Địa Lý Đại Thành
地理大成 · 山法全書 卷九 (奇形怪穴部上 · 奇形六十四穴 · 寸金賦 · 寸金穴法 · 五星穴法)
Biên tập: Diệp Thái 葉泰 (tự Cửu Thăng 九升, Cổ Vụ, đời Thanh) tập · Trác Trường Linh 卓長齡 tham · Trương Thăng 張昇 đính
Bản gốc: Học Sơn Đường 學山堂 khắc năm Khang Hy 35 (1696), Địa Lý Sơn Pháp Toàn Thư, tập hai.
Quái huyệt đồ của Liêu Kim Tinh (廖金精 怪穴圖), sách ghi tên là "Kỳ hình lục thập tứ huyệt" (奇形六十四穴), là phần sau của quyển chín Sơn Pháp Toàn Thư trong Địa Lý Đại Thành. Đây là sáu mươi bốn hình huyệt lạ mà Liêu Vũ (tự Kim Tinh, đời Tống) đắc ý nhất trong đời đi đất, mỗi hình kèm một câu tả ngắn nói huyệt ở đâu và vì sao. Tiếp theo là Thốn Kim Phú (寸金賦) của Tạ Tử Kính, ba mươi tám chữ Thốn kim huyệt pháp, và phần đầu Ngũ tinh huyệt pháp bàn riêng về Kim tinh. Bài này chép nguyên văn phần lớn sáu mươi bốn câu, gom theo lối lấy huyệt, dịch, giảng, và luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa.
Trả lời nhanh: Sáu mươi bốn huyệt lạ của Liêu Kim Tinh không phải là huyệt "ngoài phép". Mỗi huyệt chỉ là chỗ khí dừng khi hình núi không đúng mẫu thường: khi không có oa thì tìm chỗ hơi bằng, khi có sát thì đè sát hoặc tránh sát, khi long đến ngang thì nhận ngang, khi cả sao đục thì tìm chỗ thanh. Thốn Kim Phú gom lại thành một câu: "nhu thì táng ở chỗ che, cương thì đặt ở chỗ tựa". Ba mươi tám chữ Thốn kim huyệt pháp là ba mươi tám cách nói gọn của cùng nguyên lý ấy.
Thầy Vũ Giới giảng: "Người ta gọi là quái huyệt vì chỉ quen nhìn mẫu. Liêu công nói rõ: đây là những hình ai cũng thấy mà không ai biết. Huyệt không quái, chỉ là khí đổi chỗ dừng. Học sáu mươi bốn hình này là học cách hỏi: khí ở đây đi đâu, dừng đâu."
Quái huyệt đồ của Liêu Kim Tinh là gì? – 奇形六十四穴
Là bộ hình sáu mươi bốn huyệt lạ do Liêu Kim Tinh soạn, Bành Đại Hùng chép. Lời đề rất ngắn nhưng nói hết ý: hình thần trác dị nên gọi là kỳ; các hình này đều là cái người ta thường thấy mà không biết, cũng là cái người ta khổ công tìm mà khó biết.

奇形六十四穴 廖金精著
形神卓異,是以曰奇。是圖皆人所習見而莫知,亦人所苦索而難知。翁生平履歷最得意者。彭大雄書。
Dịch: Sáu mươi bốn huyệt kỳ hình, Liêu Kim Tinh soạn. Hình và thần vượt khác thường, nên gọi là kỳ. Các hình này đều là cái người ta thường thấy mà không biết, cũng là cái người ta khổ công tìm mà khó biết. Đây là những chỗ ông đắc ý nhất trong đời đi đất. Bành Đại Hùng chép.
Giảng: Hai vế "thường thấy mà không biết" và "khổ tìm mà khó biết" là chìa khoá đọc cả bộ. Vế đầu nói người đi ngang qua huyệt mà bỏ, vì nó không có oa, không có nhũ rõ ràng. Vế sau nói người biết có huyệt mà không đặt được, vì cứ đòi nó phải giống mẫu. Mỗi câu trong sáu mươi bốn câu đều theo cùng một khuôn: tả hình sao (Kim, Mộc, Thuỷ, Hoả, Thổ, Thái Âm, Thái Dương, Tử Khí), chỉ chỗ bệnh (không mặt, không oa, chân cứng, sát dài), rồi nói "就…下", tức là đặt huyệt ở chỗ nào.
Huyệt trong oa và tâm hoa: lấy chỗ khí giấu – 窩心隱受
Nhóm đầu là những huyệt mà khí vẫn tụ ở giữa nhưng giấu kín, mắt thường dễ bỏ qua: oa ẩn như lòng hoa, oa tròn bằng mà trán gồ, hay chỗ thư giãn ra rồi thu lại.

