💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Địa Lý Đại Thành (101): La Kinh Bát Vụ Tập (7): ba châm tổng thuyết, thừa khí lập hướng, chứng cổ 羅經撥霧集

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Địa Lý Đại Thành (101): La Kinh Bát Vụ Tập (7): ba châm tổng thuyết, thừa khí lập hướng, chứng cổ 羅經撥霧集

Địa Lý Đại Thành · La Kinh Chỉ Nam Bát Vụ Tập
地理大成 · 羅經指南撥霧集 卷上 (三針三盤總說 · 乘氣立向以人相天說 · 證古總說 · 諸訣解)
Tác giả: Diệp Thái 葉泰 (tự Cửu Thăng 九升, người Cổ Vụ 古婺, đời Thanh) soạn · Trịnh Cung Chấn 鄭宮振 (Hải Xương) đính
Bản gốc: Học Sơn Đường 學山堂 khắc năm Khang Hy 35 (1696), tập 4.

Đến đây La Kinh Chỉ Nam Bát Vụ Tập trong bộ Địa Lý Đại Thành đã đi qua từng vòng của la kinh. Phần cuối quyển thượng, Diệp Cửu Thăng dừng lại để nói về cái lý chung: Tam châm tam bàn tổng thuyết (vì sao có ba châm và mỗi châm giữ việc gì), Thừa khí lập hướng dĩ nhân tướng thiên thuyết (người giúp trời bằng năm phép thu phóng khí), Chứng cổ tổng thuyết cùng lời giải các câu quyết của Lệ Bá Thiều, của các nhà la kinh và của Trần Ngạn. Đây là bài lý luận của cả Bát Vụ Tập, nơi tác giả tự bảo vệ cách sắp la kinh của mình bằng lời người xưa.

Trả lời nhanh: Theo Diệp Cửu Thăng, khí trời tới trước, khí đất tới sau; trong địa lý thì long khí là trước, huyệt hướng là sau. Vì vậy dùng khí tới trước để biện long, khí tới sau để toạ huyệt phân kim. Ba châm có lý có tượng: nhìn lên thì Bắc Cực lệch về tây bắc, đo bóng thì bóng mặt trời lệch về tây nam. Thứ tự là trung châm trước để xem long, chính châm kế đó để định toạ hướng, phùng châm sau cùng để tiêu nạp. Lý khí làm ba việc: thu phóng khi thừa khí, phối hợp long hướng, tiêu nạp khi lập hướng; có năm phép thu phóng: tiệt nguỵ thừa chân, thu chân phóng nguỵ, di long tựu hướng, xả long thủ hướng, di long hoán hướng. Đất là trời làm nhưng phải người mới thành: "người không có trời thì không có chỗ dựa, trời không có người thì không thành".

Thầy Vũ Giới giảng: "Câu 'thiên bất nhân bất thành' là câu tôi thích nhất trong Bát Vụ Tập. Long đẹp mà điểm huyệt sai, lập hướng sai thì đất tốt cũng thành vô dụng. Cái nghề này là nghề giúp trời, không phải nghề đoán trời."

Tam châm tam bàn tổng thuyết: khí trời tới trước, khí đất tới sau – 三針三盤總說

Diệp Cửu Thăng mở bài tổng thuyết bằng vũ trụ quan, rồi mới xuống tới la kinh.

Tranh Khang Hy Nam tuần đồ của Vương Huy
Tranh "Khang Hy Nam tuần đồ" của Vương Huy và các hoạ sĩ đời Thanh, quyển ba: đoàn người đi từ Tế Nam tới Thái Sơn, trời đất người cùng hiện trong một cảnh. Nguồn: Wikimedia Commons, tranh công cộng.
天體左旋,五行順序,故背北向南以言氣,則西為先而……東為後,天氣先至,地氣後至。地理龍氣為先,穴向為後,故用先至之氣辨龍,後至之氣坐穴分金,以符天地之氣,此三針三盤之用也。

Dịch: Thể trời xoay trái, ngũ hành theo thứ tự thuận, nên quay lưng về bắc, mặt về nam mà nói khí, thì phía tây là trước… phía đông là sau; khí trời tới trước, khí đất tới sau. Trong địa lý, long khí là trước, huyệt hướng là sau; nên dùng khí tới trước để biện long, khí tới sau để toạ huyệt và phân kim, cho hợp với khí trời đất. Đó là chỗ dùng của ba châm ba bàn.

