💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Địa Lý Đại Thành (88): Đảo Trượng Diệp Cửu Thăng chú: mười hai trượng, tổng quyết và táng pháp 倒杖註

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Địa Lý Đại Thành (88): Đảo Trượng Diệp Cửu Thăng chú: mười hai trượng, tổng quyết và táng pháp 倒杖註

Địa Lý Đại Thành · Địa Lý Lục Kinh Chú
地理大成 · 地理六經註 卷二 倒杖
Tác giả: Dương Quân Tùng 楊筠松 (đời Đường) nguyên văn · Diệp Thái 葉泰 (tự Cửu Thăng 九升, người Cổ Vụ 古婺, đời Thanh) chú · Trịnh Cung Chấn 鄭宮振 (Hải Xương) đính
Bản gốc: Học Sơn Đường 學山堂 khắc năm Khang Hy 35 (1696), tập 4.

Đảo Trượng chú của Diệp Cửu Thăng (倒杖註) là quyển hai Địa Lý Lục Kinh Chú: mười hai phép "đảo trượng" (đặt gậy định huyệt) tương truyền của Dương Quân Tùng, kèm bài tổng quyết lấy từ Gia Bảo Kinh, phép đảo trượng phóng quan, phép đặt la kinh khi đi long, phép tiếp mộc và hai mươi bốn táng pháp. Mười hai phép đã có bài riêng trên Kho Sách Quý; bài này đọc lời chú: vì sao Dương công viết riêng một sách huyệt pháp, vì sao mười phép cát thì chín phép dành cho long cứng gấp, và vì sao "huyệt pháp chỉ có thể ý hội".

Trả lời nhanh: Theo Diệp Cửu Thăng, đảo trượng là sách chuyên về huyệt pháp, phép "thừa sinh tị sát" của Dương công. Mười hai trượng gồm mười trượng cát (thuận, nghịch, súc, khai, xuyên, xuyết, ly, đối, tiệt, một) để làm phép, và hai trượng hung (đốn, phạm) để răn. Trong mười trượng cát chỉ thuận trượng dành cho mạch mềm bằng, còn lại đều cho mạch cứng gấp, vì núi sông cứng gấp nhiều mà mềm bằng ít. Xuyên, đối, tiệt là ba phép điểm giữa ứng với ba thể núi đứng, ngồi, nằm.

Thầy Vũ Giới giảng: "Mười hai đảo trượng không phải mười hai chỗ để gậy cho đẹp, mà là mười hai cách né sát khí để chạm được sinh khí. Long càng mạnh, sát càng nhiều, càng phải biết lùi, biết nghiêng, biết đợi. Học đảo trượng là học cái khiêm của người đặt huyệt."

Vì sao Dương công viết riêng một sách huyệt pháp – 倒杖專言穴法

Diệp Cửu Thăng mở quyển hai bằng một nhận xét về lịch sử sách địa lý: người xưa viết sách đều gộp long, huyệt, sa, thuỷ mà nói; tách ra mà nói thì bắt đầu từ Dương công. Hám Long, Nghi Long chuyên về long; Đảo Trượng chuyên về huyệt.

Tranh thi nhân trên đỉnh núi của Thẩm Chu
Tranh "Thi nhân trên đỉnh núi", Thẩm Chu đời Minh: đứng trên cao nhìn mạch núi đổ xuống là bước đầu của phép đảo trượng. Nguồn: Wikimedia Commons, tranh công cộng.
不知龍法,則地之大小真偽不能辨;不知穴法,則氣之生煞收放不能清。……然公于龍法則詳言之,而論穴止寥寥數言者,何?蓋龍法可以形求而言傳,穴法止可意會而神悟,故公難言之,某亦難註之。惟願世之讀倒杖者,精進不已,鬼神通之,因言而悟理,由理以會氣,審氣以定穴,目與穴之形遇,心與穴之神通,手能指之而口不能道之,穴法之妙在是矣。

Dịch: Không biết long pháp thì không phân được đất lớn nhỏ thật giả; không biết huyệt pháp thì không rõ được khí sinh sát thu phóng. … Nhưng Dương công nói long pháp rất tường tận, mà bàn huyệt chỉ lơ thơ vài lời, vì sao? Vì long pháp có thể theo hình mà tìm, theo lời mà truyền; huyệt pháp chỉ có thể ý hội thần ngộ, nên Dương công khó nói, tôi cũng khó chú. Chỉ mong người đời đọc Đảo Trượng cứ tinh tiến không thôi, quỷ thần sẽ thông cho, nhân lời mà ngộ lý, từ lý mà hội khí, xét khí mà định huyệt, mắt gặp hình huyệt, lòng thông thần huyệt, tay chỉ được mà miệng không nói ra được; cái diệu của huyệt pháp là ở đó.

