💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Địa Lý Đại Thành (87): Táng Thư Diệp Cửu Thăng chú (2): thế chỉ, chi lũng, Chu Tước nguồn sinh khí 葬書註

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Địa Lý Đại Thành (87): Táng Thư Diệp Cửu Thăng chú (2): thế chỉ, chi lũng, Chu Tước nguồn sinh khí 葬書註

Địa Lý Đại Thành · Địa Lý Lục Kinh Chú
地理大成 · 地理六經註 卷一 葬書 (下)
Tác giả: Quách Phác 郭璞 (Cảnh Thuần, đời Tấn) nguyên văn · Diệp Thái 葉泰 (tự Cửu Thăng 九升, người Cổ Vụ 古婺, đời Thanh) chú · Trịnh Cung Chấn 鄭宮振 (Hải Xương) đính
Bản gốc: Học Sơn Đường 學山堂 khắc năm Khang Hy 35 (1696), tập 4.

Táng Thư chú (2) là nửa sau quyển một Địa Lý Lục Kinh Chú, nơi Diệp Cửu Thăng chú các đoạn Quách Phác bàn về thế và hình, chi và lũng, năm thứ núi không táng, phép điểm huyệt, chất đất, tam cát lục hung, tứ linh và đoạn thuỷ pháp "Chu Tước nguyên vu sinh khí". Cuối quyển có lời bạt cho biết ông đã tự sắp lại thứ tự Táng Thư, không theo bản tám thiên của Thái Nguyên Định hay bản nội ngoại tạp thiên của Ngô Trừng. Bài này đọc lời chú, còn nguyên văn kinh xem ở loạt bài Táng Thư đã đăng.

Trả lời nhanh: Ở nửa sau Táng Thư, Diệp Cửu Thăng rút cả sách thành vài chữ: "thừa sinh khí" gói hết táng pháp, "thế chỉ" gói hết huyệt pháp, "hình động" gói hết phép xem chi (đất bằng), "bách động phi an" gói hết phép xem núi, "suy vượng hình ứng" gói hết hướng pháp và thuỷ pháp. Ông chú chi táng ở đỉnh, lũng táng ở chân; giải tam cát lục hung; và nhấn mạnh thuỷ pháp phải khởi trường sinh từ hướng (Chu Tước), không phải từ toạ sơn.

Thầy Vũ Giới giảng: "Diệp Cửu Thăng đọc Táng Thư như người học võ đọc bí kíp: mỗi đoạn tìm một chữ làm chuôi. Đất bằng thì nhìn chỗ động, núi cao thì nhìn chỗ tĩnh. Nhớ được hai câu ấy là đi đất đã bớt sai một nửa."

Thế chỉ: hai chữ gói hết phép điểm huyệt – 勢止二字括盡穴法

Đoạn kinh "khí đi theo thế đất, tụ theo chỗ thế dừng; người táng truy chỗ khởi, nương chỗ dừng; nghìn thước là thế, trăm thước là hình; thế đến hình dừng là toàn khí" được Diệp Cửu Thăng chia làm hai phép: truy chỗ khởi là long pháp, nương chỗ dừng là huyệt pháp.

Sơ đồ thế đến hình dừng theo lời chú Táng Thư
Nghìn thước là thế, truy chỗ khởi là long pháp; trăm thước là hình, nương chỗ dừng là huyệt pháp; thế đến hình dừng là toàn khí. Vẽ lại theo Địa Lý Đại Thành – Phong Thuỷ Liên Hoa
郭氏乘生氣三字,括盡地理之道;而此勢止二字,又括盡點穴之法。夫點穴之法多矣,有用星辰者,有用體勢者,有用形象者,其端百千,非語言之可盡。楊公括之以十二倒杖,亦甚得其要領矣。然十二倒杖,何莫非勢止于此而杖倒于此也?人能知生氣之所止,則直取而扦之,百發百中矣。

Dịch: Ba chữ "thừa sinh khí" của Quách Phác gói hết đạo địa lý; còn hai chữ "thế chỉ" này lại gói hết phép điểm huyệt. Phép điểm huyệt nhiều lắm: có phép dùng tinh thần, có phép dùng thể thế, có phép dùng hình tượng, đầu mối trăm nghìn, lời không nói hết. Dương công gói lại bằng mười hai phép đảo trượng, cũng rất được yếu lĩnh. Nhưng mười hai đảo trượng, phép nào chẳng phải thế dừng ở đây thì gậy đặt ở đây? Người biết chỗ sinh khí dừng thì lấy thẳng mà đặt, trăm phát trăm trúng.

