💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Địa Lý Đại Thành (84): Di Yến Đường vấn đáp 詒燕堂問答

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Địa Lý Đại Thành (84): Di Yến Đường vấn đáp 詒燕堂問答

Địa Lý Đại Thành · Bình Dương Toàn Thư
地理大成 · 平陽全書 (卷之十四 · 詒燕堂問答 · 敘 · 跋 · 問答)
Tác giả: Diệp Thái 葉泰 (tự Cửu Thăng 九升, người Cổ Vụ 古婺, đời Thanh) đáp · Trần Đạo Vinh 陳道榮 ghi chép · Trương Tằng Chỉ 張曾祉 (Dĩ Hy, Hải Xương) đề tựa
Bản gốc: Học Sơn Đường 學山堂 khắc năm Khang Hy 35 (1696), tập ba, Bình Dương Toàn Thư quyển mười bốn.

Quyển mười bốn là Di Yến Đường vấn đáp (詒燕堂問答), ghi lại những buổi hỏi đáp giữa Diệp Cửu Thăng và các bạn đạo ở huyện Hải Ninh (Hải Xương) tại nhà Di Yến Đường của Trịnh Nghi Thao. Người hỏi là những tên tuổi đã gặp trong các quyển trước: Trần Đạo Vinh, Quách Chuyên Viễn, Trương Dĩ Hy, Trịnh Chấn Thần, Vương Trung Thanh, Thẩm Mặc Viễn... Trần Đạo Vinh về nhà chép lại được mấy chục điều, rồi khắc in theo sau Bình Dương Toàn Thư. Đây là phần "sống" nhất của bộ sách: câu hỏi thật, trả lời gọn, nhiều câu đáng chép làm châm ngôn.

Trả lời nhanh: Quyển 14 Bình Dương Toàn Thư (Địa Lý Đại Thành 1696) là Di Yến Đường vấn đáp, các buổi hỏi đáp ở Hải Ninh năm 1692. Lời tựa của Trương Tằng Chỉ chê thói giấu nghề của thầy địa lý và khen Diệp Cửu Thăng hỏi gì đáp nấy. Các câu tiêu biểu: nước giáp hai bên không phải lúc nào cũng là long thật, phải "trong chúng chọn cái đặc biệt"; nước chín khúc là nước tú làm ứng bên ngoài, tìm huyệt trong khúc thì phần nhiều giả; sông lớn chảy thẳng mấy chục dặm bỗng vòng lớn thì trong đó ắt có đất lớn; hình thế thật rồi mới dùng lý khí, lý khí đúng rồi mới dùng trạch nhật; thượng sa (sa phía nước tới) chủ quan quý, hạ sa chủ tài lộc; đất bằng lớn không kết ở đầu chỗ nước chia thì kết ở chỗ nước giao dừng; đất nhiều nước ít thì tìm ở chỗ nước động, nước nhiều đất ít thì tìm ở chỗ đất dày.

Thầy Vũ Giới giảng: "Một thầy giỏi không sợ bị hỏi. Đọc Di Yến Đường vấn đáp là thấy người xưa học bằng cách hỏi vặn nhau, chứ không ngồi chờ bí truyền."

Thuyền trên Tây Hồ, Hàng Châu
Tây Hồ (Hàng Châu), gần Hải Ninh nơi các buổi hỏi đáp Di Yến Đường diễn ra năm 1692. Ảnh: Jakub Hałun, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Lời tựa của Trương Tằng Chỉ: chê thói giấu nghề – 詒燕堂問答敘

