💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Dương Trạch Đại Thành (75) 月著卦象 · 卦納干支: quẻ tượng theo trăng, quẻ nạp can chi

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Dương Trạch Đại Thành (75) 月著卦象 · 卦納干支: quẻ tượng theo trăng, quẻ nạp can chi

Dương Trạch Đại Thành
陽宅大成 (選時造命 卷一 · 月著卦象 · 卦納干支)
Tác giả: Nguỵ Thanh Giang (魏青江, hiệu Thanh Giang Tử 青江子, người Kinh Hương 荊鄉, đời Thanh); con là Nguỵ Minh Nghĩa (明義, tự Khảo Đình 考庭) biên
Bản gốc: bản khắc đời Thanh, Càn Long năm thứ 6 Tân Dậu (1741), 16 tập.

Bài trước dịch tam hợp phù mệnh, thông quan sinh mệnh và trang kỵ sửa phương, với câu bác các loại sát "hoang đường không căn cứ". Bốn mục cuối quyển 1 của Tuyển Thời Tạo Mệnh chuyển sang Kinh Dịch. Bài này dịch hai mục đầu: Nguyệt trứ quái tượng (月著卦象, trăng hiện ra tượng quẻ) và Quái nạp can chi (卦納干支, quẻ nạp can chi). Hai mục này giải thích gốc thiên văn của phép nạp giáp, nền tảng để hai bài tiếp theo gán quẻ và hào cho từng ngày, từng giờ.

Trả lời nhanh: Mục nguyệt trứ quái tượng nói trình tự tối sáng, đầy khuyết của mặt trăng chính là trình tự âm dương tăng giảm của tám quẻ. Mồng ba trăng non hiện ở phương Canh lúc chiều tối, ứng quẻ Chấn nên Chấn nạp Canh; mồng tám thượng huyền ở phương Đinh, ứng Đoài nạp Đinh; rằm trăng tròn ở phương Giáp, ứng Càn nạp Giáp; mười sáu trăng bắt đầu khuyết ở phương Tân, ứng Tốn nạp Tân; hai mươi ba hạ huyền ở phương Bính, ứng Cấn nạp Bính; ba mươi trăng tối ở phương Ất, ứng Khôn nạp Ất. Sách nói trăng là tinh của Khảm thuỷ, thông với thuỷ triều; mặt trời là tinh của Ly hoả. Mục quái nạp can chi tổng kết: Càn là cha nạp Giáp trong Nhâm ngoài, Khôn là mẹ nạp Ất trong Quý ngoài, Chấn trưởng nam nạp Canh, Tốn trưởng nữ nạp Tân, Khảm trung nam nạp Mậu, Ly trung nữ nạp Kỷ, Cấn thiếu nam nạp Bính, Đoài thiếu nữ nạp Đinh.

Thầy Vũ Giới giảng: "Nạp giáp không phải phép gán bừa. Người xưa đứng nhìn trăng mỗi chiều tối, thấy trăng mồng ba ló ở hướng Tây, rằm mọc ở hướng Đông, rồi gọi tên phương bằng can. Phép nạp giáp sinh từ con mắt quan sát. Hiểu thế thì học nạp giáp không còn là học thuộc."

Trăng hiện ra tượng quẻ – 月著卦象

Nguyên văn – 原文

太陰晦明盈虧之序,明明八卦陰陽消長之次……

Dịch: Trình tự tối sáng, đầy khuyết của Thái Âm (mặt trăng), rõ ràng là thứ tự tăng giảm âm dương của tám quẻ…

Trăng lưỡi liềm trên trời hoàng hôn sau mái nhà
Trăng non lúc chạng vạng ở phía Tây: hình quẻ Chấn, phương Canh. Ảnh: Paul Danese, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Giảng: Ý tưởng này có từ sách Chu Dịch Tham Đồng Khế của Nguỵ Bá Dương đời Hán, được gọi là "nguyệt thể nạp giáp". Mặt trăng không tự sáng mà phản chiếu mặt trời; phần sáng tăng từ không đến tròn rồi giảm về không trong một tháng âm lịch. Nếu coi phần sáng là hào dương, phần tối là hào âm, xếp từ dưới lên, thì sáu pha trăng ứng sáu quẻ: Chấn (một dương dưới), Đoài (hai dương), Càn (ba dương), Tốn (một âm dưới), Cấn (hai âm), Khôn (ba âm). Hai quẻ còn lại, Khảm và Ly, là chính mặt trăng và mặt trời, đứng ở giữa.

