Địa Lý Đại Thành · Địa Lý Lục Kinh Chú
地理大成 · 地理六經註 卷三 靈城精義 (上)
Tác giả: Hà Lệnh Thông 何令通 (đời Nam Đường) nguyên văn · Diệp Thái 葉泰 (tự Cửu Thăng 九升, người Cổ Vụ 古婺, đời Thanh) chú · Trịnh Cung Chấn 鄭宮振 (Hải Xương) đính
Bản gốc: Học Sơn Đường 學山堂 khắc năm Khang Hy 35 (1696), tập 4.
Linh Thành Tinh Nghĩa chú của Diệp Cửu Thăng (1) (靈城精義註) là nửa đầu quyển ba Địa Lý Lục Kinh Chú. Linh Thành Tinh Nghĩa, còn gọi là Thiết Đạn Tử, tương truyền của Hà Lệnh Thông đời Nam Đường, đã có trọn tám bài nguyên văn trên Kho Sách Quý. Bài này đọc lời chú của Diệp Cửu Thăng ở chương Hình Khí: lời tựa chê các nhà chú nho gia, khí vận và khí thế, bốn dấu hiệu "địa vận dời đổi, thiên khí chuyển dịch", ba giảng, ba tinh, ba thai, ba thu, âm dương thư hùng, đại địa nhìn khí khái, tiểu địa nhìn tinh thần, và phép nhận khí ở đại phụ mẫu.
Trả lời nhanh: Diệp Cửu Thăng chú Linh Thành Tinh Nghĩa theo hai trục: khí vận (số trời, thời) và khí thế (hình đất, hướng bối). Đất kết ở đất nhưng số định ở trời, vận chưa tới thì đất ẩn không hiện. Khí thế nhìn ở hướng bối: núi sông hướng về nhiều thì thế lớn thành đại địa. Ông tóm khí tụ ở bốn tầng: long (tụ giảng, hành giảng, toạ giảng), thế (quyền tinh, tôn tinh, hùng tinh), huyệt (súc thai, giáp thai, thừa thai), cục (thu khâm, thu đường, thu quan).
Thầy Vũ Giới giảng: "Đọc chú Linh Thành của Diệp Cửu Thăng là học cách đếm. Đếm xem bao nhiêu núi quay về, đếm ba lớp giảng của long, ba ngôi sao của thế, ba lớp thai của huyệt, ba chỗ thu của cục. Đếm đủ mới nói đất lớn đất nhỏ."
Lời tựa: sách không sai, người chú làm sai – 靈城精義註序
Diệp Cửu Thăng mở quyển ba bằng một lời tựa thẳng thắn. Ông nói sách địa lý có những lời cực huyền cực diệu, người đời thấy "quỷ dị sai lệch", nhưng cái sai không ở sách mà ở người chú.