余讀易至重兌之象。而知講之與習。其功為並重。故廣大如聖教。高遠如二氏。下而至于九流百家。各有朋儕相為講論。獨是堪輿家一業是術。輒以名師自居。固不肯問于人矣。人叩之。不曰吾有異授。豈可輕傳。則曰此道閎深。從何說起。或含笑作態。或大言無根。夫道莫大于地理。顧若是其隱秘乎哉。古婺九升葉先生訪其舊友來寧。吾邑鄭儀操先生博通形家言。坐論間。兩相投契。延之于詒燕堂。凡吾寧好道者。往來諮訪。若山法。若平洋。若巒頭理氣。其應答也如響。余乃知世之隱秘者。非自文其疏陋。即謬稱奇術以駭人也。先生終日辨論。無倦色。言畢則已。非有紀錄。吾友道榮陳子。慕道誠篤。與先生遊最密。請益既多。即遇諸友之問答。咸歸而筆之。得數十則。先生輯平陽全書竣。陳子出所錄附刻于後。其意固不欲沒先生之善。且以見天下之大道為公者。自有人也。康熙三十一年歲次壬申正月 海昌張曾祉以嘻氏題

Dịch: Tôi đọc Kinh Dịch đến tượng quẻ Trùng Đoài, mới biết giảng và tập công ngang nhau. Cho nên rộng lớn như đạo Thánh, cao xa như hai nhà (Phật, Lão), dưới tới chín dòng trăm nhà, đều có bạn bè cùng giảng luận với nhau. Riêng nghề kham dư này, hễ làm nghề là tự coi mình là danh sư, vốn không chịu hỏi ai. Người khác hỏi thì không nói "ta có truyền thụ đặc biệt, há dễ truyền", thì nói "đạo này sâu rộng, biết nói từ đâu"; hoặc cười làm điệu, hoặc nói lớn không gốc. Đạo không gì lớn bằng địa lý, há lại bí ẩn như thế sao? Diệp tiên sinh Cửu Thăng người Cổ Vụ thăm bạn cũ tới huyện Ninh (Hải Ninh); Trịnh tiên sinh Nghi Thao ở huyện tôi thông rộng lời nhà hình gia, ngồi bàn với nhau, hai bên hợp ý, mời (tiên sinh) ở Di Yến Đường. Những người thích đạo ở huyện tôi qua lại hỏi han, nào phép núi, nào đất bằng nước, nào loan đầu, lý khí, tiên sinh đáp như tiếng vang. Tôi mới biết những kẻ giấu giếm ở đời, nếu không phải che chỗ sơ sài của mình, thì là xưng bừa thuật lạ để doạ người. Tiên sinh suốt ngày biện luận không mỏi, nói xong thì thôi, không ghi chép. Bạn tôi là Trần Đạo Vinh, mến đạo thành thật, chơi với tiên sinh thân nhất, xin chỉ bảo đã nhiều; gặp các bạn hỏi đáp, đều về nhà chép lại, được mấy chục điều. Tiên sinh soạn xong Bình Dương Toàn Thư, Trần tử đem bản chép ra khắc in theo sau; ý vốn là không muốn làm mất cái hay của tiên sinh, và cũng để thấy đại đạo trong thiên hạ là của chung, tự có người (giữ). Tháng Giêng năm Nhâm Thân, Khang Hy ba mươi mốt (1692), Trương Tằng Chỉ (Dĩ Hy) ở Hải Xương đề.

Giảng: Lời tựa là một bản "phê bình nghề nghiệp" sắc sảo hiếm thấy trong sách địa lý. Ba câu né tránh của thầy giấu nghề, "ta có truyền thụ riêng", "đạo này sâu biết nói từ đâu", và "cười làm điệu, nói lớn không gốc", được Trương Tằng Chỉ gọi thẳng là che sự sơ sài hoặc doạ người bằng thuật lạ. Quẻ Trùng Đoài (☱☱) tượng hai đầm nước nối nhau, ý "bạn bè giảng tập cùng nhau", được dùng làm gốc cho tinh thần vấn đáp.

