Linh Thành Tinh Nghĩa
靈城精義 · 二卷(形氣章正訣、理氣章正訣)
Tác giả: đề Hà Phổ (何溥, đời Nam Đường) · chú: đề Lưu Cơ (劉基, đầu đời Minh)
Bản gốc: Tứ Khố Toàn Thư, Tử bộ, Thuật số loại (tướng trạch tướng mộ).
Linh Thành Tinh Nghĩa (靈城精義) bài sáu mở quyển hạ, chương Lý khí chính quyết. Quyển thượng xem khí qua hình; quyển hạ xem khí qua trời, qua quẻ, qua độ số. Câu mở đầu rất nổi tiếng: "Đất không có tinh khí thì lấy sao sáng làm tinh khí". Bài này giảng bảy đoạn đầu của chương: tinh quang và tinh khí, tiên thiên thống long và hậu thiên bố cục, đường vào đường về của long và nước, nhập thủ và nhập thủ (入首, 入手), tả hữu lạc và tả hữu gia, thuận nghịch và điên đảo của ngũ hành, và bốn cách thừa khí theo mạch. Phần lý khí có nhiều thủ pháp gia giảm; Phong Thuỷ Liên Hoa chỉ giảng đến nguyên lý.
Trả lời nhanh: Chương Lý khí của Linh Thành Tinh Nghĩa dạy rằng sông núi dưới đất và tinh tú trên trời vốn là một vật: tinh quang ở trời, thể phách ở đất; chọn đất mà không xét thiên tinh thì thể phách chỉ là khối chết. Tiên thiên dùng để thống long (bốn long Cấn, Đoài, Chấn, Tốn ứng thiên tinh), hậu thiên dùng để bố cục (ba bàn quẻ lệ). Lấy long định huyệt xem âm dương đường vào, lấy nước định hướng xem âm dương đường về. Nhập thủ (入首) là chỗ đến đầu, nhập thủ (入手) là khí mạch trong huyệt; phân kim, phân kinh để phân mạch đến và độ ngồi.
Thầy Vũ Giới giảng: "Lý khí không đứng riêng. Linh Thành Tinh Nghĩa đặt nó sau cả một quyển hình khí, và đến chỗ nào cũng nói 'cốt lấy long làm chủ'. Người học lý khí mà bỏ hình là đem la kinh đi đo một khối đất chết."
Đất lấy tinh quang làm tinh khí – 地無精氣 以星光為精氣
Nguyên văn – 原文
理氣章正訣。地無精氣,以星光為精氣;地無吉凶,以星氣為吉凶。
Dịch: Chương Lý khí, chính quyết. Đất không có tinh khí, lấy ánh sao làm tinh khí; đất không có cát hung, lấy khí sao làm cát hung.
Giảng: Lời chú mở đầu bằng lời phê: người đương thời bàn kham dư phần nhiều lấy hình thể làm thể, thiên tinh làm dụng, thậm chí coi hình thể là thực, thiên tinh là hư, bỏ hẳn tinh học không giảng. Họ không biết "tinh quang ở trời, thể phách ở đất"; chọn đất mà không xét thiên tinh thì thể phách chỉ là khối chết. Sông núi dưới đất chính là tinh tú trên trời, vốn không phải hai vật.

Chú kể từng tượng: phía đông trời có Thương Long, dưới là Đông Nhạc; phía bắc có Huyền Vũ, dưới là Bắc Nhạc; phía nam có Chu Tước, dưới là Nam Nhạc; phía tây có Bạch Hổ, dưới là Tây Nhạc; giữa có Bắc Cực, dưới là Trung Nhạc. Trên có Thiên Hà, Thiên Hán thì dưới có Trường Giang, Đại Hà; trên có tam viên cửu dã thì dưới có viên cục làm vương thành, có phân thổ làm cửu châu; trên có mười hai thứ xá, ba trăm sáu mươi lăm độ thì dưới có mười hai chi thần chia hạn. Thân người cũng thế: đầu tròn tượng trời, chân vuông tượng đất, hai mắt tượng nhật nguyệt.
Rồi chú kể các câu ứng nghiệm truyền đời: đất thần tiên phần nhiều phát ở Thiên Môn (Càn), vì Càn là trời, khí thuần dương; đất đế vương phần nhiều khởi từ kim long, vì Giác, Cang đứng đầu hai mươi tám tú; đất văn chương hàn uyển phần nhiều ở Thái Ất, Thiên Ất; đất trung lương tiên thánh phần nhiều ở Cấn, vì một sao ở cung Cấn sáng đỏ khác thường; Thái Dương ở Ngọ thì các sao hung không dám đến, có tượng vua, nên dựng đô lập quận đều hướng Ly. Chú kết: Dương Công xem hành long dùng chín sao của Đẩu Xu (Tham Lang, Cự Môn…), Liêu Công xem nhập thủ dùng bảy chính lưu hành (Thái Âm, Thái Dương…), phép của hai ông đều chuẩn theo thiên tinh, không phải ý riêng.