Giảng: "Nghìn thước là thế" ông giải là đường đi của cả một nhánh núi, tức cái người nay gọi là long; "trăm thước là hình" là một ngọn núi kết huyệt, tức nhập thủ và huyệt trường. Ông dẫn Ngô công: chỉ biết xuyên tâm thẳng mãi, không biết chỗ chân long chuyển thân, để nói việc truy chỗ khởi khó, vì chân long đi hay né nghiêng, tưởng sang đông lại quay về tây. Đoạn "uyển uỷ tự phục, hồi hoàn trùng phục, như ngồi mà chờ" ông giải từng câu: long đến uốn khúc mà quay nhìn lại; hộ tòng ôm nhiều lớp; núi kết huyệt đoan nghiêm như người ngồi đợi; sa hai bên muốn tiến mà lùi, không dám tranh đường ép huyệt; nước trong cục dừng tụ, sâu lắng. Ông so với đoạn trước "thế nghìn thước uốn khúc dừng nghỉ mà ngoài không có gì tụ": cũng dừng nghỉ như nhau, nhưng bên này có nước giới nên cát, bên kia không có nên hung. Đó là ý Dương công "được huyệt rồi mới tìm long".

Đất lớn và đất nhỏ: nông sâu cho đúng – 淺深得乘

Sau phần đại địa, Quách Phác bàn tới dư khí: khí thịnh thì dù chảy đi vẫn có phần thừa dừng lại, dù tản mát vẫn có chỗ sâu còn chứa. Diệp Cửu Thăng gọi đây là tiểu cục do dư khí kết sau khi đại địa đã kết.

涸燥,言山也,山體峻峭,故雨後即涸燥也。坦夷,平地也。餘氣所結,其氣寡薄,在山則無深蓄,故宜淺以乘之;在地則非深處又不能存留餘氣,故宜深以取之也。

Dịch: "Khô ráo" là nói núi: thân núi dốc đứng nên mưa xong là khô. "Bằng phẳng" là đất bằng. Chỗ dư khí kết, khí mỏng ít; ở núi thì không chứa sâu, nên đặt nông mà nương; ở đất bằng thì không phải chỗ sâu thì không giữ được dư khí, nên đặt sâu mà lấy.

Đồng bằng Nobi nhìn từ núi Yōrō
Đồng bằng Nobi nhìn từ núi Yōrō: núi cao và đất bằng khác nhau nên phép nông sâu khác nhau. Ảnh: Alpsdake, Wikimedia Commons, CC0.

Giảng: Câu kinh "thiển thâm đắc thừa, phong thuỷ tự thành" được chú theo đúng thuyết sinh khí ở bài trước: núi dốc nước thoát nhanh, khí nằm nông; đất bằng nước lắng sâu, khí nằm sâu. Ông đánh dấu ranh giới trong sách: từ đây trở lên là phép nương sinh khí trong đất, từ đây trở xuống là phép xem hình núi, hình đất để tìm khí. Độ sâu cụ thể bao nhiêu thước là thủ pháp, tuỳ đất, phải xem tại chỗ.

Chi táng kỳ điên, lũng táng kỳ lộc; đất bằng quý ở chỗ động – 支壠之法

Quách Phác chia hai loại long: chi (支, mạch đất bằng nằm chìm trong đất) và lũng (壠, núi nổi lên trên mặt đất). Diệp Cửu Thăng chú cách chọn chủ giữa nhiều núi: giữa đám lớn thì cái nhỏ khác thường là chủ, giữa đám nhỏ thì cái lớn khác thường là chủ; hình thế lẫn lộn, chủ khách như nhau thì không kết.