Kênh nước và nhà cổ ở trấn Chu Trang lúc hoàng hôn
Chu Trang (Giang Tô): những làng nước như thế này là đề tài các câu hỏi ở Di Yến Đường. Ảnh: Mattias Hill, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Lời bạt của Diệp Cửu Thăng: nhớ người bạn tranh luận – 詒燕堂問答跋

余平洋書成。陳子道榮以詒燕堂問答厥刻。余取而觀之。乃深嘆言之無容苟也。偶爾之言。有筆而錄之者矣。海昌諸同人。識高學邃。乃不鄙余疏陋。以其所心會意得者。印證于余。余因就其說而引伸之。非有所加也。……余初至寧。見儀操鄭先生。寧邑好道以先生為領袖。相見之時。即與余極論諸家五行之同異。三針四卦。透地穿山之用度。往復辨駁數十萬言。不啻鉅鹿之戰。今先生賦玉樓去矣。……

Dịch: Sách đất bằng của tôi viết xong, Trần Đạo Vinh đem Di Yến Đường vấn đáp ra khắc. Tôi lấy xem, mới than sâu rằng lời nói không được cẩu thả: lời nói ngẫu nhiên mà đã có người cầm bút chép lại rồi. Các bạn đồng đạo ở Hải Xương học thức cao sâu, không chê tôi sơ sài, đem những điều trong lòng đã hiểu, ý đã được, đến đối chứng với tôi; tôi nhân đó theo thuyết của họ mà dẫn rộng ra, không thêm gì. ... Tôi mới đến Ninh, gặp Trịnh tiên sinh Nghi Thao; người thích đạo ở huyện Ninh lấy tiên sinh làm đầu. Lúc gặp nhau, liền cùng tôi bàn cùng tận chỗ giống khác của ngũ hành các nhà, công dụng của ba kim bốn quẻ, thấu địa xuyên sơn; qua lại biện bác mấy chục vạn lời, chẳng khác trận Cự Lộc. Nay tiên sinh đã về lầu ngọc (đã mất) rồi...

Giảng: Lời bạt khiêm tốn của Diệp Cửu Thăng cho thấy hai điều. Một, các câu trả lời trong quyển là đối chứng với người hỏi vốn đã hiểu sâu, ông chỉ "dẫn rộng ra". Hai, tranh luận giữa ông và Trịnh Nghi Thao về ba kim (chính châm, phùng châm, trung châm), bốn quẻ, thấu địa, xuyên sơn dài "mấy chục vạn lời", như trận Cự Lộc nổi tiếng thời Hạng Vũ. Đến khi in sách năm 1692, Trịnh Nghi Thao đã mất; nhiều lời "Nghi Thao nói" rải rác trong các quyển trước chính là dấu vết những cuộc tranh luận ấy.

Tranh Thanh Biện ẩn cư đồ của Vương Mông
Thanh Biện ẩn cư đồ (青卞隱居圖), Vương Mông (王蒙) đời Nguyên: người học đạo ngồi giữa núi, gợi cảnh bạn đạo đàm luận. Nguồn: Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Nước giáp hai bên và nước gần, nước ngang – 兩夾之水

……朝之秀。或為後托之秀。或為左右護砂之秀。不獨龍穴有兩夾之水。此時師所以不能識歟。先生曰。此解良是。如平原水少。兩水中亦有真龍歇脚處。水鄉四水穿流。豈盡真龍所住。隨地揀選。衆中取特。看地之法。不得拘泥。
陳道榮問曰。世人多知迎近水遶橫水得福者十有二三。得禍者十有七八。惟向對秀峰。後坐冲背貴人峰。無不速發。先生曰。這兩樣水原不多得。若龍旺局緊。其發亦速也。

Dịch: (Người hỏi:) ... (có khi là) cái tú chầu (phía trước), hoặc là cái tú đỡ sau, hoặc là cái tú của sa hộ hai bên; không riêng gì long huyệt mới có nước giáp hai bên; đó là lý do thầy thời nay không nhận ra chăng? Tiên sinh nói: giải như thế rất đúng. Như đồng bằng ít nước thì giữa hai nước cũng có chỗ long thật dừng chân; còn vùng nước bốn dòng xuyên chảy, đâu phải chỗ nào cũng là nơi long thật ở. Tuỳ đất mà chọn lựa, trong chúng lấy cái đặc biệt; phép xem đất không được câu nệ.
Trần Đạo Vinh hỏi: người đời phần nhiều biết đón nước gần, nước vòng ngang; được phúc chỉ hai ba phần mười, gặp hoạ thì bảy tám phần mười. Chỉ có hướng đối đỉnh tú, sau lưng ngồi ngay đỉnh quý nhân xung lưng thì không cái nào không phát nhanh. Tiên sinh nói: hai loại nước ấy vốn không nhiều; nếu long vượng cục chặt thì phát cũng nhanh.

