💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Địa Lý Đại Thành (98): La Kinh Bát Vụ Tập (4): 120 phân kim, nhị bát và thuyết thai cốt 羅經撥霧集

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Địa Lý Đại Thành (98): La Kinh Bát Vụ Tập (4): 120 phân kim, nhị bát và thuyết thai cốt 羅經撥霧集

Địa Lý Đại Thành · La Kinh Chỉ Nam Bát Vụ Tập
地理大成 · 羅經指南撥霧集 卷上 (正針百二十分金 · 二八 · 候卦 · 赤道三百六十度 · 地支十二位 · 順排六十龍先天卦)
Tác giả: Diệp Thái 葉泰 (tự Cửu Thăng 九升, người Cổ Vụ 古婺, đời Thanh) soạn · Trịnh Cung Chấn 鄭宮振 (Hải Xương) đính
Bản gốc: Học Sơn Đường 學山堂 khắc năm Khang Hy 35 (1696), tập 4.

La Kinh Bát Vụ Tập (4) bàn tầng nhỏ nhất của chính bàn: chính châm một trăm hai mươi phân kim, cùng các tầng phụ trợ của nó là nhị bát, hậu quái, xích đạo ba trăm sáu mươi độ, địa chi mười hai vị và thuận bài sáu mươi long tiên thiên quái. Đây là chỗ Diệp Cửu Thăng giải một câu đố lâu đời của la kinh (vì sao mười Tý của phân kim lại lấn sang nửa Quý), và cũng là chỗ ông phê mạnh thuyết "thai cốt" của những người thích bàn chia đều tăm tắp.

Trả lời nhanh: Một trăm hai mươi phân kim chia mỗi sơn chính châm làm năm vị, khởi Giáp Tý ở đầu Tý, dùng "mộc nhật châm" (Tý Ngọ theo bóng nắng cột đo, lệch về Đinh nửa vị so với kim nổi), nên mười Tý đều nằm trong chi Tý. Phân kim lấy Bính, Đinh, Canh, Tân là vượng tướng; tránh Mậu, Kỷ (quy giáp) và Nhâm, Quý, Giáp, Ất (cô hư); chỉ dùng phân kim "nhị bát". Ba tầng doanh súc, xuyên sơn, phân kim là ba chân vạc của la kinh, mỗi tầng một Tý Ngọ: Bắc Cực, kim nổi, bóng nắng.

Thầy Vũ Giới giảng: "Trời không tròn số. Một năm ba trăm sáu mươi lăm ngày và một phần tư, đại diễn năm mươi mà dùng bốn mươi chín. La kinh lệch nửa vị, phân kim lẻ hai phần, là vì phải lệch như trời mới khớp với trời. Bàn nào chia đều tăm tắp, đẹp mắt mà chết."

Một trăm hai mươi phân kim và mộc nhật châm – 百二十分金

Một trăm hai mươi phân kim là năm vị dưới mỗi sơn chính châm, hai mươi bốn sơn cộng một trăm hai mươi. Diệp Cửu Thăng cho rằng bốn tầng chính châm hai mươi bốn sơn, doanh súc sáu mươi, xuyên sơn bảy mươi hai và phân kim một trăm hai mươi phần nhiều truyền từ Khâu công mà được Dương công làm sáng; cùng với ba thứ ngũ hành song sơn, hồng phạm, tiểu huyền không, đều là "thần vật", không phải người phàm đoán mò mà định được.