止聚之處必平夷而後止聚。支之平夷在巔,故支葬其巔;壠之平夷在麓,故壠葬其麓。卜支如人首,取巔;卜壠如人足,取麓。蓋支而葬麓則脫氣,壠而葬巔則犯罡。

Dịch: Chỗ dừng tụ ắt phải bằng phẳng rồi mới dừng tụ. Chỗ bằng của chi ở trên đỉnh, nên chi táng ở đỉnh; chỗ bằng của lũng ở chân, nên lũng táng ở chân. Xem chi như đầu người, lấy đỉnh; xem lũng như chân người, lấy chân. Chi mà táng ở chân thì thoát khí; lũng mà táng ở đỉnh thì phạm cương.

Sơ đồ phép chi táng ở đỉnh, lũng táng ở chân theo Táng Thư
Chi là đất bằng mạch ẩn, chỗ bằng ở trên nên táng đỉnh; lũng là núi đứng, chỗ bằng ở dưới nên táng chân; làm ngược thì thoát khí hoặc phạm cương. Vẽ lại theo Địa Lý Đại Thành – Phong Thuỷ Liên Hoa

Giảng: Cả hai đều theo một nguyên tắc: huyệt ở chỗ bằng như lòng bàn tay, "đến chẳng đến, cắt giữa chỗ bằng; dừng chẳng dừng, lấy giữa chỗ phẳng". Chỉ khác là chỗ bằng của mạch đất bằng nằm trên lưng gò, còn chỗ bằng của núi cao nằm dưới chân. Về đất bằng, ông chú đoạn "ẩn ẩn long long, vi diệu huyền thông": có mà như không, không mà lại có, người biết thấy là có, người thường thấy là không. Chỗ khởi cao là sinh khí, như Dương công nói "thiên tâm dũng đột". Ông kết bằng hai chữ hình động (形動): đất bằng phần nhiều phẳng lì nên không kết; hễ đường đi có khúc gãy, có bọt nổi phập phồng thì hiếm khi không kết. Ông còn nhận xét: vùng Giang Bắc nghìn dặm đồng bằng, hơi có chỗ nổi là thành nhà ở, mồ mả; người xưa trọng gò nổi giữa đất bằng là có lý do.

Ruộng lúa ven sông
Ruộng lúa ven sông giữa đồng bằng: ở đất bằng, chỗ hơi nổi lên là chỗ người xưa dựng nhà, đặt mộ. Ảnh: Hari gurung77, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Núi quý ở chỗ tĩnh: năm thứ núi không táng và thế, hình, phương – 山忌百動

Với núi, Diệp Cửu Thăng chú "pháp táng ở chỗ hội, nương chỗ đến, xét chỗ bỏ, chọn chỗ giúp, tránh chỗ hại" từng chữ: hội là chỗ các núi quần tụ; đến là mạch nhập thủ sát; bỏ là chỗ sinh khí không tới; giúp là ngoài thì long hổ triều án có tình, trong thì thiền dực ngưu giác bên sinh bên tử; hại là nước giới, gió lõm phạm huyệt.

有等童山,文理濕潤,但草木不可立根,又不以童而棄之。……然石山乃頑硬無縫、不受鋤鑿者方是。若體質脆嫩,文理細潤,顏色鮮明,水能滲入者,又生氣凝結之剛者,非石山也。……若強龍脫離護從,獨自向前,名曰孤結,又非獨山,反主出英雄豪傑者也。

Dịch: Có loại núi trọc mà thớ đất ẩm nhuận, chỉ là cỏ cây không bám rễ được, thì lại không vì trọc mà bỏ. … Núi đá phải là đá ngoan cứng không khe, không chịu cuốc đục mới đúng. Nếu chất giòn non, thớ mịn nhuận, màu tươi sáng, nước thấm vào được, thì là chỗ sinh khí ngưng kết rắn lại, không phải núi đá. … Nếu long mạnh rời khỏi hộ tòng, một mình tiến lên, gọi là cô kết, lại không phải núi độc, ngược lại chủ ra anh hùng hào kiệt.