Giảng: Lý luận này giải thích hướng lệch của hai châm phụ. Trung châm lệch về phía tây nửa sơn, tức về phía "khí tới trước", nên dùng để xem long. Phùng châm lệch về phía đông nửa sơn, tức về phía "khí tới sau", nên dùng khi huyệt hướng đã định để tiêu nạp. Chính châm ở giữa làm chuẩn. Bài 99 đã giảng vị trí; đây là lý do.

Ba châm có tượng: Bắc Cực lệch tây bắc, bóng nắng lệch tây nam – 北極斜居西北

Biết người đọc sẽ hỏi "khí thì không thấy, lấy gì mà tin", Diệp Cửu Thăng dẫn ra hiện tượng thiên văn.

Vệt sao quanh cực bắc lúc hoàng hôn
Vệt sao quanh Bắc Cực: ba châm có tượng, Bắc Cực lệch về tây bắc, bóng nắng lệch theo mùa. Ảnh: Antoine Lamielle, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.
然此以氣言,無形可見,人亦烏從而信之?抑知仰觀而北極斜居西北,測景而日景倚于西南,中縫兩針,非憑空無據而設者。蓋有理斯有氣,有氣自有象也。

Dịch: Nhưng đây nói bằng khí, không có hình để thấy, người ta lấy đâu mà tin? Nên biết, ngẩng xem thì Bắc Cực nằm lệch về tây bắc; đo bóng thì bóng mặt trời nghiêng về tây nam; hai châm trung và phùng không phải đặt ra không có căn cứ. Vì có lý thì có khí, có khí tự có tượng.

Giảng: Người xưa đã thấy kim nam châm không chỉ đúng hướng bắc thật: hướng bắc theo sao (Bắc Cực) và hướng nam theo bóng nắng giữa trưa đều lệch khỏi hướng kim chỉ. Ngày nay ta gọi đó là độ từ thiên. Diệp Cửu Thăng giải thích ba châm như ba chuẩn: chuẩn kim từ (chính châm), chuẩn theo sao trời (trung châm) và chuẩn theo bóng mặt trời (phùng châm). Đây là một trong những đoạn sớm nhất trong sách phong thuỷ nói rõ sự chênh giữa các chuẩn hướng.

Khâu công, Dương công, Lại công: ba châm từ đâu mà có – 丘公得之太乙老人

Đoạn kế tiếp kể lịch sử của ba châm, mỗi châm gắn với một nhà.

Sơ đồ ba châm la kinh do Khâu công, Dương công, Lại công lần lượt đặt ra
Theo Tam châm tam bàn tổng thuyết của Diệp Cửu Thăng: chính châm từ Khâu công, phùng châm do Dương công thêm, trung châm do Lại công thêm. Vẽ lại theo Địa Lý Đại Thành – Phong Thuỷ Liên Hoa
經盤秘妙,丘公得之太乙老人,有正針一針,有天紀、地紀、分金三盤。地紀從正針,人所共知;分金子偏東北,午偏西南,故楊公加入縫針,所以明分金之位,且兩位歸于一支,並無兼前跨後之弊,以之消水猶妥無疵。況正針明用八卦,暗藏地支,惟加入縫針而後地支之用始大著也。天紀子偏西北,午偏東南,故賴公加入中針,所以明天紀之位也。

Dịch: Cái diệu bí của kinh bàn, Khâu công được Thái Ất lão nhân truyền cho: có một chính châm, có ba bàn thiên kỷ, địa kỷ, phân kim. Địa kỷ theo chính châm, ai cũng biết; phân kim thì Tý lệch đông bắc, Ngọ lệch tây nam, nên Dương công thêm phùng châm để làm rõ vị phân kim; lại hai vị quy về một chi, không có lỗi kiêm trước vướng sau, dùng để tiêu thuỷ càng ổn không tì vết. Huống chi chính châm dùng rõ bát quái mà giấu địa chi, chỉ khi thêm phùng châm thì chỗ dùng của địa chi mới hiện rõ. Thiên kỷ thì Tý lệch tây bắc, Ngọ lệch đông nam, nên Lại công thêm trung châm để làm rõ vị thiên kỷ.