1 高聚穴:衆山聚嶠,共成一局,龍虎森嚴,弦稜圓淨,就窩上弦立穴。此嶠結也。
2 花心穴:紫氣肥圓,無芽無根,中開隱窩如花心,然即從窩心立穴。
3 中含穴:金水頭分腳合,中窩圓平,額隆無面,就窩心下。
4 乳根穴:陽金面潤,中乳尖長,就窩弦尋乳發處,對案交橫下。
11 隱受穴:水木逶迤,舒而漸歛,枕鬼就舒歛交處下。
58 圈金穴:太陰裙含一窩,兩股如翅,就窩中立穴。
Dịch: (1) Huyệt cao tụ: các núi tụ lên đỉnh nhọn, cùng thành một cục, long hổ nghiêm chỉnh, cung gờ tròn sạch, đặt huyệt ở cung trên của oa; đây là kết trên đỉnh. (2) Huyệt tâm hoa: Tử Khí béo tròn, không mầm không rễ, giữa mở oa ẩn như lòng hoa, cứ theo lòng oa mà đặt. (3) Huyệt trung hàm: Kim Thuỷ đầu tách chân hợp, oa giữa tròn bằng, trán gồ không mặt, đặt ở lòng oa. (4) Huyệt gốc nhũ: Dương Kim mặt loãng, nhũ giữa nhọn dài, theo cung oa tìm chỗ nhũ phát, đối án giao ngang mà đặt. (11) Huyệt ẩn thụ: Thuỷ Mộc uốn lượn, giãn ra rồi dần thu lại, gối quỷ, đặt ở chỗ giãn và thu giao nhau. (58) Huyệt vòng Kim: Thái Âm váy ôm một oa, hai chân như cánh, đặt giữa oa.
Giảng: Điểm chung là khí vẫn ở giữa, chỉ là "ẩn". Huyệt tâm hoa có câu "không mầm không rễ", tức là sao tròn béo không lộ mạch, người ta chê không có long nhập thủ; nhưng giữa lại mở oa kín, khí đã tụ sẵn trong đó. Huyệt ẩn thụ dạy một cách nhìn rất tinh: long Thuỷ Mộc đi uốn lượn, có đoạn giãn ra rồi thu lại; chỗ giãn thu giao nhau là chỗ khí chậm lại để dừng.
Huyệt đè sát, tránh sát: xử lý chân nhọn – 壓煞 · 閃煞 · 避煞
Nhóm thứ hai là những huyệt có sát rõ ràng: nhũ dài nhọn, chân Hoả, mũi kim. Người thường thấy sát là bỏ; Liêu công thì chỉ ba cách: đè lên sát mà chế nó, né sang bên sát mà ở cạnh nó, hoặc bỏ phía có Hoả mà theo phía có Thuỷ.

37 壓煞穴:金星垂乳,陰長煞也。從長乳根開窩正坐,壓制其煞,亦挨金剪木意耳。
41 漏珠穴:火項火唇,中有隱脉,如珠斜落,乘珠下穴,就珠前開一窩以制前唇尖煞。
56 避煞穴:太陰一水度脉,一火作曜,坐土樂,就水凹傍立穴,避火而就水也。
60 閃煞穴:金星中抽一乳,尖直如針,面硬出脉在乳,閃煞在針傍下。
61 擔凹穴:火尖亂插,窩乳不清,就凹處當脊對尖,取開大窩,坐樂下注池。
30 剃角穴:火土頭尖面濶,氣趨角上,從角根微暈開窩起息下。土金相生,木火相制也。
Dịch: (37) Huyệt đè sát: Kim tinh rủ nhũ, âm dài là sát. Từ gốc nhũ dài mở oa ngồi chính, đè chế sát ấy, cũng là ý sát Kim cắt Mộc. (41) Huyệt châu rơi: cổ Hoả môi Hoả, giữa có mạch ẩn, như hạt châu rơi nghiêng; cưỡi hạt châu mà đặt, mở một oa trước hạt châu để chế cái sát nhọn của môi trước. (56) Huyệt tránh sát: Thái Âm, một Thuỷ chuyển mạch, một Hoả làm diệu, ngồi lạc sơn Thổ, đặt ở cạnh chỗ lõm của Thuỷ; tránh Hoả mà theo Thuỷ. (60) Huyệt né sát: Kim tinh giữa rút một nhũ nhọn thẳng như kim, mặt cứng, mạch ra ở nhũ; né sát, đặt cạnh cây kim. (61) Huyệt gánh lõm: Hoả nhọn cắm loạn, oa nhũ không rõ; đặt ở chỗ lõm, ngay sống đối ngọn nhọn, mở oa lớn, ngồi lạc sơn, dưới làm ao. (30) Huyệt cạo góc: Hoả Thổ đầu nhọn mặt rộng, khí chạy lên góc; từ gốc góc có vựng nhẹ mở oa, khởi chỗ hơi thở mà đặt. Thổ Kim tương sinh, Mộc Hoả tương chế.