Giảng: Câu "tay chỉ được mà miệng không nói ra được" là lời thú nhận thật thà của một người chú sách. Ông giải thích lý do tách sách: gộp bốn pháp thì lời tuy tinh nhưng xen kẽ, người học khó nối; mỗi pháp một sách thì từ đầu tới cuối chỉ bàn một việc, đọc không rối. Trong bốn pháp, sa thuỷ dễ biết, long huyệt khó nhận, mà huyệt còn tinh vi hơn long, nên huyệt pháp cần sách riêng. Đây cũng là lý do Phong Thuỷ Liên Hoa luôn nói "lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp".

Tổng quyết từ Gia Bảo Kinh: mạch thẳng lấy nghiêng, mạch nghiêng lấy thẳng – 總訣

Vì Đảo Trượng không có tổng quyết, Diệp Cửu Thăng chép bài tổng quyết của Gia Bảo Kinh đặt lên đầu. Bài này là một chuỗi cặp đối nghịch, dạy nguyên tắc "lấy cái bù cái thiếu" khi điểm huyệt.

正脈取斜,斜脈取正;聚脈取全,散脈取聚;傷脈取饒,急脈取緩,緩脈取鬭;雙脈取短,單脈取實;直脈取橫,橫脈取曲,曲脈取直。高不露風,低不失脈。點穴安墳,如人針灸。看其微茫,認其來歷,似有似無,藏蹤閃跡,灰線草蛇。

Dịch: Mạch chính lấy nghiêng, mạch nghiêng lấy chính; mạch tụ lấy trọn, mạch tán lấy chỗ tụ; mạch thương lấy chỗ dư, mạch gấp lấy chỗ chậm, mạch chậm lấy chỗ đấu; mạch đôi lấy cái ngắn, mạch đơn lấy chỗ đặc; mạch thẳng lấy ngang, mạch ngang lấy cong, mạch cong lấy thẳng. Cao không để lộ gió, thấp không để mất mạch. Điểm huyệt đặt mộ như châm cứu cho người. Nhìn chỗ mờ mịt, nhận chỗ gốc đến, như có như không, giấu dấu né vết, như sợi tro, như rắn trong cỏ.

Sơ đồ tổng quyết điểm huyệt theo mạch trong Đảo Trượng
Mạch đôi lấy cái ngắn, mạch đơn lấy chỗ đặc, mạch thẳng lấy ngang, mạch ngang lấy cong, mạch cong lấy thẳng; cao không lộ gió, thấp không mất mạch. Vẽ lại theo Địa Lý Đại Thành – Phong Thuỷ Liên Hoa

Giảng: Nguyên tắc chung là phản điều hoà: mạch đến quá cứng thẳng thì huyệt phải nhận nghiêng, ngang để làm dịu; mạch đến quá mềm, uể oải thì huyệt phải tìm chỗ "đấu", chỗ mạch nổi lên chạm vào. Hình ảnh châm cứu rất hay: huyệt trên núi như huyệt trên thân người, lệch một chút là không trúng. Phần sau của tổng quyết nêu tên mười hai huyệt "cái, niêm, ỷ, chàng, trảm, tiệt, câu, truỵ, ai, tịnh, tà, sáp", và câu "người trung hậu khí vào từ đỉnh, mạch chậm cầu chính; kẻ bội nghĩa khí vào từ tai, mạch gấp gác gãy", ví khí đến chính và khí đến nghiêng như hai tính người.

Thuận trượng và nghịch trượng: khí vào từ đỉnh hay từ tai – 順杖逆杖

Thuận trượng là phép táng chính: núi mềm bằng, mạch rơi uốn khúc, đó là mạch đến chậm, đặt huyệt đón mạch chính giữa, không được lệch. Nghịch trượng là phép táng lệch: nhũ rủ thẳng cứng, chỗ mạch hết lại không có đất thịt, nên đặt lệch sang chỗ nhàn tĩnh có khoảng trống để tránh sát giữa.