Giảng: Lịch sử theo Diệp Cửu Thăng: Khâu Diên Hàn có một châm và ba bàn; Dương Quân Tùng thêm phùng châm theo bàn phân kim; Lại Văn Tuấn thêm trung châm theo bàn thiên kỷ. Như vậy ba châm không phải ba phái chọi nhau, mà là một bộ được bổ sung dần. Câu "chính châm dùng rõ bát quái mà giấu địa chi" nói rằng trên chính châm, tám quẻ mỗi quẻ ba sơn đứng rõ ràng, còn mười hai chi bị xen giữa các can; phải có phùng châm (mỗi chi một vị ba mươi độ) thì mười hai chi mới dùng được trọn.

Trung trước, chính kế, phùng sau: như năm giác quan – 中最先 正次之 縫又次之

Bài tổng thuyết kết bằng thứ tự dùng ba châm và một lời trách những người dùng lẫn.

Nhật quỹ ở Bắc Kinh
Nhật quỹ ở Bắc Kinh: bóng nắng cho biết giờ và phương, như trung châm, chính châm, phùng châm đi trước sau nhau. Ảnh: User:Sputnikcccp~commonswiki, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.
三針有理可信,有象可憑:中最先而主龍,正次之而坐向,縫又次之而消納,分金先後次第,天地自然,龍向消納各有其司,猶人身之五官各司其用也。今人不知其原,而是中非縫,或左縫攻中,何異一身之形神自相攻擊也,有是理乎。

Dịch: Ba châm có lý để tin, có tượng để dựa: trung châm trước nhất mà chủ long, chính châm kế đó mà định toạ hướng, phùng châm sau nữa mà tiêu nạp; thứ tự trước sau phân minh, tự nhiên của trời đất; long, hướng, tiêu nạp mỗi thứ có chỗ coi, như năm giác quan của thân người mỗi giác quan giữ một việc. Người nay không biết gốc, khen trung châm chê phùng châm, hoặc theo phùng châm mà đánh trung châm, khác gì hình và thần trong một thân tự đánh nhau, có lý ấy chăng.

Giảng: Hình ảnh năm giác quan rất hay: mắt không thay tai, tai không thay mũi. Ai bảo "chỉ cần chính châm" hay "trung châm mới đúng, phùng châm sai" là đang bắt mắt nghe thay tai. Đoạn này cũng là câu trả lời của Diệp Cửu Thăng cho cuộc tranh cãi giữa các phái đời Minh Thanh về việc la kinh nên có mấy châm.

Thừa khí lập hướng: ba việc của lý khí – 乘氣立向以人相天說

Bài thuyết thứ hai bàn về phần người trong việc tạo đất. Diệp Cửu Thăng tách rõ hình pháp và lý khí trước khi vào bài.

Làng trong thung lũng giữa núi
Làng trong thung lũng giữa núi: thừa khí lập hướng là lấy người mà tương ứng với trời. Ảnh: Roddy Pfeiffer, Wikimedia Commons, CC BY 3.0.
……氣之收放消納,實由人力以相天功。點穴之法係巒頭之說,理氣書中姑置不議,且論理氣之裁成。夫理氣之作用,不過三者:乘氣之收放,龍向之配合,立向之消納是也。氣不能純一而無兼駁,龍向不能一例以求其配合,立向不能一法以得其消納,顧必使氣清而不雜,龍向合而不背,砂水之來去得宜,皆藉人以相之也。

