Địa Lý Đại Thành · La Kinh Chỉ Nam Bát Vụ Tập
地理大成 · 羅經指南撥霧集 卷上 (天紀盈縮六十龍 · 宿度五行 · 三百六十五度 · 天度吉凶 · 二十八宿界限)
Tác giả: Diệp Thái 葉泰 (tự Cửu Thăng 九升, người Cổ Vụ 古婺, đời Thanh) soạn · Trịnh Cung Chấn 鄭宮振 (Hải Xương) đính
Bản gốc: Học Sơn Đường 學山堂 khắc năm Khang Hy 35 (1696), tập 4.
Sau ba châm, La Kinh Chỉ Nam Bát Vụ Tập trong bộ Địa Lý Đại Thành chuyển sang nhóm tầng thuộc về trời: thiên kỷ doanh súc sáu mươi long, tú độ ngũ hành, ba trăm sáu mươi lăm độ, thiên độ cát hung và giới hạn hai mươi tám tú. Đây là những vòng ngoài cùng của la kinh lớn, nơi hai mươi bốn sơn không còn chia đều mà co giãn theo độ rộng hẹp của các chòm sao. Diệp Cửu Thăng viết các mục này rất gọn, phần nhiều chỉ nêu cách dùng rồi dẫn sang sách Lý Khí Bị Khảo. Bài này dịch đủ các mục ấy và giảng thêm để người đọc hình dung được từng vòng trên mặt la kinh.
Trả lời nhanh: Sáu mươi long doanh súc (盈縮六十龍) truyền từ Khâu công, ứng với độ rộng hẹp của các tú trên trời nên ô to ô nhỏ không đều; sách Thiên Cơ Tố Thư gọi là thấu địa long. Nó dùng để cách long thừa khí: như được long Tân Hợi là chính khí thiên hoàng thì nên lập hướng Bính, Đinh, Tốn trên chính châm; quẻ của long là nội quái, xét ngũ thân, tam kỳ, tứ cát, quý lộc. Tú độ ngũ hành lấy từ Tam Nguyên Kinh: nước tới không được khắc độ toạ, độ toạ không được khắc độ long. Ba trăm sáu mươi lăm độ là độ hoàng đạo theo lịch Khai Hy. Thiên độ cát hung đánh dấu các độ đại không vong, tiểu không vong, đại sai thác, âm dương sai thác và quan sát bằng các ký hiệu 亡, 丫, 乂. Mỗi độ chia trăm phần; độ thái là 75 phần, độ thiếu 25 phần, độ bán 50 phần, cộng lại 365 độ 25 phần.
Thầy Vũ Giới giảng: "Vòng sáu mươi long doanh súc là chỗ người xưa đem bầu trời đặt xuống mặt đất. Ô nào to ô nào nhỏ không phải do người thợ khắc, mà do khoảng cách giữa các chòm sao. Hiểu điều ấy rồi mới thấy la kinh là một tấm bản đồ trời."
Thiên kỷ doanh súc sáu mươi long: thấu địa long của Khâu công – 天紀盈縮六十龍
Mục đầu tiên giới thiệu vòng sáu mươi long co giãn, và nói rõ nguồn gốc.

盈縮六十,傳自丘公,上應天星之濶狹,故盈縮以就之,素書所謂透地龍是也。
Dịch: Sáu mươi long doanh súc truyền từ Khâu công, trên ứng với độ rộng hẹp của các sao trời, nên co giãn cho khớp; chính là cái mà Tố Thư gọi là thấu địa long.
Giảng: Khâu công là Khâu Diên Hàn đời Đường, người mà bài 101 sẽ kể đã được "Thái Ất lão nhân" truyền cho la kinh. "Doanh" là đầy (giãn ra), "súc" là co lại. Sáu mươi long ở đây cũng là sáu mươi giáp tý như vòng bảy mươi hai long hay sáu mươi long thuận bài (bài 97, 98), nhưng mỗi long không rộng sáu độ đều nhau mà rộng hẹp theo chòm sao nằm trên nó. Chỗ trời có tú rộng thì long ở đó giãn ra, chỗ tú hẹp thì long co lại.
Cách dùng: cách long thừa khí, lấy hướng phối long – 格龍乘氣
Diệp Cửu Thăng cho một ví dụ cụ thể về cách đọc vòng doanh súc và đem nó ra lập hướng.