Sáu pha trăng, sáu phương, sáu quẻ – 月相 · 方位

Sách ghi lần lượt ngày, pha trăng và phương nơi trăng hiện ra lúc chiều tối (với ba pha đầu) hoặc lúc rạng sáng (với ba pha sau):

Ngày âm lịchPha trăngPhươngQuẻNạp
Mồng 3trăng non lưỡi liềmCanh (Tây)Chấn ☳Canh
Mồng 8thượng huyềnĐinh (Nam)Đoài ☱Đinh
Rằmtrăng trònGiáp (Đông)Càn ☰Giáp
16bắt đầu khuyếtTân (Tây)Tốn ☴Tân
23hạ huyềnBính (Nam)Cấn ☶Bính
30trăng tốiẤt (Đông)Khôn ☷Ất
Sơ đồ sáu pha trăng với phương và quẻ nạp giáp
Sáu pha trăng, sáu phương, sáu quẻ: gốc thiên văn của phép nạp giáp. Sơ đồ Phong Thuỷ Liên Hoa.

Giảng: Kiểm bằng thiên văn thì rất đúng. Trăng non mồng ba chỉ thấy lúc chạng vạng, thấp ở chân trời phía Tây, nên ở phương Canh. Trăng thượng huyền mồng tám lúc chạng vạng đứng ở phía Nam, phương Đinh. Trăng rằm lúc chạng vạng mọc ở phía Đông, phương Giáp. Nửa sau tháng, trăng được quan sát lúc rạng sáng: trăng mười sáu lặn ở phía Tây (Tân), trăng hạ huyền hai mươi ba đứng ở phía Nam (Bính), cuối tháng trăng gần như mất ở phía Đông (Ất), hoà vào mặt trời. Như vậy mỗi can mà quẻ "nạp" là tên phương nơi người ta thấy trăng mang hình quẻ ấy. Sau bảng, sách dùng các phương này để chỉ cách chọn ngày theo sơn: sơn nào ứng quẻ nào thì ưu tiên những ngày trăng hiện ở phương ấy.

Trăng là tinh của Khảm thuỷ, thông với thuỷ triều – 月即坎水之精

Nguyên văn – 原文

……月即坎水之精,與海潮相通……日乃離火之精……

Dịch: …Mặt trăng là tinh hoa của Khảm thuỷ, thông với thuỷ triều ngoài biển… Mặt trời là tinh hoa của Ly hoả…

Bãi biển lúc triều rút để lộ đáy cát và thuyền nằm trên cát
Triều rút: sách nói trăng là tinh Khảm thuỷ, thông với thuỷ triều. Ảnh: Jebulon, Wikimedia Commons, CC0.

Giảng: Người xưa đã quan sát mối liên hệ giữa trăng và thuỷ triều: triều cường vào ngày sóc (trăng tối) và ngày vọng (trăng tròn), triều kém vào ngày thượng huyền và hạ huyền. Ngày nay ta biết đó là do lực hấp dẫn của mặt trăng và mặt trời cộng lại hoặc bù trừ nhau. Sách gói nhận xét ấy vào ngôn ngữ quẻ: trăng thuộc Khảm, quẻ của nước; mặt trời thuộc Ly, quẻ của lửa. Với người làm nhà ở vùng ven biển, ven sông chịu ảnh hưởng triều, đây là một nhận xét thực tế: những công việc ở mức nước thấp như làm móng, kè bờ nên tránh các ngày triều cường quanh rằm và mồng một.

Quẻ nạp can: cha mẹ và sáu con – 卦納干

Nguyên văn – 原文

乾為父,屬老陽,納陽干之首尾,故內甲而外壬;坤為母……內乙而外癸;震得乾初爻為長男而納庚;巽……納辛;坎中男納戊;離中女納己;艮少男納丙;兌少女納丁。

Dịch: Càn là cha, thuộc lão dương, nạp can dương đầu và cuối, nên quẻ trong nạp Giáp, quẻ ngoài nạp Nhâm; Khôn là mẹ… quẻ trong nạp Ất, quẻ ngoài nạp Quý; Chấn được hào đầu của Càn, là trưởng nam, nạp Canh; Tốn… nạp Tân; Khảm là trung nam nạp Mậu; Ly là trung nữ nạp Kỷ; Cấn là thiếu nam nạp Bính; Đoài là thiếu nữ nạp Đinh.