Đồi cỏ trọc không cây
Đồi cỏ trơ trọi không cây: đồng sơn là một trong năm thứ núi Táng Thư dặn không táng. Ảnh: Indeikin, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Giảng: Năm thứ núi không táng (đồng, đoạn, thạch, quá, độc) mỗi thứ ông đều chừa một ngoại lệ: núi trọc mà thớ ẩm, đá non thấm nước, núi ngang mà kết ở eo, long mạnh cô kết. Ý là đừng dùng tên gọi để loại đất; phải hỏi khí có tới, có dừng không. Ông cũng giải "thế khó, hình thứ, phương lại thứ": thế là long, hình là huyệt tinh, phương vị là thiên tinh lý khí. Đại long đủ quý thể là hiếm, phát lớn lâu dài nên thế khó được nhất; huyệt đẹp thì đất nhỏ cũng có; phương vị chỉ để "khúc thành" cái tốt của hình thế nên đứng sau. Đoạn kinh "phép táng tám phương" (táng Càn thì thế muốn khởi phục mà dài…) ông chỉ nói một câu: không nên câu nệ, Trịnh chú đã bác là nguỵ thuyết.

Đoạn "hình như mũ dựng, như nồi úp, như bình phong…" ông giải theo huyệt tinh: mũ dựng là oa trung đột, nồi úp là huyệt đột, bình phong là quý nhân dưới màn trướng, tổ yến là huyệt ở eo ngang, chén nghiêng là huyệt oa. Đi tới câu "hình loại bách động, táng giai phi nghi" ông viết lời chú đắt nhất phần này: đoạn trước nói chi thì cầu hình động, thiên này nói núi thì kỵ trăm động; thân chi bằng phẳng phần nhiều tĩnh nên diệu ở động, thân núi dốc gấp lưu hành nên diệu ở tĩnh.

Tranh Tảo Xuân đồ của Quách Hi
Tranh "Tảo xuân đồ", Quách Hi đời Bắc Tống: thế núi chạy rồi dừng, chỗ dừng mới là chỗ khí tụ. Nguồn: Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Điểm huyệt khó: long thủ chi tàng, thổ khuê ngọc xích – 點穴之難

Đoạn "thế dừng hình ngẩng, trước khe sau gò, là chỗ cất của đầu rồng; mũi trán cát xương, sừng mắt diệt vong, tai đến hầu vương, môi chết binh thương" được Diệp Cửu Thăng chú theo ba kiểu thụ khí: hoãn long chính thụ thì lấy mũi trán, cấp long trắc thụ thì lấy tai, không gấp không chậm thì lấy rốn.

夫扦角目者,彼亦知氣緩而宜高點矣,但認氣不真,而悞犯角目;扦脣者,亦知氣急而當避矣,但不明斜受點耳,而悞下于脫氣之所而傷脣;點胸脅者,亦知求臍矣,但太過不及而傷其胸脅。形勢俱吉之所,而點穴一失其法,即為凶藏,則甚矣穴法之宜精,而穴法之不易言也。

Dịch: Người đặt vào sừng mắt, họ cũng biết khí chậm thì nên điểm cao, chỉ là nhận khí không thật nên lỡ phạm sừng mắt; người đặt vào môi, cũng biết khí gấp thì nên tránh, nhưng không rõ phép điểm tai nhận nghiêng, lỡ đặt xuống chỗ thoát khí mà thương môi; người điểm vào ngực sườn, cũng biết tìm rốn, nhưng quá hoặc chưa tới mà thương ngực sườn. Chỗ hình thế đều tốt mà điểm huyệt một lần sai phép thì thành hung táng; thật là huyệt pháp phải tinh, và huyệt pháp không dễ nói.

Mộ cổ dưới chân núi
Mộ cổ nép dưới chân núi: điểm huyệt sai một chút là cát hoá hung, nên phép điểm huyệt khó nhất. Ảnh: Anna Frodesiak, Wikimedia Commons, CC0.

Giảng: Chú này rất hiền: ông không cho người sai là dốt, mà chỉ ra họ biết nguyên tắc nhưng lệch một chút. Tiếp đó câu "thổ khuê đo phương vị, ngọc xích đo xa gần, thừa kim tương thuỷ, huyệt thổ ấn mộc" ông giải: thổ khuê là la kinh phân thiên tinh âm dương; ngọc xích là thu thiên cầm bắt địa thú, xét không vong quy giáp; trên có đầu hoá sinh hơi nhô là thừa kim; dưới hai nước giao là tương thuỷ; ở giữa là huyệt thổ; hai bên sa nhỏ ôm là ấn mộc; không nói hoả vì hơi ấm bên trong chính là hoả. Ông kết: điểm huyệt không có khuôn cố định, nhập vi nhập diệu là ở trí người, vừa học vừa làm, lâu thì thông. Đây cũng là chỗ Liên Hoa nói rõ: thủ pháp điểm huyệt phải dạy trực tiếp.

