Dương Trạch Đại Thành
陽宅大成 (選時造命 卷一 · 造命趨吉 · 造命避凶)
Tác giả: Nguỵ Thanh Giang (魏青江, hiệu Thanh Giang Tử 青江子, người Kinh Hương 荊鄉, đời Thanh); con là Nguỵ Minh Nghĩa (明義, tự Khảo Đình 考庭) biên
Bản gốc: bản khắc đời Thanh, Càn Long năm thứ 6 Tân Dậu (1741), 16 tập.
Sau bảng hoá diệu tổng lệ ở bài trước, quyển 1 của Tuyển Thời Tạo Mệnh chuyển sang hai mục lý luận đi thành cặp: Tạo mệnh xu cát (造命趨吉, tạo mệnh theo lành) và Tạo mệnh tị hung (造命避凶, tạo mệnh tránh dữ). Cả hai đều mở đầu bằng ba chữ "bản Duật Tư Kinh" (本聿斯經), tức dựa theo sách Duật Tư Kinh, bộ kinh tinh mệnh đời Đường mà bài tựa ở bài 61 đã nhắc. Mục thứ nhất là một bài văn biền ngẫu dài, liệt kê những cách cục tốt của một mệnh được "tạo" đúng thời. Mục thứ hai ngắn hơn, nói về sự lệch của âm dương ngũ hành. Em dịch các câu then chốt, giải nghĩa, và nói rõ phần nào là văn chương, phần nào là nguyên lý dùng được.
Trả lời nhanh: Mục tạo mệnh xu cát nói một ngày giờ khởi công tốt nhất là khi "sáu Giáp gặp thời, bốn trụ có gốc, quý nhất là ngũ hành hội cục, lộc mã qua lại", rồi dùng lối văn phú tả những cảnh vinh hiển; mục kết "đó là lý tự nhiên của tạo hoá". Mục tạo mệnh tị hung nói ngược lại: "dương không được lệch thắng, ngũ hành không được bỏ lệch; dương thắng quá cứng ắt gãy, âm thắng quá mềm thì không làm nên gì", rồi nối từng hành lệch với một đức trong ngũ thường như "Mộc yếu thì bất nhân". Cốt lõi của cả hai là trung hoà: chọn ngày giờ sao cho ngũ hành của mệnh được đủ và cân, không để hành nào áp đảo hay mất hẳn.
Thầy Vũ Giới giảng: "Đọc phần xu cát, người ta dễ say vì câu chữ đẹp, toàn hứa đỗ đạt, làm quan. Đừng đọc như lời hứa. Đọc phần tị hung trước mới thấy cái gốc: mọi điều tốt sách tả đều chỉ là hệ quả của một chữ trung hoà. Người làm nghề nắm chữ ấy là đủ."
Hai mục, một nguồn: Duật Tư Kinh – 本聿斯經
Ở bài tựa (bài 61), Vương Lộ kể rằng đầu niên hiệu Trinh Nguyên đời Đường, Lý Bật Càn (李弼乾) soạn Duật Tư Kinh (聿斯經), lấy sự vận hành của mười một diệu để luận mệnh người. Duật Tư Kinh nay chỉ còn những đoạn được trích trong các sách sau. Hai mục xu cát và tị hung trong Dương Trạch Đại Thành ghi rõ "bản Duật Tư Kinh", nghĩa là Nguỵ Thanh Giang chép và diễn lại tinh thần của kinh ấy, rồi đặt vào phần chọn ngày.
Điểm đặc biệt là Duật Tư Kinh vốn để xem mệnh lúc sinh, còn ở đây tác giả dùng nó cho việc chọn ngày. Ý ấy chính là tinh thần "tạo mệnh": mệnh lúc sinh là trời cho, nhưng ngày giờ khởi công một ngôi nhà thì người chọn được. Chọn ngày giờ có tứ trụ tốt, coi như tạo cho công trình một "mệnh" thứ hai, bổ sung cho mệnh của gia chủ.