夫分金由地支而出,今分金不列于一支之內,而四分兼前一分。如子癸二宮,共列十子,而癸前一半屬丑支之分,亦列之以子,此其故何也?用木日針也。木日針者,古人立臬木測日影,以正南北,其最長最短之景,較之浮針,又畧偏于丁半位。以日影之南北分子午,則百廿分金之十子,俱在子支之內,並不犯丑也。

Dịch: Phân kim do địa chi mà ra, nay phân kim không xếp gọn trong một chi mà bốn phần kiêm một phần trước. Như hai cung Tý Quý xếp chung mười Tý, mà nửa trước của Quý thuộc phần của chi Sửu, cũng xếp là Tý, vì sao? Vì dùng mộc nhật châm. Mộc nhật châm là người xưa dựng cột gỗ đo bóng nắng để định nam bắc; bóng dài nhất ngắn nhất so với kim nổi lại hơi lệch về Đinh nửa vị. Lấy nam bắc của bóng nắng chia Tý Ngọ, thì mười Tý của một trăm hai mươi phân kim đều ở trong chi Tý, không phạm Sửu.

Từ trường quanh nam châm hiện bằng mạt sắt
Mạt sắt xếp theo từ trường: kim la kinh chịu từ khí nên có chính châm, phùng châm, trung châm. Ảnh: Nevit Dilmen (talk), Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Giảng: Đây là lời giải rất đẹp cho một chỗ người học hay thắc mắc. Trên chính châm, nửa sau của Quý đã sang phần Sửu (theo phùng châm Quý Sửu đi cặp). Nhưng nếu đo Tý Ngọ bằng bóng nắng (nam bắc thật theo mặt trời), thì "Tý thật" lùi lại, và mười phân kim Tý đều nằm trong Tý ấy. Ông kết: doanh súc theo Tý Ngọ Bắc Cực, xuyên sơn theo Tý Ngọ kim nổi, phân kim theo Tý Ngọ bóng nắng. Trước khi Dương, Lại đặt hai châm, cái diệu của hai châm đã ngầm có trong ba bàn; hai ông chỉ chỉ rõ nguồn gốc cho người trung hạ dễ biết.

Ba chân vạc của la kinh – 鼎之三足

Diệp Cửu Thăng tách các tầng la kinh thành hai loại: có kinh và không có kinh.

盤中細盤,惟盈縮、穿山、分金三層,係盤針之正宗,吉凶之樞紐,在所必用,猶鼎之三足,缺一不可。故有素書以明盈縮,寶鏡以明穿山,瀛海以明分金。惟此三層有經,其餘無經之層數,不過發明此三層者,外此則出于淺陋之臆見,好邪之強附,不可信從者也。

Dịch: Trong các bàn nhỏ của la kinh, chỉ ba tầng doanh súc, xuyên sơn, phân kim là chính tông của bàn kim, then chốt cát hung, buộc phải dùng, như ba chân vạc, thiếu một không được. Nên có Tố Thư để làm rõ doanh súc, Bảo Kính để làm rõ xuyên sơn, Doanh Hải để làm rõ phân kim. Chỉ ba tầng này có kinh; các tầng khác không có kinh chẳng qua để làm rõ ba tầng này; ngoài ra là ý kiến nông cạn, gượng gán của kẻ thích tà, không thể tin theo.

Sơ đồ ba tầng chính của la kinh như ba chân vạc
Doanh súc theo Tố Thư để biện long, xuyên sơn theo Bảo Kính để toạ huyệt, phân kim theo Doanh Hải để định phân kim; chỉ ba tầng này có kinh. Vẽ lại theo Địa Lý Đại Thành – Phong Thuỷ Liên Hoa

Giảng: Ba chân vạc đi với ba quyển kinh: Tố Thư (doanh súc), Bảo Kính (xuyên sơn), Doanh Hải (phân kim). Đây là một tiêu chí lọc rất rõ: tầng nào có gốc kinh thì giữ, tầng nào không có thì chỉ là phụ trợ hoặc bỏ. Người học la kinh hiện đại nên dùng tiêu chí này khi gặp những la kinh có quá nhiều vòng không rõ xuất xứ.

Vạc đồng ba chân
Vạc đồng ba chân thời Tần: Diệp Cửu Thăng ví ba thứ chính của la kinh như ba chân vạc. Ảnh: Gary Todd, Wikimedia Commons, CC0.