Chất đất trong huyệt và tam cát lục hung – 土色與三吉六凶

Đất trong huyệt "muốn mịn mà chắc, nhuận mà không ướt, như cắt mỡ thái ngọc, đủ năm sắc". Diệp Cửu Thăng chú: mịn là thớ, chắc là chất, sắc ấm nhuận mà không ướt nước; năm sắc không cần đủ cả năm, đất có sắc pha là do năm khí xung hoà. Còn rời mà ướt, có mạch nước, sỏi cát thì hung khỏi phải nói.

天光下臨者,得天星之美善,如天皇、天市之類是也。地德上載者,得形局之秀麗,能上載天星之美也。藏神者,得五氣生旺之年月也。生氣為神,死氣為鬼。……五土四備者,無黑色之土也,蓋黑者死色也。……蓋天地無全功,必待人功之輔相,人事足而後三才立也。

Dịch: "Thiên quang chiếu xuống" là được thiên tinh tốt lành, như Thiên Hoàng, Thiên Thị. "Địa đức chở lên" là được hình cục tú lệ, chở được cái đẹp của thiên tinh. "Tàng thần" là được năm tháng ngũ khí sinh vượng; sinh khí là thần, tử khí là quỷ. … "Ngũ thổ tứ bị" là không có đất màu đen, vì đen là màu chết. … Trời đất không trọn công, phải đợi công người giúp, việc người đủ rồi tam tài mới đứng.

Vách đất hoàng thổ nhiều lớp
Vách đất hoàng thổ lộ nhiều lớp màu: chất đất trong huyệt là dấu để biết khí có hay không. Ảnh: 黄河山曲, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Giảng: Sáu điều hung ông giải rất đời: sơn hướng không thông lợi là sai lệch; năm tháng phạm tử tuyệt là trái mùa; sức nhỏ mưu lớn là của đức đều nhẹ mà mơ đất vương hầu; cậy phúc ỷ thế là dùng thế lực chiếm đất người khác; lấn trên ép dưới là dùng chế độ tôn quý quá phận, hoặc ngược lại sơ sài không đúng lễ; biến ứng quái hiện là có đất tốt mà trời người cản không táng được, hoặc núi lở nước lụt làm hư. Chín điều ấy là ranh cát hung. Ông ghi chú nhỏ "dĩ thượng luận táng pháp".

Tứ linh và đất bằng lấy chi làm long hổ – 四靈與平陽

Đoạn tứ linh (Huyền Vũ cúi đầu, Chu Tước múa lượn, Thanh Long uốn khúc, Bạch Hổ cúi phục) được chú theo hình thật: cúi đầu là từ đỉnh núi thấp dần, tới huyệt bằng như bàn tay, nếu dốc đổ dựng vách là không cúi; múa lượn là hai góc án sơn ôm về trước như hai cánh chim; uốn khúc là cong ôm huyệt, nếu ngẩng đầu nổi đỉnh là "ghen chủ"; cúi phục là thấp nằm giữ huyệt.

平陽之地,無山為衛,即以平支為龍虎。然平支來止之跡,同乎岡阜,亦要如肘臂之環抱為吉,不異于山也。無山為朝,而以水為朱雀者,則以明堂之蓄聚為主,故或衰或旺之向,但從形局美好之處而立之。然以水為朝,又大忌湍急有聲也。

Dịch: Đất bằng không có núi che, thì lấy chi bằng làm long hổ. Nhưng dấu đến dừng của chi bằng cũng như gò đồi, cũng cần ôm như khuỷu tay mới tốt, không khác núi. Không có núi làm triều mà lấy nước làm Chu Tước, thì lấy chỗ chứa tụ của minh đường làm chủ; nên lập hướng suy hay vượng, chỉ theo chỗ hình cục đẹp mà lập. Nhưng lấy nước làm triều thì rất kỵ chảy xiết có tiếng.