Giảng: Câu đầu sửa một sai lầm phổ biến: thấy hai dòng nước kẹp một dải đất liền cho là long huyệt. Ở vùng ít nước, điều đó thường đúng; nhưng ở vùng sông nước chằng chịt, dải đất nào cũng bị nước kẹp, nên cái bị kẹp có thể chỉ là sa chầu, sa đỡ hay sa hộ của một huyệt khác. Nguyên tắc "trong chúng lấy cái đặc biệt" lại xuất hiện. Câu thứ hai cảnh báo: đón nước gần, nước ngang là điều ai cũng biết, nhưng tỉ lệ thành công thấp; muốn phát nhanh phải có long vượng và cục chặt.

Sơ đồ nước kẹp hai bên ở đồng bằng ít nước và vùng nhiều nước
Ở đồng bằng ít nước, giữa hai dòng nước có chỗ long thật dừng; ở vùng nước bốn dòng xuyên chảy, dải đất nào cũng bị kẹp, phải trong chúng lấy cái đặc biệt. Vẽ lại theo Địa Lý Đại Thành – Phong Thuỷ Liên Hoa

Nước chín khúc, sông lớn bỗng vòng, huyệt ngồi nước đi – 九曲水 · 大環大轉

郭顓遠問曰。九曲水或為去戶。或為前朝。多不結穴。其氣過于流動歟。先生曰然。九曲是秀水。用為外應。而地結于內。愈為貴重。若泥于曲中求穴。多入花假。
張以嘻問曰。大河直流。或數十里。或數里。忽然大環大轉。此中必有大地。蓋因外知內也。今人遇一水灘頭。毫無杈枝界氣。乃曰水灣聚。誤人甚矣。先生曰。此言可以藥世。
鄭振宸問曰。穴有坐去水而發。作一墩以遏水。反敗者。何也。先生曰。兩水夾龍至此交會。穴坐去水。倒收來脈。……

Dịch: Quách Chuyên Viễn hỏi: nước chín khúc, hoặc làm cửa nước đi, hoặc làm nước chầu trước, phần nhiều không kết huyệt; là vì khí của nó quá lưu động chăng? Tiên sinh nói: đúng. Chín khúc là nước tú, dùng làm ứng bên ngoài, mà đất kết ở bên trong thì càng quý trọng; nếu câu nệ tìm huyệt trong khúc thì phần nhiều sa vào hoa giả.
Trương Dĩ Hy hỏi: sông lớn chảy thẳng, hoặc mấy chục dặm, hoặc mấy dặm, bỗng nhiên vòng lớn chuyển lớn, trong đó ắt có đất lớn, vì nhờ ngoài mà biết trong. Người nay gặp một bãi đầu nước, không hề có nhánh rẽ giới khí, liền nói là nước cong tụ, làm hại người lắm. Tiên sinh nói: lời này có thể làm thuốc chữa đời.
Trịnh Chấn Thần hỏi: có huyệt ngồi (lưng) vào nước đi mà phát; đắp một gò để chặn nước lại thì lại bại, là sao? Tiên sinh nói: hai nước kẹp long tới đây giao hội, huyệt ngồi vào nước đi là đảo thu mạch tới... (lời đáp còn tiếp ở trang sau).

Giảng: Ba câu hỏi này đều dạy nhìn ngoài để biết trong. Nước chín khúc đẹp nhưng quá động; nó là "ứng" bên ngoài, còn huyệt nằm ở bên trong, cách khúc nước một khoảng. Sông lớn thẳng mấy chục dặm bỗng vòng lớn là dấu hiệu khí dừng ở trong vòng; nhưng một bãi bồi nhỏ không có nhánh nước giới khí thì không phải "nước cong tụ". Câu thứ ba là bài học về can thiệp nhân tạo: huyệt ngồi lưng vào nước đi (đảo thu mạch) vốn đã phát; đắp gò chặn nước tưởng giữ khí, thực ra cắt đường khí giao hội nên lại bại.

