Táng Thư
葬書 · 內篇 外篇 雜篇 (一卷)
Tác giả: đề Quách Phác (郭璞, đời Đông Tấn) · san định: Ngô Trừng (吳澄, đời Nguyên) · chú: Lưu Tắc Chương (劉則章)
Bản gốc: Tứ Khố Toàn Thư, Tử bộ, Thuật số loại (tướng trạch tướng mộ).
Bài thứ tám của bộ Táng Thư (葬書) trên Kho sách vugioi.com giảng đoạn thứ tư, đoạn cuối của ngoại thiên, một trăm bảy mươi bảy chữ. Đây là nơi bốn con vật thiêng Thanh Long, Bạch Hổ, Chu Tước, Huyền Vũ được định nghĩa cho phong thuỷ âm trạch, với bốn câu đã thành khẩu quyết: "Huyền Vũ thuỳ đầu, Chu Tước tường vũ, Thanh Long uyển diên, Bạch Hổ tuần phủ". Sách nói tiếp bốn thế xấu khi trái lại (hổ ngồi xổm ngậm thây, long ngồi chồm ghét chủ, Huyền Vũ không cúi thì cự thây, Chu Tước không múa thì bay đi), rồi bàn long hổ ở đất bằng và một phép nước rất tinh: nước sinh từ sinh khí, chia ra lúc chưa thịnh, hợp lại lúc đại vượng, mỗi khúc quanh phải đọng rồi mới thoát, "dương dương du du, cố ngã dục lưu". Bài gồm nguyên văn theo bản Tứ Khố, dịch từng câu, ý chính lời chú của Lưu Tắc Chương và phần giảng của Phong Thuỷ Liên Hoa.
Trả lời nhanh: Đoạn cuối ngoại thiên Táng Thư dạy: táng lấy bên trái làm Thanh Long, bên phải làm Bạch Hổ, trước làm Chu Tước, sau làm Huyền Vũ, đều tính từ chỗ đặt huyệt. Huyền Vũ phải cúi đầu (núi sau thoải dần xuống như muốn nhận người táng), Chu Tước phải múa lượn (núi trước đẹp, có tình chầu), Thanh Long phải uốn lượn (núi trái mềm), Bạch Hổ phải hiền phục (núi phải cúi đầu). Trái lại thì hung: hổ ngồi xổm ngẩng đầu gọi là ngậm thây, long ngồi chồm gọi là ghét chủ, Huyền Vũ không cúi gọi là cự thây, Chu Tước không múa gọi là bay đi. Ở đất bằng, long hổ là gò đất như cánh tay ôm; Chu Tước là nước, kỵ chảy xiết như tiếng khóc. Nước phải chia lúc nhỏ, hợp lúc lớn, mỗi khúc quanh đọng rồi mới đi, lưu luyến như muốn ở lại. Núi đến nước vòng thì quý thọ và giàu; núi tù nước chảy thẳng thì vương diệt hầu mất.
Thầy Vũ Giới giảng: "Tứ linh không phải bốn con vật đứng canh mộ. Đó là bốn cái tình của núi: sau có đỡ, trước có chầu, hai bên có ôm. Có tình thì khí ở, vô tình thì khí đi."
Bốn linh tính từ chỗ đặt huyệt – 左青龍右白虎前朱雀後玄武
Nguyên văn – 原文
夫葬以左為青龍,右為白虎,前為朱雀,後為玄武。
Dịch: Phép táng lấy bên trái làm Thanh Long, bên phải làm Bạch Hổ, phía trước làm Chu Tước, phía sau làm Huyền Vũ.
Giảng: Lời chú nói một điều quan trọng mà nhiều người hiểu sai: bốn linh trước sau trái phải đều tính từ chỗ đứng ở huyệt mà nói. Không phải hướng Đông là Thanh Long, hướng Tây là Bạch Hổ theo phương vị cố định; mà là người đứng ở huyệt quay mặt về hướng huyệt, bên tay trái là Long, tay phải là Hổ, trước mặt là Tước, sau lưng là Vũ. Một huyệt nhìn về hướng Tây thì Thanh Long lại nằm ở phía Nam.