其詭舛也,非地理書之詭舛,而註書者之詭舛也。……世之學是道者,大多庸俗之夫,不知道並不知文,安望其闡發前人之旨?而一二得道之士,又好自著作,不屑步人後塵,故註書者多出儒家。儒家固知理知文,而多不得道,故其註未嘗不廣搜博採,外貌可觀,而真面目盡晦矣。彼意欲為斯道功臣,不知其大賊斯道也。
Dịch: Cái sai lệch ấy không phải sai lệch của sách địa lý, mà là sai lệch của người chú sách. … Người đời học đạo này phần nhiều là kẻ tầm thường, không biết đạo lại không biết văn, sao mong họ làm sáng ý người trước? Còn vài người đắc đạo lại thích tự viết sách, không chịu theo sau người khác, nên người chú sách phần nhiều xuất từ nhà nho. Nhà nho vốn biết lý biết văn, nhưng phần nhiều không đắc đạo, nên lời chú không phải không tìm rộng gom nhiều, vẻ ngoài coi được, mà mặt thật thì mờ hết. Họ muốn làm công thần của đạo này, không biết mình là đại tặc của đạo này.
Giảng: Ông kết rất khéo: tôi chú Tinh Nghĩa, đâu dám tự cho là đắc đạo; nhưng bảo là không đắc đạo, thì cũng không dám. Lời tựa cho thấy tiêu chuẩn của ông: người chú phải vừa thông văn vừa từng đi đất. Đây là lý do chú của ông nhiều khi bỏ qua chữ nghĩa để đi thẳng vào cách nhìn núi.
Khí vận và khí thế: đất kết ở đất, số định ở trời – 氣運氣勢
Câu đầu chương Hình Khí: "Vũ trụ có đại quan hội, khí vận làm chủ; núi sông có chân tính tình, khí thế đi trước." Diệp Cửu Thăng chú khí vận là số trời, khí thế là hình thế của đất.
一國之運當興,而後可得興此一國之地;一方之運當興,而後可得興此一方之地;一家之運當興,而後可得興此一家之地。地結於地,而數定於天。氣運未到,地隱而不見,不可強也。……形勢者,山川之向背是也。山川之性情不可見,以向背見之。向之所在,乃情之所在也。向之者多,則氣勢大而成大地;向之者少,則氣勢小而為小地矣。
Dịch: Vận một nước đáng hưng thì mới được đất làm hưng một nước; vận một phương đáng hưng thì mới được đất làm hưng một phương; vận một nhà đáng hưng thì mới được đất làm hưng một nhà. Đất kết ở đất, mà số định ở trời. Khí vận chưa tới thì đất ẩn không hiện, không ép được. … Hình thế là hướng bối của núi sông. Tính tình núi sông không thấy được, thấy qua hướng bối. Chỗ hướng về là chỗ có tình. Núi hướng về nhiều thì khí thế lớn mà thành đại địa; ít thì khí thế nhỏ mà thành tiểu địa.

Giảng: Hai ý này nên đọc cùng nhau. Khí vận nhắc người làm nghề khiêm tốn: không phải ai cũng gặp đất, không phải lúc nào cũng gặp; người đắc đạo trước hết biết khí vận, trái số trời thì thuật không nghiệm mà còn mắc tội. Khí thế cho người làm nghề một thước đo cụ thể: đếm hướng bối. Một ngọn núi có bao nhiêu núi khác quay mặt về, bao nhiêu dòng nước ôm vào, đó là "tình", và tình nhiều thì đất lớn.

Địa vận dời đổi, thiên khí chuyển dịch: bốn dấu hiệu tam tài – 地運推移
Đoạn kinh tiếp nói địa vận dời thì thiên khí theo, thiên khí chuyển thì địa vận ứng, thiên khí động trên thì việc người ứng, việc người động dưới thì thiên khí theo. Diệp Cửu Thăng cho rằng khí vận của một vùng là điềm báo trước cho vận nước, vận nhà; điềm ấy chính là "tam tài động", như quẻ Dịch có hào động mới thấy cát hung.
何為地運推移?如黃河背南而抱北,故古之豪傑盡產於北;後移而之南,今則南盛而北衰矣。何為天氣轉徙?如洛陽一聞杜鵑,便知南人作相矣。……何為天氣動而人為應?如秦太史占金陵有天子氣,乃疏動秦淮以泄之,不知秦淮一疏之後,而江南始有建都之事。……何為人為動而天氣從?如元史占艮嶽不去,則宋之旺氣不絕;一去而航海之舟遂覆。
Dịch: Thế nào là địa vận dời đổi? Như Hoàng Hà quay lưng phương nam mà ôm phương bắc, nên hào kiệt xưa đều sinh ở bắc; sau dời về nam, nay thì nam thịnh mà bắc suy. Thế nào là thiên khí chuyển dịch? Như ở Lạc Dương vừa nghe chim đỗ quyên, liền biết người phương nam sẽ làm tướng. … Thế nào là thiên khí động mà việc người ứng? Như quan Thái sử nhà Tần đoán Kim Lăng có khí thiên tử, bèn đào khơi sông Tần Hoài để tiết khí, không biết sau khi khơi Tần Hoài thì Giang Nam mới có chuyện đóng đô. … Thế nào là việc người động mà thiên khí theo? Như sử chép rằng nếu núi Cấn Nhạc không bị dỡ thì vượng khí nhà Tống không dứt; vừa dỡ đi thì thuyền ra biển đã lật.

