Dương Trạch Đại Thành
陽宅大成 (選時造命 卷一 · 律呂相生)
Tác giả: Nguỵ Thanh Giang (魏青江, hiệu Thanh Giang Tử 青江子, người Kinh Hương 荊鄉, đời Thanh); con là Nguỵ Minh Nghĩa (明義, tự Khảo Đình 考庭) biên
Bản gốc: bản khắc đời Thanh, Càn Long năm thứ 6 Tân Dậu (1741), 16 tập.
Bài trước dịch phần ngũ vận lục khí, nơi ngũ hành được nối với khí hậu và ngũ âm. Mục kế tiếp của quyển 1 đi tiếp mạch ấy với Luật lữ tương sinh (律呂相生): mười hai ống luật âm nhạc cổ, mỗi ống ứng một tháng, một chi, và cách chúng sinh ra nhau. Mục chỉ dài hơn một trang, nhưng gói trong đó cả một hệ thống toán học âm nhạc, phép "cách tám tương sinh", và mười hai quẻ tiêu tức chỉ sự lên xuống của âm dương trong năm. Cuối mục, tác giả rút ra một nguyên tắc chọn ngày rất gọn: muốn được tiết khí sinh mình, không muốn bị tiết khí làm hao mình.
Trả lời nhanh: Mười hai luật lữ gồm sáu luật dương (Hoàng Chung, Thái Thốc, Cô Tẩy, Nhuy Tân, Di Tắc, Vô Xạ) và sáu lữ âm (Đại Lữ, Giáp Chung, Trọng Lữ, Lâm Chung, Nam Lữ, Ứng Chung), ứng mười hai chi và mười hai tháng, Hoàng Chung ở Tý. Chúng sinh nhau theo thứ tự Hoàng Chung Tý sinh Lâm Chung Mùi, Mùi sinh Thái Thốc Dần, Dần sinh Nam Lữ Dậu, Dậu sinh Cô Tẩy Thìn, Thìn sinh Ứng Chung Hợi, rồi Nhuy Tân Ngọ, Đại Lữ Sửu, Di Tắc Thân, Giáp Chung Mão, Vô Xạ Tuất, Trọng Lữ Tỵ. Mỗi bước cách tám vị trí, gọi là "cách tám tương sinh"; về độ dài ống thì là phép tam phân tổn ích (bớt một phần ba hay thêm một phần ba). Sách ghép thêm mười hai quẻ tiêu tức từ Phục ở Tý đến Khôn ở Hợi, và kết: chọn kỳ muốn được tiết khí sinh mình, không muốn bị tiết khí tiết mình.
Thầy Vũ Giới giảng: "Người học phong thuỷ ít ai để ý luật lữ, vì tưởng là chuyện nhạc. Nhưng mười hai chi, mười hai tháng, mười hai ống sáo là cùng một vòng. Hiểu Hoàng Chung sinh Lâm Chung là hiểu vì sao Tý với Mùi, Dần với Dậu lại có duyên với nhau, và vì sao người xưa nói khí tháng có thể sinh hay hao mệnh người."
Mười hai luật lữ là gì? – 十二律呂
Thời cổ, người Trung Hoa định âm cao bằng những ống trúc (về sau bằng đồng) có độ dài chuẩn. Ống dài nhất, âm thấp nhất, gọi là Hoàng Chung (黃鍾). Từ đó suy ra mười một ống còn lại, thành mười hai âm trong một quãng tám. Sáu âm ở vị trí lẻ gọi là luật (律, dương), sáu âm ở vị trí chẵn gọi là lữ (呂, âm), nên gọi chung là luật lữ.
| Chi | Tháng (âm lịch) | Luật lữ | Âm dương |
|---|---|---|---|
| Tý | Một (Đông Chí) | Hoàng Chung 黃鍾 | dương |
| Sửu | Chạp | Đại Lữ 大呂 | âm |
| Dần | Giêng | Thái Thốc 太簇 | dương |
| Mão | Hai | Giáp Chung 夾鍾 | âm |
| Thìn | Ba | Cô Tẩy 姑洗 | dương |
| Tỵ | Tư | Trọng Lữ 仲呂 | âm |
| Ngọ | Năm (Hạ Chí) | Nhuy Tân 蕤賓 | dương |
| Mùi | Sáu | Lâm Chung 林鍾 | âm |
| Thân | Bảy | Di Tắc 夷則 | dương |
| Dậu | Tám | Nam Lữ 南呂 | âm |
| Tuất | Chín | Vô Xạ 無射 | dương |
| Hợi | Mười | Ứng Chung 應鍾 | âm |

