💻 Phần mềm phong thuỷ · Phong Thuỷ Liên HoaPhần mềm phong thuỷ Vũ Giới Hợp LuậnLa kinh số · Bảng luận · Tính năng · Kho kiến thức — dùng ngay trên trình duyệt💻 Mở phần mềm Hợp Luận

Linh Thành Tinh Nghĩa (4): Toạ pháp, tác pháp và thừa khí

Thầy Vũ Giới — Phong Thuỷ Liên Hoa

Minh hoạ Linh Thành Tinh Nghĩa (4): Toạ pháp, tác pháp và thừa khí

Linh Thành Tinh Nghĩa
靈城精義 · 二卷(形氣章正訣、理氣章正訣)
Tác giả: đề Hà Phổ (何溥, đời Nam Đường) · chú: đề Lưu Cơ (劉基, đầu đời Minh)
Bản gốc: Tứ Khố Toàn Thư, Tử bộ, Thuật số loại (tướng trạch tướng mộ).

Linh Thành Tinh Nghĩa (靈城精義) bài bốn chuyển từ "nhận khí" sang "thừa khí". Ba bài trước dạy nhìn ra chỗ khí tụ; bài này dạy đặt mình vào chỗ ấy thế nào cho đúng: ngồi ở đâu (toạ pháp), làm gì với cái thai của huyệt (tác pháp), tránh sát mà lấy sinh ra sao (thoát xác tá thai, tử đầu mẫu phúc), khi nào được lùi ra đất bằng, và vì sao có đất nên táng nông, có đất phải táng sâu. Lời chú dùng rất nhiều hình ảnh: trâu chìm nước, rồng ra hang, váng sữa trong canh, rắn cuộn mặt nước, hoa và quả.

Trả lời nhanh: Toạ pháp có ba: toạ đãng (ngồi chỗ phẳng thoát sát khi long gấp), toạ vượng (ngồi chỗ vượng tướng khi long yếu), toạ sát (ngồi thẳng vào chỗ cứng khi không còn chỗ khác). Tác pháp có ba: toàn thai, bảo thai, phá thai. Gần sinh tránh khí bên thì thoát xác tá thai, tử đầu mẫu phúc; thoát sát gặp sinh thì tá mẫu dưỡng tử, dĩ tử cứu mẫu. Đất bằng khí thư tán, cần "váng sữa trong canh"; núi lũng khí gấp thu, cần "rắn cuộn mặt nước". Khí nổi như hoa thì táng ở da, khí ủ trong như quả thì táng ở xương.

Thầy Vũ Giới giảng: "Tìm được khí mới là một nửa. Nửa kia là thừa khí: đặt huyệt ở đâu trong chỗ khí tụ, tránh sát thế nào, nông hay sâu. Linh Thành Tinh Nghĩa nói nguyên lý rất rõ, còn tay làm thì phải theo Thầy ra đất."

Toạ pháp và tác pháp – 坐法 作法

Nguyên văn – 原文

坐宕、坐旺、坐煞,是謂坐法;全胎、保胎、破胎,是為作法。

Dịch: Toạ đãng, toạ vượng, toạ sát, gọi là phép toạ; toàn thai, bảo thai, phá thai, gọi là phép tác.

Giảng: Lời chú nói câu này chuyên nói phép ngồi huyệt. Toạ đãng: long mạnh gấp, khí đang giận, giận thì không thể phạm, nên ở chỗ phẳng rộng (坦宕) mà xem bốn ứng, huyệt được thì huyệt; người xưa gọi là "thoát sát toạ đãng". Toạ vượng: long trải bằng chậm lười, khí đang yếu, yếu thì không thể thừa ở chỗ yếu, nên thừa ở chỗ vượng tướng. Chú lấy ví dụ vùng Tô Châu, Hồ Châu: hễ thấy sống đồi, gò đất nổi lên là chỗ làng chợ, mồ mả, cũng là phép toạ vượng. Toạ sát: như kim lấy chỗ cứng đầy làm sát, mà trên dưới chỗ cứng đầy lại không có tình huyệt, đành từ chỗ cứng mà mở kim lấy thuỷ để ngồi; hoặc kim lấy hoả làm sát mà tình huyệt lại ở chỗ kim hoả giao nhau, đành sát kim cắt hoả mà cưỡi lên, như phép kỵ hình.