Giảng: Bốn điển tích ứng bốn chiều: đất đổi kéo trời đổi (sông Hoàng Hà dời dòng), trời đổi báo đất đổi (chim đỗ quyên phương nam bay tới Lạc Dương), trời động người ứng (đào Tần Hoài lại thành nơi đóng đô), người động trời theo (dỡ Cấn Nhạc mà mất vượng khí). Ông kết: núi lở sông vỡ, người đào đắp đều là điềm cát hung; tiền hiền có việc lấp hố lửa, đào ao rửa ngựa là nắm cái quyền nhỏ của tạo hoá. Ở làng chợ thấy điềm xấu thì lớn thì dời nhà, nhỏ thì sửa chữa, không thể không làm hết việc người. Liên Hoa đọc các điển này như ví dụ minh hoạ cho nguyên lý, không coi là sử liệu chắc chắn.

Ba giảng, ba tinh, ba thai, ba thu: khí tụ ở bốn tầng – 三講三星三胎三收
Đây là đoạn được trích nhiều nhất của Linh Thành Tinh Nghĩa: "Sao có tụ giảng, hành giảng, toạ giảng thì khí tụ ở long; có quyền tinh, tôn tinh, hùng tinh thì khí tụ ở thế; có súc thai, giáp thai, thừa thai thì khí tụ ở huyệt; có thu khâm, thu đường, thu quan thì khí tụ ở cục." Diệp Cửu Thăng chú từng mục rất cụ thể.
聚講者,大祖之所,眾山簇聚,如九星聚講、五星聚講之類。……行講者,既聚之後,枝榦分派,各各走閃串渡而去,再起尊星,羣砂護從,周密重疊是也。……坐講者,龍至到頭結穴,主星端嚴,案應龍虎共成一局。……何為權星?太祖所在,其星至高至大,足以俯覷一郡一邑者是。何為尊星?分枝之後,再起大星,足以壓伏羣枝者是。何為雄星?水口交關之所,星峯卓立,足以應尊星而當門戶者是。
Dịch: Tụ giảng là chỗ đại tổ, các núi chụm lại, như chín sao tụ giảng, năm sao tụ giảng. … Hành giảng là sau khi tụ, cành thân chia phái, mỗi nhánh né nghiêng xuyên qua mà đi, lại nổi tôn tinh, nhiều sa hộ tòng chặt chẽ lớp lớp. … Toạ giảng là long tới đầu kết huyệt, chủ tinh đoan nghiêm, án ứng long hổ cùng thành một cục. … Quyền tinh là gì? Chỗ thái tổ, sao cao nhất lớn nhất, đủ nhìn xuống một quận một ấp. Tôn tinh là gì? Sau khi chia nhánh lại nổi sao lớn, đủ đè các nhánh. Hùng tinh là gì? Chỗ thuỷ khẩu giao quan, đỉnh sao đứng vững, đủ ứng tôn tinh mà giữ cửa.

Giảng: Ông giải tiếp ba thai của huyệt: súc thai ở trên huyệt (phi nga, chữ cá, đầu hoá sinh che phủ); giáp thai ở hai bên (long hổ, sa sừng trâu); thừa thai ở dưới (hợp khâm, minh đường, giao thu). Và ba thu của cục: thu khâm là nước hợp khâm trước huyệt có sa nhỏ thu; thu đường là nước minh đường có long hổ thu; thu quan là nước theo long trong viên có thuỷ khẩu giao toả thu. Thiếu ba giảng thì chỉ là "nô sa"; thiếu ba tinh thì quyền không quy một; thiếu ba thai thì không thành huyệt; thiếu ba thu thì không thành viên cục. Đây là một bảng kiểm mười hai mục rất tiện cho người đi đất.