Suối núi chảy xiết
Suối núi chảy xiết có tiếng: nước triều mà xiết và kêu là điều Diệp Cửu Thăng dặn rất kỵ. Ảnh: Agnes Monkelbaan, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Giảng: Đây là cầu nối giữa Táng Thư và cả Bình Dương Toàn Thư mà Diệp Cửu Thăng đã gom ở tập ba: đất bằng không có núi thì lấy bờ đất nổi, lấy nước làm long hổ, làm Chu Tước; tiêu chuẩn vẫn là ôm và tụ, chỉ đổi vật liệu.

Chu Tước nguyên vu sinh khí: thuỷ pháp khởi trường sinh từ hướng – 朱雀源于生氣

Câu kinh "Chu Tước gốc ở sinh khí, chia nhánh ở chưa thịnh, chầu ở đại vượng, đọng ở sắp suy, chảy ở tù tạ, để quay về không dứt" là chỗ Diệp Cửu Thăng viết lời chú gay gắt nhất quyển.

郭氏明明說個朱雀源于生氣,則水法明明從向上五行起長生。後世不知何故而從坐山來龍起長生,則非朱雀源于生氣,乃玄武源于生氣矣。豈知穴前皆向所主,水流向上,則水烏得不從向上起長生乎?不從向上起長生者,其未曾讀葬書耶?抑讀而不解也?

Dịch: Quách thị nói rõ ràng "Chu Tước gốc ở sinh khí", thì thuỷ pháp rõ ràng khởi trường sinh từ ngũ hành của hướng. Đời sau không biết vì sao lại khởi trường sinh từ toạ sơn, lai long, thế thì không phải Chu Tước gốc ở sinh khí mà là Huyền Vũ gốc ở sinh khí. Há không biết trước huyệt đều do hướng làm chủ; nước chảy trên hướng, thì nước sao lại không khởi trường sinh từ hướng? Người không khởi trường sinh từ hướng, là chưa từng đọc Táng Thư chăng, hay đọc mà không hiểu?

Sơ đồ thuỷ pháp khởi trường sinh từ hướng theo câu Chu Tước nguyên vu sinh khí
Ví dụ hướng Giáp Mão: nước đến từ Hợi là trường sinh của Giáp, đi ra Mùi là mộ; Chu Tước là nước trước hướng nên trường sinh khởi từ hướng. Vẽ lại theo Địa Lý Đại Thành – Phong Thuỷ Liên Hoa

Giảng: Ông giải từng mốc: nguồn ở sinh khí là nước phát nguyên từ trường sinh; chia nhánh ở chưa thịnh là hợp các nhánh ở quan đới lâm quan; chầu ở đại vượng là chầu trước huyệt ở đế vượng, nên lập vượng hướng; đọng ở sắp suy là nước đọng ở suy, nên hướng cũng có thể chầu chỗ ấy; chảy ở tù tạ là đi ra ở tử bệnh mộ tuyệt. "Quay về không dứt" vì tuyệt là chỗ ngũ hành thụ khí, tiếp theo là thai dưỡng sinh; nên thuỷ pháp còn có cục "tuyệt lai mộc khứ lập sinh hướng". Ông khen: đời sau Tăng Dương tốn bao lời mà nói không hết, Quách thị chỉ thẳng một chữ sinh khí làm nguồn, lập hai hướng vượng suy, thêm một câu "dĩ phản bất tuyệt", thuỷ pháp không còn nghĩa thừa. Đây chính là hạt giống của Vô Sự quyết mà ông viết trong Lý Khí Tam Quyết (bài 107–109).

Đoạn tiếp "pháp mỗi một gãy, đọng rồi mới thoát, dương dương du du, ngoảnh ta muốn ở" ông giải theo hai nghĩa: hình cục thì nước mỗi khúc đọng lại rồi mới đi, không xiết; lý khí thì tiểu huyền không ngũ hành lấy sinh nhập khắc nhập ở mỗi khúc. Ông kết: hình cục lấy hình này làm đẹp nên lý khí cũng lấy lý này làm cát, hình và lý là một.

Lời bạt: Diệp Cửu Thăng sắp lại Táng Thư – 葬書後記

Cuối quyển, Diệp Cửu Thăng viết mấy đoạn bạt. Ông kể Táng Thư cũ truyền hai mươi thiên; Thái Tây Sơn ghét chỗ sai nhiều nên định lại tám thiên; Ngô Thảo Lư chê họ Thái chưa tinh, định lại thành nội, ngoại, tạp thiên. Ông đọc cả hai, thấy nghĩa còn chưa ổn, nên khảo lại và sắp theo thứ tự ý nghĩa, không chia thiên chương: trước bàn sinh khí, giữa bàn chi lũng, cuối bàn táng pháp và sa thuỷ.