Dịch: …Thu phóng tiêu nạp của khí thật là nhờ sức người để giúp công trời. Phép điểm huyệt thuộc thuyết loan đầu, sách lý khí tạm để đó không bàn, hãy luận việc cắt may của lý khí. Tác dụng của lý khí không ngoài ba việc: thu phóng khi thừa khí, phối hợp long hướng, tiêu nạp khi lập hướng. Khí không thể thuần một mà không kiêm tạp; long hướng không thể một lệ mà cầu phối hợp; lập hướng không thể một phép mà được tiêu nạp; nên phải làm cho khí trong không tạp, long hướng hợp không trái, sa thuỷ tới đi thích đáng, đều nhờ người giúp.

Giảng: Câu "phép điểm huyệt thuộc loan đầu, sách lý khí tạm để đó" là lời thừa nhận rõ ràng: la kinh không điểm huyệt. Huyệt phải tìm bằng mắt và chân trên thực địa. La kinh chỉ giúp ba việc sau khi đã có huyệt. Ba việc ấy cũng là ba việc mà lời tựa Thôi Quan Thiên (bài 91) đã kể, chỉ thiếu "tiêu sa" vì ở đây gộp vào tiêu nạp.

Năm phép thu phóng khí – 截偽乘真 收真放偽 移龍就向

Đây là phần cụ thể nhất của bài thuyết: năm cách người có thể chỉnh chỗ nhận khí khi khí không thuần.

Bảng năm phép thu phóng khí: tiệt nguỵ thừa chân, thu chân phóng nguỵ, di long tựu hướng, xả long thủ hướng, di long hoán hướng
Theo thuyết Thừa khí lập hướng dĩ nhân tướng thiên của Diệp Cửu Thăng; ví dụ lấy từ chính lời sách. Vẽ lại theo Địa Lý Đại Thành – Phong Thuỷ Liên Hoa
今以氣之收放言之:有截偽乘真之法,有收真放偽之法,有移龍就向之法,有舍龍取向之法,有移龍換向之法。何為截偽乘真?如辛龍入首,後龍節節係西兌陰龍,但辛脈垂乳至于入手,忽右落變戌,是辛真而戌偽也,宜提高點穴,上乘真辛,下截偽戌是也。何為收真放偽?如辛戌並行入首,後龍陰多,而前砂水收于陰向,則宜右耳乘辛,放倒戌氣,立陰向以配辛;若後龍陽多,而前砂水收于陽向,則宜左耳乘戌,放倒辛氣,立陽向以配戌是也。何為移龍就向?如乙辰陽氣入首,奈明堂水法只有庚酉辛陰向,無向可收,則宜舍乙辰之陽,于可乘卯氣處點穴,乘卯氣以配陰向是也。

Dịch: Nay lấy thu phóng của khí mà nói: có phép tiệt nguỵ thừa chân, có phép thu chân phóng nguỵ, có phép di long tựu hướng, có phép xả long thủ hướng, có phép di long hoán hướng. Thế nào là tiệt nguỵ thừa chân (cắt giả nhận thật)? Như long Tân nhập thủ, hậu long đốt nào cũng là âm long phương Đoài tây, nhưng mạch Tân rủ nhũ tới chỗ nhập thủ bỗng lạc phải đổi sang Tuất, thế là Tân thật Tuất giả; nên nhấc cao mà điểm huyệt, trên nhận Tân thật, dưới cắt Tuất giả. Thế nào là thu chân phóng nguỵ (thu thật buông giả)? Như Tân Tuất cùng đi nhập thủ, hậu long âm nhiều, mà sa thuỷ phía trước thu vào hướng âm, thì nên lấy tai phải nhận Tân, buông khí Tuất, lập hướng âm để phối Tân; nếu hậu long dương nhiều, mà sa thuỷ phía trước thu vào hướng dương, thì nên lấy tai trái nhận Tuất, buông khí Tân, lập hướng dương để phối Tuất. Thế nào là di long tựu hướng (dời long theo hướng)? Như khí dương Ất Thìn nhập thủ, mà thuỷ pháp minh đường chỉ có hướng âm Canh Dậu Tân, không có hướng nào thu được, thì nên bỏ khí dương Ất Thìn, điểm huyệt ở chỗ nhận được khí Mão, nhận khí Mão để phối hướng âm.