理氣乘氣之法,忌氣冲腦散,而此曰氣從腦入者,理氣以立向乘氣言,此以點穴言也。蓋穴必從巒頭點定,既定之後,乃用理氣,理氣在穴中作用也。故順杖之中,仍用耳乘之法,豈有扞格者哉?

Dịch: Phép thừa khí của lý khí kỵ khí xung vào não mà tán, mà ở đây lại nói khí từ não vào, là vì lý khí nói theo lập hướng thừa khí, còn ở đây nói theo điểm huyệt. Huyệt ắt phải từ loan đầu điểm định; định rồi mới dùng lý khí, lý khí tác dụng trong huyệt. Cho nên trong thuận trượng vẫn dùng phép thừa khí ở tai, có gì trái nhau đâu?

Đồi thoải lượn sóng
Dải đồi thoải lượn như sóng: khí vào huyệt có khi từ đỉnh, có khi từ tai, nên có thuận trượng và nghịch trượng. Ảnh: DimiTalen, Wikimedia Commons, CC0.

Giảng: Đây là một chú giải quan trọng về thứ tự hình và lý: huyệt do loan đầu định, lý khí chỉ làm việc bên trong huyệt đã định. Hai câu "khí từ não vào" (đảo trượng) và "kỵ khí xung não" (lý khí) nói ở hai tầng khác nhau nên không mâu thuẫn. Về nghịch trượng, ông gọi là phép "cấp lai thiểm thụ": mạch đến gấp thì né mà nhận nghiêng; vì không thuận theo thế núi nên gọi là nghịch.

Súc trượng và khai trượng: huyệt cao và huyệt ỷ – 縮杖開杖

Súc trượng là huyệt tụ ở trên: thế ngắn mạch ra không dài, đến thong thả không cứng, sau huyệt hiền hoà, trước huyệt dốc đứng, nên phải co vào thiên đình mà điểm. Khai trượng là phép ỷ huyệt: mạch rơi thẳng cứng, chính giữa có sát, không được cầu chính, nên xem đường khí minh đường ở bên nào mà dịch huyệt sang bên ấy.

若脫落下面點穴,反受直急之煞氣矣。如燕巢形、壓煞穴、騎刑法、玄武嘴長高處點,皆此杖也。……開杖之異于逆杖者,在堂氣上辨:堂氣正則當用逆杖,堂氣偏則當用開杖也。

Dịch: Nếu rời xuống dưới mà điểm huyệt, ngược lại nhận sát khí thẳng gấp. Như hình tổ yến, huyệt áp sát, phép kỵ hình, mỏ Huyền Vũ dài thì điểm chỗ cao, đều là trượng này. … Khai trượng khác nghịch trượng ở chỗ phân biệt khí minh đường: khí minh đường chính thì dùng nghịch trượng, khí minh đường lệch thì dùng khai trượng.

Núi đỉnh bằng vách đứng
Núi đỉnh bằng vách đứng: huyệt cao phải súc trượng, huyệt tựa sườn phải khai trượng. Ảnh: Luis Alvaz, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Giảng: Hai phép cùng né sát nhưng tiêu chuẩn chọn bên khác nhau. Nghịch trượng né theo chỗ đất nhàn tĩnh; khai trượng né theo minh đường: trên thì nhận nghiêng mạch khí, dưới thì chầu thẳng khí minh đường. Lời chú này cho thấy Diệp Cửu Thăng luôn đặt huyệt trong toàn cục: không chỉ xem mạch sau lưng mà xem cả nước trước mặt.

Xuyên, đối, tiệt: ba phép điểm giữa cho ba thể núi – 穿對截三杖

Ba trượng xuyên, đối, tiệt đều điểm ở trung đình (khoảng giữa núi), khác nhau theo thể núi. Xuyên trượng cho thể đứng: trên cứng dưới gấp lại lệch, đặt quan nằm ngang ở chỗ giữa hơi bằng mềm, cho khí vào eo, gọi là "hàm sài táng". Đối trượng cho thể ngồi: trên gấp, giữa bằng, dưới gọt thấp, đặt huyệt đối chính, chàng ngang vào giữa. Tiệt trượng cho thể nằm: sao nằm dài thẳng cứng, trên phạm cương dưới phạm sát, lùi về chỗ giữa mềm cưỡi sống lưng mà đặt.