Giảng: "Đè sát" và "né sát" là hai thủ pháp ngược nhau, chọn cái nào tuỳ sát mạnh hay yếu. Nhũ dài mà gốc còn có mặt thì đè được: ngồi ngay gốc, lấy thân huyệt chế cái dài. Nhũ thẳng nhọn như kim, mặt cứng, thì không thể ngồi lên; phải né sang cạnh. Huyệt gánh lõm (61) là lời dặn quý cho vùng núi đá nhọn lởm chởm: khi Hoả cắm loạn không thấy oa nhũ, chỗ lõm giữa các ngọn nhọn chính là chỗ khí tụ, ngồi ngay sống, đào oa lớn, phía dưới làm ao giữ khí.
Huyệt nhận ngang và nhận nghiêng – 橫受 · 斜受
Nhóm thứ ba là những huyệt mà long không đến thẳng vào mặt huyệt. Long đi ngang, mạch đến nghiêng, nước giới chảy thẳng; người ta tưởng không có huyệt vì không thấy "nhập thủ" quen thuộc. Liêu công dạy: long ngang thì nhận ngang, mạch nghiêng thì nhận nghiêng, miễn có lạc sơn gối sau và án chính trước.

24 橫蔭穴:金水橫來,腰長似柔,串脉倚樂橫受,柔中有剛,腰長不忌。
34 斜受穴:金土脉斜,左右唇褥亦斜,惟一案正對,案枕樂撞脉下。
36 橫欄穴:曲脉中行,界水直出,撞脉橫坐,邊股作案,橫過收堂,側合襟也。
45 橫金穴:低金如木,面橫無脉,枕樂對案,就雙金聯弦水頸凹中下。
46 從清穴:橫土濶散,臨界始清,從界水邊開暈下。此亦橫受也。
55 倚腰穴:脉氣腰來,金頭木腳,剪木挨金,腰腧受氣。
Dịch: (24) Huyệt che ngang: Kim Thuỷ đến ngang, eo dài như mềm; xâu mạch tựa lạc sơn mà nhận ngang; trong mềm có cứng, eo dài không kỵ. (34) Huyệt nhận nghiêng: mạch Kim Thổ nghiêng, môi đệm hai bên cũng nghiêng, chỉ một án đối chính; đối án, gối lạc sơn, đón mạch mà đặt. (36) Huyệt chắn ngang: mạch cong đi giữa, nước giới chảy thẳng ra; đón mạch ngồi ngang, lấy chân bên làm án, chắn ngang thu đường, là kiểu hợp vạt áo một bên. (45) Huyệt Kim ngang: Kim thấp như Mộc, mặt ngang không mạch; gối lạc sơn đối án, đặt ở chỗ lõm cổ Thuỷ nơi hai Kim nối cung. (46) Huyệt theo thanh: Thổ ngang rộng tản, tới sát nước giới mới thanh; theo mép nước giới mở vựng mà đặt; đây cũng là nhận ngang. (55) Huyệt tựa eo: mạch khí đến ở eo, đầu Kim chân Mộc; cắt Mộc sát Kim, nhận khí ở huyệt eo.
Giảng: Nhận ngang là một trong những phép khó nhất vì không có hình "nhập thủ" ở sau lưng huyệt. Dấu hiệu Liêu công cho rất cụ thể: phải có lạc sơn (樂) ở phía sau để gối, phải có án đối chính ở phía trước. Câu "trong mềm có cứng, eo dài không kỵ" sửa một lỗi phổ biến: thấy long đi ngang eo dài thì cho là khí tản. Thật ra eo dài mà trong mềm có cứng thì mạch vẫn còn, chỉ cần đón đúng chỗ.
Huyệt theo hình vật: mắt rắn, mắt phượng, mắt cua – 物象穴
Nhóm thứ tư mượn hình vật để đặt tên, nhưng ý không ở con vật mà ở chỗ "một điểm nhỏ giữa vùng không có huyệt". Mắt rắn, mắt phượng, mắt cua đều là một oa nhỏ, một chỗ hơi bằng, nằm giữa thân sao không mặt.