余讀葬書,最愛其所論之事,一句便括盡無餘。如乘生氣三字,括盡葬法;勢止二字,括盡穴法;形動而吉,括盡支法;百動非安,括盡山法;衰旺形應,括盡向法水法。……讀葬書,須先將本文涵泳數百過,俱了悟矣,便不必讀某之註。若有危疑,方可讀註。

Dịch: Tôi đọc Táng Thư, yêu nhất ở chỗ việc nó bàn, một câu là gói hết không sót. Như ba chữ thừa sinh khí gói hết táng pháp; hai chữ thế chỉ gói hết huyệt pháp; hình động mà cát gói hết chi pháp; bách động phi an gói hết sơn pháp; suy vượng hình ứng gói hết hướng pháp và thuỷ pháp. … Đọc Táng Thư, phải đem bản văn ngâm nghiền vài trăm lượt, hiểu rồi thì không cần đọc chú của tôi; có chỗ ngờ mới đọc chú.

Sông núi và hồ nước
Sông chảy giữa núi đổ vào hồ: đọc Táng Thư như đọc thế núi sông, phải đọc đi đọc lại mới thấy mạch. Ảnh: Vyacheslav Argenberg, Wikimedia Commons, CC BY 4.0.

Giảng: Ông còn ghi: kinh văn dẫn trong sách lấy từ bốn kinh Thanh Ô, Hải Giác, Thanh Nang, Hồ Thủ; Táng Thư là sớ giải của Thanh Nang, Thanh Ô; muốn đọc phải đọc trước sách Dương, Tăng, Liêu, Lại để thông nghĩa lý, đọc văn Lưỡng Hán, Tam Quốc để thông văn lý. Câu "hiểu rồi thì không cần đọc chú của tôi" là thái độ rất đáng học của một người chú sách. Cuối quyển có dòng của người viết chữ khắc ván họ Lưu ở Tinh Đức, khi ấy đã bảy mươi chín tuổi.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phong Thuỷ Liên Hoa thấy ở nửa sau Táng Thư chú một bài học về cách học: rút sách về vài chữ chuôi. Năm chữ chuôi của Diệp Cửu Thăng (thừa sinh khí, thế chỉ, hình động, bách động phi an, suy vượng hình ứng) là một khung tốt để người học Hình Pháp nhớ: táng là nương khí; huyệt ở chỗ thế dừng; đất bằng tìm chỗ động; núi cao tìm chỗ tĩnh; hướng và nước theo hình mà định.

Cánh đồng lúa quanh làng cổ
Cánh đồng lúa quanh làng cổ: đất bằng tìm chỗ động, núi cao tìm chỗ tĩnh. Ảnh: Dan, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Liên Hoa đồng ý với ông về thuỷ pháp: nước trước huyệt thuộc về hướng, nên xét sinh vượng theo hướng là hợp lý. Đồng thời Liên Hoa lưu ý: lời chú "thuỷ pháp đến đây là không còn nghĩa thừa" là lời của người chú khi đọc Quách Phác, không có nghĩa bỏ hết các phép khác; khi áp dụng vẫn phải lấy hình cục làm gốc, đúng như ông tự nói "lập hướng suy hay vượng, chỉ theo chỗ hình cục đẹp". Phần điểm huyệt (sừng mắt, tai, môi, rốn) là thủ pháp, Liên Hoa chỉ chia sẻ nguyên lý, còn nhận khí thật giả phải học tại hiện trường.

Hiểu lầm thường gặp – 常見誤解

Hiểu lầm một: chi và lũng táng cùng một chỗ. Chi (đất bằng) táng ở đỉnh, lũng (núi) táng ở chân; đổi ngược là thoát khí hoặc phạm cương.

Hiểu lầm hai: thấy núi trọc, núi đá là loại ngay. Năm thứ núi không táng đều có ngoại lệ; phải hỏi thớ đất có ẩm, nước có thấm, khí có dừng không.