Giảng: Ba phép đầu đều dùng một nguyên tắc: khí vào huyệt qua tai nào, ở độ cao nào, là do người chọn chỗ đặt huyệt. Nhấc huyệt lên cao để tránh đốt giả bên dưới; xoay huyệt để tai này nhận, tai kia buông; dời huyệt sang bên để nhận một khí khác hợp với nước. Đây là cùng một phép "khí vào tai" của Thôi Quan Thiên (bài 91), nay được Diệp Cửu Thăng đặt tên và hệ thống lại. Hai phép sau (xả long thủ hướng, di long hoán hướng) dùng cho đất thoát long tựu cục, mạch mơ hồ, khi phải lấy hướng theo cục nước làm chính; trang gốc ở đoạn này bị khuyết một phần.

Thuỷ thành và câu "trời không có người thì không thành" – 天不人不成

Phần cuối bài thuyết nói về nước, rồi đúc kết bằng một câu ngắn nổi tiếng.

Sông Ly và núi Dương Sóc
Sông Ly và núi Dương Sóc: thuỷ thành thì cục mới thành, trời không có người thì không thành. Ảnh: Huangdan2060, Wikimedia Commons, CC0.
……水法有橫水城,有斜水城,有直水城,有朝來城,有廻水城,有織水城,形局水城不一,故理氣出口亦因之而不一,須識得其真水口,方可立向以消之。又生旺墓向,非可一例亂用,此消納之所以精微也。已上種種等法,有一不當,敗絕隨之;而此種種等法,天地不能自成,必賴人力而始就,故曰人不天不因,天不人不成也。此人之所以與天地參,而美龍吉穴之有待夫明師也。消水之法,筆難盡述,余悉圖于無事訣中,嗣刻。

Dịch: …Thuỷ pháp có thuỷ thành nằm ngang, thuỷ thành chéo, thuỷ thành thẳng, thuỷ thành chầu tới, thuỷ thành vòng lại, thuỷ thành dệt; hình cục thuỷ thành không một, nên cửa ra của lý khí cũng không một; phải nhận được thuỷ khẩu thật mới lập hướng để tiêu được. Lại hướng sinh, hướng vượng, hướng mộ không thể dùng bừa một lệ; đó là chỗ tinh vi của tiêu nạp. Các phép trên đây, một phép không đúng thì bại tuyệt theo ngay; mà các phép ấy trời đất không tự làm được, phải nhờ sức người mới xong; nên nói người không có trời thì không có chỗ dựa, trời không có người thì không thành. Đó là chỗ người cùng trời đất làm ba, và là lý do long đẹp huyệt tốt phải đợi minh sư. Phép tiêu thuỷ bút khó nói hết, tôi đã vẽ hết trong Vô Sự Quyết, sẽ khắc sau.

Giảng: Sáu loại thuỷ thành ở đây chính là những loại mà Vô Sự Quyết (các bài 107 đến 109 trên Kho Sách Quý) vẽ thành đồ hình. Câu "nhân bất thiên bất nhân, thiên bất nhân bất thành" đặt người vào vị trí "tham tán" với trời đất: không phải người làm ra đất, cũng không phải đất tự phát, mà đất cần người hiểu để dùng đúng. Đây là triết lý nghề mà Phong Thuỷ Liên Hoa giữ.

Chứng cổ tổng thuyết: lấy lời người xưa làm chứng – 證古總說

Biết cách sắp la kinh của mình sẽ bị nghi, Diệp Cửu Thăng dẫn các câu quyết cổ để làm chứng.