17 鳳眼穴:金水落太陰,脊側無面,金水下有微窩如鳳眼,就窩下。
22 月角穴:太陰背隆,弦峻角尖,皆無穴,角背交處微平,就平處下。
25 蛇目穴:曲木如蛇,尾尖頭突,皆無穴,節中微窩坦如蛇目,就窩下。
35 鼻竅穴:脉從中出開陽,金面稍平,濶唇尖,從兩傍開窩下,如鼻竅然。
42 蟹目穴:金星平濶無窩,兩腳尖利,枕樂擇唇圓處,照夾從抱穴中下。
43 立劍穴:罡口無脉,忽起一長乳如劍,劍鋒尖瘦,劍頭有微窩,就窩下。
44 闘斧穴:陽金出乳如刀,一邊圓,一邊直,此文星也,挨圓邊橫下。
51 燭心穴:一木瘦削,頭圓,圓處弦稜明白,夾枕周密,就圓處作凭高穴下。
Dịch: (17) Huyệt mắt phượng: Kim Thuỷ rơi xuống Thái Âm, sống nghiêng không mặt; dưới Kim Thuỷ có oa nhỏ như mắt phượng, đặt ở oa. (22) Huyệt góc trăng: Thái Âm lưng gồ, cung dốc góc nhọn, đều không có huyệt; chỗ góc và lưng giao nhau hơi bằng, đặt ở chỗ bằng. (25) Huyệt mắt rắn: Mộc cong như rắn, đuôi nhọn đầu gồ, đều không có huyệt; trong đốt có oa nhỏ bằng như mắt rắn, đặt ở oa. (35) Huyệt lỗ mũi: mạch từ giữa ra mở dương, mặt Kim hơi bằng, môi rộng mà nhọn; mở oa hai bên mà đặt, như lỗ mũi. (42) Huyệt mắt cua: Kim tinh bằng rộng không oa, hai chân nhọn sắc; gối lạc sơn, chọn chỗ môi tròn, theo chỗ kẹp ôm mà đặt. (43) Huyệt kiếm dựng: miệng cương không mạch, bỗng khởi một nhũ dài như kiếm, mũi kiếm nhọn gầy, đầu kiếm có oa nhỏ, đặt ở oa. (44) Huyệt rìu đấu: Dương Kim ra nhũ như dao, một bên tròn một bên thẳng; đây là văn tinh, sát bên tròn mà đặt ngang. (51) Huyệt tim nến: một Mộc gầy gọt, đầu tròn, chỗ tròn cung gờ rõ, kẹp gối chu đáo; đặt ở chỗ tròn làm huyệt tựa cao.

Giảng: Đọc kỹ thì cụm từ lặp lại nhiều nhất là "đều không có huyệt" (皆無穴), rồi ngay sau là "chỉ có chỗ này hơi bằng, hơi oa". Đó là cách Liêu công dạy mắt: khi toàn thân sao đều không đạt, đừng bỏ cả sao, hãy tìm cái điểm duy nhất còn đạt. Tên vật chỉ để nhớ hình. Người học hay đi ngược: thấy núi giống con rắn thì đi tìm mắt rắn, trong khi phải thấy "đốt có oa nhỏ bằng" trước rồi mới gọi được là mắt rắn.

Trong đục tìm thanh, trong âm tìm dương – 濁裏流清
Nhóm cuối của sáu mươi bốn huyệt là những sao "xấu" toàn thân: mặt phù thũng, đầu lắc, chân xoè, rộng tản. Câu kết của huyệt thứ sáu mươi ba gom cả nhóm thành bốn chữ: trong đục chảy ra cái thanh.

27 從陽穴:中頂隆麗,氣行兩角,一尖一圓,尖者陰,圓者陽,從陽下。
53 偏清穴:陽金肥臃,無面頭搖,腳擺偏開一窩在肩,此側面金水也,就窩下。
59 氣旺穴:紫氣連來,枝皆順擺,至末枝清正卓立,體平褥厚,即此立穴,下空無忌也。
62 會清穴:突金面臃,腳尖斜飛,皆無穴,頭稍清,脉入處稍平,乘脉就平處開窩下。
63 流清穴:側金面頑,腳濶,唇弦微薄有口,即就薄處下,濁裏流清也。
64 開腳穴:金星秀拔,面如壁立,兩腳分飛,半額稍平,開窩立穴,須龍虎關護,恐犯離鄉。
Dịch: (27) Huyệt theo dương: đỉnh giữa gồ đẹp, khí đi ra hai góc, một nhọn một tròn; nhọn là âm, tròn là dương, theo dương mà đặt. (53) Huyệt thanh lệch: Dương Kim béo phù, không mặt, đầu lắc, chân xoè, lệch mở một oa ở vai; đây là Kim Thuỷ mặt nghiêng, đặt ở oa. (59) Huyệt khí vượng: Tử Khí liền tới, cành đều xoè thuận, tới cành cuối thanh chính đứng vững, thân bằng đệm dày, đặt ngay đây; dưới trống không kỵ. (62) Huyệt hội thanh: Kim gồ mặt phù, chân nhọn bay nghiêng, đều không có huyệt; đầu hơi thanh, chỗ mạch vào hơi bằng, cưỡi mạch mở oa ở chỗ bằng. (63) Huyệt chảy thanh: Kim nghiêng mặt trơ, chân rộng, môi cung hơi mỏng có miệng, đặt ngay chỗ mỏng; trong đục chảy ra cái thanh. (64) Huyệt mở chân: Kim tinh tú bạt, mặt như vách đứng, hai chân tách bay, nửa trán hơi bằng, mở oa đặt huyệt; phải có long hổ quan hộ, kẻo phạm ly hương.
Giảng: "Theo dương" (27) là nguyên tắc gốc: khí chia hai góc, góc tròn là dương, khí sống; góc nhọn là âm, khí chết. "Trong đục tìm thanh" là cùng nguyên tắc ấy áp vào cả thân sao: sao càng thô, chỗ thanh càng nhỏ, nhưng chỉ cần có là đủ. Câu cuối của huyệt 64 là một lời cảnh báo hiếm thấy trong sách hình: huyệt mở chân tuy đặt được nhưng nếu không có long hổ khoá lại thì "phạm ly hương", con cháu bỏ quê mà đi.
Thốn Kim Phú của Tạ Tử Kính – 寸金賦
Sau sáu mươi bốn hình, Diệp Cửu Thăng chép Thốn Kim Phú. Ông ghi rõ: phép thốn kim vốn không làm ra để nói quái huyệt, nhưng vì muốn nói hết chỗ biến hoá của huyệt nên lại gần với kỳ quái, nên xếp vào bộ kỳ quái cho tiện xem, không phải nhận nhầm nó là sách quái huyệt. Mục lục ghi tên tác giả là Tiêu Tử Kính.