Giảng: Việc gắn mười hai luật với mười hai tháng có từ thiên Nguyệt Lệnh trong sách Lễ Ký và từ các chí âm nhạc trong sử Hán. Người xưa tin rằng khí của mỗi tháng ứng với một âm, có thuyết "xuy hôi hậu khí": chôn ống luật trong phòng kín, nhét tro màng sậy vào ống, đến đúng tiết thì tro trong ống tương ứng bay lên. Dù thuyết ấy chỉ là truyền thuyết, nó cho thấy luật lữ được coi là thước đo của khí trời, chứ không chỉ là âm nhạc.
Thứ tự tương sinh của luật lữ – 律呂相生
Nguyên văn – 原文
陽黃鍾子生一陰林鍾未,未生二陽太簇寅,寅生二陰南呂酉,酉生三陽姑洗辰,辰生三陰應鍾亥……
Dịch: Dương Hoàng Chung ở Tý sinh âm thứ nhất là Lâm Chung ở Mùi; Mùi sinh dương thứ hai là Thái Thốc ở Dần; Dần sinh âm thứ hai là Nam Lữ ở Dậu; Dậu sinh dương thứ ba là Cô Tẩy ở Thìn; Thìn sinh âm thứ ba là Ứng Chung ở Hợi…

Giảng: Đi tiếp theo sách: Hợi sinh Nhuy Tân ở Ngọ, Ngọ sinh Đại Lữ ở Sửu, Sửu sinh Di Tắc ở Thân, Thân sinh Giáp Chung ở Mão, Mão sinh Vô Xạ ở Tuất, Tuất sinh Trọng Lữ ở Tỵ. Mười hai bước đi qua đủ mười hai chi, mỗi chi đúng một lần, xen kẽ dương rồi âm. Vẽ lên vòng mười hai chi sẽ thấy một hình sao mười hai cánh rất đều: mỗi bước nhảy cách bảy chi ở giữa, tức tính cả hai đầu là tám vị trí.
Cách tám mà sinh và phép tam phân tổn ích – 隔八相生 · 三分損益
Sách gọi quy luật ấy là nghĩa cách tám tương sinh (隔八相生之義). Đếm từ Tý: Tý, Sửu, Dần, Mão, Thìn, Tỵ, Ngọ, Mùi là tám, nên Tý sinh Mùi. Đếm tiếp từ Mùi tám vị trí thì tới Dần. Cứ thế.

Giảng: Về mặt vật lý, "cách tám" là kết quả của phép tam phân tổn ích (三分損益) đã ghi trong sách Quản Tử và Lã Thị Xuân Thu. Lấy ống Hoàng Chung dài 81 đơn vị. Bớt một phần ba (nhân 2/3) được 54, là Lâm Chung; thêm một phần ba (nhân 4/3) được 72, là Thái Thốc; lại bớt được 48, Nam Lữ; thêm được 64, Cô Tẩy; bớt được khoảng 42,7, Ứng Chung; thêm được khoảng 56,9, Nhuy Tân. Mỗi bước nhân 2/3 làm âm cao lên một quãng năm đúng (tỉ lệ tần số 3/2). Đi mười hai quãng năm thì gần như trở về âm ban đầu cao hơn bảy quãng tám, và quãng năm trên vòng mười hai bán âm chính là nhảy bảy bán âm, tức "cách tám" nếu tính cả hai đầu. Phương Tây gọi đây là thang âm Pythagoras, cùng một nguyên lý mà hai nền văn minh tìm ra riêng.
Sinh xuống và sinh lên, đảo chiều ở Nhuy Tân – 下生 · 上生
Nguyên văn – 原文
自黃鍾之管,陽皆下生,陰皆上生;自蕤賓之管,陰反下生,陽反上生。
Dịch: Từ ống Hoàng Chung, dương đều sinh xuống, âm đều sinh lên; từ ống Nhuy Tân, âm lại sinh xuống, dương lại sinh lên.