其作用之法,專用以格龍乘氣:如得辛亥龍,係天皇正氣,則宜立正針丙丁巽向以配之。
Dịch: Phép dùng của nó chuyên để cách long thừa khí: như được long Tân Hợi, là chính khí thiên hoàng, thì nên lập hướng Bính, Đinh hoặc Tốn trên chính châm để phối.
Giảng: Ví dụ này nối thẳng sang Thôi Quan Thiên (bài 91): Hợi là sao thiên hoàng, long quý bậc nhất; kinh Thôi Quan dặn long Hợi nhập thủ thì "nên đặt hướng Bính". Ở đây Diệp Cửu Thăng cho thêm Đinh và Tốn. Điều quan trọng là thứ tự dùng châm: đọc long trên vòng doanh súc (thuộc trời), rồi lập hướng trên chính châm (thuộc đất). Đó đúng là câu "trung châm xem long, chính châm định toạ" mà bài 101 sẽ nói thành lời.
Nội quái: ngũ thân, tam kỳ, tứ cát, quý lộc – 內卦 五親三奇四吉
Mỗi long trong sáu mươi long doanh súc mang một quẻ, gọi là nội quái. Diệp Cửu Thăng tóm cách xét quẻ ấy với sa thuỷ chung quanh.

又以本龍所得之卦謂之內卦,查其五親、三奇、四吉、貴祿:如局中得五親之砂高,三奇之水來,四吉會于秀砂秀水之鄉,坐穴得貴人祿馬之宮,為天造地設上上之貴局也。如不能合當,以坐穴七十二龍之本卦收之。其內卦作用,悉同本卦例,見于上。六十龍之貴賤定局,詳理氣備攷,茲不贅。
Dịch: Lại lấy quẻ mà long này được, gọi là nội quái, xét ngũ thân, tam kỳ, tứ cát, quý lộc của nó: như trong cục được sa ngũ thân đứng cao, nước tam kỳ chảy tới, tứ cát hội ở chỗ sa tú nước tú, huyệt toạ được cung quý nhân lộc mã, thì là quý cục thượng thượng trời làm đất đặt. Nếu không hợp được hết, thì lấy bản quái của bảy mươi hai long nơi huyệt toạ mà thu. Cách dùng nội quái hoàn toàn giống lệ bản quái đã nói ở trên. Định cục quý tiện của sáu mươi long thì xem Lý Khí Bị Khảo, ở đây không nói thêm.
Giảng: Có hai quẻ: nội quái theo long tới (trên vòng doanh súc) và bản quái theo huyệt toạ (trên vòng bảy mươi hai long xuyên sơn, bài 97). Sa thuỷ hợp nội quái là đại địa; không hợp nội quái thì vẫn có thể thu bằng bản quái, chỉ là cục nhỏ hơn. Bài 101 sẽ gặp lại cặp này dưới tên "xuyên sơn hổ" (bản quái) và "thấu địa long" (nội quái) trong quyết của Trần Ngạn.
Vì sao sáu mươi long phải co giãn – 上應天星之濶狹
Lời gốc chỉ một câu, nhưng ý của nó cần giảng kỹ để hiểu cấu tạo vòng ngoài la kinh.

Hai mươi tám tú là hai mươi tám chòm sao chia vòng trời quanh xích đạo. Chúng không đều: có tú rộng hơn ba mươi độ, có tú chỉ một hai độ. Khi đem hai mươi tám tú đặt lên vòng la kinh, mỗi sơn và mỗi long nằm dưới một hay vài tú. Người xưa tin rằng khí của long chịu ảnh hưởng của tú nằm trên nó, nên muốn đọc long theo trời thì phải chia long theo tú. Kết quả là sáu mươi long có ô rộng ô hẹp, không thể khắc đều như vòng sáu mươi long thuận bài.
Giảng: Vòng này vì vậy chỉ có trên la kinh lớn, khắc tỉ mỉ. Như bài 99 đã nói, Lại công đặt trung châm để thay cho vòng doanh súc trên la kinh nhỏ đi núi. Hai thứ cùng một mục đích: đọc long theo phía trời.
Tú độ ngũ hành: nước không khắc toạ, toạ không khắc long – 宿度五行
Mục thứ hai giới thiệu ngũ hành của từng độ sao, dùng để kiểm tra sự hoà hợp giữa long, toạ và nước.