Bốn tên gọi lấy từ bốn chòm sao lớn của thiên văn cổ: Thanh Long phương Đông, Chu Tước phương Nam, Bạch Hổ phương Tây, Huyền Vũ phương Bắc. Khi đem vào phong thuỷ, Táng Thư giả định một huyệt chuẩn quay về hướng Nam (như vua ngồi quay mặt về Nam), thì trái là Đông, phải là Tây, trước là Nam, sau là Bắc, đúng với bốn chòm sao. Nhưng lời chú dặn rõ: dùng thì tính theo huyệt, không tính theo la bàn.
Huyền Vũ cúi đầu, Chu Tước múa lượn – 玄武垂頭朱雀翔舞
Nguyên văn – 原文
玄武垂頭,朱雀翔舞,青龍蜿蜒,白虎馴頫。
Dịch: Huyền Vũ cúi đầu, Chu Tước bay múa, Thanh Long uốn lượn, Bạch Hổ hiền phục.
Giảng: Huyền Vũ thuỳ đầu: lời chú nói cúi đầu là từ đỉnh chủ sơn dần dần thoải xuống, như muốn nhận cho người ta táng. Dấu hiệu rất cụ thể: chỗ nhận huyệt đổ nước lên không chảy tuột, đặt ngồi được yên; ấy mới hợp cách "thuỳ đầu". Nếu đổ nước là trôi, đứng không vững chân, thì là đất dốc tuột. Lời chú dẫn Tinh Hoa Tuỷ: "người nằm trên núi thì long mới ở, nước rót giữa đường thì huyệt tự yên". Chu Tước tường vũ: núi trước vươn cao, ngay ngắn, sống động, đẹp, chầu vái mà có tình.

Thanh Long uyển diên: núi trái mềm sống, rộng sạch, như bàn tay mở ra, tình ý hiền thuận. Nếu quay lưng, cứng cỏi, nhô đột, cứng đờ thì không phải "uyển diên". Bạch Hổ tuần phủ: tuần là hiền, như chó nhà nuôi được thuần, không có nạn cắn chủ; phủ là cúi đầu nằm phục, nghĩa là mềm thuận, không có cái hung của ngồi xổm. Lời chú dẫn Minh Đường Kinh: "long cuộn nằm mà không kinh là hình tốt; hổ giận ngồi nhìn, ngẩng đầu không bằng, cơ hoạ ẩn ở trong". Lại nói: "Bạch Hổ cong cong, đất núi sáng sạch, nằm như sừng, tròn như vòng hợp; hổ có hình ấy mới là thật. Nửa thấp nửa ngẩng, đầu cao đuôi giấu, có khuyết có lõm, gãy lưng đứt xà, hổ có hình ấy là tai ương."

Bốn thế xấu: ngậm thây, ghét chủ, cự thây, bay đi – 銜屍嫉主拒屍騰去
Nguyên văn – 原文
形勢反此,法當破死。故虎蹲謂之銜屍,龍踞謂之嫉主,玄武不垂者拒屍,朱雀不舞者騰去。
Dịch: Hình thế trái lại như thế, theo phép thì phá bại, chết chóc. Cho nên hổ ngồi xổm gọi là ngậm thây, long ngồi chồm gọi là ghét chủ, Huyền Vũ không cúi gọi là cự thây, Chu Tước không múa gọi là bay đi.
Giảng: Lời chú: bốn linh mỗi con có thân thể vốn có của nó; trái lại thì không tốt. Hổ tồn (虎蹲): núi phải thế ngồi xổm, ngẩng đầu nhìn vào huyệt như muốn cắn ngậm cái thây trong mộ. Long cứ (龍踞): núi trái thế ngồi chồm, không chịu hàng phục, quay đầu liếc xéo như có tình ghen ghét. Lời chú sửa một câu truyền miệng: người đời hay nói "long ngang hổ phục" (long ngẩng hổ nằm), ấy là truyền sai; chữ "ngang" (昂, ngẩng) phải là "giáng" (降, hạ xuống); đại khái long hổ đều lấy hiền thuận cúi phục làm tốt.