Tiên thiên thống long, hậu thiên bố cục – 先天統龍 後天布局
Nguyên văn – 原文
用先天以統龍,當詳明於四龍天星;用後天以布局,尤宜審乎三盤卦例。
Dịch: Dùng tiên thiên để thống long, phải hiểu rõ thiên tinh của bốn long; dùng hậu thiên để bố cục, càng nên xét ba bàn quẻ lệ.
Giảng: Chú gọi đây là "cương lĩnh định long định huyệt, việc thứ nhất của thừa khí". Tiên thiên quái vị: Càn nam, Khôn bắc, Ly đông, Khảm tây, Chấn, Tốn, Cấn, Đoài ở bốn góc, là thể đối đãi âm dương. Càn Khôn tuy là "thiên địa định vị", thực là lão âm lão dương; Khảm Ly tuy "thuỷ hoả bất tương xạ", cũng là cực của âm dương; bốn quẻ ấy hai hào trên dưới thuần âm thuần dương, không có hoá khí. Chỉ Cấn, Đoài, Chấn, Tốn hai hào trên dưới âm dương phối nhau, hợp tượng xung hoà, có cơ hoá sinh. Lại theo phép phiên quái phối thiên tinh: Cấn là Tham Lang, Đoài là Vũ Khúc, Tốn là Cự Môn, Chấn là Liêm Trinh. Kinh lấy Tham, Cự, Vũ làm tam cát, lại nói "đất lớn nếu không có Liêm làm tổ, làm quan cũng không đến tam công".

Chú giải tiếp vì sao ngoài bốn long còn quý Hợi, quý Canh Tân Bính Đinh, quý Ly và Nhâm: đều theo thiên tinh. Cấn, Đoài, Tốn ứng Thiên Thị viên, Thái Vi viên, Thiếu Vi; Hợi là Tử Vi viên, ngôi Bắc Cực tôn nhất; Canh Tân Bính Đinh quý vì nạp giáp (Cấn nạp Bính, Tốn nạp Tân, Đoài nạp Đinh, Chấn nạp Canh); Ly ở ngôi chính dương, các sao đến đều chầu; Nhâm cùng cung với Hợi, gần Tử Vi. Từ đó mới có tên "lục tú", "bát quý".
Hậu thiên là nghĩa chia âm chia dương: Càn, Khảm, Cấn, Chấn là dương ở đông bắc; Tốn, Ly, Khôn, Đoài là âm ở tây nam; Càn Khôn là cha mẹ lui về tây bắc, sáu con thi hành sinh hoá ở đông nam, là học trí dụng. Biện phương định vị dùng hậu thiên. "Ba bàn quẻ lệ" là để phân cát hung quý tiện trong phương vị: Tố Thư dùng sáu mươi long hồn thiên trang quẻ, Bảo Kính dùng bảy mươi hai long. Chú dặn hai điều: cát hung quý tiện cốt lấy long làm chủ; và quẻ lệ ba bàn chỉ dùng để lấy tứ cát tam kỳ, quý nhân lộc mã, còn phân độ thừa khí thì theo phép bình phân sáu mươi long của Thái Tây Sơn, phân kim thì theo phép gia giảm của Lại Công.

