Táng Thư
葬書 · 內篇 外篇 雜篇 (一卷)
Tác giả: đề Quách Phác (郭璞, đời Đông Tấn) · san định: Ngô Trừng (吳澄, đời Nguyên) · chú: Lưu Tắc Chương (劉則章)
Bản gốc: Tứ Khố Toàn Thư, Tử bộ, Thuật số loại (tướng trạch tướng mộ).
Bài thứ sáu của bộ Táng Thư (葬書) trên Kho sách vugioi.com giảng đoạn thứ hai của ngoại thiên. Đoạn này chỉ có một tiết, bảy mươi bốn chữ, nhưng là đoạn được trích dẫn nhiều nhất trong các sách huyệt pháp đời sau. Nửa đầu là tám câu bốn chữ đối nhau như một bài minh: "thừa kim tương thuỷ, huyệt thổ ấn mộc; ngoại tàng bát phong, nội bí ngũ hành; thiên quang hạ lâm, địa đức thượng tái; âm dương xung hoà, ngũ thổ tứ bị". Nửa sau nói về con người: "mục lực chi xảo, công lực chi cụ", cái khéo của mắt và cái đủ của sức, để "công đoạt tạo hoá". Đề yếu Tứ Khố khen câu "thừa sinh khí" là tinh; còn lời chú gọi đoạn này là chỗ nói "huyền vi của chứng ứng trong huyệt". Bài gồm nguyên văn theo bản Tứ Khố, dịch từng câu, ý chính lời chú của Lưu Tắc Chương và phần giảng của Phong Thuỷ Liên Hoa.
Trả lời nhanh: Đoạn hai ngoại thiên Táng Thư nêu các chứng ứng của một huyệt thật. Thừa kim: nương vào chỗ đầu tròn nhọn nơi sinh khí dừng (kim là tên khác của sinh khí). Tương thuỷ: hai dòng nước nhỏ hai bên ôm giới huyệt. Huyệt thổ: đặt huyệt ở chính giữa, chỗ khí xung hoà. Ấn mộc: hai sa nhỏ như cánh ve hai bên kẹp huyệt. Ngoài tàng được tám gió, trong giữ kín ngũ hành. Ánh sao trời chiếu xuống, đức đất chở lên. Âm dương xung hoà thì có đất ngũ sắc, đủ bốn màu tốt (không lấy màu đen). Rồi nhờ mắt khéo và sức đủ, lấy chỗ đủ tránh chỗ thiếu, đắp cao bồi thấp, thông âm dương mà công ngang tạo hoá.
Thầy Vũ Giới giảng: "Tám câu đầu là để biết huyệt thật; hai câu sau là để biết người làm. Đất có chứng ứng mà người không có mắt, không có công, thì đất tốt cũng không thành."
Thừa kim, tương thuỷ – 乘金相水
Nguyên văn – 原文
乘金相水,穴土印木。
Dịch: Nương kim, nhờ nước; huyệt ở thổ, ấn bằng mộc.
Giảng: Lời chú mở đầu: đây là nói "huyền vi của chứng ứng trong huyệt". Bốn chữ kim, thuỷ, thổ, mộc không phải là ngũ hành theo nghĩa phương vị, mà là tên gọi bốn bộ phận của một huyệt. Kim (金), lời chú nói, cũng là tên khác của sinh khí, tức chỗ đầu tròn hoặc nhọn nơi mạch dừng lại; "thừa kim" là nương vào chỗ ấy, như ở bài một nói "thừa sinh khí". Phía sau huyệt thường có một gò tròn nhỏ như cái bát úp, sách đời sau gọi là cầu (毬) hay hoá sinh não; đó là "kim" để nương.

