Địa Lý Đại Thành · La Kinh Chỉ Nam Bát Vụ Tập
地理大成 · 羅經指南撥霧集 卷上 (羅經正盤總說 · 天池 · 後天八卦 · 正針二十四山 · 干支納甲 · 淨陰淨陽)
Tác giả: Diệp Thái 葉泰 (tự Cửu Thăng 九升, người Cổ Vụ 古婺, đời Thanh) soạn · Trịnh Cung Chấn 鄭宮振 (Hải Xương) đính
Bản gốc: Học Sơn Đường 學山堂 khắc năm Khang Hy 35 (1696), tập 4.
La Kinh Chỉ Nam Bát Vụ Tập (羅經指南撥霧集) là bộ thứ tư của Địa Lý Đại Thành, do Diệp Cửu Thăng soạn để "vén sương mù" cho người học la kinh. Bài này đọc phần mở đầu quyển thượng: La kinh chính bàn tổng thuyết (ba châm, ba bàn), thiên trì, hậu thiên bát quái, chính châm hai mươi bốn sơn, can chi nạp giáp và tịnh âm tịnh dương. Đây là phần giúp người học thấy la kinh năm mươi tầng thật ra chỉ xoay quanh ba thứ: bát quái, mười hai chi và thiên tinh.
Trả lời nhanh: Theo Diệp Cửu Thăng, la kinh dù năm mươi tầng cũng chỉ có ba thứ chính: bát quái, mười hai địa chi, thiên tinh; các tầng khác là "chú sớ" giúp ba thứ ấy. La kinh chính bàn gồm ba châm (chính châm định long hướng theo bát quái, phùng châm thu nạp sa thuỷ theo sinh vượng địa chi, trung châm biện long theo thiên tinh) và ba bàn (sáu mươi long doanh súc, bảy mươi hai long xuyên sơn, một trăm hai mươi phân kim). Hai mươi bốn sơn do bát quái và mười hai chi hợp thành; tịnh âm tịnh dương lấy từ tiên thiên bát quái phối số Lạc Thư.
Thầy Vũ Giới giảng: "Người mới học nhìn la kinh như nhìn rừng chữ. Diệp Cửu Thăng bảo: chỉ có ba cây cột, bát quái, địa chi, thiên tinh; còn lại là cành lá. Nắm ba cây cột rồi, tầng nào cũng biết nó đỡ cột nào."
La kinh năm mươi tầng chỉ có ba thứ chính – 羅經正盤總說
Diệp Cửu Thăng mở Bát Vụ Tập bằng nỗi khổ của người học: la kinh nhiều tới năm mươi tầng, quái lệ ngũ hành tới mấy chục loại, nhìn như biển. Ông gỡ bằng một câu: dùng la kinh chẳng qua là bát quái, mười hai chi và thiên tinh.

羅經層數,多至五十餘層;卦例五行,多至數十餘種。學者望洋而無從。抑知經盤之用,不過八卦、十二支、天星三者而已;其餘層數,皆所以佐輔此三者之用也。三者猶正文,餘層如註疏。
Dịch: Số tầng la kinh nhiều tới năm mươi mấy tầng; quái lệ ngũ hành nhiều tới mấy chục loại. Người học nhìn biển mà không biết đi đường nào. Há biết công dụng của la kinh chẳng qua là bát quái, mười hai chi, thiên tinh ba thứ mà thôi; các tầng còn lại đều để giúp công dụng của ba thứ ấy. Ba thứ như chính văn, các tầng khác như chú sớ.
Giảng: Ông thuật lịch sử la kinh: tương truyền Huyền Nữ trao phép kim cho Hoàng Đế, sau Xích Tùng, Hoàng Thạch chế la kinh. Ông cho rằng chuyện Huyền Nữ Hoàng Đế xa quá không khảo được, nhưng phép kim không phải thánh nhân thì không chế ra nổi, la kinh hẳn do thánh nhân Tam Đại lập. Từ Chu qua Tần Hán Lục Triều phép ấy giữ kín; tới Khâu công đời Đường mới truyền hai mươi bốn sơn, tịnh âm dương, cửu tinh, thiên tinh, sáu mươi long doanh súc. Theo ông, người sáng chỉ cần hai tầng hai mươi bốn sơn và sáu mươi long là đủ thừa khí lập hướng, tiêu nạp sa thuỷ.
Ba châm: chính châm, phùng châm, trung châm – 三針
Phần quan trọng nhất của tổng thuyết là giải vì sao có ba vòng hai mươi bốn sơn lệch nhau nửa cung. Diệp Cửu Thăng giải theo lịch sử từng vòng.
浮針之子午曰正針,地盤也;北極之子午曰中針,天盤也。……中主天星以辨龍,正主八卦陰陽以定龍向,縫主地支生旺以消納砂水。曰三針;盈縮六十為辨龍之細法,穿山七十二為坐穴之細法,百二十分金為分金之細法,曰三盤。三針三盤,為扦作之必需,缺一而不可者,故集為正盤。
Dịch: Tý Ngọ theo kim nổi gọi là chính châm, là địa bàn; Tý Ngọ theo Bắc Cực gọi là trung châm, là thiên bàn. … Trung châm chủ thiên tinh để biện long; chính châm chủ âm dương bát quái để định long hướng; phùng châm chủ sinh vượng địa chi để tiêu nạp sa thuỷ. Gọi là ba châm. Sáu mươi long doanh súc là phép biện long chi tiết, bảy mươi hai long xuyên sơn là phép toạ huyệt chi tiết, một trăm hai mươi phân kim là phép phân kim chi tiết, gọi là ba bàn. Ba châm ba bàn là thứ cần cho việc đặt mộ, thiếu một không được, nên gom làm chính bàn.