Làng Giang Lĩnh ở Vụ Nguyên giữa núi đồi
Giang Lĩnh, Vụ Nguyên (Giang Tây): làng toạ dựa núi, mở mặt ra đồng, toạ pháp là chọn chỗ ngồi cho đúng khí. Ảnh: YaPEX, Wikimedia Commons, CC BY-SA 2.0.

Về tác pháp, chú giải: toàn thai là khi long trút xuống đất bằng, sát khí thoát hết, đến chỗ nhập thủ như huyệt "ấn chưởng kim bàn" lại thuộc thuần dương, thì dùng đất khách đắp thành mộ, tức phép xưa "mở giếng sợ thấy đất". Bảo thai là như "kim châu khảm hoa trâm", nửa nuốt nửa nhả mà thừa, châu vào từ bên, hoa vào từ chính, mười phần khí chỉ lấy bốn. Phá thai là như kim cứng, cương cô độc, âm khí nhiều, không mở sâu lấy thuỷ thành dương huyệt thì không hạ được.

Chú tóm bằng ba hình ảnh rất đẹp: toàn thai như hạt ngô đồng kết trên lá, nhẹ nổi, thai lộ cả ra; bảo thai như hạt sen nằm trong gương sen, hơi lộ mà phần lớn ngậm trong thai; phá thai như hạt dẻ trong vỏ gai, nhân óc chó trong vỏ cứng, phải phá thai mà ra mới được tinh tuỷ.

Sơ đồ ba phép toạ đãng, toạ vượng, toạ sát và ba phép toàn thai, bảo thai, phá thai
Sơ đồ 1: Ba phép toạ và ba phép thai (Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ lại theo Linh Thành Tinh Nghĩa).

Gần sinh tránh khí bên, thoát sát gặp sinh – 挨生旁氣 脫煞逢生

Nguyên văn – 原文

挨生旁氣,或為脫殼借胎,或為子投母腹;脫煞逢生,或為借母養子,或為以子救母。

Dịch: Gần chỗ sinh, tránh khí bên: hoặc là thoát xác mượn thai, hoặc là con vào bụng mẹ. Thoát sát gặp sinh: hoặc là mượn mẹ nuôi con, hoặc là lấy con cứu mẹ.

Giảng: Chú gọi đây là "diệu dụng gần sinh hoá sát trong phép thừa khí". Thoát xác tá thai, nói theo chín sao: như Thiên Cương là cương cô độc, lấy gì thành thai? Phải mở chỗ cô lấy thuỷ, khí cương mới thoát, thuỷ mới thành thai. Tử đầu mẫu phúc: như Mộc tinh mang dáng lắc lư, Thuỷ tinh mang dáng kim, vốn đã có thai dục nên con có thể vào. Cho nên mộc không táng ở mộc mà táng ở chỗ lắc lư có thuỷ của mộc; thuỷ không táng ở thuỷ mà táng ở chỗ chắc như kim của thuỷ.

Bờ sông Vụ Nguyên với núi xa
Bờ sông Vụ Nguyên: mộc không táng ở mộc mà táng ở chỗ lắc lư có thuỷ của mộc. Ảnh: Raki_Man, Wikimedia Commons, CC BY 3.0.