Dòng sông uốn khúc giữa rừng nhìn từ trên cao
Sông uốn khúc: chín khúc là nước tú làm ứng bên ngoài, huyệt ở bên trong. Ảnh: Steve Hillebrand, U.S. Fish and Wildlife Service, Wikimedia Commons, Public domain.

Hình thế, lý khí, trạch nhật và các câu hỏi thực hành – 巒頭理氣尅擇

陳道榮問曰。三合之法。巒頭則用之以審龍。理氣則用之以定向。尅擇則用之以扶坐山之炁。譬之百川異派同歸者耳。先生曰。巒頭真而後用理氣。理氣當而後施尅擇。三者特其大綱。其中節目繁多。業斯術者。苟非博通諸法。則得此失彼。亦烏能盡三合之用哉。
王中聲問曰。高山煞氣重。故結作少。平洋脫卸多。故結作多。所謂天下平洋大地多也。諺云江南無大地。只要年月日時利。其義何居。先生曰。聖如宣尼。君如唐虞。不產于江南。而科目財賦。自甲于天下。但語意偏重在選擇耳。時師于選擇。只談日時。人言首重年月。其味正深長。
鄭振宸問曰。形家言多有巧語。如金頭火腳。葬下銷鑠。火腳金頭。葬上封侯。同此一地。而禍福懸殊。何也。先生曰。此挨金剪火法也。其穴宜開金取水以制煞火。
王中聲問曰。附兆之法。舊穴論方位。新穴論山向。勢難兩利。奈何。先生曰。某年方位利則添穴。某年山向利則葬棺。庶得之矣。

Dịch: Trần Đạo Vinh hỏi: phép tam hợp, ở loan đầu thì dùng để xét long, ở lý khí thì dùng để định hướng, ở trạch nhật thì dùng để phù khí của toạ sơn; ví như trăm dòng khác nhánh mà cùng về một chỗ vậy. Tiên sinh nói: loan đầu thật rồi mới dùng lý khí, lý khí đúng rồi mới dùng trạch nhật. Ba điều ấy chỉ là đại cương, trong đó tiết mục rất nhiều; người làm nghề này nếu không thông rộng các phép thì được cái này mất cái kia, sao dùng hết được tam hợp?
Vương Trung Thanh hỏi: núi cao sát khí nặng nên kết ít; đất bằng thoát hoá nhiều nên kết nhiều, tức là "thiên hạ đất bằng nhiều đất lớn". Tục ngữ nói "Giang Nam không có đất lớn, chỉ cần năm tháng ngày giờ lợi", nghĩa ấy thế nào? Tiên sinh nói: Thánh như Khổng Tử, vua như Nghiêu Thuấn không sinh ở Giang Nam, nhưng khoa cử, tài phú (Giang Nam) tự đứng đầu thiên hạ. Chỉ là ý câu ấy nặng về chọn ngày mà thôi. Thầy thời nay chọn ngày chỉ bàn ngày giờ; câu tục ngữ đặt năm tháng lên đầu, ý vị thật sâu xa.
Trịnh Chấn Thần hỏi: lời nhà hình gia có nhiều câu khéo, như "đầu Kim chân Hoả, táng dưới thì tiêu chảy; chân Hoả đầu Kim, táng trên thì phong hầu"; cùng một đất mà hoạ phúc cách xa, là sao? Tiên sinh nói: đó là phép "nương Kim cắt Hoả"; huyệt nên mở (thế) Kim lấy nước để chế Hoả sát.
Vương Trung Thanh hỏi: phép táng phụ (thêm huyệt vào mộ cũ), huyệt cũ bàn phương vị, huyệt mới bàn sơn hướng, khó lợi cả hai, làm sao? Tiên sinh nói: năm nào phương vị lợi thì thêm huyệt, năm nào sơn hướng lợi thì hạ quan, như thế gần được.