穿對截三杖,皆中停取穴法也。以山體有坐立眠之不同,公即立穿對截之三法:立體用穿,坐體用對,眠體用截。此法之詳盡者也。

Dịch: Ba trượng xuyên, đối, tiệt đều là phép lấy huyệt ở trung đình. Vì thể núi có ngồi, đứng, nằm khác nhau, Dương công lập ba phép xuyên, đối, tiệt: thể đứng dùng xuyên, thể ngồi dùng đối, thể nằm dùng tiệt. Đây là phép đã nói tường tận.

Sơ đồ ba trượng xuyên, đối, tiệt ứng với ba thể núi đứng, ngồi, nằm
Thể đứng dùng xuyên, thể ngồi dùng đối, thể nằm dùng tiệt; cả ba đều là phép lấy huyệt ở trung đình. Vẽ lại theo Địa Lý Đại Thành – Phong Thuỷ Liên Hoa

Giảng: Bảng ba thể và ba trượng là một trong những chỗ gọn nhất của cả sách. Diệp Cửu Thăng còn phân biệt đối trượng với xuyên và xuyết: cứng gấp không bằng xuyên trượng dốc gọt nên không cần xuyên; mạch khí giữa tụ dưới tán, dưới không có đất thịt nên không dùng xuyết. Tiệt trượng "đầu năm hơi bại, sau lại hưng" vì cắt ngang lưng long.

Núi Hoàng Sơn nhiều dáng
Các đỉnh Hoàng Sơn có dáng đứng, ngồi, nằm: ba thể núi quyết định ba phép xuyên, đối, tiệt. Ảnh: JesseW900, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Xuyết và ly: thực niêm và hư niêm; một trượng: phép khai tạc – 綴離沒杖

Xuyết trượng là phép thực niêm: long sau thẳng cứng, tới đầu gấp sát, không có chỗ dừng, nên đặt quan dính ngay chỗ mạch hết, đắp đất khách làm mộ. Ly trượng là phép hư niêm: đầu núi dốc gấp không xuống tay được, mà chỗ mạch hết nhả ra một dốc bằng rộng như trải chăn, thì khí thật không ở trên mà rời xuống dưới, tìm chỗ hơi lõm hơi nhô trên bãi mà đặt.

蓋脈盡則罡氣亦盡,罡盡則和氣自生,故但粘而不破,純用客土化煞氣而成生氣也。……初看似脫脈無氣,細察之,實脫去煞氣而乘生氣也。……到頭肥大,脈氣糢糊,並無凹突可據,此真氣內蓄之地也。宜大開相水,深取內氣,使綳闊之氣從陽動處發也。

Dịch: Vì mạch hết thì cương khí cũng hết, cương hết thì khí hoà tự sinh, nên chỉ dính mà không phá, hoàn toàn dùng đất khách hoá sát khí thành sinh khí. … Thoạt nhìn như rời mạch không có khí, xét kỹ thì thật là rời bỏ sát khí mà nương sinh khí. … Đầu núi béo to, mạch khí mờ mịt, không có lõm lồi nào để dựa, đó là đất chân khí chứa bên trong; nên mở rộng tương thuỷ, lấy sâu khí bên trong, cho khí căng rộng phát ra từ chỗ dương động.

Quạt bồi tích dưới chân núi
Quạt bồi tích xoè ra dưới chân núi: chỗ khí xoè rộng phải mở rộng tương thuỷ mà lấy khí bên trong. Ảnh: James St. John, Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Giảng: Ba phép này cho thấy một ý sâu: sát và sinh không phải hai chỗ xa nhau, mà là hai đoạn của cùng một mạch. Đầu mạch cứng là sát; mạch hết thì cương hết, hoà sinh. Vì vậy người đặt huyệt không cần "chống" sát, chỉ cần đợi đúng chỗ sát đã hết. Một trượng (khai tạc) dùng cho đất béo mờ, phải mở ra mới thấy; Diệp Cửu Thăng nói mọi phép như "ngoan kim phẫu phúc" đều thuộc trượng này. Cách mở bao rộng, bao sâu là thủ pháp, phải có thầy tại chỗ.