Huyền Vũ bất thuỳ: chủ sơn cao ngẩng, đầu không cúi phục, như không chịu nhận người ta táng mà cự lại. Chu Tước bất vũ: núi trước quay lưng vô tình, trên chính dưới xiên, thuận nước lắc chạy, không chịu quây vòng chầu huyệt, như muốn bay đi. Bốn thế xấu này rất dễ nhận ở hiện trường nếu biết nhìn "tình" của núi: núi có quay mặt vào huyệt hay quay lưng, có cúi xuống hay ngẩng lên, có đi theo nước ra ngoài hay vòng lại.
Lời chú ở tạp thiên còn dẫn chuyện trong Nguỵ chí: Quản Lộ đi qua mộ của tướng quân Vô Khâu Kiệm, than rằng mộ ấy Thanh Long không chân, Bạch Hổ ngậm thây, Chu Tước khóc than, Huyền Vũ không đúng cách, "bốn nguy đã đủ, phải bị diệt tộc"; về sau quả như lời. Chuyện này cho thấy bốn thế xấu đã được người xưa dùng để luận mộ từ rất sớm.

Long hổ ở đất bằng, Chu Tước là nước – 以支為龍虎以水為朱雀
Nguyên văn – 原文
夫以支為龍虎者,來止跡乎岡阜,要如肘臂,謂之環抱。以水為朱雀者,衰旺繫乎形應,忌乎湍激,謂之悲泣。
Dịch: Lấy chi làm long hổ, thì chỗ đến chỗ dừng xem dấu ở gò đất, cần như khuỷu tay cánh tay, gọi là vòng ôm. Lấy nước làm Chu Tước, thì suy vượng tuỳ ở hình ứng, kỵ chảy xiết, gọi là khóc than.
Giảng: Đây là câu dành riêng cho đồng bằng, rất quý với người Việt. Lời chú: đất bằng lớn, trái phải không có núi làm long hổ, chỉ có ruộng cao kẹp móc; nên phải tìm dấu đến của gò đất trong chỗ "ẩn ẩn long long", cốt nhất là rộng mở như khuỷu tay cẳng tay người, thịt cổ tay có tình; minh đường bằng phẳng, tự thành tường cục; một long một hổ tròn như cái compa, như bước chân xoay vòng, tự nhiên tròn kín, ôm vòng mà mềm mại. Nghĩa là ở đồng bằng, "long hổ" có thể chỉ là hai bờ ruộng cao hơn một chút, hai giồng đất, hai hàng tre, miễn là có dáng ôm vào như cánh tay.

Vế sau nói nước làm Chu Tước. Lời chú: nước ở minh đường vì ở phía trước nên cũng gọi là Chu Tước. Nếu là ao hồ, vực đầm thì lấy trong lắng sáng sạch làm đáng mừng; nếu là sông ngòi khe suối thì lấy uốn khúc hình chữ "chi" (之) làm có tình. Nếu chảy liêm kiếp như tên bắn dao cắt, xiết mạnh khóc than, thì là hung. Lời chú nói thêm một chi tiết rất hay: có thứ nước réo vang như tiếng trống đánh, được nó lại tốt, không giống với nước xiết khóc than. Có hình nào thì có ứng nấy, cho nên con cháu suy vượng cũng theo đó, đó là lẽ cảm ứng.

Nước sinh từ sinh khí, chia lúc nhỏ, hợp lúc vượng – 朱雀源於生氣派於未盛朝於大旺
Nguyên văn – 原文
朱雀源於生氣,派於未盛,朝於大旺,澤其相衰,流於囚謝,以返不絕。
Dịch: Chu Tước (nước) bắt nguồn từ sinh khí; chia nhánh lúc chưa thịnh, chầu hợp lúc đại vượng; đọng thành đầm thì đã sang suy, chảy tràn thì là tù tạ; vì vậy phải quay về mà không dứt.