Giảng: Lịch sử ba châm theo lời ông: Dương công thấy chính châm chia mười hai chi phải cắt đôi các can và quái, người ngu khó hiểu, nên chia mỗi chi làm hai, trước là can duy, sau là địa chi, đặt đúng vào "khe" của vòng cũ, gọi là phùng châm (khe kim); vòng cũ gọi là chính châm. Lại Văn Tuấn (Lại công) đặt trung châm để làm rõ long doanh súc theo thiên tinh: Thiên Hoàng Đại Đế ở giữa Càn Hợi, Bắc Cực lệch về giữa Nhâm Hợi, nên trung châm lùi trước nửa vị, Tý Ngọ của nó chỉ đúng giữa Bính Ngọ của chính châm. Ông tóm công dụng: trung châm biện long, chính châm định long hướng, phùng châm tiêu nạp sa thuỷ. Các phần sau của Bát Vụ Tập (bài 99, 100) sẽ đi sâu vào phùng châm và trung châm.

Ba bàn và phân kim: bảy mươi hai, một trăm hai mươi – 三盤
Ba bàn là ba tầng chia nhỏ hơn hai mươi bốn sơn. Diệp Cửu Thăng giải từ chỗ "một khí ba hậu": chính châm hai mươi bốn sơn ứng hai mươi bốn tiết khí, nhưng mỗi tiết có ba hậu chưa có gì ứng, nên làm bảy mươi hai sơn để toạ huyệt, tránh khoảng không giữa can duy và chỗ xung chính của địa chi.
又以七十二分金每山三位,未為精細,乃于每山之下各設五位,共一百二十分金,取其旺相,避其孤虛龜甲。所取者正當二分之加數,不犯五六之空冲、九十之偏薄,分金之法,精當無遺矣。
Dịch: Lại thấy bảy mươi hai phân kim mỗi sơn ba vị còn chưa tinh, bèn dưới mỗi sơn đặt năm vị, cộng một trăm hai mươi phân kim, lấy chỗ vượng tướng, tránh chỗ cô hư quy giáp. Chỗ lấy đúng vào số gia hai phần, không phạm không xung năm sáu, không phạm thiên bạc chín mười; phép phân kim thật tinh đáng không sót.

Giảng: Ba bàn đi theo ba gốc: sáu mươi long doanh súc theo thiên tinh, khởi giáp tý ở cuối Hợi chính châm, năm tý rơi đúng vị Tý trung châm; bảy mươi hai long theo bát quái, khởi giáp tý ở giữa Nhâm chính châm, năm tý rơi đúng Tý chính châm; một trăm hai mươi phân kim theo địa chi, khởi giáp tý ở đầu Tý chính châm, mười tý rơi đúng Tý phùng châm. Cách tra cụ thể các phân kim sẽ có ở bài 98. Những phần còn lại như phép biện long thuần tạp, quái lệ tiên hậu thiên, ông gom vào "bị dụng bàn", tức bàn dự phòng, đặt ở quyển giữa.
Thiên trì và hậu thiên bát quái – 天池與後天八卦
Thiên trì là ô nước đặt kim nổi ở giữa la kinh. Diệp Cửu Thăng chú gọn: tròn như thái cực, kim chia đôi để phân âm dương; kim chỉ Tý Ngọ là diệu dụng tự nhiên của vật linh.
文王易先天八卦之位,為後天八卦,即易傳帝出乎震之說也。其義取陰陽中分、五行順序。……先天有卦象而無五行,後天則陰陽五行俱備,故經盤諸用,俱從後天也。
Dịch: Văn Vương đổi vị trí tiên thiên bát quái thành hậu thiên bát quái, tức thuyết "Đế xuất hồ Chấn" trong Dịch truyện. Nghĩa của nó lấy âm dương chia giữa, ngũ hành theo thứ tự. … Tiên thiên có quái tượng mà không có ngũ hành; hậu thiên thì âm dương ngũ hành đều đủ, nên mọi công dụng của la kinh đều theo hậu thiên.