Giảng: Khi đọc, cần nhớ hai mục này thuộc thể văn khác với các mục bảng biểu trước đó. Bảng nguyệt lệnh và bảng hoá diệu là công cụ; còn xu cát, tị hung là lời luận có tính chất mô tả và khuyên răn. Tác giả không đưa ra quy tắc tra cứu ở đây, mà nêu những mẫu hình tốt, mẫu hình xấu để người chọn ngày có hướng nhắm tới.
Tạo mệnh theo lành: sáu Giáp gặp thời, bốn trụ có gốc – 造命趨吉
Nguyên văn – 原文
本聿斯經。元造命最宜六甲逢時,四柱有根,尤貴五行會局,祿馬往來……
Dịch: Theo Duật Tư Kinh. Tạo mệnh căn bản nhất là nên được sáu Giáp gặp thời, bốn trụ có gốc; quý hơn nữa là ngũ hành hội thành cục, lộc mã qua lại với nhau…

Giảng: Câu mở đầu nêu bốn điều kiện, sắp từ cơ bản tới cao.
- Sáu Giáp gặp thời (六甲逢時): sáu tuần Giáp (Giáp Tý, Giáp Tuất, Giáp Thân, Giáp Ngọ, Giáp Thìn, Giáp Dần) là khung thời gian của lịch can chi. "Gặp thời" nghĩa là ngày giờ chọn rơi vào tuần có khí hợp với mệnh chủ, không rơi vào tuần trống (tuần không).
- Bốn trụ có gốc (四柱有根): can của năm, tháng, ngày, giờ đều có chỗ dựa ở chi, như Giáp Dần, Bính Ngọ, chứ không phải can treo lơ lửng trên một chi khắc nó.
- Ngũ hành hội cục (五行會局): các chi của bốn trụ hợp thành tam hợp hay phương cục, như Dần Ngọ Tuất thành Hoả cục, Thân Tý Thìn thành Thuỷ cục. Cục này phải sinh hoặc giúp hành của sơn và của mệnh chủ.
- Lộc mã qua lại (祿馬往來): lộc và dịch mã của mệnh chủ hiện ra trong bốn trụ ngày giờ, như người tuổi Giáp gặp chi Dần (lộc), người tuổi Thân Tý Thìn gặp chi Dần (mã).
Bốn điều này sẽ được triển khai thành các mục dụng thần, lộc, mã ở quyển 3. Ở đây sách chỉ đặt chúng làm đích ngắm.
Lời phú tả cảnh vinh hiển và cách đọc – 賦體
Sau câu mở đầu, mục xu cát kéo dài nhiều trang bằng lối văn phú. Mỗi câu ghép một cách cục sao với một hình ảnh: nào "ngựa vàng hí trong gió", nào "ngọc trai biển xanh soi trăng sáng", nào "uy rồng đai hổ, thuận thì được đỗ giáp khoa", nào "Thiên Phủ, nhật nguyệt chia vẻ đẹp, làm bề tôi giỏi giúp vua thương dân", nào "Tam Kỳ gần với Cát Diệu, năm phúc tụ lành, bậc vĩ nhân xuất hiện". Mục kết bằng câu:
……此造化自然之理,必然之效也。選時造命,安可不趨哉。
Dịch: …Đó là lý tự nhiên của tạo hoá, là hiệu quả tất nhiên vậy. Chọn thời để tạo mệnh, sao có thể không theo [điều lành] được.

Giảng: Văn phú là thể văn để ngâm, để nhớ. Người xưa đặt các cách cục thành câu đối nhau để học trò thuộc lòng, chứ không có ý bảo đảm rằng cứ chọn được ngày như thế thì nhà ấy sẽ có người đỗ đạt, làm quan. Thời ấy, khoa cử và quan trường là con đường vinh hiển duy nhất mà người đọc sách biết, nên mọi điều tốt đều được nói bằng hình ảnh khoa cử. Người đọc hôm nay nên dịch những hình ảnh ấy ra ngôn ngữ thường: một ngày giờ tốt là ngày giờ mà mọi yếu tố hài hoà, công việc trôi chảy, người trong nhà an tâm. Em không dịch từng câu phú vì nhiều câu chỉ là lặp hình ảnh, và vì Phong Thuỷ Liên Hoa không hứa hẹn của cải, chức tước cho bất kỳ ngày giờ nào.
Tạo mệnh tránh dữ: âm dương không được lệch – 造命避凶
Nguyên văn – 原文
本聿斯經。陽不可偏勝,五行不可偏廢。陽勝太剛必折,陰勝太柔無為。
Dịch: Theo Duật Tư Kinh. Dương không được lệch mà thắng, ngũ hành không được lệch mà bỏ. Dương thắng thì quá cứng, ắt gãy; âm thắng thì quá mềm, không làm nên gì.