Đường vào và đường về – 入路陰陽 歸路陰陽
Nguyên văn – 原文
以龍定穴,須審入路陰陽;以水定向,須看歸路陰陽。
Dịch: Lấy long định huyệt, phải xét âm dương của đường vào; lấy nước định hướng, phải xem âm dương của đường về.
Giảng: Chú lấy một ví dụ: cùng là Hợi, từ Canh Dậu Tân mà đến là đến từ bên trái, là dương, Hợi là dương mộc; từ Nhâm Tý Quý mà đến là đến từ bên phải, là âm, Hợi là âm mộc. Ngũ hành sinh vượng theo đó mà phân. Đây là Dương Công lấy đường đến của long phân âm dương. Về nước: các câu "Đẩu Ngưu ăn khí Canh Đinh", "Ất Bính giao mà về Tuất, Tân Nhâm hội mà tụ Thìn, Kim Dương thu linh khí Quý Giáp" đều là nghĩa "mộ hợp". Chú nói phép tiêu thuỷ lập hướng trong Thiên Cơ Bí Yếu của Lưu Công toàn ở đây: lấy đường về của nước phân âm dương. Hai câu này cho thấy lý khí của sách vẫn dựa trên hình: đường vào là đường long thật đi, đường về là đường nước thật chảy.

Nhập thủ 入首 và nhập thủ 入手; phân kim, phân kinh – 入首入手 分金分經
Nguyên văn – 原文
入首入手,則龍與脈之所由辨;分金分經,則來與坐之所由分。
Dịch: Nhập thủ (đến đầu) và nhập thủ (vào tay), là chỗ phân biệt long với mạch; phân kim và phân kinh, là chỗ phân biệt mạch đến với độ ngồi.
Giảng: Chú nói câu trước là công phu lúc mới định huyệt, câu sau là công phu sau khi đã thành huyệt. 入首 là cái người đương thời gọi là "đáo đầu": đến đầu xem là long gì. Nhập thủ là âm, nhưng long phía sau nhiều âm thì âm là chân lạc; long phía sau nhiều dương thì âm là nguỵ lạc. Người xưa làm theo đại thế, lấy long sau làm chủ, nên thường bỏ nguỵ lạc dù không lợi những năm đầu. Nếu tiết đầu thể sao rất tú, lại hợp hướng hợp thuỷ, thì những năm đầu có thể thôi quan, tiền triết đôi khi cũng lấy cái phúc tạm ấy; nhưng đất lớn thì không lấy phúc tạm làm phúc.

入手 như người cầm vật vào tay, là chỗ thực sự thụ dụng, chỉ khí mạch trong huyệt. Mạch "rắn trong cỏ, đường tro" là nói nhập thủ này. Khí và mạch lại phân nhau: chỗ thu lại mà hoạt động là mạch, có thu tụ thì khí theo mạch đi, nhưng vẫn thuộc âm; âm không thừa được, phải đến chỗ có quầng tròn, âm không đến mà thuộc dương mới táng được. Phân kim và phân kinh: mạch đến coi trọng phân kim (theo nạp âm sáu mươi hoa giáp, có vượng tướng, có cô hư), độ ngồi coi trọng phân kinh (hai mươi tám tú là kinh tinh của trời). Độ ngồi là "ký ngụ", mạch đến là "bản chủ"; ký ngụ để giúp bản chủ.

Tả hữu lạc, tả hữu gia; thuận nghịch, điên đảo – 左右落 左右加 順逆 顛倒
Nguyên văn – 原文
脈有左右落,則脈可辨真偽;氣審左右加,則氣可別淳漓。龍脈有順逆,乘氣自當有辨;五行有顛倒,作用各自有法。
Dịch: Mạch có rơi trái rơi phải, thì mạch biện được thật giả; khí xét gia trái gia phải, thì khí phân được thuần hay loãng. Long mạch có thuận nghịch, thừa khí tự phải phân biệt; ngũ hành có điên đảo, tác dụng mỗi phép một khác.
Giảng: Chú gọi đây là "chỗ khẩn yếu nhất của thừa khí": xét chỗ rơi mạch rồi dùng gia giảm cắt sửa. Chú dẫn Địa Lý Thuyên Đề và Thôi Quan Thiên của Lại Công để nói một nguyên lý: mạch đi đơn thì thuần không tạp là tốt; hai mạch đi đôi thì phải xem rơi bên nào; chỗ lập huyệt phải gia giảm đúng phép để không bị tạp khí xâm. Chú phân biệt rõ: "lai sơn" là long đến nhập thủ, "toạ hạ" là nhập thủ (入手) trong huyệt trường; gia giảm là ở chỗ mạch ngồi huyệt vào tay rất nhỏ. Tim tiêu (心標) trong huyệt trường một khi đã dựng thì toạ hướng mới tuỳ chuyển, nên người xưa nói "dùng quẻ hay không dùng quẻ, quẻ hướng làm trong huyệt".
Về thuận nghịch, điên đảo: cùng là Hợi, Thôi Quan Thiên nói "xa xa từ Tây Đoài vào Thiên Hoàng, thanh quý hàn uyển khoe văn chương", vì Đoài kim sinh Hợi thuỷ: đây là chính ngũ hành. Thanh Nang Kinh lại nói Khảm Quý vào Hợi Càn, hướng Bính: vì theo song sơn ngũ hành Quý Sửu thuộc kim sinh Nhâm Tý thuỷ, thuỷ sinh Càn Hợi mộc, mộc sinh hướng Bính hoả. Lại Công dùng chính ngũ hành, Dương Công dùng song sơn ngũ hành, "tác dụng mỗi phép một khác, nhưng đều chủ ở thừa sinh khí".