Âm thắng gặp dương thì dừng: thư hùng giao cấu – 陰勝逢陽則止
Câu kinh "âm thắng gặp dương thì dừng, dương thắng gặp âm thì ở; hùng long cần thư long phụ, thư long cần hùng long hộ" được Diệp Cửu Thăng chú bằng hình núi.
山之高昂強急者為陰為雄,平坦懶緩者為陽為雌。行龍多陰,至陽處則結穴也;行龍多陽,至陰處則結穴也。若孤陽寡陰,則不成胎結穴矣。雄星行龍,須得雌砂為之護,不則純雄而成煞矣;雌星行龍,須雄砂為之護,不則純雌而薄弱矣。蓋地理之道,不過陰陽相蕩、雌雄相媾之妙也。
Dịch: Núi cao ngẩng mạnh gấp là âm, là hùng; bằng phẳng uể oải là dương, là thư. Long đi nhiều âm, tới chỗ dương thì kết huyệt; long đi nhiều dương, tới chỗ âm thì kết huyệt. Nếu cô dương quả âm thì không thành thai kết huyệt. Sao hùng đi long phải có sa thư hộ, không thì thuần hùng mà thành sát; sao thư đi long phải có sa hùng hộ, không thì thuần thư mà mỏng yếu. Đạo địa lý chẳng qua là cái diệu âm dương dồn đẩy, thư hùng giao cấu.

Giảng: Lưu ý quy ước của phái này: núi cao gấp gọi là âm (hùng), đất bằng chậm gọi là dương (thư), ngược với cách gọi phổ thông "cao là dương". Quy ước nào cũng được, miễn hiểu nguyên lý: huyệt kết ở chỗ đổi trạng thái, núi gấp gặp bãi bằng, hoặc đất bằng gặp gò nổi. Đây cùng một ý với "đất bằng quý ở động, núi quý ở tĩnh" trong chú Táng Thư.
Đại địa nhìn khí khái, tiểu địa nhìn tinh thần – 大地看氣概小地看精神
Câu kinh "đại địa không có hình thì nhìn khí khái, tiểu địa không có thế thì nhìn tinh thần; nước thành hình thì núi ở trên mà dừng, núi thành hình thì nước ở giữa mà dừng" được ông chú để dạy cách phân đất lớn đất nhỏ.
看大地只看他氣勢之所歸,不拘拘於一山一水之形,故曰無形看氣概。小地不過一砂一水之所結,但看地有精神生氣,便為結作,不得求他大勢也,故曰無勢看精神。若不知此而於大地求形,小地求勢,則地在目前全失去矣。
Dịch: Xem đại địa chỉ xem chỗ khí thế quy về, không câu nệ hình của một núi một nước, nên nói không hình thì nhìn khí khái. Tiểu địa chẳng qua do một sa một nước kết, chỉ xem đất có tinh thần sinh khí là kết tác, không được đòi đại thế, nên nói không thế thì nhìn tinh thần. Nếu không biết vậy mà ở đại địa đi tìm hình, ở tiểu địa đi tìm thế, thì đất ngay trước mắt cũng mất hết.