Tá mẫu dưỡng tử, nói theo năm sao: như thể mộc mang kim, mộc bị bệnh không nuôi được con, nên phá kim lấy thuỷ để che mộc, tức mượn huyệt thuỷ để nuôi. Dĩ tử cứu mẫu: như thể kim mang hoả, ở chỗ kim hoả xen nhau mở huyệt thuỷ để chế; người xưa có phép "lấy thuỷ trấn hoả" chính là vậy. Kim là mẹ gặp nạn hoả, được thuỷ là con vừa giải vừa chế, thì sát không hại ta mà hoá thành quyền, lại hợp thuyết "lưu sát vi quan". Chú dặn: không phải sát không cần bỏ, mà là gọt được hình sát, chế được nó thì ở trước làm quan tinh, ở hai bên làm diệu khí. "Tạo hoá không có công trọn vẹn, sao được sao nào cũng thuần tuý; chỉ cần biết hướng sinh tránh tử, thoát sát gặp sinh, ấy là công khác thường của việc tài thành tạo hoá."

Sơ đồ bốn phép thoát xác tá thai, tử đầu mẫu phúc, tá mẫu dưỡng tử, dĩ tử cứu mẫu
Sơ đồ 2: Bốn diệu dụng gần sinh hoá sát trong phép thừa khí (Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ lại theo Linh Thành Tinh Nghĩa).

Thoát long tựu cục, gạt núi bổ cứng – 脫龍就局 撩山劈硬

Nguyên văn – 原文

脫龍就局納前朝,只為半偽半真;撩山劈硬處平基,祇畏直來直受。

Dịch: Rời long theo cục để nạp tiền triều, chỉ vì nửa giả nửa thật; gạt núi bổ chỗ cứng mà đặt ở nền bằng, chỉ sợ thẳng đến thẳng nhận.

Giảng: Chú nói đây lấy tiền triều và hậu thế để tiến thoái tiêu nạp, cũng là một phép thừa khí. Phép táng quý ở chỗ quan tài không rời mạch. Nhưng "thoát long tựu cục" là khi mạch nhập thủ tạp không thuần, phải lên một hai tiết mới là mạch thật, mà tiền triều lại lấy được: tức triều thật mà mạch nhập thủ không thật. Nếu cứ đội thẳng vào mạch thì những năm đầu không lợi, nên trong huyệt lùi quan ra vài thước, đắp lớn như đống vàng để nạp tiền triều, lại nhận cái tốt của thuỷ pháp, để phát những năm đầu.

Minh Hiếu Lăng ở Nam Kinh giữa rừng cây
Minh Hiếu Lăng (Nam Kinh): bảo đỉnh đắp lớn như đống vàng, một ví dụ về việc đắp đất để nạp triều khí. Ảnh: Zhangzhugang, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

"Liêu sơn phách ngạnh" thì là khi mạch nhập thủ âm đến thẳng cứng, sát nặng; lại như long Tý làm hướng Ngọ gọi là "Tý Ngọ lâm đầu sát", táng vào ắt hung. Nên phải gạt núi bổ chỗ cứng làm nền bằng, lùi quan ra nền bằng mà lập huyệt, thì không có hoạ đấu sát xung quan; hoặc huyệt hơi lệch từ hai bên. Chú kết bằng sự phân biệt quan trọng: thuận theo cái sinh thành tự nhiên của huyệt mà táng là hình táng; gọt bổ hay đắp bồi mà táng là pháp táng. Cả hai đều là chỗ diệu của tác dụng người xưa, không thể không hiểu.

Đất bằng như váng sữa, núi lũng như rắn cuộn – 平洋 山壟

Nguyên văn – 原文

平洋之氣常舒常散,須要湯中浮酥;山壟之氣常急常斂,當看水面蟠蛇。

Dịch: Khí đất bằng thường duỗi thường tán, cần có váng sữa nổi trên canh; khí núi lũng thường gấp thường thu, nên xem rắn cuộn trên mặt nước.

Giảng: Chú nói đây lấy sự tụ tán chậm gấp của khí để nhận chỗ vi mang của huyệt, và câu "táng thừa sinh khí" trong Táng Thư chính là ở đây. Đất bằng dương thắng âm, nên lấy chỗ thu mà tụ làm có khí, như câu "lờ mờ nổi lên, huyệt ở trong đó". "Nổi lên" (隆隆) là trong cái lờ mờ có một tượng đầy đặn lộ ra, người xưa lấy tượng váng sữa nổi trên canh là rất đúng. Táng Thư nói "khí tốt khởi lên", chữ "khởi" chính là nổi lên. Không vậy thì chỉ là trải chiên giăng chiếu, tán mạn không thu, gọi gì là huyệt.