Giảng: Nếu mục xu cát là bức tranh lý tưởng, thì mục tị hung là chẩn đoán cái hỏng. Cái hỏng không nằm ở một sao xấu hay một ngày xấu, mà ở sự lệch. Một tứ trụ ngày giờ toàn dương, toàn can chi cứng, thì như thanh sắt không có độ dẻo, dễ gãy. Một tứ trụ toàn âm thì như sợi bún, không đứng được. Ngũ hành cũng vậy: một hành thịnh quá thì đè các hành khác, một hành vắng hẳn thì chu trình sinh khắc bị đứt. Người chọn ngày phải nhìn cả bốn trụ cùng mệnh chủ như một hệ thống, không chỉ nhìn một chữ tốt.
Ngũ hành lệch thì mất ngũ thường – 五行偏廢
Nguyên văn – 原文
……木弱則不仁,火旺金衰則不義,水泛火消則無禮,……則無智,木盛土虧則失信。
Dịch: …Mộc yếu thì bất nhân; Hoả vượng mà Kim suy thì bất nghĩa; Thuỷ tràn mà Hoả tắt thì vô lễ; …thì vô trí; Mộc thịnh mà Thổ thiếu thì thất tín.

Giảng: Đoạn này dựa trên phép phối ngũ hành với ngũ thường đã có từ đời Hán: Mộc là Nhân, Kim là Nghĩa, Hoả là Lễ, Thuỷ là Trí, Thổ là Tín. Mỗi câu chỉ ra một cặp lệch: hành của đức ấy bị yếu đi, hoặc bị hành khắc nó lấn át. Kim chủ Nghĩa, bị Hoả vượng khắc thì mất Nghĩa. Hoả chủ Lễ, bị Thuỷ tràn dập thì mất Lễ. Thổ chủ Tín, bị Mộc thịnh khắc thì mất Tín. Trang sau còn câu "có lòng mà không có sức, Kim lạnh Thuỷ lạnh", tả cảnh một mệnh thiếu Hoả, mọi ý định đều nguội lạnh.
Đọc kỹ thì thấy tác giả không nói ngày giờ làm cho con người hư hỏng. Ngũ thường ở đây là ẩn dụ cho sự cân bằng: khi một hành mất, cái phẩm chất mà hành ấy tượng trưng cũng mất chỗ dựa. Đó là lối nói của Nho gia đời Thanh, gắn vũ trụ với đạo đức để người đọc thấy rằng sự lệch trong ngũ hành cũng nghiêm trọng như sự lệch trong nhân cách.
Trung hoà là mục đích của cả hai mục – 中和
Mục tị hung kết bằng câu "tạo mệnh sao có thể không tránh được", đối xứng với câu "sao có thể không theo được" ở cuối mục xu cát. Hai mục đặt cạnh nhau như hai mặt của một đồng tiền: theo lành là tìm sự đủ và hoà, tránh dữ là tránh sự thiếu và lệch.

Giảng: Từ đây có thể rút ra một quy tắc thực hành rất gọn. Khi xét một ngày giờ, trước hết đếm ngũ hành trong bốn trụ cùng mệnh chủ và sơn hướng: hành nào có, hành nào thiếu, hành nào quá nhiều. Nếu mệnh chủ yếu thì chọn ngày giờ có hành sinh và hành cùng loại với mệnh chủ. Nếu mệnh chủ đã quá mạnh thì không cần giúp thêm, mà chọn hành mệnh chủ sinh ra hay hành mệnh chủ khắc để tiết bớt, như các bài sau sẽ nói về "tài địa", "thực thần". Nguyên tắc ấy chính là phép phù ức (giúp yếu, nén mạnh) quen thuộc trong tứ trụ, được Nguỵ Thanh Giang đưa sang việc chọn ngày khởi công.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Phong Thuỷ Liên Hoa giữ lại từ hai mục này một chữ: cân bằng. Ngôi nhà tốt là ngôi nhà cân bằng sáng tối, nóng lạnh, động tĩnh, khô ẩm. Ngày giờ tốt là ngày giờ mà các điều kiện thi công cân bằng: thời tiết thuận, vật liệu đủ, thợ thuyền sẵn, gia chủ không vướng việc lớn khác. Lý ngũ hành của sách và lý thực tế của công trình gặp nhau ở chỗ đó.