Tám quẻ như một gia đình với can được nạp
Càn cha nạp Giáp Nhâm, Khôn mẹ nạp Ất Quý, sáu con mỗi quẻ một can. Sơ đồ Phong Thuỷ Liên Hoa.

Giảng: Mười can chia cho tám quẻ: Càn và Khôn mỗi quẻ nhận hai can (đầu và cuối của dãy dương, dãy âm), sáu quẻ con mỗi quẻ một can. Sáu can của sáu quẻ con trùng đúng với bảng nguyệt tướng ở trên (Chấn Canh, Đoài Đinh, Tốn Tân, Cấn Bính), cộng thêm Khảm Mậu, Ly Kỷ ở trung tâm vì Mậu Kỷ thuộc Thổ trung cung, và trăng, mặt trời là trung tâm của hệ. Khi một quẻ sáu hào được nạp giáp, ba hào dưới (nội quái) và ba hào trên (ngoại quái) nhận can theo quẻ đơn tương ứng; riêng Càn, Khôn thì nội và ngoại nhận hai can khác nhau.

Quẻ nạp chi, và chuyện tôn ti trong nhà – 卦納支 · 倫序

Tiếp theo, sách giải phần nạp chi: quẻ dương nạp chi dương đi thuận, quẻ âm nạp chi âm đi nghịch. Càn từ hào đầu nạp Tý, rồi Dần, Thìn, Ngọ, Thân, Tuất; Khôn từ hào đầu nạp Mùi, rồi Tỵ, Mão, Sửu, Hợi, Dậu. Chấn theo cha nên nạp chi như Càn; các con khác lần lượt dời điểm bắt đầu. Sách dành thêm mấy dòng giảng về thứ tự cha mẹ, anh em, trai gái trong quẻ, nối phép nạp giáp với luân lý gia đình.

Tranh Cao Kỳ Bội vẽ trúc mai dưới trăng
Tranh "Trúc, mai và trăng" của Cao Kỳ Bội: trăng trong nghệ thuật và trong lịch pháp. Nguồn: Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Giảng: Hệ thống nạp chi này thường gắn với tên Kinh Phòng đời Hán, và là nền của phép bói lục hào. Sách đưa vào để phục vụ việc chọn ngày: mỗi hào có can chi, nên có thể so can chi của hào với can chi của mệnh chủ, của sơn. Phần giảng luân lý (cha dẫn đầu, mẹ theo sau, con trưởng nối cha) là lối nói quen thuộc của Nho gia đời Thanh, gắn tượng quẻ với trật tự trong nhà, như cách sách đã nối ngũ hành với ngũ thường ở bài 65.

Bói có chuẩn có không chuẩn – 有准有不准

Mục quái nạp can chi kết bằng một câu đáng chú ý: không lạ gì việc xem bói khi chuẩn khi không chuẩn. Câu này đứng sau một đoạn bàn những chỗ người đời dùng nạp giáp sai.

Phố cổ Hội An về đêm với đèn lồng soi xuống sông
Hội An về đêm: ánh sáng phản chiếu mặt nước như trăng mượn sáng mặt trời. Ảnh: Alexkom000, Wikimedia Commons, CC BY 4.0.

Giảng: Đọc câu này trong mạch cả quyển 1, ta thấy lại thái độ quen thuộc của tác giả: thừa nhận giới hạn. Ông không nói bói luôn đúng; ông nói khi dùng sai phép thì kết quả không chuẩn, và ngầm thừa nhận cả khi dùng đúng cũng có lúc không chuẩn. Với người học hôm nay, câu ấy là lời nhắc: Kinh Dịch là hệ thống biểu tượng để suy nghĩ, không phải máy đoán trước tương lai.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phong Thuỷ Liên Hoa coi phần nạp giáp theo trăng là một trong những trang đẹp nhất của Tuyển Thời Tạo Mệnh, vì nó cho thấy một khái niệm tưởng như trừu tượng có gốc từ quan sát bầu trời. Người học nên tự kiểm: chiều mồng ba nhìn về phía Tây, chiều rằm nhìn về phía Đông. Khi đã thấy tận mắt, nạp giáp trở thành điều hiển nhiên.

Dãy nhà cổ Hội An về đêm treo đèn lồng
Nhà cổ Hội An về đêm: sân, hiên, mặt nước là cách kiến trúc đón ánh trăng. Ảnh: Alexkom000, Wikimedia Commons, CC BY 4.0.