乾坤闔闢兮,陰陽一氣;一氣往來兮,二五無體。二五無體兮,氣因形立;形立用行兮,山澤通氣。……推本其源兮,剛柔而已;柔葬其蓋兮,剛扦其倚。勢之降兮乘其來,勢之伏兮求其聚;動靜相承兮,妙在神機。看地尋穿兮,先看其龍;龍有隱顯兮,起伏高低。脉止穴結兮,泡節分明;泡節分明兮,真氣方聚。細認蝦鬚兮,辨其雌雄;雌雄交度兮,穴情始美。……直避其鋭兮,橫貼其脊;陰扦其突兮,陽尋其窩。……太陰角穴兮,皆要淺施;太陽硬面兮,不畏深坐。金之實兮乘其虛,水之動兮察其止。木直兮印節,土厚兮穴鐵。平地突頂兮,必須就頂;高山出臍兮,果要安臍。……熟識此篇兮,奪造化之樞機;不爽毫末兮,憑剪裁之神術。巧依目力兮,妙在心思,貴通活法兮,存乎人耳。
Dịch: Càn khôn đóng mở, âm dương là một khí; một khí qua lại, nhị ngũ không có thể. Nhị ngũ không có thể, khí nhờ hình mà lập; hình lập thì dụng hành, núi đầm thông khí. … Truy gốc nguồn, chỉ là cương nhu mà thôi: nhu thì táng ở chỗ che, cương thì đặt ở chỗ tựa. Thế hạ xuống thì cưỡi chỗ đến, thế nằm phục thì tìm chỗ tụ; động tĩnh nối nhau, diệu ở thần cơ. Xem đất tìm huyệt, trước xem long; long có ẩn có hiện, khởi phục cao thấp. Mạch dừng huyệt kết, bọt đốt rõ ràng; bọt đốt rõ ràng, chân khí mới tụ. Nhận kỹ râu tôm, phân thư hùng; thư hùng giao nhau, tình huyệt mới đẹp. … Thẳng thì tránh mũi nhọn, ngang thì dán vào sống; âm thì đặt ở chỗ đột, dương thì tìm chỗ oa. … Huyệt góc Thái Âm đều phải đặt nông; mặt cứng Thái Dương không sợ ngồi sâu. Kim đặc thì cưỡi chỗ rỗng, Thuỷ động thì xét chỗ dừng. Mộc thẳng thì ấn ở đốt, Thổ dày thì huyệt ở chỗ sắt. Đất bằng đột đỉnh thì phải theo đỉnh; núi cao ra rốn thì quả phải đặt ở rốn. … Thuộc kỹ bài này thì đoạt được then chốt tạo hoá; không sai mảy may, nhờ thần thuật cắt xén. Khéo nhờ sức mắt, diệu ở lòng nghĩ; quý ở thông phép sống, còn tuỳ ở người.
Giảng: Thốn Kim Phú là bản tóm lý rất gọn cho sáu mươi bốn huyệt phía trước. Ba cặp câu đáng thuộc: "nhu táng chỗ che, cương đặt chỗ tựa"; "âm đặt chỗ đột, dương tìm chỗ oa"; "Thái Âm đặt nông, Thái Dương ngồi sâu". Cả ba đều là âm dương tương tế: chỗ mềm thì cần cái che, chỗ cứng thì cần cái tựa; sao âm thì huyệt ở chỗ nổi dương, sao dương thì huyệt ở chỗ lõm âm. Câu kết "quý ở thông phép sống, còn tuỳ ở người" là lời thật: phú dạy lý, còn mắt và lòng phải tự luyện.
Ba mươi tám chữ Thốn kim huyệt pháp – 寸金穴法三十八字
Phần Thốn kim huyệt pháp có hình vẽ, mỗi hình một chữ và một câu bốn chữ. Đây là cách người xưa nén cả một thủ pháp vào một chữ để dễ nhớ khi đứng trên núi.