Trang sách khắc gỗ cổ của Lữ Vãn Thôn
Trang sách khắc gỗ cổ của Lữ Vãn Thôn: phần chứng cổ lấy lời người xưa làm chứng cho ba châm. Ảnh: Lü, Liuliang, 1629-1683, Wikimedia Commons, Public domain.
羅經之層數多矣,余集羅經,仍以三針三盤為正者,此非余一人之私說,先賢之所傳然也。然人未聞先賢之說,或聞之而不得其解,則不能無疑于余之所定,故取古訣二三則疏而明之:一者使先賢覺世之苦心彰明于世,一則以證余言之不誣也。
厲伯韶訣曰:先將子午定山崗,卻把中針來較量,更加三七與二八,莫與時師說短長。

Dịch: Số tầng của la kinh nhiều lắm; tôi gom la kinh mà vẫn lấy ba châm ba bàn làm chính, đó không phải thuyết riêng của một mình tôi, mà là điều tiên hiền truyền lại. Nhưng người chưa nghe thuyết của tiên hiền, hoặc nghe mà không hiểu, thì không khỏi nghi điều tôi định; nên lấy hai ba câu quyết cổ ra giải cho rõ: một là để tấm lòng thức tỉnh đời của tiên hiền được sáng tỏ, hai là để chứng lời tôi không sai. Quyết của Lệ Bá Thiều rằng: Trước đem Tý Ngọ định núi gò, rồi lấy trung châm ra so lường, lại thêm ba bảy với hai tám, chớ cùng thầy đời nói dài ngắn.

Giảng: Bốn câu của Lệ Bá Thiều tóm cả cách dùng la kinh: Tý Ngọ (chính châm) định sơn; trung châm so long; "ba bảy" là phép tam thất của bảy mươi hai long xuyên sơn (bài 97); "hai tám" là phép nhị bát của một trăm hai mươi phân kim (bài 98). Diệp Cửu Thăng dùng quyết này để chứng rằng ba châm và các tầng phân kim của ông đều có trong lời người xưa.

Hồn tựu phách: nước là chính phối, sa là bề tôi – 魂就魄 水為正配

Khi giải các quyết la kinh, Diệp Cửu Thăng có một đoạn chú hay về quan hệ giữa long huyệt với sa thuỷ.

Sông Ly ở Dương Sóc, Quảng Tây
Sông Ly ở Dương Sóc: nước là chính phối, sa là bề tôi, hồn tựu phách mới thành. Ảnh: Calistemon, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.
……合內卦而不相背戾,固為魂就;若砂水不合內卦,宜本卦收之,使砂水得所,則不合于龍者可挽回于穴,亦是魂就魄也。如此相就,則水上必得三奇四吉之神,而血脈自與龍穴相親矣。夫龍穴必以得水為吉者何也?蓋以水為山之血脈,必得吉星,而龍穴始能發福;若無吉星,則血脈與形體反逆,焉能不禍哉?此以見二卦之用,皆當以納水為急,而砂在所後也。夫砂水同為龍穴之用,而水之急于砂者,蓋水為龍穴之正配,猶之夫婦;砂為龍穴之用神,猶之臣僕也。

Dịch: …Hợp nội quái mà không trái nhau, vốn là hồn tựu; nếu sa thuỷ không hợp nội quái, nên lấy bản quái mà thu, khiến sa thuỷ được chỗ, thì cái không hợp với long có thể vãn hồi ở huyệt, cũng là hồn tựu phách. Tựu nhau như vậy thì trên nước ắt được thần tam kỳ tứ cát, mà huyết mạch tự thân với long huyệt. Long huyệt vì sao phải được nước mới cát? Vì nước là huyết mạch của núi, phải được sao cát thì long huyệt mới phát phúc; nếu không có sao cát thì huyết mạch và hình thể trái nhau, sao khỏi hoạ? Như thế thấy chỗ dùng của hai quẻ đều phải lấy nạp thuỷ làm gấp, sa thì để sau. Sa thuỷ đều là chỗ dùng của long huyệt, mà nước gấp hơn sa, vì nước là chính phối của long huyệt, như vợ chồng; sa là dụng thần của long huyệt, như bề tôi đầy tớ.

