươi hai long (kèm phép khởi giáp tý, xuyên sơn tú, địa kỷ bản quái); Tiên thiên ngoại quái; Hầu quái ngoại quái; Chính châm phân kim; Hậu thiên ngoại quái; Tường tiết long đồ của họ Thái; Địa chi phùng châm (mười hai bích quái, phùng châm, tam hợp ngũ hành); Thiên kỷ chi đồ (trung châm, doanh súc sáu mươi, nội quái, tú độ ngũ hành, độ số); Quái dụng chi đồ (trì thế tú, phiên cầm tú); Tam quái tứ kim; Ba mươi tám tướng; Hồng Môn thuỷ pháp; Hồng loan thuỷ pháp.

Giảng: Riêng đồ Tường tiết long của họ Thái, Diệp Cửu Thăng ghi rằng sáu mươi long chia đều này vốn đặt ra để biện long, nhưng biện long phải dùng doanh súc, nên không dùng được; ông chỉ giữ đồ vì la kinh thời đó đều khắc tầng này, người học phải nhận ra. Đây là câu chuyển sang quyển hạ, nơi ông biện từng chỗ sai.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Phong Thuỷ Liên Hoa giữ nguyên tắc của Diệp Cửu Thăng: mỗi tầng một việc. Tứ kinh và tam quái là lưới lọc thuần tạp của long, hướng, thuỷ; Hồng Môn và Hồng loan là phép tiêu thuỷ; Hồng Phạm với ba mươi tám tướng là phép đọc đất lớn nhỏ, sa nào chủ đinh, sa nào chủ quan, nước ra đâu thì quý; ba vòng ngoại quái là quẻ của phân kim và của ngày. Khi làm thực tế, Thầy không bắt một ngôi mộ phải đạt hết các tầng; Hình Pháp vẫn đứng đầu, lý khí chọn một hệ chính để định toạ hướng, các hệ khác để đối chiếu và giải thích.

Điểm đáng học nhất trong phần này là cách Diệp Cửu Thăng trả lời câu "vì sao các tổ sư không nói": người xưa chỉ viết cái người trước chưa viết. Đọc sách địa lý mà tìm cho được mỗi tác giả bổ sung chỗ nào thì sẽ không còn thấy các phái mâu thuẫn nhau.
Hiểu lầm thường gặp – 常見誤解
Hiểu lầm một: Hồng Phạm ngũ hành dùng để toạ sơn tiêu thuỷ. Theo sách, Hồng Phạm chỉ dùng để biện đất và khởi ba mươi tám tướng; tiêu thuỷ thì dùng nạp âm bảy mươi hai long Hồng loan.

Hiểu lầm hai: Tằng Dương Liêu Lại không nói tới Hồng Phạm nên Hồng Phạm là ngụy. Diệp Cửu Thăng giải là các ông không cần nhắc lại điều đã rõ từ trước.
Hiểu lầm ba: ba kiểu phân kim Nam Kinh, Giang Tây, Nhạc Châu là ba phái đối nghịch. Ba kiểu đều từ ba vòng giáp tý của chính châm mà ra; phân kim khởi đầu Tý là chế độ gốc.
Hiểu lầm bốn: không hợp tịnh âm tịnh dương là bỏ. Hợp tam quái, hoặc hợp tứ kinh, đều là cục thanh thuần phát quý.
Nguồn: Địa Lý Đại Thành (地理大成), La Kinh Chỉ Nam Bát Vụ Tập (羅經指南撥霧集) của Diệp Cửu Thăng, phần sau quyển trung: Đại huyền không quái, Hồng Môn ngự nhai thuỷ pháp, Hồng Phạm ngũ hành, Thân minh Vương tiên sư Hồng Phạm ngũ hành chi nghĩa, Hồng loan thuỷ pháp, Tam bàn ngoại quái, mười sáu đồ kinh bàn; bản khắc Học Sơn Đường năm Khang Hy Bính Tý (1696), tập bốn. Thầy Vũ Giới dịch, giảng và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Bài trước: Địa Lý Đại Thành (102) – La Kinh Bát Vụ Tập (8): bị bàn, tiên thiên bát quái, các âm dương, tam quái 羅經撥霧集. Bài sau: Địa Lý Đại Thành (104) – La Kinh Bát Vụ Tập (10): biện mậu tổng thuyết, những chỗ sai trong la kinh 辨謬總說.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, xem hai mươi bốn sơn, chính châm, phùng châm, phân kim khi đọc bài.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch, xem thuỷ khẩu và hướng theo nguyên lý Liên Hoa.
- Kệ sách Tam Hợp phái: các sách Tam Hợp khác trên Kho Sách Quý để đọc đối chiếu.
- Mục Lục Địa Lý Đại Thành: các bài của bộ sách, đọc theo thứ tự.
Bài liên quan – 相關文章
- Địa Lý Đại Thành (102) – La Kinh Bát Vụ Tập (8): bị bàn, tiên thiên bát quái, các âm dương, tam quái 羅經撥霧集
- Địa Lý Đại Thành (101) – La Kinh Bát Vụ Tập (7): ba châm tổng thuyết, thừa khí lập hướng, chứng cổ 羅經撥霧集
- Địa Lý Đại Thành (92) – Thiên Ngọc Kinh Diệp Cửu Thăng chú (1): ba phép thuần bác, đại huyền không, chính thần linh thần 天玉經註
- Âm dương hai mươi bốn sơn trên la kinh
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc bốn kinh, khởi được ba mươi tám tướng, đếm được ngự nhai là phần Thư; đứng ở đầu long mà nhìn ra sa nào là Truyền tống, nước nào ra Tông miếu là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Bốn kinh đại huyền không gồm những sơn nào? – 四經
Nhất long Kim: Càn Bính Ất Tý Dần Thìn. Nhị long Mộc: Tốn Tân Nhâm Ngọ Thân Tuất. Tam long Thuỷ: Cấn Canh Đinh Mão Tỵ Mùi. Tứ long Hoả: Khôn Giáp Quý Dậu Hợi Sửu.
Ngự nhai trong Hồng Môn thuỷ pháp tìm thế nào? – 御街
Hướng dương khởi Thanh long ở trường sinh của ngũ hành hướng rồi an thuận sáu thần trên địa chi; hướng âm khởi ở đại mộ rồi an nghịch; vị trước Huyền vũ một vị là ngự nhai, tháo nước ra đó chủ quý.
Hồng Phạm ngũ hành dùng vào việc gì? – 洪範五行
Để biện đất lớn nhỏ quý tiện, khởi ba mươi tám tướng từ ngũ hành đầu long; không dùng để thừa khí, lập hướng hay tiêu nạp.
Hồng loan thuỷ pháp khác xuyên sơn thế nào? – 紅鸞
Cùng cung vị bảy mươi hai long, nhưng xuyên sơn xếp xen còn Hồng loan xếp thuận; Hồng loan lấy nạp âm của long làm chủ để tiêu thuỷ.
Ba vòng ngoại quái trên chính châm là gì? – 三盤外卦
Giáp tý khởi đầu Nhâm mang quẻ Giải (hậu thiên), khởi giữa Nhâm mang quẻ Tỷ (tiên thiên), khởi đầu Tý mang quẻ Di (hầu quái Kinh Phòng); ba vòng ứng với ba châm.