Giảng: Lời chú: khí là mẹ của nước, có khí thì có nước (như bài ba); truy chỗ đầu, nước chảy thật là do sinh khí làm ra. Sinh khí bốc lên thành mây, rơi xuống thành mưa, núi sông diệu dụng lưu hành biến hoá như vòng tuần hoàn không cùng; cho nên núi với nước phải làm thể dụng cho nhau, không được rời nhau một khắc. "Phái" là nước chia ra, "triều" là nước hợp lại. Nước đi lúc đầu chia nhánh treo giọt, bắt đầu từ một sợi nhỏ, ấy là lúc chưa thịnh; dòng nhỏ hợp dòng lớn, càng xa càng nhiều, đến chỗ hội lưu tổng tụ, ấy là đại vượng.

Lời chú ở đây có một đoạn rất rộng tầm nhìn: chỗ nước hội là do chỗ núi dừng; chỗ núi khởi là chỗ nước khởi. Biết chỗ nước đại hội thì biết chỗ núi đại tận. Truy chỗ đầu, xét chỗ cuối, rời chỗ chia, hợp chỗ tụ, đặt cả trong lòng mắt, tổng hợp mà nghĩ, thì lớn nhỏ không sót, địa lý có thể suốt hết. Lời chú dẫn thiên Vũ Cống trong Kinh Thư: đại yếu chín châu ở bốn chữ "tuỳ sơn tuấn xuyên" (theo núi khơi sông); núi sông khởi ở Tây Bắc, từ một sinh vạn; nước tụ ở Đông Nam, hợp vạn về một. Rồi kết: từ gần đến xa, từ một dặm đến mười dặm, đến chỗ chân đi tới được, xét núi khởi dừng, xét nước chia hợp, ấy là làm một "tiểu Vũ Cống". Người đọc Việt Nam nhìn sông Hồng, sông Mã, sông Cửu Long sẽ thấy cùng một lẽ: núi khởi ở Tây Bắc, nước hợp ra Đông Nam.
"Trạch kỳ tương suy, lưu ư tù tạ": lời chú giải trạch là ao đầm, chỗ nước tụ lại; nước đã đọng sâu lặng thì thế nước đã dừng, nên gọi là suy; nước đầy chỗ trũng rồi tiến (doanh khoa nhi tiến), chỗ đọng đã lâu tràn thành sóng thừa, nên gọi là tạ. "Dĩ phản bất tuyệt": khí vận của núi theo nước mà đi; nước đi không nên bay xiên, đâm thẳng, quay lưng vô tình, mà cần các sa từng đốt chắn lại, uốn chữ chi có tình, thành vận hoá không dứt.
Mỗi khúc đọng rồi mới thoát, lưu luyến muốn ở lại – 法每一折瀦而後洩
Nguyên văn – 原文
法每一折,瀦而後洩。洋洋悠悠,顧我欲留。其來無源,其去無流。經曰:山來水回,貴壽而財;山囚水流,虜王滅侯。
Dịch: Phép là mỗi một khúc quanh, nước đọng lại rồi mới thoát đi. Mênh mang thong thả, ngoảnh lại nhìn ta như muốn ở lại. Đến thì không thấy nguồn, đi thì không thấy dòng. Kinh nói: núi đến nước vòng, quý, thọ và giàu; núi tù nước chảy, vua bị bắt, hầu bị diệt.
Giảng: Lời chú: câu này nói thế nước đi, mỗi chỗ quanh khúc cần có chỗ đọng; nhưng không cần câu nệ ở ngay trước huyệt, chỉ cần có một chỗ nước đọng là được. Lời chú còn chỉ một cách làm: người giỏi tác dụng, gặp chỗ "nguyên thần" trước huyệt chảy thẳng dài, thì xét theo nước rãnh đầu huyệt mà làm, mỗi khúc làm một cái đấu (chỗ trũng nhỏ), đọng rồi mới thoát đi, có thể cứu được năm đầu khỏi lo; đây cũng là cái diệu "đoạt thần công". Cách làm cụ thể ấy là thủ pháp; nguyên lý là: nước đi phải chậm, phải dừng, phải lưu luyến.