Đốn trượng và phạm trượng: hai phép răn – 頓杖犯杖

Hai trượng cuối là hai trường hợp hung. Đốn trượng: đầu núi cứng gấp, đã có các phép nghịch, khai, xuyên, xuyết để né, mà lại kề chân phá đất chôn ngay mũi nhọn, "đã rời mà chưa dư", đấu thẳng với sát. Phạm trượng: long sau mạnh gấp, đầu nhả nhũ nhọn dài, đáng lẽ dùng súc trượng điểm chỗ cao làm huyệt áp sát, lại đặt mộ ngay trên mỏ, phạm thẳng sát khí.

十二倒杖,地理家乘生避煞之秘妙也。前十杖得法而吉,所以垂法;後二杖失法而凶,所以垂戒也。然十杖之中,止順杖一杖為平軟者立法,其逆開綴離穿對截杖,皆為剛急之脈而設。……蓋山川剛急之形多,平軟之脈少。平軟則無煞氣,剛急則多煞氣。煞氣之來,其形不同,則非一法所能避,故立法不厭其多也。

Dịch: Mười hai đảo trượng là bí diệu "thừa sinh tị sát" của nhà địa lý. Mười trượng trước đúng phép mà cát, để lại làm phép; hai trượng sau sai phép mà hung, để lại làm răn. Nhưng trong mười trượng, chỉ thuận trượng lập phép cho mạch mềm bằng; các trượng nghịch, khai, xuyết, ly, xuyên, đối, tiệt đều đặt cho mạch cứng gấp. … Vì núi sông hình cứng gấp nhiều, mạch mềm bằng ít. Mềm bằng thì không có sát, cứng gấp thì nhiều sát. Sát đến mỗi hình mỗi khác, một phép không né hết được, nên lập phép không ngại nhiều.

Mỏm núi đá nhọn
Mỏm núi đá nhọn cứng: mạch cứng gấp mang sát, đặt thẳng vào là phạm đốn trượng. Ảnh: Eric Jones, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Giảng: Tổng luận còn chỉ ra hai loại phép: loại "tường tận không sót" như xuyên, đối, tiệt; và loại "mở đầu mối để người tự suy rộng" như súc trượng (Dương công chỉ nói thế ngắn đến chậm, nhưng long cứng gấp làm huyệt áp sát cũng dùng súc) và một trượng (chỉ nói mặt đầy mạch mờ là dương, nhưng âm long cứng béo cũng nên đục thành miệng oa). Ông kết: núi sông kết huyệt thường có lạ có, biến hoá khó lường, mà Dương công lấy mười phép bao hết.

Phép đảo trượng phóng quan và phép đặt la kinh – 倒杖放棺與下羅經

Sau tổng luận là phần "pháp đảo trượng" cụ thể hơn: xem định huyệt tình, chia dư giảm, xem nước minh đường nhỏ trước mặt hợp ở đâu, chỗ hợp là tiêu chuẩn của hướng; dùng gậy đo từ giữa huyệt tới chỗ hợp, được mấy trượng thước là phép nông sâu. Chỗ gậy ngã là huyệt, chỗ đầu gậy dừng là hướng.

凡步來龍,要去山嶺脊分水峽處下羅經照步,方認得來山骨脈陰陽所屬之真假。……切不可就穴上照來山去水,若要禍福無差,必就山步山,就水步水,方準。凡是水之一曲一轉,一移羅經,百轉百移,然後可以得水吉凶之應矣。

Dịch: Phàm đo lai long, phải tới chỗ sống núi, chỗ eo phân nước mà đặt la kinh đo, mới nhận được thật giả về âm dương của cốt mạch núi đến. … Tuyệt đối không được đứng trên huyệt mà đo núi đến nước đi; muốn hoạ phúc không sai thì phải tới núi đo núi, tới nước đo nước mới chuẩn. Nước mỗi một khúc một chuyển là dời la kinh một lần, trăm chuyển trăm dời, rồi mới được ứng cát hung của nước.

La kinh phong thuỷ đặt trên đất
La kinh phong thuỷ: nước mỗi khúc một chuyển thì dời la kinh đo lại một lần. Ảnh: borghal from (optional), Wikimedia Commons, CC BY 2.0.