Giảng: Đây là lời khuyên rất thực tế. Người đi đất hay mắc hai lỗi ngược nhau: đứng trước một cục lớn lại soi từng gò nhỏ xem có tròn đẹp không, rồi bỏ; hoặc đứng trước một gò nhỏ lại đòi phải có tổ sơn, la thành, rồi chê. Diệp Cửu Thăng dạy đổi thước đo theo cỡ đất. Hai câu "nước thành hình núi dừng ở trên, núi thành hình nước dừng ở giữa" là phép tiểu địa: một vòng nước có một núi ghé lên là kết; một vòng núi có một vũng nước tụ trước là kết.
Nhận khí ở đại phụ mẫu: ngũ hành sinh khắc của tôn tinh, chủ tinh – 認氣於大父母
Đoạn cuối phần này bàn sáu chỗ nhận khí: ở đại phụ mẫu thì xem tôn tinh, ở chân tử tức thì xem chủ tinh, ở chỗ hoá giao cấu thì xem thai phục tinh, ở chỗ thành thai dục thì xem thai tức tinh, ở chỗ hoá sát làm quyền thì xem giải tinh, ở chỗ tuyệt xứ phùng sinh thì xem ân tinh.
大父母者,少祖山;尊星者,即少祖之星體也。凡一太祖下,必分數龍,欲知某龍得太祖之正氣,則看各枝之尊星。如太祖是焰天火,而此條尊星是土星,則火生土而得太祖之正氣矣。
Dịch: Đại phụ mẫu là thiếu tổ sơn; tôn tinh là thể sao của thiếu tổ. Phàm dưới một thái tổ ắt chia nhiều long; muốn biết long nào được chính khí của thái tổ, thì xem tôn tinh của các nhánh. Như thái tổ là hoả bốc trời, mà tôn tinh nhánh này là thổ tinh, thì hoả sinh thổ, được chính khí thái tổ.

Giảng: Ông nói rõ đoạn trước bàn âm dương giao cấu trong khí thế, đoạn này bàn ngũ hành sinh khắc trong khí thế. Phép là đi từng tầng: thái tổ sinh thiếu tổ (tôn tinh), thiếu tổ sinh chủ tinh (núi kết huyệt). Như thiếu tổ là Cự Môn thổ, chủ tinh là kim tinh, thổ sinh kim, được chính khí thiếu tổ. Câu kết "nhận khí của long lấy thế, nhận khí của huyệt lấy tình" là một câu tóm rất gọn: long xét ở thế đi, huyệt xét ở tình quay về. Phần còn lại của chương (giải tinh, ân tinh, chế sát) sẽ đọc tiếp ở bài 90.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Phong Thuỷ Liên Hoa dùng chú Linh Thành của Diệp Cửu Thăng như một bảng kiểm khí thế. Ba giảng, ba tinh, ba thai, ba thu là mười hai câu hỏi người học có thể mang theo khi đi đất: tổ sơn có tụ không, long đi có hộ tòng không, đến đầu có thành cục không; có quyền tinh, tôn tinh, hùng tinh không; huyệt có đủ trên, bên, dưới không; nước có ba chỗ thu không. Điều này khớp với nguyên lý Hình Pháp là gốc của Liên Hoa.

Về khí vận, Liên Hoa giữ thái độ của chính Diệp Cửu Thăng: biết có thời, không ép đất, làm hết việc người. Liên Hoa không dùng các điển tích Tần Hoài, Cấn Nhạc để đoán vận nước; chỉ dùng chúng để nhắc rằng việc đào đắp lớn làm đổi hình đất thì đổi cả khí, nên mọi can thiệp vào địa hình quanh nhà, quanh mộ phải cân nhắc. Cách nhận tôn tinh, chủ tinh ngoài thực địa là thủ pháp, phải học trực tiếp.
Hiểu lầm thường gặp – 常見誤解
Hiểu lầm một: có đất tốt là phát ngay. Chú Linh Thành nói đất kết ở đất mà số định ở trời; vận chưa tới thì đất ẩn không hiện.
Hiểu lầm hai: đại địa phải có hình đẹp từng chi tiết. Đại địa nhìn khí khái, chỗ thế quy về; soi từng gò là đánh mất đất.