Bốn cách thừa khí theo mạch – 本脈 旁脈 初分 渡峽
Nguyên văn – 原文
氣有乘本脈而不容他雜者,氣有借旁脈而可隔山取者,氣有合初分脈而不為遙遠者,氣有串渡峽脈而不邀截者。
Dịch: Có khí thừa bản mạch mà không cho cái khác lẫn vào; có khí mượn mạch bên mà cách núi lấy được; có khí hợp với mạch lúc mới chia mà không cho là xa; có khí xuyên qua mạch quá giáp mà không bị chặn cắt.
Giảng: Chú nói đây là phép thừa khí bằng cách nhận mạch chân chính. Mai Hoa Viện Toản nói "Hợi không vảy giáp dùng tâm yên", nghĩa là hai bên Hợi là Càn và Nhâm đều không được xâm: lấy bản mạch thừa chân khí. Lại nói "cách núi lấy khí anh nên xét": như Tốn, Tỵ, Bính vốn thuộc âm, Bính mượn được Tỵ, Tỵ mượn được Tốn: cách núi lấy chân khí. Ngọc Xích Kinh nói "long đến không rời khí long đến": như tổ khởi mạch Hợi đến huyệt vẫn trở về mạch Hợi, khí hợp với tổ. Lại nói "ba giáp ba quan, nguyên lại về nguyên": mạch Hợi qua giáp qua quan đến huyệt vẫn là Hợi, cũng là chân khí, vì chỗ quá giáp thực là chỗ thắt khí thụ thai. Chú kết: phàm khí mạch thật tự có chỗ cha con ông cháu giống nhau, người nhận khí không thể không xét.


Tóm tắt các tiết trong bài – 本篇提要
| Câu gốc | Ý chính theo lời chú | Ghi nhớ |
|---|---|---|
| 以星光為精氣 | Trời đất cùng một vật: tinh quang ở trời, thể phách ở đất | Không xét thiên tinh thì đất là khối chết |
| 先天統龍 | Cấn, Đoài, Chấn, Tốn có hoá khí | Tham, Cự, Vũ, Liêm ứng bốn long |
| 後天布局 | Ba bàn quẻ lệ lấy tứ cát tam kỳ | Cát hung quý tiện cốt lấy long làm chủ |
| 入路 · 歸路 | Long xét đường vào, nước xét đường về | Cùng một Hợi mà âm dương khác nhau |
| 入首 · 入手 | Đáo đầu và khí mạch trong huyệt | Đất lớn không lấy phúc tạm làm phúc |
| 分金 · 分經 | Mạch đến và độ ngồi | Ký ngụ giúp bản chủ |
| 左右落 · 左右加 | Biện mạch thật giả, khí thuần loãng | Quẻ hướng làm trong huyệt |
| 本脈 旁脈 初分 渡峽 | Bốn cách thừa khí theo mạch | Cha con ông cháu giống nhau |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Mở chương Lý khí, Linh Thành Tinh Nghĩa không dạy công thức trước mà dạy một thế giới quan: trời và đất cùng một khí, sao trên trời và núi dưới đất ứng nhau. Phong Thuỷ Liên Hoa giữ đúng tinh thần ấy: lý khí là để đọc thời và độ của cái khí đã có hình, không phải để thay hình. Lời chú nhắc đi nhắc lại "cốt lấy long làm chủ", "đất lớn không lấy phúc tạm làm phúc"; đó cũng là điều Thầy Vũ Giới dặn khi học trò mải mê phân kim mà quên xem long đến thật hay giả.