宿度五行出三元經,如甲子龍屬金度,丙子龍屬水度是也。其用:以來水度不可尅坐下度,坐下度不可尅來龍度,又來水度不可尅來龍之納音。其詳具備攷。
Dịch: Tú độ ngũ hành lấy từ Tam Nguyên Kinh, như long Giáp Tý thuộc độ kim, long Bính Tý thuộc độ thuỷ. Cách dùng: độ của nước tới không được khắc độ toạ bên dưới; độ toạ không được khắc độ của long tới; lại độ của nước tới không được khắc nạp âm của long tới. Chi tiết ở Bị Khảo.
Giảng: Ba điều kiện ghép thành một chuỗi: nước → toạ → long, không tầng nào được khắc tầng sau, và nước cũng không được khắc nạp âm của long. Đây là phép kiểm tra cuối cùng sau khi đã chọn long, toạ, hướng: giống như thử xem ba người trong một nhà có xung khắc nhau không. Ví dụ long Giáp Tý thuộc độ kim, nếu nước tới ở độ hoả thì hoả khắc kim, phạm điều thứ ba theo tinh thần ấy.
Ba trăm sáu mươi lăm độ của lịch Khai Hy – 三百六十五度
Mục thứ ba cho biết vòng độ trên la kinh dựa vào lịch nào.

黃道三百六十五度,係開禧曆度。甲子分室五至室十,共六度;丙子分危十六至室四,共五度是。餘詳備攷。
Dịch: Ba trăm sáu mươi lăm độ hoàng đạo là độ theo lịch Khai Hy. Giáp Tý chia từ độ năm đến độ mười của tú Thất, cộng sáu độ; Bính Tý chia từ độ mười sáu của tú Nguy đến độ bốn của tú Thất, cộng năm độ. Phần còn lại xem Bị Khảo.
Giảng: Lịch Khai Hy là lịch làm dưới niên hiệu Khai Hy đời Nam Tống (đầu thế kỷ mười ba). Người xưa chia vòng trời thành 365 độ và một phần tư, theo số ngày trong năm, chứ không phải 360 độ như ngày nay. Hai ví dụ Giáp Tý sáu độ, Bính Tý năm độ cho thấy rõ sự co giãn: hai long cạnh nhau mà rộng khác nhau. Khi so với la kinh hiện đại chia 360 độ, cần nhớ chỗ chênh này.
Thiên độ cát hung: ký hiệu 亡, 丫, 乂 – 天度吉凶
Mục thứ tư giải các ký hiệu nhỏ mà người dùng la kinh cổ thường thấy khắc trên vòng độ.

此賴公將空亡、差錯、關殺等煞記于度中,以便分金坐度之用也。于空亡作一「亡」,差錯作一「丫」,于關殺作一「乂」。近今盤中亦有不如此作記而寫明者。正針八干四維正中一度曰大空亡;七十二龍縫中一度曰小空亡;十二地支正中一度曰大差錯;二十四山縫中一度曰陰陽差錯;宿度五行相尅者曰關殺。
Dịch: Đây là Lại công ghi các sát không vong, sai thác, quan sát vào trong độ, để tiện khi phân kim toạ độ. Chỗ không vong ghi một chữ "vong" (亡), chỗ sai thác ghi một chữ "a" (丫), chỗ quan sát ghi một chữ "nghệ" (乂). Bàn gần đây cũng có cái không ghi như vậy mà viết rõ ra. Một độ chính giữa của tám can bốn duy trên chính châm gọi là đại không vong; một độ ở khe của bảy mươi hai long gọi là tiểu không vong; một độ chính giữa của mười hai địa chi gọi là đại sai thác; một độ ở khe của hai mươi bốn sơn gọi là âm dương sai thác; tú độ ngũ hành tương khắc gọi là quan sát.
Giảng: Năm loại độ xấu, mỗi loại đều có lý: khe giữa hai long hay hai sơn là chỗ khí lẫn (không vong, sai thác); chính giữa can duy hay chính giữa chi là chỗ khí quá thuần đến cứng, không có chỗ giao (đại không vong, đại sai thác). Quan sát thì đến từ phép tú độ ngũ hành ở trên. Ba ký hiệu là cách ghi tắt để người kéo dây nhìn thấy ngay, tránh đặt toạ rơi đúng độ ấy.
Đọc năm loại độ xấu trên một sơn – 五煞位置
Để dễ nhớ, hãy đặt năm loại độ xấu lên một sơn cụ thể.