Giảng: "Âm dương chia giữa": phương đông bắc là dương, xếp các quẻ dương Càn, Khảm, Cấn, Chấn; phương tây nam là âm, xếp các quẻ âm Tốn, Ly, Khôn, Đoài. "Ngũ hành theo thứ tự": Chấn Tốn mộc sinh Ly hoả, Ly hoả sinh Khôn thổ, Khôn thổ sinh Càn Đoài kim, Càn Đoài kim sinh Khảm thuỷ; thuỷ không có thổ thì không sinh mộc, nên thuỷ nhuận Cấn thổ để sinh Chấn Tốn mộc. Theo quy luật Tốn Khôn Phong Thuỷ Liên Hoa dùng: cung Tốn hành Mộc gồm ba sơn Thìn, Tốn, Tị; cung Khôn hành Thổ gồm ba sơn Mùi, Khôn, Thân, khớp đúng với vòng ngũ hành hậu thiên này.

Chính châm hai mươi bốn sơn – 正針二十四山
Hai mươi bốn sơn sinh ra từ bát quái và mười hai chi: quẻ có hai mươi bốn hào, chi có hai mươi bốn khí, nên la kinh phải là hai mươi bốn mới dùng được.
八卦分四正四隅,而正四卦正當地支子午卯酉之位,故去卦而存支,其支即其卦也。其正四位,則輔之以八干:東加甲乙,西加庚辛,北加壬癸,南加丙丁。其四隅位,則輔之以地支:丑寅夾艮,辰巳夾巽,未申夾坤,戌亥夾乾。四維八干十二支,共二十四位,皆天造地設之局也。
Dịch: Bát quái chia bốn chính bốn góc; bốn quẻ chính đúng vào vị Tý Ngọ Mão Dậu của địa chi, nên bỏ quẻ giữ chi, chi chính là quẻ. Bốn vị chính thì kèm tám can: đông thêm Giáp Ất, tây thêm Canh Tân, bắc thêm Nhâm Quý, nam thêm Bính Đinh. Bốn vị góc thì kèm địa chi: Sửu Dần kẹp Cấn, Thìn Tị kẹp Tốn, Mùi Thân kẹp Khôn, Tuất Hợi kẹp Càn. Bốn duy, tám can, mười hai chi, cộng hai mươi bốn vị, đều là cục trời dựng đất bày.

Giảng: Cách dựng này giải thích vì sao Khảm, Ly, Chấn, Đoài không có mặt trên vòng hai mươi bốn sơn mà Càn, Khôn, Cấn, Tốn lại có: bốn quẻ chính đã "hoá" thành bốn chi Tý, Ngọ, Mão, Dậu. Mỗi cung bát quái vì vậy có ba sơn: cung Khảm là Nhâm Tý Quý, cung Cấn là Sửu Cấn Dần, cung Chấn là Giáp Mão Ất, cung Tốn là Thìn Tốn Tị, cung Ly là Bính Ngọ Đinh, cung Khôn là Mùi Khôn Thân, cung Đoài là Canh Dậu Tân, cung Càn là Tuất Càn Hợi.
Can chi nạp giáp: chuỗi nối quái, can và chi – 干支納甲
Nạp giáp là phép gán can chi vào quẻ. Diệp Cửu Thăng chép: Càn nạp Giáp; Khảm nạp Quý, Thân, Thìn; Cấn nạp Bính; Chấn nạp Canh, Hợi, Mùi; Tốn nạp Tân; Ly nạp Nhâm, Dần, Tuất; Khôn nạp Ất; Đoài nạp Đinh, Tị, Sửu.
納卦之法,備干卦相配之理、地支三合之用,于是八卦八干十二支合而成一串之用矣。龍家用之配向,如乾龍立甲向也;坐山用之納水,如乾山得甲水來也;選日家用之推神煞,如甲年正陰府在艮巽、傍陰府在丙辛也。二十四位之分坐山九星、淨陰淨陽,皆從納甲而定者也。
Dịch: Phép nạp quái đủ cả lý can quái phối nhau và dụng tam hợp của địa chi, nhờ đó tám quẻ, tám can, mười hai chi hợp thành một chuỗi dùng. Nhà xem long dùng nó để phối hướng, như Càn long lập Giáp hướng; toạ sơn dùng nó để nạp thuỷ, như Càn sơn được nước Giáp đến; nhà chọn ngày dùng nó để suy thần sát, như năm Giáp chính âm phủ ở Cấn Tốn, bàng âm phủ ở Bính Tân. Hai mươi bốn vị chia toạ sơn cửu tinh, tịnh âm tịnh dương đều theo nạp giáp mà định.