Câu "lấy long định huyệt, lấy nước định hướng" là cái cầu nối giữa hai quyển. Đường vào là đường long thật đi qua các giáp, các quan; đường về là đường nước thật chảy ra thuỷ khẩu. Đứng ở thực địa với la kinh, người học phải đo được hai đường ấy trước khi bàn đến quẻ lệ. Thời vận của cuộc đất thì xét thêm bằng vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục. Còn cách gia giảm, dựng tim tiêu, chọn phân kim cụ thể là thủ pháp, phải học trực tiếp.
Tóm lại – 總結: Đất lấy tinh quang làm tinh khí, trời đất vốn một vật. Tiên thiên thống long qua bốn long thiên tinh, hậu thiên bố cục qua ba bàn quẻ lệ, nhưng cốt lấy long làm chủ. Long định huyệt xem đường vào, nước định hướng xem đường về. Nhập thủ phân long với mạch, phân kim phân kinh phân mạch đến với độ ngồi. Tả hữu lạc biện mạch thật giả, tả hữu gia phân khí thuần loãng; ngũ hành có chính, có song sơn. Khí thừa theo bản mạch, bàng mạch, sơ phân, độ giáp.
Bài trước: Linh Thành Tinh Nghĩa (5): Sa thuỷ âm dương, hư thực, tam tĩnh nhất động.
Bài sau: Lý khí (2): thừa khí, tam thất, trực lai trực thụ, chế sát – 理氣章(二).
Nguồn: Linh Thành Tinh Nghĩa (靈城精義), quyển hạ, chương Lý khí chính quyết, bảy đoạn đầu từ "地無精氣" đến "氣有串渡峽脈而不邀截者", bản chép trong Tứ Khố Toàn Thư (thuộc công cộng), kèm lời chú đề Lưu Cơ. Nguyên văn đổi chữ dị thể sang chữ thông dụng (遶 → 遠, 别 → 別). Thứ tự hai chữ "入首入手" theo các bản thông hành (bản Tứ Khố chép "入手入首"). Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo đường vào của long và đường về của nước.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ long đến, chỗ nhập thủ và thuỷ khẩu trước khi bàn lý khí.
Bài liên quan – 相關文章
- Tinh Nghĩa Thiên – Lý Khí chương: tinh quang làm tinh khí (cùng chính văn, bản Địa Lý Chính Tông)
- Thôi Quan Thiên 催官篇 (1): Bình âm long, Thiên Hoàng và Thiên Thị
- Nhập Địa Nhãn Toàn Thư (1): Thiên Tinh quái tự
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc tiên thiên, hậu thiên, bốn long thiên tinh là phần Thư; đứng ở thực địa đo đúng đường vào, đường về, biết chỗ nào là chân lạc, nguỵ lạc là phần Nhãn, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
"Đất lấy tinh quang làm tinh khí" nghĩa là gì? – 以星光為精氣
Nghĩa là khí của núi sông ứng với tinh tú trên trời; trời đất vốn một vật, tinh quang ở trời, thể phách ở đất. Chọn đất mà không xét thiên tinh thì chỉ thấy khối đất chết.
Vì sao tiên thiên chọn bốn long Cấn, Đoài, Chấn, Tốn? – 四龍天星
Vì theo lời chú, bốn quẻ ấy hai hào trên dưới âm dương phối nhau, hợp tượng xung hoà, có cơ hoá sinh; còn Càn, Khôn, Khảm, Ly thuần âm thuần dương ở hai hào ấy, không có hoá khí.
Nhập thủ 入首 và nhập thủ 入手 khác nhau thế nào? – 入首與入手
入首 là đáo đầu, chỗ long đến đầu, dùng để định long thật giả và lập hướng. 入手 là khí mạch trong huyệt trường, như vật cầm vào tay, là chỗ thực sự thụ dụng.
"Lấy nước định hướng" xem gì? – 以水定向
Xem âm dương của đường về của nước, tức nước đi về đâu, mộ hợp ở đâu. Lời chú nói phép tiêu thuỷ lập hướng của Lưu Công toàn ở chỗ này.
Chính ngũ hành và song sơn ngũ hành dùng thế nào? – 正五行雙山五行
Lời chú nói Lại Công dùng chính ngũ hành, Dương Công dùng song sơn ngũ hành để luận sinh vượng của cùng một long; mỗi phép có tác dụng riêng nhưng đều nhằm thừa sinh khí.