Giảng: "Sinh xuống" (下生) là nhân 2/3, ống ngắn đi; "sinh lên" (上生) là nhân 4/3, ống dài ra. Nửa đầu chuỗi, luật dương sinh xuống ra lữ âm, lữ âm sinh lên ra luật dương. Tới Nhuy Tân (Ngọ, Hạ Chí), nếu cứ sinh xuống thì ống sẽ ngắn hơn nửa Hoàng Chung, ra ngoài quãng tám. Vì thế từ Nhuy Tân đảo lại: dương sinh lên (Nhuy Tân ra Đại Lữ, nhân 4/3, khoảng 75,9), âm sinh xuống (Đại Lữ ra Di Tắc, nhân 2/3). Về âm nhạc, đó là cách giữ cả mười hai ống trong một quãng tám. Về tượng, người xưa thấy Hạ Chí là điểm âm bắt đầu sinh, nên chiều sinh của âm dương đảo lại đúng ở Ngọ, khớp với lịch trời.
Mười hai quẻ tiêu tức: âm dương lên xuống trong năm – 十二消息卦
Ngay sau phần luật lữ, sách xếp mười hai quẻ lên mười hai chi: Tý là Phục, Sửu là Lâm, Dần là Thái, Mão là Đại Tráng, Thìn là Quải, Tỵ là Càn, Ngọ là Cấu, Mùi là Độn, Thân là Bĩ, Dậu là Quan, Tuất là Bác, Hợi là Khôn, và gọi đó là âm dương tiêu trưởng.

Giảng: Nhìn các quẻ theo thứ tự sẽ thấy: Phục có một hào dương ở dưới, Lâm hai hào, Thái ba hào, Đại Tráng bốn, Quải năm, Càn sáu hào dương đầy. Sang Cấu thì một hào âm sinh ở dưới, Độn hai, Bĩ ba, Quan bốn, Bác năm, Khôn sáu hào âm. Đó là bức tranh ánh sáng ban ngày dài ra từ Đông Chí đến Hạ Chí rồi ngắn lại. "Tiêu" là mòn, "tức" là lớn. Đặt cạnh luật lữ: Hoàng Chung và quẻ Phục cùng ở Tý, là lúc dương vừa sinh; Nhuy Tân và quẻ Cấu cùng ở Ngọ, là lúc âm vừa sinh, chính là chỗ chiều sinh của ống luật đảo lại.
Chọn kỳ: muốn được sinh, không muốn bị tiết – 生我 · 泄我
Nguyên văn – 原文
……選期欲其生我而受節氣之滋潤,不欲其泄我而受節氣之摧枯。
Dịch: …Chọn kỳ thì muốn nó sinh ta, để ta được tiết khí tưới nhuần; không muốn nó tiết ta, để ta bị tiết khí làm khô héo.

Giảng: Đây là chỗ mục luật lữ nối về việc chọn ngày. "Ta" là mệnh chủ hoặc sơn của công trình. Tháng có khí sinh cho hành của ta (như tháng Thuỷ với người hành Mộc) là tháng "tưới nhuần"; tháng có khí mà ta phải sinh ra (như tháng Hoả với người hành Mộc) là tháng "tiết", làm ta hao. Cùng nguyên lý phù ức ở bài 65, nhưng ở đây được nhìn qua nhịp tăng giảm của âm dương trong năm. Với người hành dương, thời dương đang lớn (từ Phục đến Càn) là thời thuận; với người hành âm thì ngược lại. Sách không biến điều này thành luật cứng, mà xem như một lớp cân nhắc thêm.
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Mục luật lữ cho thấy tầm nhìn của sách: chọn ngày được đặt trong một vũ trụ có trật tự số học, nơi âm nhạc, lịch pháp và Kinh Dịch cùng chung một khung mười hai. Phong Thuỷ Liên Hoa trân trọng khung ấy vì nó dạy người học nhìn mọi thứ như một vòng tuần hoàn có nhịp, không phải một danh sách ngày tốt ngày xấu rời rạc.