Tương thuỷ (相水): lời chú nói là hai dòng "kim ngư" giới hợp hai bên trái phải để phụ trợ cho huyệt. Đây là chữ "kim ngư thuỷ" đã gặp ở bài hai: hai dòng nước nhỏ (có khi chỉ là hai rãnh ẩm sau mưa) ôm sát hai bên huyệt rồi hợp lại phía trước, như hai con cá vàng chầu nhau. Nước này rất nhỏ, mắt thường dễ bỏ qua, nhưng thiếu nó thì "thư hùng thất kinh", mạch không có ranh giới để dừng.
Huyệt thổ (穴土): thổ là trung ương; huyệt ở chính giữa, lấy khí xung hoà, tức là chỗ "táng khẩu" (葬口, miệng táng). Ấn mộc (印木): là hai sa nhỏ hai bên như cánh ve (thiền dực 蟬翊), kẹp chủ huyệt, cùng với nước nhỏ như râu tôm (hà tu 蝦鬚) để giới huyệt. Lời chú dẫn Thần Bảo Kinh: "ba hợp ba phân thấy nghĩa huyệt thổ thừa kim; hai mảnh hai cánh xét tình tương thuỷ ấn mộc".

Những tên gọi huyệt chứng – 穴中證應之名
Lời chú ở câu này còn kể ra một chuỗi tên gọi dài mà người học huyệt pháp đời sau phải thuộc. Chúng tôi chép lại để người đọc biết sách cổ đã phân tích chỗ huyệt tỉ mỉ đến mức nào, không giảng thủ pháp từng tên: mắt đáy nước (thuỷ để nhãn), kéo cắt giao nhau (tiễn đao giao), ngồi trong nước, nằm trong nước, đùi sáng đùi tối, cầu sáng cầu tối, cánh dài cánh ngắn, nước dài nước ngắn, hang ốc, mũi sò, kim giới ngọc, ức gà đuôi chim cưu, đai thọ áo trẻ, miệng sàng, dấu chim, rùa sống ba ba chết, ngủ khô lấy ướt, cắt chân dội đầu, dương sáng âm tối, dương rơi âm ra, đất vân lưới, chữ thập thiên tâm, nước tạt mặt, đáy nổi, miệng lớn ra miệng nhỏ, nước qua núi không qua, cầu chảy nước không chảy, hai mảnh sa sừng trâu, một giọt nước mắt cua.

Lời chú còn chép mấy câu khẩu quyết rất đẹp: "đầu lưỡi đáng đặt chớ làm tổn môi; kẽ răng có thể cắm, đừng gần xương"; "mái hiên rỗng, mưa tạnh mà tiếng vẫn còn nhỏ giọt; vạc cổ, khói tan mà khí vẫn còn nổi". Rồi kết: tên gọi không đồng, không kể hết được, lời lẽ thì tóm gọn; nếu không có minh sư kéo tai dạy tận mặt, chỉ từng chỗ một, thì rốt cuộc khó thông hiểu. Câu kết ấy là lý do vì sao Phong Thuỷ Liên Hoa chỉ giảng nguyên lý ở đây: mỗi tên là một hình thật ở hiện trường, phải được chỉ tận mắt.
Ngoài tàng tám gió, trong giữ ngũ hành – 外藏八風內秘五行
Nguyên văn – 原文
外藏八風,內秘五行。
Dịch: Bên ngoài tàng được tám gió, bên trong giữ kín ngũ hành.
Giảng: Lời chú: bốn góc bốn chính (tứ duy tứ chính, tức tám phương) đều kín không khuyết; đã không có đường gió thì sinh khí ngũ hành tự nhiên được giữ kín ở trong mà đông kết lại. Câu này là phiên bản gọn của "thừa phong tắc tán" ở bài hai: tám gió là gió của tám phương; tàng được tám gió là bốn bề có núi, có gò, có cây che, không có khe hở để gió lùa thẳng vào huyệt.