Giảng: Nhìn danh sách sẽ thấy quy luật: bốn quẻ Càn, Khôn, Cấn, Tốn mỗi quẻ nạp một can; bốn quẻ Khảm, Ly, Chấn, Đoài mỗi quẻ nạp một can và hai chi, mà ba chữ ấy luôn là một bộ tam hợp (Thân Tý Thìn với Quý, Dần Ngọ Tuất với Nhâm, Hợi Mão Mùi với Canh, Tị Dậu Sửu với Đinh). Vì vậy nạp giáp vừa là "can quái phối" vừa là "tam hợp". Đây là nền của Vĩnh Trinh quyết ở bài 105.
Tịnh âm tịnh dương: tác dụng số một của hai mươi bốn sơn – 淨陰淨陽
Diệp Cửu Thăng gọi tịnh âm tịnh dương là "tác dụng thứ nhất của hai mươi bốn sơn". Gốc của nó là tiên thiên bát quái phối số cửu cung Lạc Thư.
乾南得書之九,坤北得書之一,離東得書之三,坎西得書之七,其數奇,故四卦為陽,而所納之干支亦從之為陽也;艮西北得書之六,震東北得書之八,兌東南得書之四,巽西南得書之二,其數偶,故四卦為陰。……淨陰淨陽,乃先天之卦氣,而方位則用後天焉。蓋先天立體,後天入用也。
Dịch: Càn ở nam được số chín của Lạc Thư, Khôn ở bắc được số một, Ly ở đông được số ba, Khảm ở tây được số bảy; số lẻ, nên bốn quẻ ấy là dương, can chi nó nạp cũng theo là dương. Cấn ở tây bắc được số sáu, Chấn ở đông bắc được số tám, Đoài ở đông nam được số bốn, Tốn ở tây nam được số hai; số chẵn, nên bốn quẻ là âm. … Tịnh âm tịnh dương là quái khí tiên thiên, còn phương vị thì dùng hậu thiên. Vì tiên thiên lập thể, hậu thiên nhập dụng.

Giảng: Kết quả là mười hai sơn dương (Càn Giáp, Khôn Ất, Khảm Quý Thân Thìn, Ly Nhâm Dần Tuất) và mười hai sơn âm (Cấn Bính, Tốn Tân, Chấn Canh Hợi Mùi, Đoài Đinh Tị Sửu). Ông giải vì sao tiền hiền quý âm long: bốn dương ở bốn chính, khí chính mà cứng, cứng nhiều hung; bốn âm ở bốn góc, khí lệch mà mềm, mềm nhiều cát; lại hợp với cửu tinh toạ sơn và thiên tinh chiếu xuống, quẻ âm đều được cát. Cách dùng: long nên thuần, không xen; lập hướng thì âm long âm hướng, dương long dương hướng, rất kỵ âm dương lẫn nhau; luận nước thì âm long âm hướng nạp nước âm, dương long dương hướng nạp nước dương. Ông thừa nhận thực tế long không thể không lẫn, nước không thể không tạp, chỉ có long và hướng là tuyệt đối không được lẫn: nương khí âm thì lập hướng âm, nương khí dương thì lập hướng dương; biến hoá tuỳ người.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Phong Thuỷ Liên Hoa đánh giá cao cách Diệp Cửu Thăng giản hoá la kinh: ba thứ chính (bát quái, địa chi, thiên tinh), ba châm ứng ba việc (biện long, định hướng, nạp thuỷ), ba bàn ứng ba độ tinh (long, toạ, phân kim). Người học la kinh Liên Hoa cũng nên đi theo thứ tự ấy: nắm hai mươi bốn sơn và ba châm trước, rồi mới học các tầng khác.