"Dương dương du du, cố ngã dục lưu": lời chú nói thế nước đi mênh mang lưu luyến, có tình không nỡ đi ngay, ngoảnh lại nhìn ta mà muốn ở lại. "Kỳ lai vô nguyên, kỳ khứ vô lưu": nguồn sâu dòng dài, không biết nước từ đâu đến; sa chắn cục kín, không thấy nước đi đâu. Đây là câu tả thuỷ khẩu đẹp nhất của sách: đứng ở huyệt không thấy nước đến thẳng vào, cũng không thấy nước chảy thẳng ra, vì có núi sa che kín hai đầu.
Câu kinh kết đoạn là một cặp đối hoạ phúc. Lời chú: "sơn lai" là núi chúng tụ về, "thuỷ hồi" là dòng nước vòng hội, đó là huyệt phú quý thọ khảo. "Sơn tù" là minh đường bức tắc không thư thả; "thuỷ lưu" là nguyên thần chảy thẳng tuột không quanh co. Lời chú tóm cả phép địa lý trong một câu: không ra ngoài chỗ núi nước hướng hay bội; hướng (quay vào) là tốt, bội (quay lưng) là hung.

| Câu gốc | Ý chính | Ứng dụng |
|---|---|---|
| 左青龍右白虎前朱雀後玄武 | Bốn linh tính từ chỗ đặt huyệt | Không tính theo phương vị la bàn |
| 玄武垂頭朱雀翔舞 | Sau cúi đỡ, trước múa chầu | Đổ nước không trôi, ngồi được yên |
| 青龍蜿蜒白虎馴頫 | Hai bên mềm, cúi, ôm | Long hổ đều lấy cúi phục làm tốt |
| 銜屍嫉主拒屍騰去 | Bốn thế xấu của tứ linh | Nhìn núi quay mặt hay quay lưng |
| 以支為龍虎要如肘臂 | Long hổ đồng bằng là gò như cánh tay | Bờ ruộng, giồng đất, hàng tre ôm vào |
| 以水為朱雀忌乎湍激 | Nước trước là Chu Tước | Kỵ xiết như khóc; uốn chữ chi là có tình |
| 派於未盛朝於大旺 | Nước chia lúc nhỏ, hợp lúc lớn | Biết chỗ nước hội là biết chỗ núi tận |
| 每一折瀦而後洩 | Mỗi khúc đọng rồi mới đi | Thuỷ khẩu kín, không thấy đến không thấy đi |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Đoạn cuối ngoại thiên là nơi Táng Thư nói về "tình" của núi và nước. Phong Thuỷ Liên Hoa đọc đoạn này theo nguyên lý "hình là gốc, lý khí là dụng": tứ linh là bốn cái tình của thế đất (đỡ, chầu, ôm), không phải bốn tượng thần cần đặt quanh mộ; nước là con của sinh khí, đi chậm, quanh co, lưu luyến thì giữ được khí. Chúng tôi lưu ý người đọc Việt Nam ba điều. Một, tứ linh tính theo chỗ đặt huyệt, không tính theo phương vị la bàn; nhiều người ghép cứng "Đông là Thanh Long" rồi bàn sai cả cục. Hai, ở đồng bằng long hổ có thể chỉ là bờ ruộng, giồng đất, hàng tre, miễn có dáng ôm như cánh tay; Chu Tước là sông rạch, ao hồ trước mặt, phải trong lặng hoặc uốn khúc, kỵ chảy xiết thẳng tuột. Ba, câu "mỗi khúc đọng rồi mới thoát" và lời chú về việc làm chỗ đọng nhỏ trên rãnh nước trước huyệt cho thấy sách cổ cho phép những can thiệp nhỏ để giữ nước, nhưng cách làm là thủ pháp, phải học trực tiếp. Về thời vận, nước "đại vượng" hay "tù tạ" theo năm tháng còn phải xét bằng vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục. Bài viết chỉ dừng ở nguyên lý.