Cách dùng phân kim: vượng tướng, quy giáp, cô hư – 分金作用

Phân kim xếp năm vị theo can: Giáp, Bính, Mậu, Canh, Nhâm đi với chi dương; Ất, Đinh, Kỷ, Tân, Quý đi với chi âm. Diệp Cửu Thăng nêu ba lớp dùng.

此盤作用:取丙丁庚辛之旺相,避戊己之龜甲、壬癸甲乙之孤虛;又以其納音與盈縮入首之納音較生尅,分金之納音不得尅泄盈縮之納音也。……又以本金納音之生旺定分金之美惡:如丙子水分在子宮為旺地,曰吉;甲子金分在子宮為死地,曰凶。此亦不背正理,可以參用。

Dịch: Công dụng bàn này: lấy Bính, Đinh, Canh, Tân là vượng tướng; tránh Mậu, Kỷ là quy giáp, Nhâm, Quý, Giáp, Ất là cô hư. Lại lấy nạp âm của nó so sinh khắc với nạp âm của long nhập thủ doanh súc; nạp âm phân kim không được khắc tiết nạp âm doanh súc. … Lại lấy sinh vượng của nạp âm bản kim để định phân kim tốt xấu: như Bính Tý thuỷ ở cung Tý là đất vượng, nói là cát; Giáp Tý kim ở cung Tý là đất tử, nói là hung. Điều này cũng không trái chính lý, có thể tham dụng.

Tứ hợp viện Cung Vương phủ
Sân tứ hợp viện trong Cung Vương phủ: phân kim xét vượng tướng, quy giáp, cô hư khi định hướng nhà và mộ. Ảnh: Caitriana Nicholson from 北京 ~ Beijing, 中, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Giảng: Lớp một là can: trong năm phân kim mỗi sơn, chỉ hai vị Bính, Canh (hoặc Đinh, Tân) dùng được. Lớp hai là nạp âm phân kim đối với nạp âm long nhập thủ (theo sáu mươi long doanh súc): không được khắc, không được tiết. Lớp ba là nạp âm của chính phân kim đặt trong cung có sinh vượng không. Ba lớp lọc này nối toạ huyệt với long, đúng ý "phân kim không xa long".

Nhị bát: vì sao chỉ dùng phân kim hai tám – 二八

Nhị bát là chia mỗi sơn thành mười phần, giống tam thất ở bảy mươi hai long. Một sơn năm kim, mỗi kim hai phần; thêm bốn phần trái và phải cho đủ mười.

如甲子在子,本金得子二分,左邊加四分仍是子,右邊加四分是壬,故甲子六子四壬;丙子在子,本金得子二分,左邊加四分是子,右邊加四分,得二分子二分壬,故丙子八子二壬;戊子正子;庚子八子二癸;壬子六子四癸也。四六金靠邊而偏薄,正位犯大空差錯,故分金止宜二八。

Dịch: Như Giáp Tý ở Tý, bản kim được hai phần Tý, bên trái thêm bốn vẫn là Tý, bên phải thêm bốn là Nhâm, nên Giáp Tý là "sáu Tý bốn Nhâm". Bính Tý ở Tý, bản kim được hai phần Tý, bên trái thêm bốn là Tý, bên phải thêm bốn được hai Tý hai Nhâm, nên Bính Tý là "tám Tý hai Nhâm". Mậu Tý là chính Tý; Canh Tý "tám Tý hai Quý"; Nhâm Tý "sáu Tý bốn Quý". Kim bốn sáu sát mép mà lệch mỏng, chính vị phạm đại không sai thác, nên phân kim chỉ nên dùng hai tám.