Về ứng dụng, Phong Thuỷ Liên Hoa giữ hai điều thực tế: một là ảnh hưởng của trăng lên thuỷ triều, cần xét khi làm việc ở vùng triều; hai là ánh trăng như một nguồn sáng ban đêm mà kiến trúc truyền thống biết đón (sân trong, hiên, mặt nước). Phần dùng quẻ để chọn ngày là học thuật cổ, nên hiểu để đọc sách, không thay các điều kiện thực tế của công trình. Thứ tự của nghề vẫn là hình trước, lý sau, thời sau cùng.

Tóm lại – 總結

  • Nguyệt trứ quái tượng: trình tự đầy khuyết của trăng là trình tự âm dương của tám quẻ, theo phép nguyệt thể nạp giáp từ Tham Đồng Khế.
  • Mồng 3 phương Canh ứng Chấn, mồng 8 phương Đinh ứng Đoài, rằm phương Giáp ứng Càn, 16 phương Tân ứng Tốn, 23 phương Bính ứng Cấn, 30 phương Ất ứng Khôn.
  • Trăng là tinh Khảm thuỷ, thông với thuỷ triều; mặt trời là tinh Ly hoả.
  • Quẻ nạp can: Càn Giáp Nhâm, Khôn Ất Quý, Chấn Canh, Tốn Tân, Khảm Mậu, Ly Kỷ, Cấn Bính, Đoài Đinh.
  • Quẻ nạp chi: quẻ dương nạp chi dương thuận, quẻ âm nạp chi âm nghịch; Càn từ Tý, Khôn từ Mùi.
  • Sách tự nhận bói "khi chuẩn khi không chuẩn": Kinh Dịch là hệ biểu tượng, không phải máy đoán.

Bài sau: Dương Trạch Đại Thành (76) – Quẻ hào trực ngày, trực giờ 直日卦爻 · 直時卦爻.

Nguồn: Dương Trạch Đại Thành (陽宅大成), phần Tuyển Thời Tạo Mệnh quyển 1, các mục Nguyệt trứ quái tượng (月著卦象) và Quái nạp can chi (卦納干支); bản khắc đời Thanh năm Càn Long Tân Dậu (1741), thuộc công cộng. Trích các câu chính; phần nạp chi và luân lý chỉ tóm ý. Chú giải về Tham Đồng Khế, quan sát pha trăng và thuỷ triều do người biên soạn thêm. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

  • La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, xem các phương Canh, Đinh, Giáp, Tân, Bính, Ất trên vòng hai mươi bốn sơn.
  • Lập Cục Pháp: lập cục cho căn nhà trước khi xét quẻ của sơn.
  • Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ mặt bằng, bố trí sân, hiên đón ánh trăng.

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Thuộc Càn nạp Giáp, Chấn nạp Canh là phần Thư; đứng ngoài sân nhìn trăng mà nhận ra phương, rồi đặt quẻ của sơn lên một căn nhà thật để cân nhắc thời điểm là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Nạp giáp là gì? – 納甲

Là phép gán can (và chi) cho tám quẻ: Càn Giáp Nhâm, Khôn Ất Quý, Chấn Canh, Tốn Tân, Khảm Mậu, Ly Kỷ, Cấn Bính, Đoài Đinh. Sách giải gốc của nó từ pha trăng.

Vì sao Chấn nạp Canh? – 震納庚

Vì chiều mồng ba, trăng non một vệt sáng như quẻ Chấn (một hào dương dưới) hiện ở phương Tây, phương Canh.

Trăng liên quan gì tới thuỷ triều? – 海潮

Sách nói trăng là tinh Khảm thuỷ thông với thuỷ triều. Thực tế triều cường quanh ngày sóc và vọng do hấp dẫn của trăng và mặt trời cộng lại.

Quẻ dương và quẻ âm nạp chi khác nhau thế nào? – 卦納支

Quẻ dương nạp chi dương đi thuận (Càn từ Tý: Tý Dần Thìn Ngọ Thân Tuất), quẻ âm nạp chi âm đi nghịch (Khôn từ Mùi: Mùi Tỵ Mão Sửu Hợi Dậu).

Sách có cho rằng bói luôn đúng không? – 有准有不准

Không. Sách kết rằng không lạ gì việc bói khi chuẩn khi không chuẩn. Kinh Dịch nên được hiểu là hệ biểu tượng để suy nghĩ.

Từ khoá: nạp giáp · 月著卦象 · 卦納干支 · pha trăng · Tham Đồng Khế · Kinh Dịch · chọn ngày · phong thủy · dương trạch đại thành

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…