Giảng: Câu trả lời đầu là thứ tự ba tầng mà Liên Hoa luôn nhắc: hình thế, rồi lý khí, rồi trạch nhật; đảo thứ tự là sai từ gốc. Câu tục ngữ "Giang Nam không có đất lớn" được Diệp Cửu Thăng giải rất tỉnh: Giang Nam đứng đầu khoa cử, tài phú, nên không phải thiếu đất; câu ấy chỉ nhấn vào chọn năm tháng trước ngày giờ. Phép "nương Kim cắt Hoả" là xử lý một đất có hai đầu khác hành: đặt huyệt nương phần Kim, mở miệng lấy nước để chế Hoả. Câu về táng phụ cho thấy người xưa tách hai việc: thêm huyệt theo năm phương vị lợi, hạ quan theo năm sơn hướng lợi.

Mộ cổ xây vào sườn đồi ở Phúc Kiến
Mộ cổ: loan đầu thật rồi mới dùng lý khí, lý khí đúng rồi mới chọn ngày. Ảnh: Vmenkov, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Thượng sa, hạ sa, đất bằng lớn và địa khí từng vùng – 上砂下砂 · 地氣不同

鄞北林問曰。世人論地。多重下砂。每見上砂有餘。及上砂作案之地多貴何也。先生曰。廖公云。上砂作案。大地多有之也。蓋上下二砂。上砂順水。以關氣為雄而主官貴。下砂逆水以收堂為雌而主財祿。故辨地之貴賤。問上砂之有無。辨地之貧富。問下砂之厚薄也。
沈默遠問曰。欲求平洋大地。不知有便捷法否。先生曰。古云。平洋大地不結在水分之頭。則結在水交之止。此不易之法也。……
王展成問曰。地氣不同。覓地亦各有竅否。先生曰。天下之物。以少者為尊為貴。土多水少。則當以水為主。於水之生動處求之。水多土少。當以土為主。于土之厚重處……作秀巧。細而分之。即一郡也。而諸邑不同。一邑也。而諸鄉不同。貴縣雖同是澤國。然亦有土多水少氣厚處。水多土少氣清處。故結作到處不同也。不特平洋。山法亦然。余鄉金邑之結作多寬大。蘭邑之結作多精緊。故善地者每到一方。當細察其地氣。熟其性情。方可指點。若執一法以求。鮮有不悞者矣。

Dịch: (Người họ) Lâm ở Ngân Bắc hỏi: người đời bàn đất phần nhiều trọng hạ sa; nhưng thường thấy đất có thượng sa dư, và đất có thượng sa làm án phần nhiều quý, là sao? Tiên sinh nói: Liêu công nói "thượng sa làm án, đất lớn phần nhiều có". Bởi hai sa trên dưới: thượng sa thuận nước, lấy việc khoá khí làm hùng, chủ quan quý; hạ sa nghịch nước, lấy việc thu minh đường làm thư, chủ tài lộc. Cho nên phân đất sang hèn thì hỏi có thượng sa hay không; phân đất giàu nghèo thì hỏi hạ sa dày hay mỏng.
Thẩm Mặc Viễn hỏi: muốn tìm đất lớn ở đất bằng nước, có phép nhanh gọn không? Tiên sinh nói: xưa nói "đất lớn đất bằng nước không kết ở đầu chỗ nước chia thì kết ở chỗ nước giao dừng", đó là phép không đổi...
Vương Triển Thành hỏi: địa khí không giống nhau, tìm đất có mẹo riêng không? Tiên sinh nói: vật trong thiên hạ lấy cái ít làm tôn quý. Đất nhiều nước ít thì lấy nước làm chủ, tìm ở chỗ nước sinh động; nước nhiều đất ít thì lấy đất làm chủ, tìm ở chỗ đất dày nặng... (thì) làm tú xảo. Chia nhỏ ra: cùng một quận mà các huyện khác nhau; cùng một huyện mà các làng khác nhau. Quý huyện tuy cùng là vùng sông nước, nhưng cũng có chỗ đất nhiều nước ít khí dày, chỗ nước nhiều đất ít khí thanh, nên kết tác mỗi nơi khác. Không riêng đất bằng, phép núi cũng thế: huyện Kim (Hoa) quê tôi kết tác phần nhiều rộng lớn, huyện Lan (Khê) kết tác phần nhiều tinh gọn. Cho nên người giỏi xem đất mỗi khi tới một phương, phải xét kỹ địa khí, quen tính tình của nó mới chỉ điểm được; nếu cầm một phép mà tìm thì ít khi không lầm.