Cần nhớ lại chỗ phân biệt ở bài hai: đất lũng cao rất sợ gió, nên câu "ngoại tàng bát phong" quan trọng nhất ở đất núi; đất chi bằng phẳng khí chìm, không sợ gió, chỉ cần nước chắn. Vì vậy "tàng phong" ở đồng bằng không đòi núi vây cao, mà có thể là một hàng tre, một bờ đất, một dải giồng phía sau; ở vùng núi thì phải là long hổ, án sơn thật sự khép lại. Hai chữ "nội bí" (內秘) cũng rất đáng chú ý: ngũ hành ở trong được "giữ kín", tức là khí không bị lộ ra, không bị đào bới, không bị nước xói. Người làm mộ mà đào rộng, xẻ sâu, phá môi huyệt là tự làm lộ cái "bí" ấy.
Ánh trời chiếu xuống, đức đất chở lên – 天光下臨地德上載
Nguyên văn – 原文
天光下臨,地德上載。
Dịch: Ánh sáng của trời chiếu xuống, đức của đất chở lên.
Giảng: Lời chú: "trời có một sao, đất có một huyệt; ở trời thành tượng, ở đất thành hình; táng được chỗ thì sao trời rủ ánh chiếu xuống, đức đất nhu thuận mà chở lên". Câu "tại thiên thành tượng, tại địa thành hình" là lời Hệ Từ trong Kinh Dịch. Đây là gốc của thuyết thiên tinh trong phong thuỷ: mỗi huyệt dưới đất ứng với một tinh tú trên trời. Sách Linh Thành Tinh Nghĩa đời sau giảng rất dài về chính câu này, nói người ta chỉ biết nhận sinh khí có hình, mà không biết nhận sinh khí vô hình, chính ở hai câu "thiên quang hạ lâm, địa đức thượng tái".

Đọc theo nghĩa giản dị nhất, câu này còn nói một điều ai cũng thấy: chỗ huyệt tốt là chỗ sáng sủa, đón được ánh trời, không bị núi cao che khuất, không ẩm tối; và đất ở đó chắc, dày, chở được. Bài bốn có câu "thiên quang phát tân", ánh trời toả mới, cũng cùng ý. Phong Thuỷ Liên Hoa giữ cả hai tầng nghĩa: tầng hình là chỗ sáng sủa, đất dày; tầng khí là sự tương ứng giữa trời và đất, sẽ được xét bằng lý khí và thời vận.

Âm dương xung hoà, ngũ thổ tứ bị – 陰陽沖和五土四備
Nguyên văn – 原文
陰陽沖和,五土四備。
Dịch: Âm dương xung hoà, đất năm màu đủ bốn.
Giảng: Lời chú: vật không có âm dương là trái trời bỏ gốc; dương đơn không sinh, âm lẻ không thành; hai khí và ngũ hành cảm hoá mới xung hoà được. Chỗ xung hoà ắt có đất ngũ sắc lạ để ứng. Nói "tứ bị" (đủ bốn) là vì không lấy màu đen. Lời chú còn cho một cách hiểu thứ hai rất tinh: ở chỗ xung hoà, khí âm lạnh đến đây thì ấm, khí dương nóng đến đây thì mát; khí ấm mát ấy gọi là xung hoà. Người từng đứng ở một chỗ huyệt thật thường kể lại cảm giác ấy: mùa hè mát hơn chung quanh, mùa đông ấm hơn.

Đất ngũ sắc sẽ được giảng kỹ ở đoạn ba ngoại thiên (bài sau), câu "thổ dục tế nhi kiên, nhuận nhi bất trạch, tài phương thiết ngọc, bị cụ ngũ sắc". Ở đây chỉ cần nắm: năm màu là trắng (kim), xanh (mộc), đỏ (hoả), vàng (thổ), đen (thuỷ); bốn màu đầu là tốt, màu đen thuộc thuỷ, là hung, nên chỉ cần "đủ bốn". Đất có màu sắc rõ, mịn, chắc là dấu hiệu khí âm dương đã hoà mà ngưng lại; đất xám đen, bở rời là dấu hiệu khí chưa hoà.

Mắt khéo, sức đủ, công ngang tạo hoá – 目力之巧工力之具
Nguyên văn – 原文
目力之巧,工力之具,趨全避闕,增高益下,微妙在智,觸類而長,玄通陰陽,功奪造化。
Dịch: Cái khéo của sức mắt, cái đủ của sức làm; theo chỗ đủ, tránh chỗ thiếu; đắp chỗ cao, bồi chỗ thấp; vi diệu ở trí, gặp loại mà suy rộng; thông suốt âm dương, công ngang tạo hoá.
Giảng: Sau tám câu về đất là tám câu về người. Lời chú: mắt khéo thì biết theo chỗ đủ tránh chỗ thiếu; sức đủ thì biết đắp cao bồi thấp. Phàm phép tác dụng đều tuỳ chỗ mà liệu, nghìn biến vạn hoá, vốn không có phương định, hoàn toàn ở chỗ lòng và mắt của người linh xảo, lấy loại mà đo loại, gặp mà suy rộng ra, thì công huyền diệu có thể "trộm cơ trời đất, thông lẽ âm dương, đoạt quyền tạo hoá". Đây chính là câu "đoạt thần công, cải thiên mệnh" ở bài bốn, giờ được giải bằng việc làm cụ thể.