Mộ cổ Trung Hoa chụp năm 1880
Mộ cổ Trung Hoa, ảnh Lại Phương (Afong) chụp khoảng năm 1880: phép táng xưa dựa vào thế đất mà định nông sâu. Ảnh: Lai Afong, Wikimedia Commons, Public domain.

Hiểu lầm ba: thuỷ pháp khởi trường sinh từ toạ sơn. Theo chú này, Chu Tước là nước trước huyệt, thuộc hướng, nên khởi trường sinh từ hướng.

Hiểu lầm bốn: có thế tốt là đủ. Thế tốt mà hình (huyệt) sai thì vẫn hung, "huyệt gần mà gấp, long xa mà chậm".

Nguồn: Địa Lý Đại Thành (地理大成), Địa Lý Lục Kinh Chú quyển một, Táng Thư (Quách Phác, đời Tấn) kèm chú của Diệp Cửu Thăng, bản khắc Học Sơn Đường năm Khang Hy Bính Tý (1696), tập bốn, tờ 11b đến hết quyển (từ đoạn "phu khí hành hồ địa trung" tới lời bạt và dòng cuối quyển). Nguyên văn kinh đã dịch trọn ở loạt bài Táng Thư trên Kho Sách Quý; bài này trích kinh làm mốc, dịch và giảng phần chú. Thứ tự đoạn theo bản Diệp Cửu Thăng tự sắp, khác thứ tự nội ngoại tạp thiên. Chữ dị thể đổi về chính thể. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Bài trước: Địa Lý Đại Thành (86) – Táng Thư Diệp Cửu Thăng chú (1): sinh khí, thuỷ hoả và nước mưa 葬書註. Bài sau: Địa Lý Đại Thành (88) – Đảo Trượng Diệp Cửu Thăng chú: mười hai trượng, tổng quyết và táng pháp 倒杖註.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Biết chi táng ở đỉnh, lũng táng ở chân, biết năm chữ chuôi của Táng Thư là phần Thư; đứng giữa đồng bằng nhận ra chỗ đất động, đứng trước một ngọn núi biết chỗ nào tĩnh để điểm huyệt là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Chi và lũng khác nhau thế nào? – 支壠之別

Chi là mạch đất bằng nằm chìm trong đất, chỗ bằng của nó ở trên lưng gò nên táng ở đỉnh; lũng là núi nổi trên mặt đất, chỗ bằng ở dưới chân nên táng ở chân. Đổi ngược thì chi bị thoát khí, lũng bị phạm cương.

Hai chữ thế chỉ có nghĩa gì? – 勢止何義

Thế là đường đi của cả nhánh núi (long), chỉ là chỗ thế dừng lại. Diệp Cửu Thăng cho rằng hai chữ này gói hết phép điểm huyệt: biết chỗ sinh khí dừng thì đặt huyệt ở đó; mười hai phép đảo trượng cũng chỉ là thế dừng đâu thì gậy đặt đó.

Vì sao đất bằng quý ở động, núi quý ở tĩnh? – 平支貴動山貴靜

Thân đất bằng phẳng lì nhiều tĩnh, nên chỗ có khúc gãy, bọt nổi là chỗ khí kết; thân núi dốc gấp lưu hành nhiều động, nên chỗ dừng nghỉ đoan nghiêm là chỗ khí kết.

Thuỷ pháp khởi trường sinh từ đâu theo chú này? – 水法何處起長生

Từ hướng. Nước trước huyệt (Chu Tước) do hướng làm chủ, nên trường sinh, đế vượng, suy, mộ của nước đều tính theo ngũ hành của hướng, không theo toạ sơn hay lai long.

Tam cát lục hung là gì? – 三吉六凶

Ba điều cát: thiên quang địa đức và năm tháng tốt; âm dương xung hoà, đất không đen; công người khéo bổ khuyết. Sáu điều hung: sơn hướng sai lệch, năm tháng trái, sức nhỏ mưu lớn, cậy thế chiếm đất, quá phận hoặc sơ sài, và biến cố làm không táng được.

Từ khoá: táng thư chú · 葬書註 · diệp cửu thăng · thế chỉ · chi lũng · chu tước nguyên vu sinh khí · địa lý đại thành · điểm huyệt

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…