金葬其柔。火葬其正。木葬其芽。土葬其角。水葬其湧。金乘其虛。
木:脫殺就芽,棄老取嫩。尖:脫火就金,棄尖取圓。縮:鐮刀月影,縮其鋒利。
動:實乘其息,止動挨靜。挨:鼠肉側面,挨就動處。瘦:瘦下其清,乘虛擂骨。
臍:臍忌傷豐,乘胎取息。乳:乳扦中正,牝牡相乘。圓:圓取化氣,平面中虛。
突:突休破圓,穴其饑處。拗:拗坐擔凹,取樂橫截。欹:欹中取正,察其蹤的。
弔:金魚不分,截氣弔墜。截:截脉串財,收水倚撞。已上諸字點穴,妙處宜細玩之。
Dịch: Kim táng ở chỗ mềm. Hoả táng ở chỗ chính. Mộc táng ở mầm. Thổ táng ở góc. Thuỷ táng ở chỗ trào. Kim cưỡi chỗ rỗng. Mộc: thoát sát theo mầm, bỏ già lấy non. Nhọn: thoát Hoả theo Kim, bỏ nhọn lấy tròn. Thu: bóng trăng lưỡi liềm, thu cái sắc nhọn. Động: đặc thì cưỡi chỗ thở, dừng động sát tĩnh. Sát: mặt nghiêng thịt chuột, sát vào chỗ động. Gầy: gầy thì đặt ở chỗ thanh, cưỡi rỗng gõ xương. Rốn: rốn kỵ làm tổn chỗ đầy, cưỡi thai lấy hơi thở. Nhũ: nhũ đặt chính giữa, âm dương cưỡi nhau. Tròn: tròn lấy khí hoá, mặt bằng giữa rỗng. Đột: đột thì đừng phá tròn, huyệt ở chỗ đói. Ngược: ngồi ngược gánh lõm, lấy lạc sơn cắt ngang. Nghiêng: trong nghiêng lấy chính, xét dấu vết. Treo: kim ngư không chia, cắt khí treo rơi. Cắt: cắt mạch xâu tài, thu nước tựa đón. Các chữ điểm huyệt trên, chỗ diệu nên ngẫm kỹ.
Giảng: Sáu câu đầu là "ngũ hành táng pháp": Kim tròn cứng thì tìm chỗ mềm, Hoả nhọn loạn thì tìm chỗ chính, Mộc thẳng thì tìm mầm, Thổ vuông thì tìm góc, Thuỷ uốn thì tìm chỗ trào lên. Mỗi sao có một cái "thừa", huyệt đặt ở chỗ bù cái thừa ấy. Chữ "đột: đừng phá tròn, huyệt ở chỗ đói" rất hay: gò đột tròn mà đào giữa là phá khí; phải tìm chỗ "đói", tức chỗ hơi thiếu hơi lõm bên cạnh. Chữ "rốn kỵ tổn chỗ đầy" cũng cùng ý.
Ngũ tinh huyệt pháp: Kim tinh mở miệng, kìm, nhũ, đỉnh – 五星穴法
Phần cuối quyển chín là Ngũ tinh huyệt pháp, bàn từng loại sao với hình vẽ. Đoạn về Kim tinh là dài và kỹ nhất: chính diện, mở miệng, kìm, nhũ khí, đỉnh khí, rốn, Kim đất bằng, mặt nghiêng, Kim tinh kết ở tay.