Giảng: Hai quẻ ở đây là nội quái (theo long, trên vòng doanh súc) và bản quái (theo huyệt toạ, trên vòng bảy mươi hai long), đã gặp ở bài 100. "Hồn" là long, "phách" là huyệt. Không hợp ở long thì cứu ở huyệt. Hình ảnh nước như vợ chồng, sa như bề tôi giải thích vì sao trong mọi sách tam hợp, thuỷ pháp luôn được xét trước sa pháp.

Quyết của Trần Ngạn: xuyên sơn hổ và thấu địa long – 陳彥釋訣

Câu quyết cuối được giải là bốn câu của Trần Ngạn, nói thứ tự dùng hai quẻ.

Sơ đồ thứ tự dùng quẻ theo quyết Trần Ngạn: xuyên sơn hổ (bản quái) trước, thấu địa long (nội quái) sau
Bản quái của huyệt toạ dùng trước để nạp sa thuỷ, nội quái của long tới dùng sau để biết đất lớn nhỏ; nước gấp hơn sa. Vẽ lại theo Địa Lý Đại Thành – Phong Thuỷ Liên Hoa
陳彥釋訣曰:先識穿山虎,方行透地龍,渾天開寶鏡,金水月相逢。
[註]此示用卦先後輕重之法也。穿山虎者,坐穴本卦也;透地龍者,來龍內卦也;渾天者,卦爻渾天甲子也;金水月者,持世宿翻出之五官也。先識穿山者,凡水之來去、砂之高低,不問合龍不合龍,皆當以坐穴本卦納之,故當先也。方行透地者,凡砂水之高低來去,與內卦相合則為大地,不合則為小結。以本卦納之之後,方行內卦,以別其大小也。

Dịch: Quyết của Trần Ngạn rằng: Trước biết xuyên sơn hổ, rồi mới dùng thấu địa long; hồn thiên mở gương báu, kim thuỷ nguyệt gặp nhau. [Chú] Đây chỉ phép dùng quẻ trước sau nặng nhẹ. Xuyên sơn hổ là bản quái của huyệt toạ; thấu địa long là nội quái của long tới; hồn thiên là hồn thiên giáp tý của hào quẻ; kim thuỷ nguyệt là ngũ quan lật ra từ tú trì thế. "Trước biết xuyên sơn" là phàm nước tới đi, sa cao thấp, không hỏi hợp long hay không, đều phải lấy bản quái của huyệt toạ mà nạp, nên phải trước. "Rồi mới dùng thấu địa" là phàm sa thuỷ cao thấp tới đi, hợp với nội quái thì là đại địa, không hợp thì là tiểu kết. Nạp bằng bản quái xong rồi mới dùng nội quái để phân lớn nhỏ.

Giảng: Thứ tự này rất thực tế: bản quái (theo huyệt) là thứ bắt buộc, vì huyệt đã đặt thì phải thu sa thuỷ cho đúng; nội quái (theo long) là thước đo cỡ đất, cho biết đất lớn hay nhỏ. Sau phần này là hai bài thơ Chính bàn tổng vịnh, trang gốc bị rách nên không dịch được trọn; chúng tôi để trống thay vì đoán chữ.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Bài thuyết này là chỗ Diệp Cửu Thăng gần nhất với nguyên lý Phong Thuỷ Liên Hoa. Ông nói thẳng: điểm huyệt thuộc loan đầu, la kinh không làm thay được. Đó là Hình Pháp đứng trước. Sau khi có huyệt, lý khí làm ba việc: thu phóng khí, phối long hướng, tiêu nạp sa thuỷ. Đó là Lý Pháp theo sau, và Liên Hoa dùng đúng phân công ba châm như ông dạy: trung châm xem long, chính châm định toạ hướng, phùng châm tiêu nạp.