"Tăng cao ích hạ" (增高益下) là câu cần đọc cẩn thận. Nó không cho phép người ta tuỳ tiện san đồi, lấp suối, đắp núi giả. Lời chú ở các đoạn trước đã cảnh báo: núi bị đục đứt là "đoạn sơn", không táng được; đất bị đào xới thì phải "thẩm kỳ sở phế". Ở đây "tăng cao ích hạ" là những điều chỉnh nhỏ, đúng lúc, đúng chỗ, như bồi một bờ đất cho kín chỗ gió lùa, đắp một chút chỗ huyệt bị trâu bò giẫm lở, chứ không phải tạo ra một thế đất mới. Chữ then chốt là "vi diệu tại trí": cái quyết định là trí hiểu âm dương, không phải sức người nhiều hay ít.
Người đọc hôm nay cũng có thể thấy ở đây một tư tưởng rất gần với nghề kiến trúc cảnh quan: đọc đúng địa hình, rồi chỉ can thiệp tối thiểu để địa hình làm việc của nó. Phong Thuỷ Liên Hoa vẫn giữ nguyên tắc ấy khi làm mộ phần, nhà cửa: tôn trọng thế đất, sửa ít mà đúng.

| Câu gốc | Ý chính | Ứng dụng |
|---|---|---|
| 乘金 | Nương chỗ đầu tròn nơi mạch dừng | Sau huyệt có gò nhỏ như bát úp |
| 相水 | Hai nước nhỏ kim ngư ôm hai bên | Không có giới thuỷ thì mạch không dừng |
| 穴土 | Huyệt ở chính giữa, khí xung hoà | Táng khẩu ở trung tâm |
| 印木 | Sa nhỏ như cánh ve hai bên kẹp huyệt | Định giới hạn chỗ đặt huyệt |
| 外藏八風內秘五行 | Tám phương kín, khí giữ trong | Không đào rộng phá môi huyệt |
| 天光下臨地德上載 | Trời một sao, đất một huyệt | Chỗ sáng sủa, đất dày; gốc thuyết thiên tinh |
| 陰陽沖和五土四備 | Khí hoà thì có đất ngũ sắc | Lấy bốn màu, không lấy màu đen |
| 目力之巧工力之具 | Mắt khéo, sức đủ, trí thông | Sửa ít mà đúng, không tạo thế đất giả |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Đoạn hai ngoại thiên là bản đồ của một huyệt thật trong bảy mươi bốn chữ. Phong Thuỷ Liên Hoa đọc đoạn này theo nguyên lý "hình là gốc, lý khí là dụng": bốn chứng kim, thuỷ, thổ, mộc và tám phương kín gió là phần hình, nhìn bằng mắt ở hiện trường; "thiên quang hạ lâm" là cầu nối sang phần lý khí, nơi xét sự tương ứng của huyệt với trời và thời vận. Chúng tôi lưu ý người đọc hai điều. Một, bốn chữ kim thuỷ thổ mộc trong câu "thừa kim tương thuỷ, huyệt thổ ấn mộc" là tên bộ phận của huyệt, không phải phương vị ngũ hành; nhiều người đọc nhầm thành "huyệt phải hướng Tây có nước, hướng Đông có cây". Hai, câu "tăng cao ích hạ, công đoạt tạo hoá" không cho phép san lấp tuỳ tiện; nó đề cao trí của người đọc đúng thế đất và chỉ sửa tối thiểu. Về thời vận, chỗ "thiên quang hạ lâm" ứng nhanh hay chậm phải xét bằng vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục. Những tên huyệt chứng như ức gà, đuôi chim cưu, nước mắt cua, đầu lưỡi kẽ răng là thủ pháp, phải học trực tiếp; bài viết chỉ dừng ở nguyên lý.