Giảng: Ba câu trả lời này là cốt lõi thực hành của cả quyển. Thượng sa (sa phía nước tới, thuận nước) khoá khí, chủ quý; hạ sa (sa phía nước đi, nghịch nước) thu đường, chủ giàu. Phép nhanh tìm đất lớn: hoặc ở đầu chỗ nước chia, hoặc ở chỗ nước giao rồi dừng. Và nguyên tắc "cái ít là quý": vùng nhiều đất ít nước thì tìm ở nước động, vùng nhiều nước ít đất thì tìm ở chỗ đất dày. Lời kết "tới một phương phải xét kỹ địa khí, cầm một phép mà tìm thì ít khi không lầm" lặp lại tinh thần của tổng thuyết quyển mười ba.

Sơ đồ thượng sa và hạ sa theo Di Yến Đường vấn đáp
Thượng sa ở phía nước tới, thuận nước, khoá khí, là hùng, chủ quan quý; hạ sa ở phía nước đi, nghịch nước, thu minh đường, là thư, chủ tài lộc; đất lớn không kết ở đầu chỗ nước chia thì kết ở chỗ nước giao dừng. Vẽ lại theo Địa Lý Đại Thành – Phong Thuỷ Liên Hoa

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phong Thuỷ Liên Hoa coi Di Yến Đường vấn đáp là mẫu mực của việc học: hỏi thật, đáp gọn, không giấu. Năm điều Liên Hoa rút ra để dạy: một, hình thế trước, lý khí sau, trạch nhật sau cùng; hai, ở vùng sông nước, dải đất bị nước kẹp chưa chắc là long, phải trong chúng lấy cái đặc biệt; ba, nước đẹp bên ngoài (chín khúc) là ứng, huyệt ở bên trong; bốn, thượng sa chủ quý, hạ sa chủ giàu; năm, cái ít là quý, mỗi vùng một địa khí.

Câu chuyện "đắp gò chặn nước đi lại bại" là lời nhắc quan trọng cho các công trình cải tạo hiện nay: thay đổi dòng nước, lấp ao, đắp ụ trước nhà đều có thể cắt đường khí đang phát. Lý pháp chia sẻ; còn xét đúng thượng sa, hạ sa, chỗ nước chia, chỗ nước giao dừng và địa khí từng vùng là thủ pháp, phải học trực tiếp.

Ghe nhỏ và nhà ven sông Cửu Long
Ghe trên sông Cửu Long: thay đổi dòng nước, đắp ụ chặn nước có thể cắt đường khí đang phát. Ảnh: McKay Savage, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Hiểu lầm thường gặp – 常見誤解

Hiểu lầm 1: thầy giỏi phải có bí truyền không nói ra. Lời tựa gọi thói giấu nghề là che sự sơ sài hoặc doạ người bằng thuật lạ.

Hiểu lầm 2: dải đất nào bị hai dòng nước kẹp cũng là long. Ở vùng nước chằng chịt, phần nhiều chỉ là sa chầu, sa hộ; phải chọn cái đặc biệt.

Hiểu lầm 3: tìm huyệt ngay trong khúc nước chín khúc. Chín khúc là ứng bên ngoài; huyệt ở bên trong, tìm trong khúc phần nhiều giả.

Hiểu lầm 4: chọn ngày giờ tốt là bù được đất xấu. Loan đầu thật rồi mới dùng lý khí, lý khí đúng rồi mới chọn ngày; và năm tháng nặng hơn ngày giờ.