Gò đất nổi lên giữa đồng ruộng xanh
Gò nổi giữa đồng: Táng Thư nói "khí tốt khởi lên", chữ khởi chính là nổi lên. Ảnh: Pankajk RT, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Còn thế núi lũng âm thắng dương, không lo mạch không đến mà lo khí không hoà, nên nhiều sát. Chỗ kết huyệt phải tròn trịa bằng phẳng, không hiểm không bức, như con rắn cuộn trên mặt nước: sống mà không chết, tĩnh mà không động, cuộn tròn không có chỗ thẳng cứng, trọn một vòng thái cực, thì hình duỗi khí hoà, sát thoát hết. Người xưa nói "long núi lũng táng khí không táng hình" là ý này. Chú gọi đây là "bí quyết nhận huyệt".

Trâu chìm nước, rồng ra hang; hoa và quả – 沒水之牛 出洞之龍

Nguyên văn – 原文

沒水之牛,氣仰而吹,宜乘其氣;出洞之龍,氣直而吐,宜乘其餘。精華外露之氣如花,宜葬其皮;精華內釀之氣如果,宜葬其骨。

Dịch: Trâu chìm dưới nước, khí ngửa lên mà thở, nên thừa lấy khí ấy; rồng ra khỏi hang, khí thẳng mà phun, nên thừa lấy phần dư. Khí tinh hoa lộ ra ngoài như hoa, nên táng ở da; khí tinh hoa ủ bên trong như quả, nên táng ở xương.

Giảng: Chú nói bốn câu lấy sự chậm gấp nông sâu của khí để định chậm gấp nông sâu của việc táng, đó là tác pháp. Long bằng phẳng, mạch lặn dưới đất chỉ lộ chút sống lưng, đến chỗ kết bỗng nổi một khí: khí từ chìm chậm mà vừa nổi, không nên thừa chậm. Như trâu chìm dưới nước, thân giấu trong nước, chỉ lộ sống lưng, ngửa lên một cái mà thở thì khí dồn cả ở mũi, hơi lệch đi là mất khí. Đó là phép "đến chậm".

Con trâu chìm dưới nước chỉ lộ sống lưng và đầu
Trâu chìm dưới nước chỉ lộ sống lưng, ngửa lên mà thở: hình ảnh phép "đến chậm" trong thừa khí. Ảnh: Basile Morin, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Long gò cao, mạch đi trên núi, thế chạy khí dâng, đến chỗ kết phải thoát tháo rơi xuống đất bằng khí mới xung hoà: "đến mà không đến, cắt ở chỗ bằng; dừng mà không dừng, lấy ở chỗ phẳng". Khí từ thịnh gấp mới duỗi ra, không nên nhận gấp. Như rồng ra hang, lửa khí đang thịnh, sao phạm được; chỗ khí phun ra còn dư lửa mới là chỗ tinh linh vốc được. Nên phải tránh quả cầu mà táng ở chỗ hiên, chậm mà nhận.

Khí nổi ở trên mà linh quang đã lộ thì táng sâu khí sẽ đi qua phía trên, nên táng nông, như cây có hoa, nước có ngọc, tinh anh lộ cả ở ngoài, đào sâu thì hại chất. Khí chìm ở dưới mà da thịt thô cứng, cái đẹp ngậm bên trong, không lấy sâu thì khí đi qua phía dưới, nên táng sâu, như kim cứng mở chỗ cô lấy thuỷ, đất dày phá góc thấy kim, đều phải sâu mới được; như quả vỏ không ngon mà thịt ngon. Chú phê người đương thời không xét khí nổi chìm mà nhất loạt táng nông hay táng sâu đều sai. Người xưa nói "táng sâu phát chậm, táng nông phát nhanh" là đúng, nhưng muốn phát nhanh mà nhất loạt táng nông là mất ý người xưa; long thuỷ mộc dễ phát vì khí của nó táng nông được.