Giảng: Đây là chỗ nối Đảo Trượng với La Kinh Bát Vụ Tập (bài 95 trở đi): la kinh không đặt một chỗ mà đo hết. Khe suối thì theo thế nước mà đặt, ruộng thì đặt chỗ sâu, sông lớn thì ngồi thuyền giữa sông mà đặt. Phần tiếp có quy tắc âm dương của long, hướng, nước: dương long dương hướng nước chảy đi dương, âm long âm hướng nước chảy đi âm, không lẫn thì nhân tài đều vượng; lẫn thì lận đận, mười hai năm sau theo nước mà hưng hoặc bại. Quy tắc này thuộc lý khí, Liên Hoa chỉ ghi để đối chiếu.

Tiếp mộc pháp và hai mươi bốn táng pháp – 接木法與二十四葬法

Phép tiếp mộc dạy đặt quan theo phía khí đến: khí từ trái đến thì bên trái dày, bên phải mỏng, đầu quan gối bên phải; khí từ phải đến thì ngược lại; không được đem đầu quan đấu thẳng vào mạch, chỉ tựa một bên. "Khí vào tai thì cát, khí vào não thì hung", như cá chỉ ăn một bên miệng.

杖法者,審氣裁穴之法;而葬法者,因形審氣之法也。理寓于氣而杖法作焉,氣宥于形而葬法作焉。蓋葬法者,杖法之門;而杖法者,葬法之奧也。不知葬法,又何能用其杖法哉?

Dịch: Trượng pháp là phép xét khí cắt huyệt; táng pháp là phép nhân hình xét khí. Lý gửi trong khí nên có trượng pháp; khí nằm trong hình nên có táng pháp. Táng pháp là cửa của trượng pháp; trượng pháp là chỗ sâu của táng pháp. Không biết táng pháp thì sao dùng được trượng pháp?

Sơ đồ quan hệ táng pháp và trượng pháp theo Đảo Trượng
Táng pháp nhân hình xét khí, trượng pháp xét khí cắt huyệt; táng pháp là cửa, trượng pháp là chỗ sâu. Vẽ lại theo Địa Lý Đại Thành – Phong Thuỷ Liên Hoa

Giảng: Hai mươi bốn táng pháp (long hổ một dài một ngắn, cầm nã, bão nhi, thôn táng, thổ táng, chính táng, đả khai, kỵ long, hồi long, mã liệp…) là những kiểu cục hình cụ thể. Diệp Cửu Thăng tự hỏi: Dương công đã có đảo trượng thì sao còn làm táng pháp, có phải thừa không? Ông đáp: táng pháp đi từ hình vào khí, trượng pháp đi từ khí vào huyệt; một cái là cửa, một cái là phòng trong. Bài kệ táng pháp "xem long xem chỗ khởi, rõ huyệt rõ chỗ dừng; khởi là động mà sinh, dừng là tĩnh mà tử; trong tử lại tìm sinh, gọi là sinh khí" là câu đáng thuộc lòng.

Ghép cành cây táo
Ghép cành lên gốc cây: tiếp mộc pháp mượn hình ảnh ghép cây để nói việc nối khí cho huyệt. Ảnh: Karelj, Wikimedia Commons, Public domain.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phong Thuỷ Liên Hoa coi chú Đảo Trượng của Diệp Cửu Thăng là bản đồ né sát rõ nhất trong sách cổ. Ba ý Liên Hoa giữ: một, huyệt do loan đầu định, lý khí chỉ làm việc trong huyệt; hai, sát và sinh là hai đoạn của một mạch, biết đợi chỗ sát hết là biết huyệt; ba, thể núi (đứng, ngồi, nằm) quyết định phép điểm giữa.

Lăng Khánh Lăng dưới chân núi
Khánh Lăng nhà Minh nép dưới chân núi: biết chỗ mạch dừng và chỗ sát hết là biết huyệt. Ảnh: BabelStone, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Liên Hoa cũng nói rõ giới hạn: mười hai trượng là lý pháp, còn phân biệt một mạch là "cứng gấp" hay "mềm bằng", một dốc bằng là "ly" thật hay chỉ là đất trôi, đo bao nhiêu thước, nghiêng bao nhiêu độ, là thủ pháp. Bài viết dừng ở nguyên lý; phần tay làm phải học cùng thầy trên đất thật. Đây cũng là chính lời Diệp Cửu Thăng: "tay chỉ được mà miệng không nói ra được".