Tóm lại – 總結: Đoạn cuối ngoại thiên Táng Thư dạy rằng tứ linh tính từ chỗ đặt huyệt: trái Thanh Long, phải Bạch Hổ, trước Chu Tước, sau Huyền Vũ; Huyền Vũ phải cúi, Chu Tước phải múa, Long phải uốn, Hổ phải phục; trái lại thì thành ngậm thây, ghét chủ, cự thây, bay đi; ở đất bằng long hổ là gò ôm như cánh tay, Chu Tước là nước, kỵ xiết như khóc; nước sinh từ sinh khí, chia lúc nhỏ, hợp lúc lớn, mỗi khúc đọng rồi mới đi, lưu luyến như muốn ở lại; núi đến nước vòng thì quý thọ giàu, núi tù nước chảy thì vương diệt hầu mất.
Bài sau: Tạp thiên (thượng) – Thế và hình, hình tốt hình xấu 占山之法以勢為難.
Nguồn: Táng Thư (葬書), ngoại thiên, đoạn thứ tư (theo mục lục bản Ngô Trừng, hai tiết, một trăm bảy mươi bảy chữ), bản chép trong Tứ Khố Toàn Thư (thuộc công cộng). Bản Tứ Khố viết 係, 于; bài dùng 繫, 於. Trong bản Tứ Khố, câu "lấy chi làm long hổ" có một chỗ khuyết chữ ở lời chú, bài chỉ tóm phần còn đọc được. Câu "Quản Lộ qua mộ Vô Khâu Kiệm" là lời chú ở tạp thiên dẫn Nguỵ chí, bài nhắc trước cho liền ý. Lời chú của Lưu Tắc Chương được tóm ý, không dịch nguyên văn. Bài trước: Ngoại thiên (3): Thế như vạn mã, long thủ chi tàng. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo hướng huyệt để định trái phải trước sau, đo hướng nước đến nước đi.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ tứ linh, dòng nước, thuỷ khẩu quanh huyệt.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
- Táng Thư ngoại thiên (3): thế như vạn mã, long thủ chi tàng
- Táng Thư nội thiên (2): khí thừa phong tắc tán, giới thuỷ tắc chỉ
- Thuỷ Long Kinh: các cục nước tốt
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc bốn câu "Huyền Vũ thuỳ đầu" là phần Thư; đứng ở huyệt mà biết núi nào đang cúi, núi nào đang ngẩng, nước nào đang lưu luyến, nước nào đang tuột đi, là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Tứ linh trong phong thuỷ âm trạch tính theo hướng nào? – 四靈之位
Táng Thư và lời chú nói rõ: tính từ chỗ đặt huyệt. Đứng ở huyệt nhìn ra, trái là Thanh Long, phải là Bạch Hổ, trước là Chu Tước, sau là Huyền Vũ; không tính theo Đông Tây Nam Bắc cố định.
"Huyền Vũ thuỳ đầu" nhận biết thế nào? – 玄武垂頭
Núi sau thoải dần xuống chỗ huyệt như muốn nhận người táng. Lời chú cho dấu hiệu: đổ nước lên chỗ nhận huyệt không chảy tuột, ngồi được yên.
"Long ngẩng hổ phục" có đúng không? – 龍昂虎伏
Lời chú Táng Thư nói đó là truyền sai: chữ "ngẩng" phải là "hạ"; long hổ đều lấy hiền thuận cúi phục làm tốt. Long ngồi chồm gọi là ghét chủ, hổ ngồi xổm gọi là ngậm thây.
Đồng bằng không có núi thì long hổ là gì? – 平地龍虎
Là gò đất, bờ ruộng cao kẹp hai bên, cần có dáng ôm như khuỷu tay cánh tay. Chu Tước ở đồng bằng là nước trước mặt.
Nước tốt trước mộ trông như thế nào? – 吉水
Ao hồ thì trong lặng sáng sạch; sông rạch thì uốn khúc chữ chi, mỗi khúc có chỗ đọng, lưu luyến như muốn ở lại; đứng ở huyệt không thấy nước đến thẳng, không thấy nước đi thẳng. Kỵ nước chảy xiết như tiếng khóc.