Hiểu lầm ba: núi cao là dương. Trong Linh Thành, núi cao gấp gọi là âm, hùng; đất bằng chậm gọi là dương, thư. Đọc sách nào phải theo quy ước của sách ấy.
Hiểu lầm bốn: chỉ cần huyệt đẹp, không cần cục. Thiếu ba thu thì không thành viên cục; nước không có chỗ thu thì khí không giữ.
Nguồn: Địa Lý Đại Thành (地理大成), Địa Lý Lục Kinh Chú quyển ba, Linh Thành Tinh Nghĩa (tương truyền của Hà Lệnh Thông, đời Nam Đường; tên khác Thiết Đạn Tử) kèm chú của Diệp Cửu Thăng, bản khắc Học Sơn Đường năm Khang Hy Bính Tý (1696), tập bốn, quyển ba tờ 1a đến 7a (lời tựa chú và nửa đầu chương Hình Khí). Nguyên văn Linh Thành Tinh Nghĩa đã dịch trọn ở loạt tám bài trên Kho Sách Quý; bài này trích kinh làm mốc, dịch và giảng phần chú. Chữ 詭姓 trong lời tựa đọc là 詭舛 theo văn mạch. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Bài trước: Địa Lý Đại Thành (88) – Đảo Trượng Diệp Cửu Thăng chú: mười hai trượng, tổng quyết và táng pháp 倒杖註. Bài sau: Địa Lý Đại Thành (90) – Linh Thành Tinh Nghĩa, Diệp Cửu Thăng chú (2) 靈城精義註 (sắp đăng).
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch, xem thuỷ khẩu và hướng theo nguyên lý Liên Hoa.
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, xem hai mươi bốn sơn, chính châm, phùng châm, phân kim khi đọc bài.
- Kệ sách Tam Hợp phái: các sách Tam Hợp khác trên Kho Sách Quý để đọc đối chiếu.
- Mục Lục Địa Lý Đại Thành: 114 bài của bộ sách, đọc theo thứ tự.
Bài liên quan – 相關文章
- Linh Thành Tinh Nghĩa (1): khí vận, khí thế và bốn chỗ khí tụ
- Linh Thành Tinh Nghĩa (2): Nhận khí ở tôn tinh, chủ tinh; long thế và long tính
- Linh Thành Tinh Nghĩa (3): Sinh tử của long, tinh thể, cái trướng, thúc yết
- Hám Long Kinh: Đề yếu và tổng luận Tu Di Sơn
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Biết ba giảng, ba tinh, ba thai, ba thu là phần Thư; đứng trên đỉnh núi đếm được bao nhiêu núi quay về, nhận ra đâu là tôn tinh, đâu là hùng tinh giữ cửa là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Khí vận và khí thế khác nhau thế nào? – 氣運氣勢之別
Khí vận là số trời, thời của một nước, một vùng, một nhà; khí thế là hình thế đất, thấy qua hướng bối của núi sông. Đất kết ở đất mà số định ở trời; vận chưa tới thì đất ẩn không hiện.
Ba giảng của long là gì? – 三講
Tụ giảng ở thái tổ (các núi chụm lại), hành giảng trên đường đi (nhánh chia ra lại nổi tôn tinh, có hộ tòng), toạ giảng ở đầu long (chủ tinh đoan nghiêm, án ứng long hổ thành cục). Đủ ba mới là chân long.
Quyền tinh, tôn tinh, hùng tinh nằm ở đâu? – 權星尊星雄星
Quyền tinh ở thái tổ, cao lớn nhất vùng; tôn tinh ở sau chỗ chia nhánh, đè được các nhánh; hùng tinh đứng ở thuỷ khẩu giữ cửa, ứng với tôn tinh.
Vì sao đại địa nhìn khí khái mà tiểu địa nhìn tinh thần? – 大地看氣概
Đại địa lấy thế quy về làm chính, không câu nệ hình một núi một nước; tiểu địa chỉ do một sa một nước kết, chỉ cần có tinh thần sinh khí. Đổi thước đo theo cỡ đất mới không bỏ sót.
Trong Linh Thành, âm dương của núi quy ước thế nào? – 陰陽雌雄
Núi cao ngẩng mạnh gấp gọi là âm, là hùng; đất bằng phẳng chậm gọi là dương, là thư. Long nhiều âm tới chỗ dương thì kết, nhiều dương tới chỗ âm thì kết.