Hiểu lầm thường gặp về đảo trượng – 常見誤解

Hiểu lầm một: đảo trượng là ném gậy xem rơi đâu. "Đảo trượng" là đặt gậy theo hướng mạch và minh đường để định huyệt, hướng và nông sâu; không phải bói gậy.

Hiểu lầm hai: mạch càng mạnh càng tốt, cứ đặt thẳng vào. Mạch mạnh mang sát; đặt thẳng vào là đốn trượng, phạm trượng. Phải né nghiêng, lùi, đợi chỗ mạch hết.

Mỏm núi bị cắt cụt
Mỏm núi bị cắt cụt ở chân: mạch mạnh mà dừng gấp, người điểm huyệt phải né nghiêng, lùi lại, đợi chỗ mạch hết. Ảnh: Richard Webb, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Hiểu lầm ba: đảo trượng và lý khí mâu thuẫn. Đảo trượng nói "khí vào não" theo điểm huyệt, lý khí nói "kỵ xung não" theo lập hướng; hai tầng khác nhau, trong thuận trượng vẫn dùng phép thừa khí ở tai.

Nguồn: Địa Lý Đại Thành (地理大成), Địa Lý Lục Kinh Chú quyển hai, Đảo Trượng (tương truyền của Dương Quân Tùng, đời Đường) kèm chú của Diệp Cửu Thăng, tổng quyết chép từ Gia Bảo Kinh, bản khắc Học Sơn Đường năm Khang Hy Bính Tý (1696), tập bốn, từ tờ 1a quyển hai tới hết quyển. Mười hai phép đã có bài riêng trên Kho Sách Quý; bài này dịch và giảng lời chú và các phần phụ. Vài chữ mờ trên bản khắc đọc theo văn mạch (恬喜, 陰挺, 圓金). Phần hai mươi bốn táng pháp chỉ thuật tên và lời dẫn. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Bài trước: Địa Lý Đại Thành (87) – Táng Thư Diệp Cửu Thăng chú (2): thế chỉ, chi lũng, Chu Tước nguồn sinh khí 葬書註. Bài sau: Địa Lý Đại Thành (89) – Linh Thành Tinh Nghĩa Diệp Cửu Thăng chú (1): khí vận, khí thế, tôn tinh 靈城精義註.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Biết mười hai trượng, biết thể đứng dùng xuyên, thể ngồi dùng đối, thể nằm dùng tiệt là phần Thư; đứng trên đầu mạch biết mạch cứng hay mềm, biết sát hết ở đâu để dịch huyệt là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Đảo trượng là gì? – 何謂倒杖

Là phép điểm huyệt tương truyền của Dương Quân Tùng: đặt gậy theo mạch và minh đường để định huyệt, hướng và độ nông sâu. Có mười hai trượng: mười trượng cát làm phép, hai trượng hung (đốn, phạm) để răn.

Vì sao phần lớn các trượng dành cho mạch cứng gấp? – 何以多為剛急而設

Vì núi sông cứng gấp nhiều mà mềm bằng ít. Mạch mềm bằng không có sát nên chỉ cần thuận trượng; mạch cứng gấp nhiều sát, sát mỗi hình mỗi khác, nên phải nhiều phép để né.

Xuyên, đối, tiệt khác nhau thế nào? – 穿對截之別

Cả ba đều điểm huyệt ở khoảng giữa núi. Thể núi đứng dùng xuyên trượng (đặt quan ngang nhận khí ở eo), thể ngồi dùng đối trượng (chàng ngang vào giữa), thể nằm dùng tiệt trượng (lùi về giữa cưỡi sống lưng).

Huyệt do hình hay do lý khí định? – 穴由形定抑理氣定

Theo chú của Diệp Cửu Thăng, huyệt phải do loan đầu điểm định trước; định rồi mới dùng lý khí, lý khí tác dụng trong huyệt đã định.

Đặt la kinh ở đâu khi đo long và nước? – 羅經下於何處

Đo long phải tới chỗ sống núi, eo phân nước mà đặt; đo nước thì theo từng khúc nước mà dời la kinh. Không đứng trên huyệt mà đo núi đến nước đi.

Từ khoá: đảo trượng chú · 倒杖註 · mười hai trượng · dương quân tùng · diệp cửu thăng · điểm huyệt · táng pháp · địa lý đại thành

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…