論開口:金星開口,最宜詳認窩內稜弦。若兩手對揖,就口強處立穴,但窩不宜深……今人一見金星開口,不辨真僞,就唅口立穴;若係水窩,葬之坐水立凶。……又有開口金塔,深窩小,緊狹而圓,兩手揖聚,則可就窩弦立穴,如海螺之形。……訣曰:若是金星水窩穴,窩淺平圓方可掘。
論平地金:平地金四面圓者,宜點掌心穴,大發富貴。一邊圓者,就弦稜扦之;滿突如饅頭者,不可下。訣曰:平地金星四面圓,一邊圓者亦堪扦。
論頂穴:突金穴要起頂突,兩邊有鼈裙者,方可扦頂穴;不然,不可葬。訣曰:突穴頂突有鼈裙,中間突起亦安墳。
Dịch: Luận mở miệng: Kim tinh mở miệng, nên nhận kỹ gờ cung trong oa. Nếu hai tay vái nhau thì đặt huyệt ở chỗ miệng mạnh, nhưng oa không nên sâu. … Người nay thấy Kim tinh mở miệng là không phân thật giả, cứ đặt huyệt ở chỗ ngậm miệng; nếu là oa nước thì táng vào là ngồi trên nước, hung ngay. … Lại có Kim tháp mở miệng, oa sâu mà nhỏ, chặt hẹp mà tròn, hai tay vái tụ thì có thể đặt ở cung oa, như hình ốc biển. … Quyết rằng: nếu là huyệt oa nước của Kim tinh, oa nông bằng tròn mới đào được. Luận Kim đất bằng: Kim đất bằng bốn mặt tròn thì nên điểm huyệt lòng bàn tay, phát lớn phú quý. Tròn một bên thì đặt theo gờ cung; đầy gồ như bánh bao thì không được đặt. Luận huyệt đỉnh: huyệt Kim đột phải khởi đỉnh gồ, hai bên có váy ba ba mới đặt huyệt đỉnh được; không thì không táng.

Giảng: Lời cảnh báo về "oa nước" rất đáng nhớ khi đi đất: thấy Kim tinh mở miệng chưa chắc là oa khí. Oa sâu, đáy ẩm, không có gờ cung là oa nước; táng vào là ngồi trên nước. Oa khí thì nông, bằng, tròn, có gờ cung rõ. Hình ốc biển là trường hợp ngoại lệ: oa sâu nhưng chặt, hẹp, tròn, hai tay vái tụ thì khí vẫn giữ được. Cả đoạn này cho thấy cùng một sao Kim mà có cả chục cách lấy huyệt, tuỳ khí đi đâu.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Theo Thầy Vũ Giới (Phong Thuỷ Liên Hoa), sáu mươi bốn huyệt lạ của Liêu Kim Tinh là một bài học về cách nhìn khí, không phải bộ sưu tập hình hiếm. Phong Thuỷ Liên Hoa đặt khí làm gốc: hình chỉ là dấu để đọc khí. Khi hình đúng mẫu, khí dễ đọc; khi hình lệch mẫu, khí vẫn dừng ở đâu đó, chỉ là phải đọc kỹ hơn.

Gom sáu mươi bốn câu lại, có bốn lối hỏi: khí có giấu ở giữa không (oa ẩn, tâm hoa); sát ở đâu và mạnh hay yếu (đè hay né); long đến hướng nào (thẳng, ngang, nghiêng); trong toàn thân sao, chỗ nào còn thanh (theo dương, theo thanh). Bốn câu hỏi ấy là lý pháp, chia sẻ được. Còn đứng trên một ngọn Kim tinh phù thũng mà nhận ra chỗ môi cung "hơi mỏng có miệng", hay đo đè sát bao nhiêu, đào oa sâu bao nhiêu, thì là thủ pháp, phải học tại hiện trường.
Phong Thuỷ Liên Hoa cũng lưu ý lời của chính Diệp Cửu Thăng khi đặt Thốn Kim Phú vào bộ kỳ quái: huyệt pháp đi đến cùng thì tự gần với kỳ quái. Nghĩa là người học không nên tách "huyệt thường" và "huyệt lạ" thành hai môn. Chỉ có một môn: đọc khí dừng ở đâu.
Hiểu lầm thường gặp về quái huyệt – 常見誤解
Hiểu lầm lớn nhất là coi quái huyệt là "ngoại lệ được phép phá luật". Đọc kỹ sáu mươi bốn câu thì thấy không câu nào phá luật: câu nào cũng có cung gờ, có oa nhỏ, có lạc sơn, có án, có chỗ thanh. Chỉ là cái luật ấy hiện ra ở chỗ người ta không ngờ.