Liên Hoa lưu ý hai điều. Một, tịnh âm tịnh dương là một phép lý khí của phái Tam Hợp, rất hữu dụng để kiểm long hướng có "lẫn" không, nhưng không thay được hình thế: chính Diệp Cửu Thăng nói huyệt định bằng loan đầu trước. Hai, la kinh Liên Hoa có thêm vòng Bát quái Tiên Thiên Liên Hoa ở trong cùng và bộ ba vòng Vũ Giới ở ngoài (kiêm hướng, độ, không vong); đọc Bát Vụ Tập là để hiểu gốc các vòng chính bàn, còn cách dùng vòng Liên Hoa thuộc giáo trình riêng.
Hiểu lầm thường gặp về la kinh – 常見誤解
Hiểu lầm một: la kinh càng nhiều tầng càng giỏi. Diệp Cửu Thăng nói người sáng chỉ cần hai tầng là đủ; các tầng khác là chú sớ.
Hiểu lầm hai: ba châm là ba la kinh khác nhau. Ba châm là ba vòng hai mươi bốn sơn trên cùng một la kinh, lệch nhau nửa vị, mỗi vòng một việc.

Hiểu lầm ba: tịnh âm tịnh dương lấy theo hậu thiên. Âm dương lấy theo tiên thiên phối Lạc Thư; chỉ phương vị là hậu thiên.
Nguồn: Địa Lý Đại Thành (地理大成), La Kinh Chỉ Nam Bát Vụ Tập quyển thượng (Diệp Cửu Thăng soạn; Quách Đình Ngạn đất Hải Xương định, Trịnh Cung Chấn tham), bản khắc Học Sơn Đường năm Khang Hy Bính Tý (1696), tập bốn, quyển thượng tờ 1a đến 6b: La kinh chính bàn tổng thuyết, Thiên trì, Hậu thiên bát quái, Chính châm hai mươi bốn sơn, Can chi nạp giáp, Tịnh âm tịnh dương. Chữ dị thể đổi về chính thể. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Bài trước: Địa Lý Đại Thành (94) – Thanh Nang Tự và Thanh Nang Áo Ngữ, Diệp Cửu Thăng chú 青囊註 (sắp đăng). Bài sau: Địa Lý Đại Thành (96) – La Kinh Bát Vụ Tập (2): cửu tinh, thiên tinh, ngũ hành, bát sát, hoàng tuyền 羅經撥霧集.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, xem hai mươi bốn sơn, chính châm, phùng châm, phân kim khi đọc bài.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch, xem thuỷ khẩu và hướng theo nguyên lý Liên Hoa.
- Kệ sách Tam Hợp phái: các sách Tam Hợp khác trên Kho Sách Quý để đọc đối chiếu.
- Mục Lục Địa Lý Đại Thành: 114 bài của bộ sách, đọc theo thứ tự.
Bài liên quan – 相關文章
- Cách đọc la kinh phong thuỷ
- Bảng 24 sơn hướng trên la kinh: độ số, cách tra
- Hai mươi tư sơn trên la kinh và lý tử mẫu công tôn
- Địa Lý Đại Thành (1): Giới thiệu sách, lời tựa và phàm lệ
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Biết ba châm ba bàn, biết hai mươi bốn sơn chia âm dương ra sao là phần Thư; cầm la kinh trên đất thật, biết đặt ở đâu, đọc vòng nào cho việc nào, khi nào kiêm, khi nào phạm không vong là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
La kinh có bao nhiêu thứ chính? – 羅經之要
Theo Diệp Cửu Thăng chỉ có ba: bát quái, mười hai địa chi và thiên tinh. Năm mươi mấy tầng còn lại là chú sớ giúp ba thứ ấy.
Ba châm trên la kinh dùng để làm gì? – 三針之用
Chính châm (địa bàn) định long hướng theo âm dương bát quái; phùng châm (Dương công đặt) tiêu nạp sa thuỷ theo sinh vượng địa chi; trung châm (Lại công đặt, thiên bàn) biện long theo thiên tinh.
Ba bàn là gì? – 三盤
Sáu mươi long doanh súc để biện long chi tiết, bảy mươi hai long xuyên sơn để toạ huyệt chi tiết, một trăm hai mươi phân kim để phân kim chi tiết.
Tịnh âm tịnh dương chia thế nào? – 淨陰淨陽如何分
Theo tiên thiên bát quái phối Lạc Thư: Càn, Khôn, Ly, Khảm được số lẻ là dương, cùng các can chi nạp vào (Giáp, Ất, Quý Thân Thìn, Nhâm Dần Tuất); Cấn, Tốn, Chấn, Đoài được số chẵn là âm, cùng Bính, Tân, Canh Hợi Mùi, Đinh Tị Sửu.
Vì sao la kinh dùng hậu thiên bát quái? – 何以用後天
Vì tiên thiên có quái tượng mà không có ngũ hành; hậu thiên đủ cả âm dương ngũ hành, nên mọi công dụng phương vị của la kinh đều theo hậu thiên, còn quái khí âm dương thì lấy từ tiên thiên.