Sơ đồ trâu chìm nước, rồng ra hang, khí như hoa táng nông, khí như quả táng sâu
Sơ đồ 3: Chậm gấp nông sâu của khí và của việc táng (Phong Thuỷ Liên Hoa vẽ lại theo Linh Thành Tinh Nghĩa).
Tranh Lư Sơn cao của Thẩm Chu đời Minh
Tranh cổ: Thẩm Chu (đời Minh), Lư Sơn cao: núi lớn từ trên đổ xuống, cuộc đất thật mới có chỗ cho pháp táng. Bảo tàng Cố Cung Đài Bắc, phạm vi công cộng.

Tóm tắt các tiết trong bài – 本篇提要

Câu gốcÝ chính theo lời chúGhi nhớ
坐宕 · 坐旺 · 坐煞Long gấp ngồi chỗ phẳng; long yếu ngồi chỗ vượng; bất đắc dĩ ngồi chỗ cứngGò đất vùng Tô Hồ là toạ vượng
全胎 · 保胎 · 破胎Đắp đất; nửa nuốt nửa nhả; mở sâuHạt ngô đồng, hạt sen, hạt dẻ
脫殼借胎 · 子投母腹Gần sinh tránh khí bênMộc táng chỗ có thuỷ, thuỷ táng chỗ như kim
借母養子 · 以子救母Thoát sát gặp sinhLưu sát vi quan, hoá sát làm quyền
脫龍就局 · 撩山劈硬Lùi ra nạp tiền triều; lùi ra nền bằng tránh sátHình táng và pháp táng
湯中浮酥 · 水面蟠蛇Đất bằng cần chỗ nổi; núi lũng cần chỗ tròn hoàNúi lũng táng khí không táng hình
沒水之牛 · 出洞之龍Đến chậm thì nhận gần; đến gấp thì nhận phần dưHoa táng ở da, quả táng ở xương

Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語

Bài này là phần "tác dụng" của chương Hình khí, cũng là phần dễ bị hiểu sai nhất. Đọc lời chú thấy người xưa có gọt núi, đắp đất, lùi quan, mở thuỷ, nhưng mọi việc ấy đều đứng sau một điều kiện: khí đã nhận đúng. Thoát long tựu cục chỉ làm khi "triều thật mà mạch nhập thủ không thật"; liêu sơn phách ngạnh chỉ làm khi mạch "thẳng đến thẳng nhận". Phong Thuỷ Liên Hoa lấy Hình Pháp làm gốc, coi pháp táng là bổ cứu cho hình táng chứ không phải thay hình táng; không có cuộc đất thật thì không phép nào tạo ra được.

Sông Hàm Luông ở đồng bằng sông Cửu Long
Sông Hàm Luông (Bến Tre): đất bằng nhiều nước, cuộc đất có thật thì pháp táng mới bổ cứu được. Ảnh: CaCo789, Wikimedia Commons, CC BY-SA 4.0.

Câu "đất bằng như váng sữa trong canh" rất đáng nhớ với người Việt. Ở đồng bằng sông Hồng, sông Cửu Long, một chỗ đất nổi cao hơn vài tấc, khô ráo giữa vùng trũng, chính là chỗ khí tụ; xưa nay làng xóm, đình chùa, mồ mả đều tìm về những gò như thế, đúng phép toạ vượng mà lời chú tả ở vùng Tô Hồ. Còn câu "táng sâu phát chậm, táng nông phát nhanh" thì phải đặt cạnh thời vận: đất phát lúc nào còn xét thêm bằng vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục. Độ sâu cụ thể, cách mở thuỷ, cách đắp đất là thủ pháp, phải học trực tiếp, bài này chỉ giảng đến nguyên lý.