Sơ đồ năm phân kim dưới sơn Tý và phép nhị bát
Giáp Tý sáu Tý bốn Nhâm, Bính Tý tám Tý hai Nhâm, Mậu Tý chính Tý phạm đại không sai thác, Canh Tý tám Tý hai Quý, Nhâm Tý sáu Tý bốn Quý; chỉ dùng hai kim nhị bát. Vẽ lại theo Địa Lý Đại Thành – Phong Thuỷ Liên Hoa

Giảng: Kết quả trùng với lớp can ở trên: Bính Tý và Canh Tý (nhị bát) là hai phân kim dùng được; Giáp Tý, Nhâm Tý (tứ lục) lệch mỏng; Mậu Tý (chính) phạm không vong. Câu cổ "tái gia tam thất dữ nhị bát" vì vậy có nghĩa: toạ huyệt dùng long tam thất, phân kim dùng kim nhị bát.

Hậu quái, xích đạo ba trăm sáu mươi độ, địa chi mười hai vị – 候卦赤道地支

Hậu quái là tầng sáu mươi quẻ "lục nhật thất phân" của Kinh Phòng: sáu mươi tư quẻ trừ Khảm, Ly, Chấn, Đoài (hai mươi bốn hào chủ hai mươi bốn khí), sáu mươi quẻ còn lại mỗi quẻ quản sáu ngày bảy phần, ứng ba trăm sáu mươi lăm ngày và một phần tư. Giáp Tý khởi quẻ Di, Bính Tý Trung Phu, Mậu Tý Phục.

此係京房占候之卦,楊雄遵之以作太玄。其排卦之次序,則以十二壁卦為主,而左右輔成之者也。此層作用,以本金所得之卦,查其五親,喜其全備;若伏藏而不備者,宜葬時之年月日時補足之。

Dịch: Đây là quẻ chiêm hậu của Kinh Phòng, Dương Hùng theo nó làm sách Thái Huyền. Thứ tự xếp quẻ lấy mười hai quẻ tích làm chủ, hai bên phụ thành. Tầng này dùng: lấy quẻ mà bản kim được, tra ngũ thân, mừng là đủ; nếu ẩn phục không đủ thì lấy năm tháng ngày giờ lúc táng mà bổ đủ.

Tinh đồ Tô Tụng
Tinh đồ tròn trong Tân Nghi Tượng Pháp Yếu của Tô Tụng đời Tống: xích đạo ba trăm sáu mươi độ. Nguồn: Wikimedia Commons, tranh công cộng.

Giảng: Ông dặn thêm lấy can ngày táng khởi lục thần: Thanh Long nên gặp tài, quan, tử tôn; Chu Tước nên gặp quan, chủ phát quý; Câu Trần nên gặp phụ, nhiều ruộng vườn. Tầng xích đạo ba trăm sáu mươi độ chia mỗi kim ba độ, Giáp Tý cung Tý khởi Nguy mười một độ, để khi phân kim "ai trái ai phải" có chuẩn mà không lệch. Tầng địa chi mười hai vị đặt trên phùng châm để người thấy ngay Nhâm Tý song sơn cùng là Tý, như trên chính châm đặt bát quái để thấy Nhâm Tý Quý ba sơn cùng là Khảm: "chính châm tam sơn nhất khí, phùng châm song sơn nhất khí".

Nghi khí trên đài Quan Tượng
Nghi khí đo thiên văn trên đài Quan Tượng Bắc Kinh: hậu quái và xích đạo đều đo theo độ trời. Ảnh: Steve46814, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Thuận bài sáu mươi long tiên thiên quái và lời phê thuyết "thai cốt" – 順排六十龍

Tầng cuối là sáu mươi long xếp đều dưới mỗi chi năm vị (Giáp Bính Mậu Canh Nhâm hoặc Ất Đinh Kỷ Tân Quý), mỗi vị đeo một quẻ theo viên đồ tiên thiên sáu mươi tư quẻ của Thiệu Ung trừ bốn quẻ chính. Giáp Tý khởi Tỷ, Bính Tý Bác, Mậu Tý Phục, quẻ Phục rơi đúng giữa Tý.