Những câu phú hứa hẹn khoa giáp, quan tước nên được đọc như văn chương cổ, không phải lời bảo đảm. Không có ngày giờ nào làm cho con cháu đỗ đạt hay giàu có; điều làm nên những thứ ấy là học hành, lao động và đạo đức, những thứ mà chính đoạn ngũ thường của sách nhắc tới. Thứ tự của nghề vẫn là hình trước, lý sau, thời sau cùng: đặt nhà đúng thế đất và đúng hướng trước, rồi mới chọn ngày cho việc khởi công được trật tự.
Người học cũng nên tránh lối làm ngược: thấy một ngày có chữ "lộc", chữ "quý" liền chọn, mà không xem cả bốn trụ có lệch không. Sách đã cảnh báo đúng điều ấy: một chữ tốt không cứu được một tổng thể lệch.
Tóm lại – 總結
- Hai mục tạo mệnh xu cát và tạo mệnh tị hung đều dựa theo Duật Tư Kinh, bộ kinh tinh mệnh đời Đường.
- Xu cát nêu bốn điều kiện: sáu Giáp gặp thời, bốn trụ có gốc, ngũ hành hội cục, lộc mã qua lại.
- Phần còn lại của mục xu cát là văn phú tả cảnh vinh hiển; nên đọc như văn chương, không như lời hứa.
- Tị hung dạy dương không được lệch thắng, ngũ hành không được bỏ lệch; cứng quá thì gãy, mềm quá thì không làm nên gì.
- Mỗi hành lệch được nối với một đức trong ngũ thường: Mộc yếu bất nhân, Hoả vượng Kim suy bất nghĩa, Thuỷ tràn Hoả tắt vô lễ, Mộc thịnh Thổ thiếu thất tín.
- Mục đích chung là trung hoà, tức phép phù ức của tứ trụ đưa vào việc chọn ngày.
Nguồn: Dương Trạch Đại Thành (陽宅大成), phần Tuyển Thời Tạo Mệnh quyển 1, mục Tạo mệnh xu cát (造命趨吉) và Tạo mệnh tị hung (造命避凶); bản khắc đời Thanh năm Càn Long Tân Dậu (1741), thuộc công cộng. Trích câu mở đầu, câu kết và đoạn ngũ thường; phần văn phú chỉ tóm ý, không dịch từng câu. Chú giải về sáu Giáp, phép phù ức và ngũ thường do người biên soạn thêm. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, xem sơn hướng và ngũ hành của sơn.
- Lập Cục Pháp: lập cục cho căn nhà trước khi tính ngày giờ khởi công.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ mặt bằng, đánh dấu khối nhà sẽ làm.
Bài liên quan – 相關文章
- Kệ sách cổ Tam Hợp trên Kho Sách Quý
- Dương Trạch Đại Thành (61): bài tựa và mục lục Tuyển Thời Tạo Mệnh
- Dương Trạch Đại Thành (62): tổng luận tạo mệnh và sửa sai la kinh
- Dương Trạch Đại Thành (64): lệ chung về hoá diệu
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc câu "dương thắng quá cứng ắt gãy" là phần Thư; nhìn tứ trụ một ngày giờ cụ thể, cân với mệnh gia chủ và sơn hướng căn nhà để biết lệch chỗ nào là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Duật Tư Kinh là sách gì? – 聿斯經
Là bộ kinh tinh mệnh đời Đường do Lý Bật Càn soạn, luận mệnh theo mười một diệu. Nay chỉ còn các đoạn trích; Dương Trạch Đại Thành dẫn nó trong hai mục xu cát và tị hung.
"Bốn trụ có gốc" nghĩa là gì? – 四柱有根
Là can của năm, tháng, ngày, giờ đều có chỗ dựa ở chi, như Giáp Dần, Bính Ngọ, chứ không đứng trên một chi khắc nó.
Chọn ngày tốt có làm con cháu đỗ đạt không? – 造命趨吉
Không. Những câu tả khoa giáp, quan tước trong sách là văn phú để ghi nhớ cách cục. Phong Thuỷ Liên Hoa không hứa hẹn của cải hay chức tước cho bất kỳ ngày giờ nào.
Vì sao sách nối ngũ hành với ngũ thường? – 五行五常
Đó là phép phối có từ đời Hán: Mộc Nhân, Kim Nghĩa, Hoả Lễ, Thuỷ Trí, Thổ Tín. Sách dùng nó như ẩn dụ để nói sự lệch trong ngũ hành cũng nghiêm trọng như sự lệch trong nhân cách.
Nguyên tắc chung rút ra từ hai mục là gì? – 中和
Trung hoà: chọn ngày giờ sao cho ngũ hành của mệnh chủ được đủ và cân, giúp khi yếu, tiết khi mạnh, không để hành nào áp đảo hay mất hẳn.