Tóm lại – 總結: Toạ pháp có toạ đãng, toạ vượng, toạ sát; tác pháp có toàn thai, bảo thai, phá thai. Gần sinh tránh khí bên, thoát sát gặp sinh, có thể hoá sát làm quyền. Thoát long tựu cục để nạp tiền triều, liêu sơn phách ngạnh để tránh thẳng đến thẳng nhận; có hình táng và pháp táng. Đất bằng tìm váng sữa, núi lũng tìm rắn cuộn. Đến chậm nhận gần, đến gấp nhận phần dư; khí như hoa táng nông, khí như quả táng sâu.

Bài trước: Linh Thành Tinh Nghĩa (3): Sinh tử của long, tinh thể, cái trướng, thúc yết.

Bài sau: Sa thuỷ âm dương, hư thực, tam tĩnh nhất động – 砂水陰陽 (sắp đăng).

Nguồn: Linh Thành Tinh Nghĩa (靈城精義), quyển thượng, chương Hình khí chính quyết, năm đoạn "坐宕坐旺坐煞", "挨生旁氣", "脫龍就局", "平洋之氣", "沒水之牛", bản chép trong Tứ Khố Toàn Thư (thuộc công cộng), kèm lời chú đề Lưu Cơ. Nguyên văn đổi chữ dị thể sang chữ thông dụng (殻 → 殼, 秪 → 祇, 嘗 → 常 theo nghĩa "thường", 乗 → 乘, 没 → 沒). Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.

Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具

Bài liên quan – 相關文章

Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習

Thuộc ba phép toạ, ba phép tác là phần Thư; đứng ở huyệt trường mà biết khí đang nổi hay đang chìm, nên toạ đãng hay toạ vượng là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).

Câu hỏi thường gặp – 常見問題

Toạ đãng, toạ vượng, toạ sát là gì? – 坐宕坐旺坐煞

Là ba phép ngồi huyệt trong Linh Thành Tinh Nghĩa. Long gấp khí giận thì ngồi chỗ phẳng rộng để thoát sát; long yếu khí chậm thì ngồi chỗ vượng tướng nổi lên; khi tình huyệt chỉ ở chỗ cứng thì mới ngồi vào sát mà mở kim lấy thuỷ.

Toàn thai, bảo thai, phá thai khác nhau thế nào? – 全胎保胎破胎

Toàn thai như hạt ngô đồng nổi trên lá, thai lộ cả, phải đắp thêm đất. Bảo thai như hạt sen trong gương sen, nửa nuốt nửa nhả. Phá thai như hạt dẻ trong vỏ gai, phải mở sâu mới gặp tinh tuỷ.

"Váng sữa trong canh" nghĩa là gì? – 湯中浮酥

Là hình ảnh huyệt đất bằng: giữa vùng phẳng lờ mờ có một chỗ nổi lên đầy đặn như váng sữa nổi trên bát canh. Không có chỗ nổi ấy thì đất bằng chỉ là trải chiếu tán mạn, không thành huyệt.

Vì sao có đất táng nông, có đất táng sâu? – 葬皮葬骨

Vì khí có nổi có chìm. Khí nổi lộ ra như hoa thì táng nông, đào sâu khí đi qua phía trên; khí ủ bên trong như quả thì táng sâu, táng nông khí đi qua phía dưới. Lời chú chê việc nhất loạt táng nông để mong phát nhanh.

Hình táng và pháp táng là gì? – 形葬法葬

Thuận theo cái sinh thành tự nhiên của huyệt mà táng là hình táng; gọt bổ hay đắp bồi rồi táng là pháp táng. Pháp táng chỉ là bổ cứu khi khí đã thật mà hình chưa thuận.

Từ khoá: linh thành tinh nghĩa · 靈城精義 · toạ pháp · tác pháp · toàn thai · bảo thai · phá thai · thừa khí · hình táng · pháp táng · phong thủy

Bài viết liên quan

Có thể quý vị quan tâm

Đi tiếp

Khoá học liên quan, app áp dụng, bài học thuật cùng chủ đề và quà tài liệu.

Bình luận

để gửi bình luận.

  • Đang tải bình luận…