此卦作用,專論九六冲和。冲和者,上下二爻陰陽相配是也。……廖公曰:得金不得卦,漫自空閑話;得卦不得金,枉自去勞心。金卦兩得,方為全美。此盤甲子,專為帶卦而設,無所取用。彼淺陋之夫,見此盤甲子,……以為此層乃天地自然之正理,號之曰胎骨,尊之以格龍,不知欠缺不齊,天地之奇。

Dịch: Quẻ này dùng chuyên luận cửu lục xung hoà; xung hoà là hai hào trên dưới âm dương phối nhau. … Liêu công nói: được kim mà không được quẻ, nói suông chuyện nhàn; được quẻ mà không được kim, uổng công lo nghĩ; kim quẻ đều được mới là toàn mỹ. Giáp tý của bàn này chỉ đặt để đeo quẻ, không có gì để dùng. Bọn nông cạn thấy giáp tý bàn này … bèn cho tầng này là chính lý tự nhiên của trời đất, gọi là "thai cốt", tôn lên để cách long, không biết cái thiếu hụt không đều mới là cái kỳ của trời đất.

Sơ đồ so sánh bàn sáu mươi long xếp đều với bàn doanh súc và lời phê thuyết thai cốt
Bàn xếp đều chỉ để đeo quẻ tiên thiên xét cửu lục xung hoà; biện long phải dùng doanh súc không đều theo trời đất. Vẽ lại theo Địa Lý Đại Thành – Phong Thuỷ Liên Hoa

Giảng: Xung hoà xét ngoại quái của quẻ toạ: Chấn, Cấn, Tốn, Đoài là xung hoà; Càn, Khôn, Khảm, Ly là không xung hoà. Như toạ quẻ Tỷ (ngoại Khảm) là không xung hoà, toạ quẻ Bác (ngoại Cấn) là xung hoà. Lời phê thuyết thai cốt là đoạn văn đẹp nhất phần này: bàn này so với bảy mươi hai thì không thiếu, so với doanh súc thì đều, so với một trăm hai mươi thì ngay ngắn, nên kẻ nông cạn tưởng là chính lý. Nhưng nó "cứng chết không có cái lạ", trái với diệu tạo hoá; người xưa không phải không biết làm bàn đều, mà vì không lẻ thì không khớp với trời: độ trời không phải ba trăm mà ba trăm sáu mươi, không phải ba trăm sáu mươi mà ba trăm sáu mươi lăm và một phần tư; số đại diễn không dùng năm mươi mà dùng bốn mươi chín, không lẻ thì không thần.

Người ngắm sao
Người ngắm sao trên trời đêm: số đại diễn năm mươi mà chỉ dùng bốn mươi chín, không lẻ thì không thần. Ảnh: Giles Laurent, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Phong Thuỷ Liên Hoa giữ ba bài học từ phần này. Một, mỗi tầng la kinh có một "Tý Ngọ" riêng theo nguồn gốc của nó (Bắc Cực, kim nổi, bóng nắng); hiểu vậy thì không còn thấy ba vòng lệch nhau là mâu thuẫn. Hai, tiêu chí giữ tầng nào bỏ tầng nào là "có kinh hay không". Ba, cái lẻ của la kinh là cái lẻ của trời; đừng vì thích tròn số mà sửa la kinh cho đều.

Dải Ngân Hà
Dải Ngân Hà trên hồ núi: cái lẻ của la kinh là cái lẻ của trời. Ảnh: John Badham, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Trên la kinh Liên Hoa, các vòng phân kim và không vong được trình bày lại cho dễ đọc, nhưng nguyên tắc nhị bát và tránh quy giáp cô hư vẫn giữ. Việc chọn phân kim thực tế khi hạ quan (xoay bao nhiêu, kiểm nạp âm với long nhập thủ ra sao) là thủ pháp, phải học trực tiếp trên la kinh, không tự tính theo bài viết.

Hiểu lầm thường gặp – 常見誤解

Hiểu lầm một: mười Tý phân kim lấn sang Sửu là lỗi la kinh. Đó là vì phân kim theo Tý Ngọ của bóng nắng (mộc nhật châm), lệch về Đinh nửa vị so với kim nổi.