Dãy Thái Hành ở Xương Bình
Dãy Thái Hành ở Xương Bình: Phong Thuỷ Liên Hoa dùng ba châm theo thứ tự trung, chính, phùng. Ảnh: Bjoertvedt, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Năm phép thu phóng khí là thủ pháp tinh tế nhất ngoài thực địa: nhấc huyệt lên mấy thước, xoay huyệt mấy độ để tai này nhận, tai kia buông. Liên Hoa chia sẻ lý của chúng ở đây; còn cách làm phải học trực tiếp, vì làm sai thì "bại tuyệt theo ngay" như lời sách.

Hiểu lầm thường gặp – 常見誤解

Hiểu lầm một: ba châm là ba phái, phải chọn một. Ba châm là một bộ bổ sung dần từ Khâu công, Dương công đến Lại công; mỗi châm giữ một việc.

Núi Nga My
Núi Nga My: ba châm không phải ba la kinh khác nhau, đó là một hiểu lầm thường gặp. Ảnh: jetsun, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Hiểu lầm hai: la kinh điểm được huyệt. Diệp Cửu Thăng nói rõ điểm huyệt thuộc loan đầu; la kinh chỉ làm việc sau khi đã có huyệt.

Hiểu lầm ba: long không thuần là bỏ. Có năm phép thu phóng để cắt giả nhận thật, buông khí tạp, dời huyệt theo hướng hợp nước.

Hiểu lầm bốn: sa quan trọng ngang nước. Nước là chính phối như vợ chồng, sa là dụng thần như bề tôi; nạp thuỷ phải xét trước.

Nguồn: Địa Lý Đại Thành (地理大成), La Kinh Chỉ Nam Bát Vụ Tập (羅經指南撥霧集) của Diệp Cửu Thăng, cuối quyển thượng: Tam châm tam bàn tổng thuyết, Thừa khí lập hướng dĩ nhân tướng thiên thuyết, Chứng cổ tổng thuyết, giải quyết Lệ Bá Thiều, giải các quyết la kinh, giải quyết Trần Ngạn (hai bài Chính bàn tổng vịnh ở cuối bị rách trang, không dịch); bản khắc Học Sơn Đường năm Khang Hy Bính Tý (1696), tập bốn. Thầy Vũ Giới dịch, giảng và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Bài trước: Địa Lý Đại Thành (100) – La Kinh Bát Vụ Tập (6): 60 long doanh súc, tú độ, thiên độ cát hung, 28 tú 羅經撥霧集. Bài sau: Địa Lý Đại Thành (102) – La Kinh Bát Vụ Tập (8): bị bàn, tiên thiên bát quái, các âm dương, tam quái 羅經撥霧集.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Biết ba châm mỗi châm một việc, biết năm phép thu phóng khí là phần Thư; ngoài thực địa nhấc huyệt mấy thước, xoay mấy độ để cắt giả nhận thật là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Ba châm dùng theo thứ tự nào? – 三針次第

Trung châm trước để xem long, chính châm kế để định toạ hướng, phùng châm sau cùng để tiêu nạp sa thuỷ.

Vì sao có trung châm và phùng châm? – 中縫兩針

Vì Bắc Cực lệch về tây bắc và bóng nắng lệch về tây nam; Lại công thêm trung châm theo thiên kỷ, Dương công thêm phùng châm theo phân kim.

Năm phép thu phóng khí là gì? – 收放五法

Tiệt nguỵ thừa chân, thu chân phóng nguỵ, di long tựu hướng, xả long thủ hướng, di long hoán hướng.

La kinh có điểm được huyệt không? – 點穴屬巒頭

Không. Diệp Cửu Thăng nói điểm huyệt thuộc loan đầu; la kinh chỉ làm ba việc sau: thu phóng khí, phối long hướng, tiêu nạp.

Xuyên sơn hổ và thấu địa long là gì? – 穿山虎透地龍

Xuyên sơn hổ là bản quái của huyệt toạ, dùng trước để nạp sa thuỷ; thấu địa long là nội quái của long tới, dùng sau để biết đất lớn hay nhỏ.

Từ khoá: tam châm tam bàn · 三針三盤 · thừa khí lập hướng · tiệt nguỵ thừa chân · lệ bá thiều · xuyên sơn hổ thấu địa long · la kinh bát vụ tập

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…