- "Quái huyệt không cần long hổ, án sơn." Huyệt nhận ngang, nhận nghiêng đều dặn phải có lạc sơn gối và án đối chính; huyệt mở chân dặn phải có long hổ khoá.
- "Thấy sát là bỏ." Liêu công chỉ ba cách xử lý sát: đè sát, né sát, tránh Hoả theo Thuỷ. Sát là cái để biết khí đi đâu.
- "Kim tinh mở miệng là có oa." Oa sâu ẩm không gờ cung là oa nước; táng vào là ngồi trên nước, hung ngay.
- "Tên vật là cái quyết định huyệt." Mắt rắn, mắt phượng chỉ là tên để nhớ; phải thấy oa nhỏ, chỗ hơi bằng trước rồi mới gọi tên.
- "Gò đột tròn thì đào giữa đỉnh." Thốn kim pháp dặn đột thì đừng phá tròn, huyệt ở chỗ đói; Kim đất bằng đầy gồ như bánh bao thì không đặt.
Tóm lại: Quái huyệt đồ của Liêu Kim Tinh gồm sáu mươi bốn huyệt lạ, gom lại theo bốn lối: lấy oa ẩn, xử lý sát, nhận ngang nghiêng, trong đục tìm thanh. Thốn Kim Phú tóm lý bằng cương nhu và âm dương tương tế; ba mươi tám chữ Thốn kim huyệt pháp nén thủ pháp vào từng chữ; Ngũ tinh huyệt pháp mở đầu bằng Kim tinh, dặn kỹ phân biệt oa khí và oa nước.
Bài trước: Địa Lý Đại Thành (28) – Quái Huyệt Phú và Quái huyệt đồ (Thư Nam Tăng). Bài sau: Địa Lý Đại Thành (30) – Quái huyệt biện hoặc ca, phá hoặc ca, Quốc Bảo Kinh quái huyệt quyết.
Nguồn: Địa Lý Đại Thành (地理大成), Sơn Pháp Toàn Thư quyển chín, "Kỳ hình quái huyệt bộ thượng", gồm Kỳ hình lục thập tứ huyệt (Liêu Kim Tinh soạn, Bành Đại Hùng chép), Thốn Kim Phú (Tạ Tử Kính; mục lục ghi Tiêu Tử Kính) kèm lời án của Diệp Cửu Thăng, Thốn kim huyệt pháp ba mươi tám chữ, và phần Kim tinh của Ngũ tinh huyệt pháp, bản khắc Học Sơn Đường năm Khang Hy Bính Tý (1696), tập hai. Các đoạn chép: lời đề, phần lớn sáu mươi bốn câu tả huyệt (gom theo lối lấy huyệt), phần chính của Thốn Kim Phú, một phần ba mươi tám chữ, và các mục mở miệng, Kim đất bằng, huyệt đỉnh. Phần Mộc, Thuỷ, Thổ, Hoả của Ngũ tinh huyệt pháp chỉ nhắc tên mục. Vài chữ trang khắc mờ không chép. Chữ dị thể đổi về chính thể. Hình gốc trích từ chính bản khắc. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- Lập Cục Pháp: lập cục theo nguyên lý Liên Hoa, phân tầng đại cục, trung cục, tiểu cục.
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, lập hướng sau khi đã định long huyệt.
- Kệ sách Tam Hợp phái: các sách Tam Hợp khác trên Kho Sách Quý.
Bài liên quan – 相關文章
- Địa Lý Đại Thành (28): Quái Huyệt Phú và Quái huyệt đồ (Thư Nam Tăng)
- Địa Lý Đại Thành (27): Thiên cơ cửu tinh cửu biến
- Địa Lý Đại Thành (24): Cửu tinh huyệt pháp
- Địa Lý Đại Thành (22): Ngụ Hình Luận, huyệt tinh hoá khí
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc sáu mươi bốn câu và ba mươi tám chữ là phần Thư; đứng trước một ngọn Kim tinh phù thũng mà tìm ra chỗ môi cung hơi mỏng, phân biệt oa khí với oa nước, quyết đè sát hay né sát, là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Quái huyệt đồ của Liêu Kim Tinh gồm những gì? – 廖金精怪穴圖
Gồm sáu mươi bốn hình huyệt lạ, mỗi hình một câu tả hình sao, chỗ bệnh và chỗ đặt huyệt, do Liêu Kim Tinh soạn và Bành Đại Hùng chép, in trong quyển chín Sơn Pháp Toàn Thư của Địa Lý Đại Thành.
Quái huyệt có phải là huyệt ngoài phép không? – 怪穴非法外
Không. Mỗi quái huyệt vẫn có cung gờ, oa nhỏ, lạc sơn, án hoặc chỗ thanh; chỉ là khí dừng ở chỗ không đúng mẫu thường nên người ta dễ bỏ qua.
Đè sát và né sát khác nhau thế nào? – 壓煞閃煞
Nhũ dài mà gốc còn có mặt thì ngồi ngay gốc để đè sát; nhũ nhọn thẳng như kim, mặt cứng thì không ngồi lên được, phải né sang cạnh cây kim mà đặt.
Thốn Kim Phú dạy điều gì? – 寸金賦要旨
Dạy gốc của huyệt pháp là cương nhu: nhu táng chỗ che, cương đặt chỗ tựa; âm đặt chỗ đột, dương tìm chỗ oa; Thái Âm đặt nông, Thái Dương ngồi sâu.
Làm sao phân biệt oa khí và oa nước ở Kim tinh? – 氣窩水窩
Oa khí nông, bằng, tròn, có gờ cung rõ; oa nước sâu, ẩm, không gờ cung. Ngũ tinh huyệt pháp dặn táng vào oa nước là ngồi trên nước, hung ngay.