Hiểu lầm hai: năm phân kim của một sơn đều dùng được. Chỉ hai phân kim nhị bát (Bính, Canh hoặc Đinh, Tân) dùng được; Mậu Kỷ là quy giáp, Nhâm Quý Giáp Ất là cô hư.

Bia mộ đá
Mộ đá chạm hoa văn: phân kim chỉ dùng nhị bát, Mậu Kỷ là quy giáp, Nhâm Quý Giáp Ất là cô hư. Ảnh: User:Vmenkov, Wikimedia Commons, CC BY-SA 3.0.

Hiểu lầm ba: bàn sáu mươi long đều tăm tắp là "thai cốt" để cách long. Diệp Cửu Thăng nói bàn ấy chỉ để đeo quẻ, gọi là thai cốt mà dùng cách long là sai.

Nguồn: Địa Lý Đại Thành (地理大成), La Kinh Chỉ Nam Bát Vụ Tập quyển thượng (Diệp Cửu Thăng soạn), bản khắc Học Sơn Đường năm Khang Hy Bính Tý (1696), tập bốn, quyển thượng tờ 15b đến 19b: Chính châm một trăm hai mươi phân kim, Nhị bát, Hậu quái, Xích đạo ba trăm sáu mươi độ, Địa chi mười hai vị, Thuận bài sáu mươi long tiên thiên quái. Mục "không vong sai thác" đứng cuối phần bảy mươi hai long nên đã đọc ở bài trước. Tên mục 睽卦 trên bản khắc đọc là 候卦 theo văn mạch. Thầy Vũ Giới tổng hợp và biên soạn; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Bài trước: Địa Lý Đại Thành (97) – La Kinh Bát Vụ Tập (3): 72 long xuyên sơn, cầu quái và không vong 羅經撥霧集. Bài sau: Địa Lý Đại Thành (99) – Phùng châm Dương công, tam hợp ngũ hành, trung châm Lại công 撥霧集 (sắp đăng).

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Biết một trăm hai mươi phân kim, biết nhị bát, quy giáp, cô hư là phần Thư; khi hạ quan xoay đúng phân kim, kiểm nạp âm với long nhập thủ, giữ đúng tam thất và nhị bát là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Một trăm hai mươi phân kim là gì? – 百二十分金

Là năm vị chia dưới mỗi sơn chính châm, hai mươi bốn sơn cộng một trăm hai mươi, khởi Giáp Tý ở đầu Tý, dùng để định phân kim khi hạ quan.

Vì sao phân kim chỉ dùng nhị bát? – 何以止宜二八

Trong năm kim của một sơn, kim chính giữa phạm đại không sai thác, hai kim tứ lục sát mép lệch mỏng; chỉ hai kim nhị bát (tám phần sơn này, hai phần sơn bên) là dùng được.

Quy giáp và cô hư là gì? – 龜甲孤虛

Trong phân kim, Mậu Kỷ là quy giáp, Nhâm Quý Giáp Ất là cô hư, đều tránh; Bính Đinh Canh Tân là vượng tướng, nên lấy.

Mộc nhật châm là gì? – 木日針

Là hướng nam bắc theo bóng nắng của cột gỗ đo mặt trời; so với kim nổi thì lệch về Đinh nửa vị. Phân kim theo Tý Ngọ này nên mười Tý đều nằm trong chi Tý.

Thuyết thai cốt sai ở đâu? – 胎骨說之謬

Bàn sáu mươi long xếp đều chỉ để đeo quẻ tiên thiên xét cửu lục xung hoà, không dùng cách long. Gọi nó là thai cốt và tôn lên để cách long là hiểu sai; trời đất vốn lẻ, bàn đều tăm tắp là trái tạo hoá.

Từ khoá: 120 phân kim · 百二十分金 · nhị bát · quy giáp cô hư · mộc nhật châm · thai cốt · la kinh bát vụ tập · diệp cửu thăng

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…