Tóm lại – 總結: Đoạn hai ngoại thiên Táng Thư dạy rằng huyệt thật phải nương chỗ kim nơi sinh khí dừng, có hai nước kim ngư ôm hai bên, đặt ở chính giữa chỗ khí xung hoà, có sa cánh ve kẹp giới; ngoài kín tám gió, trong giữ ngũ hành; trời chiếu xuống, đất chở lên; âm dương hoà thì có đất ngũ sắc đủ bốn màu tốt; rồi nhờ mắt khéo, sức đủ, trí thông âm dương mà người làm đúng lẽ, công ngang tạo hoá.
Bài sau: Ngoại thiên (3) – Thế như vạn mã, long thủ chi tàng, ngoại khí nội khí, chất đất 勢如萬馬自天而下.
Nguồn: Táng Thư (葬書), ngoại thiên, đoạn thứ hai (theo mục lục bản Ngô Trừng, một tiết, bảy mươi bốn chữ), bản chép trong Tứ Khố Toàn Thư (thuộc công cộng). Bản Tứ Khố chép 五上四備, bài theo bản thông hành 五土四備 vì hợp lời chú "ngũ sắc dị thổ". Bản Tứ Khố viết 乗, 徳, 隂, 闕, 増; bài dùng 乘, 德, 陰, 闕, 增. Lời chú của Lưu Tắc Chương được tóm ý, không dịch nguyên văn; danh sách tên huyệt chứng và câu của Thần Bảo Kinh là lời chú dẫn. Bài trước: Ngoại thiên (1): Chi táng kỳ điên, lũng táng kỳ lộc. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo hướng huyệt và hướng nước kim ngư.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ cầu sau huyệt, nước hai bên, sa cánh ve, tám phương gió.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
Bài liên quan – 相關文章
- Táng Thư ngoại thiên (1): chi táng kỳ điên, lũng táng kỳ lộc
- Táng Thư nội thiên (4): năm thứ núi không táng được
- Linh Thành Tinh Nghĩa: khí vận, khí thế
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc tám câu "thừa kim tương thuỷ" là phần Thư; cúi xuống một chỗ đất mà nhận ra cầu sau huyệt, hai rãnh kim ngư, sa cánh ve, là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
"Thừa kim tương thuỷ, huyệt thổ ấn mộc" nghĩa là gì? – 乘金相水穴土印木
Là bốn chứng của huyệt thật: nương chỗ đầu tròn nơi sinh khí dừng (kim), có hai dòng nước nhỏ ôm hai bên (thuỷ), huyệt ở chính giữa chỗ khí hoà (thổ), có sa nhỏ như cánh ve kẹp hai bên (mộc). Không phải là phương vị ngũ hành.
Kim ngư thuỷ là gì? – 金魚水
Là hai dòng nước nhỏ, có khi chỉ là rãnh ẩm, ôm sát hai bên huyệt rồi hợp lại phía trước, như hai con cá chầu nhau. Đó là ranh giới làm mạch dừng tại huyệt.
"Thiên quang hạ lâm, địa đức thượng tái" là gì? – 天光下臨地德上載
Lời chú nói trời có một sao, đất có một huyệt; táng đúng chỗ thì ánh sao chiếu xuống, đức đất chở lên. Đây là gốc của thuyết thiên tinh; theo nghĩa giản dị, huyệt tốt là chỗ sáng sủa, đất dày chắc.
"Ngũ thổ tứ bị" nghĩa là gì? – 五土四備
Là chỗ âm dương xung hoà thì có đất ngũ sắc, nhưng chỉ cần đủ bốn màu trắng, xanh, đỏ, vàng; màu đen thuộc thuỷ, không lấy.
"Tăng cao ích hạ" có cho phép san đồi lấp suối? – 增高益下
Không. Đó là những điều chỉnh nhỏ, đúng chỗ, nhờ trí hiểu âm dương. Táng Thư đã cấm táng núi bị đục đứt; sửa thế đất phải ít mà đúng.