Kênh nước và thuyền ở trấn Đồng Lý
Đồng Lý (Giang Tô): vùng nước chằng chịt, dải đất nào cũng bị kẹp, phải trong chúng lấy cái đặc biệt. Ảnh: Jonathan Suh, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Ghi nhớ nhanh: Di Yến Đường vấn đáp ghi ở Hải Ninh năm 1692; chê thói giấu nghề; trong chúng lấy cái đặc biệt; chín khúc là ứng ngoài, huyệt ở trong; sông lớn thẳng bỗng vòng lớn thì trong có đất lớn; đắp gò chặn nước đi có thể làm bại; loan đầu, lý khí, trạch nhật theo thứ tự; thượng sa chủ quý, hạ sa chủ giàu; đất lớn kết ở đầu nước chia hoặc chỗ nước giao dừng; cái ít là quý.

Bài trước: Địa Lý Đại Thành (83) – Bình Dương Xuyến: ba loại đất bằng, đôn phụ 平陽串.

Bài sau: Địa Lý Đại Thành (85) – Tạ thị địa kiềm, Gia Hoà địa kiềm, Tiêu khách Thuỷ long kinh 謝氏平洋鉗.

Nguồn: Địa Lý Đại Thành (地理大成), Bình Dương Toàn Thư quyển mười bốn: Di Yến Đường vấn đáp tự (Trương Tằng Chỉ, 1692), Di Yến Đường vấn đáp bạt (Diệp Cửu Thăng) và các điều vấn đáp chọn lọc; bản khắc Học Sơn Đường năm Khang Hy Bính Tý (1696), tập ba. Sách thuộc công cộng. Bài chỉ dịch các điều tiêu biểu; một số câu hỏi đầu và lời đáp bị ngắt ở mép trang, ghi dấu lược. Chữ dị thể đổi về chính thể. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, xác định phương nước tới, nước đi để phân thượng sa, hạ sa.
  • Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
  • Kệ sách Tam Hợp phái: các sách Tam Hợp khác trên Kho Sách Quý để đọc đối chiếu.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Đọc vấn đáp là phần Thư; hỏi đúng câu, nhận ra cái đặc biệt trong chúng, phân thượng sa hạ sa trên thực địa là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Lớp học của Thầy luôn dành thời gian hỏi đáp như Di Yến Đường. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Di Yến Đường vấn đáp là gì? – 詒燕堂問答

Là quyển mười bốn Bình Dương Toàn Thư, ghi các buổi hỏi đáp giữa Diệp Cửu Thăng và bạn đạo ở Hải Ninh tại nhà Di Yến Đường, do Trần Đạo Vinh chép, in năm 1692.

Thứ tự loan đầu, lý khí, trạch nhật thế nào? – 巒頭理氣尅擇

Loan đầu thật rồi mới dùng lý khí, lý khí đúng rồi mới dùng trạch nhật; đảo thứ tự thì sai từ gốc.

Thượng sa và hạ sa khác nhau ra sao? – 上砂下砂

Thượng sa thuận nước, khoá khí, chủ quan quý; hạ sa nghịch nước, thu minh đường, chủ tài lộc. Xét sang hèn hỏi thượng sa, xét giàu nghèo hỏi hạ sa.

Có phép nhanh tìm đất lớn ở vùng sông nước không? – 平洋大地

Theo lời xưa được Diệp Cửu Thăng dẫn: đất lớn không kết ở đầu chỗ nước chia thì kết ở chỗ nước giao rồi dừng.

"Giang Nam không có đất lớn" nghĩa là gì? – 江南無大地

Diệp Cửu Thăng giải: Giang Nam đứng đầu khoa cử tài phú nên không thiếu đất; câu ấy chỉ nhấn việc chọn năm tháng, nặng hơn ngày giờ.

Từ khoá: di yến đường vấn đáp · 詒燕堂問答 · trương tằng chỉ · cửu khúc thuỷ · thượng sa hạ sa · lưỡng giáp chi thuỷ · bình dương toàn thư · địa lý đại thành · phong thủy đồng bằng

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…