Nhưng cũng cần phân biệt: phép tam phân tổn ích là một sự thật âm học, kiểm chứng được bằng ống sáo và dây đàn; còn việc gán khí tháng sinh hay hao mệnh người là một mô hình biểu tượng. Người học nên dùng mô hình ấy để hiểu logic của sách, còn khi chọn thời gian làm nhà thì đặt lên trước các điều kiện thật: mùa, thời tiết, sự sẵn sàng của công trình và gia đình. Thứ tự của nghề vẫn là hình trước, lý sau, thời sau cùng.
Một ứng dụng nhẹ nhàng và có ích: khi thiết kế, hãy nghĩ tới nhịp ánh sáng của năm mà mười hai quẻ tiêu tức tả. Ngôi nhà nhận nắng đông ấm, che nắng hè gắt, tức là đã thuận theo sự tiêu trưởng của âm dương bằng kiến trúc, không cần đến ngày giờ.
Tóm lại – 總結
- Mười hai luật lữ là mười hai ống luật chuẩn âm, sáu luật dương và sáu lữ âm, ứng mười hai chi, mười hai tháng; Hoàng Chung ở Tý.
- Thứ tự tương sinh: Tý sinh Mùi, Mùi sinh Dần, Dần sinh Dậu, Dậu sinh Thìn, Thìn sinh Hợi, Hợi sinh Ngọ, rồi Sửu, Thân, Mão, Tuất, Tỵ.
- "Cách tám tương sinh" là phép tam phân tổn ích: nhân 2/3 hoặc 4/3 độ dài ống, mỗi bước một quãng năm.
- Từ Hoàng Chung dương sinh xuống, âm sinh lên; từ Nhuy Tân (Hạ Chí) đảo lại để giữ trong một quãng tám.
- Mười hai quẻ tiêu tức từ Phục ở Tý đến Khôn ở Hợi tả âm dương lên xuống trong năm.
- Nguyên tắc chọn kỳ: muốn tiết khí sinh ta, không muốn tiết khí tiết ta.
Bài sau: Dương Trạch Đại Thành (70) – Tổng luận xây và táng, kỳ táng tạo mệnh 造葬總論 · 葬期造命.
Nguồn: Dương Trạch Đại Thành (陽宅大成), phần Tuyển Thời Tạo Mệnh quyển 1, mục Luật lữ tương sinh (律呂相生) cùng bảng mười hai quẻ tiêu tức theo sau; bản khắc đời Thanh năm Càn Long Tân Dậu (1741), thuộc công cộng. Trích các câu chính. Phép tính độ dài ống, so với thang âm Pythagoras và liên hệ với ánh sáng trong năm do người biên soạn thêm. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, xem vòng mười hai chi để vẽ lại hình sao cách tám tương sinh.
- Lập Cục Pháp: lập cục cho căn nhà, xét hành của sơn trước khi chọn tháng.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ mặt bằng, xét nắng đông nắng hè theo hướng nhà.
Bài liên quan – 相關文章
- Kệ sách cổ Tam Hợp trên Kho Sách Quý
- Dương Trạch Đại Thành (68): vận khí, năm vận và sáu khí
- Dương Trạch Đại Thành (65): tạo mệnh theo lành, tránh dữ
- Dương Trạch Đại Thành (63): bảng nguyệt lệnh nhật triền
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc thứ tự Hoàng Chung sinh Lâm Chung là phần Thư; thấy được nhịp tiêu trưởng âm dương trong một căn nhà thật, nắng mùa nào vào phòng nào, và chọn tháng làm việc thuận với mệnh chủ là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Luật lữ là gì? – 律呂
Là mười hai ống luật chuẩn âm của âm nhạc cổ Trung Hoa: sáu luật dương, sáu lữ âm, ứng mười hai chi và mười hai tháng, bắt đầu từ Hoàng Chung ở Tý.
"Cách tám tương sinh" nghĩa là gì? – 隔八相生
Là mỗi ống sinh ra ống ở vị trí thứ tám tính cả hai đầu trên vòng mười hai chi, như Tý sinh Mùi, Mùi sinh Dần. Về âm học, mỗi bước là một quãng năm.
Phép tam phân tổn ích là gì? – 三分損益
Là lấy độ dài ống bớt đi một phần ba (nhân 2/3) hoặc thêm một phần ba (nhân 4/3) để ra ống kế tiếp. Ống Hoàng Chung 81 thì Lâm Chung 54, Thái Thốc 72.
Mười hai quẻ tiêu tức là những quẻ nào? – 消息卦
Phục, Lâm, Thái, Đại Tráng, Quải, Càn, Cấu, Độn, Bĩ, Quan, Bác, Khôn, ứng từ Tý đến Hợi, tả dương lớn dần rồi âm lớn dần trong năm.
Mục này dùng vào việc chọn ngày thế nào? – 選期
Sách dạy chọn kỳ có tiết khí sinh cho mệnh chủ hay sơn, tránh kỳ có tiết khí làm hao. Đó là một lớp cân nhắc thêm, sau khi đã xét hình thế và điều kiện thi công.