Lấy sơn Nhâm trên chính châm (một can, rộng mười lăm độ). Chính giữa sơn Nhâm có một độ đại không vong. Hai mép sơn Nhâm, chỗ giáp Hợi và chỗ giáp Tý, mỗi chỗ một độ âm dương sai thác. Trong lòng sơn Nhâm có các khe chia long của vòng bảy mươi hai long, mỗi khe một độ tiểu không vong. Sang sơn Tý bên cạnh (một chi), chính giữa có một độ đại sai thác. Và ở bất cứ đâu, nếu tú độ ngũ hành của độ toạ khắc độ long hay bị độ nước khắc thì là quan sát.
Giảng: Như vậy trong mười lăm độ của một sơn có chừng bốn năm độ phải tránh. Phần còn lại là chỗ để chọn phân kim. Đây là lý do phép phân kim và phép thiên độ đi liền nhau: phân kim chọn ô tốt, thiên độ đánh dấu những độ phải tránh trong ô ấy.
Giới hạn hai mươi tám tú: độ thái, độ thiếu, độ bán – 二十八宿界限
Mục cuối giải cách ghi những phần lẻ của độ khi chia hai mươi tám tú.

此開禧二十八宿之分度也,每度作百分:太度是七十五分,少度是二十五分,半度是五十分,共成三百六十五度二十五分。
Dịch: Đây là cách chia độ hai mươi tám tú của lịch Khai Hy, mỗi độ làm một trăm phần: độ thái là bảy mươi lăm phần, độ thiếu là hai mươi lăm phần, độ bán là năm mươi phần; cộng lại thành ba trăm sáu mươi lăm độ hai mươi lăm phần.
Giảng: Ranh giới các tú không rơi đúng vào số độ tròn, nên người làm lịch dùng ba chữ "thái, thiếu, bán" để ghi phần lẻ: ba phần tư, một phần tư và nửa độ. Tổng 365 độ 25 phần chính là 365¼, số ngày của năm mặt trời. Trên la kinh cổ, những chữ nhỏ ấy thường khắc ngay cạnh tên tú ở vòng ngoài cùng.
Nguồn của các phép này – 金葉玉函 天機素書
Khép nhóm mục, Diệp Cửu Thăng kê nguồn sách của tất cả các phép vừa nói.

已上諸法,出金葉玉函、天機素書、寶鏡、瀛海、邵子經世玄要經、三元經、陰符陽弁諸書,係造化樞機、吉凶主宰,皆古仙珍秘之法也。
Dịch: Các phép trên đây lấy từ các sách Kim Diệp Ngọc Hàm, Thiên Cơ Tố Thư, Bảo Kính, Doanh Hải, Thiệu Tử Kinh Thế Huyền Yếu Kinh, Tam Nguyên Kinh, Âm Phù Dương Biện, là then chốt của tạo hoá, chủ tể của cát hung, đều là phép quý giữ kín của tiên xưa.
Giảng: Danh sách này cho thấy các vòng thiên tinh trên la kinh không phải của một nhà, mà gom từ nhiều dòng sách. Nhiều sách trong số ấy ngày nay không còn bản đầy đủ. Diệp Cửu Thăng chép tên để người sau biết nguồn, đúng lối làm sách cẩn thận của ông. Ông cũng chừa phần chi tiết cho Lý Khí Bị Khảo, nên ở đây ta chỉ có khung, không có bảng đầy đủ.
Vị trí các vòng thiên tinh trên mặt la kinh – 天盤外層
Ghép các mục lại, ta có thể hình dung vòng ngoài của một la kinh lớn đời Thanh như sau.

Từ trong ra ngoài, sau ba vòng hai mươi bốn sơn (trung, chính, phùng) và các tầng phân kim, là vòng sáu mươi long doanh súc với ô rộng hẹp không đều. Kế đó là vòng tú độ ngũ hành ghi hành của từng độ. Rồi đến vòng 365 độ, trên đó có các ký hiệu 亡, 丫, 乂. Ngoài cùng là vòng hai mươi tám tú với ranh giới ghi thái, thiếu, bán. Tất cả đều thuộc phần "trời" của la kinh, dùng để đọc long và chọn độ toạ chính xác.
Giảng: Người học không cần thuộc hết các vòng này mới dùng được la kinh. Cần nhất là biết mỗi vòng trả lời câu hỏi gì, để khi gặp la kinh có vòng ấy thì biết đọc, và khi la kinh không có thì biết mình đang thiếu gì.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Phong Thuỷ Liên Hoa coi các vòng thiên tinh là phần tinh chỉnh cuối cùng của Lý Pháp. Thứ tự vẫn là Hình Pháp trước: long thật, huyệt thật, sa thuỷ có tình. Rồi chính châm định toạ hướng, phùng châm đọc sa thuỷ. Chỉ khi các bước ấy đã chắc mới đến lượt vòng doanh súc, tú độ và thiên độ để tránh các độ xấu trong lòng một sơn.

Với la kinh ngày nay chia 360 độ, Liên Hoa nhắc học trò nhớ rằng các vòng cổ chia 365¼ độ và theo vị trí sao của một thời lịch cụ thể. Dùng các vòng này cần hiểu nguồn gốc của chúng, không đọc máy móc như con số tuyệt đối.
Hiểu lầm thường gặp – 常見誤解
Hiểu lầm một: sáu mươi long doanh súc chia đều như sáu mươi long thuận bài. Doanh súc co giãn theo độ rộng hẹp của các tú, ô to ô nhỏ không đều.

Hiểu lầm hai: long quý thì hướng nào cũng được. Long Tân Hợi chính khí thiên hoàng vẫn phải phối hướng Bính, Đinh hay Tốn trên chính châm.
Hiểu lầm ba: vòng độ trên la kinh là 360 độ. Vòng cổ theo lịch Khai Hy là 365 độ 25 phần.
Hiểu lầm bốn: chỉ khe giữa các sơn mới xấu. Chính giữa can duy (đại không vong) và chính giữa chi (đại sai thác) cũng là độ phải tránh.
Nguồn: Địa Lý Đại Thành (地理大成), La Kinh Chỉ Nam Bát Vụ Tập (羅經指南撥霧集) của Diệp Cửu Thăng, quyển thượng, các mục Thiên kỷ doanh súc sáu mươi long, Tú độ ngũ hành, Ba trăm sáu mươi lăm độ, Thiên độ cát hung, Giới hạn hai mươi tám tú; bản khắc Học Sơn Đường năm Khang Hy Bính Tý (1696), tập bốn. Thầy Vũ Giới dịch, giảng và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp dùng la kinh phải dạy trực tiếp.
Bài trước: Địa Lý Đại Thành (99) – La Kinh Bát Vụ Tập (5): phùng châm, tam hợp ngũ hành, trung châm Lại công 羅經撥霧集. Bài sau: Địa Lý Đại Thành (101) – La Kinh Bát Vụ Tập (7): ba châm tổng thuyết, thừa khí lập hướng, chứng cổ 羅經撥霧集.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, xem hai mươi bốn sơn, chính châm, phùng châm, phân kim khi đọc bài.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch, xem thuỷ khẩu và hướng theo nguyên lý Liên Hoa.
- Kệ sách Tam Hợp phái: các sách Tam Hợp khác trên Kho Sách Quý để đọc đối chiếu.
- Mục Lục Địa Lý Đại Thành: 114 bài của bộ sách, đọc theo thứ tự.
Bài liên quan – 相關文章
- Cách đọc la kinh phong thuỷ
- Kiêm hướng, thế quái và không vong
- Địa Lý Đại Thành (97) – La Kinh Bát Vụ Tập (3): 72 long xuyên sơn, cầu quái và không vong 羅經撥霧集
- Địa Lý Đại Thành (99) – La Kinh Bát Vụ Tập (5): phùng châm, tam hợp ngũ hành, trung châm Lại công 羅經撥霧集
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Biết sáu mươi long doanh súc, tú độ ngũ hành, các độ không vong sai thác là phần Thư; trên la kinh thật biết đọc vòng ngoài, tránh đúng độ xấu khi chốt toạ là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Sáu mươi long doanh súc khác sáu mươi long thuận bài thế nào? – 盈縮六十龍
Doanh súc co giãn theo độ rộng hẹp của các tú trên trời nên ô to ô nhỏ không đều; thuận bài chia đều.
Long Tân Hợi nên phối hướng nào? – 辛亥龍
Theo Diệp Cửu Thăng, long Tân Hợi là chính khí thiên hoàng, nên lập hướng Bính, Đinh hoặc Tốn trên chính châm.
Tú độ ngũ hành dùng thế nào? – 宿度五行
Độ nước tới không được khắc độ toạ, độ toạ không được khắc độ long, độ nước tới không được khắc nạp âm của long.
Ký hiệu 亡, 丫, 乂 trên la kinh nghĩa là gì? – 天度吉凶
亡 là không vong, 丫 là sai thác, 乂 là quan sát; Lại công ghi vào vòng độ để tránh khi phân kim toạ độ.
Vì sao vòng độ cổ là 365 độ? – 三百六十五度
Vì người xưa chia vòng trời theo số ngày trong năm, theo lịch Khai Hy là 365 độ 25 phần.








