Linh Thành Tinh Nghĩa
靈城精義 · 二卷(形氣章正訣、理氣章正訣)
Tác giả: đề Hà Phổ (何溥, đời Nam Đường) · chú: đề Lưu Cơ (劉基, đầu đời Minh)
Bản gốc: Tứ Khố Toàn Thư, Tử bộ, Thuật số loại (tướng trạch tướng mộ).
Linh Thành Tinh Nghĩa (靈城精義) bài năm khép lại quyển thượng, chương Hình khí. Đây là bài dài nhất của chương, gồm chín đoạn: âm dương sinh tử của sa thuỷ, hư thực tiên hậu của khí, bàng thành tá chủ và tựu hướng ảo long, ba tĩnh một động, "nhận khí khó hơn nhận mạch", pháp táng và hội ý chi táng, ba tầng phân biệt long, hung tinh có thai có hoá, và lời kết về tác dụng của người xưa. Lời chú có hai chuyện thực địa nổi tiếng: huyệt "Lương thượng quải kim đẩu" và huyệt "Ma trá" của Lại Bố Y.
Trả lời nhanh: Sa mở mặt bằng phẳng là dương, quay lưng lởm chởm là âm; nước quanh co sâu lặng là dương, thẳng gấp chéo ngược là âm; sa thuỷ cũng phải dương thì sống. Khí có hư thực thì lấy thực đầu hư, lấy hư thừa thực; khí có trước sau thì đến trước thu trước. Huyệt thật cần ba tĩnh một động (án, long hổ, thuỷ thành tĩnh; chỉ huyệt trường động). Nhận khí khó hơn nhận mạch, táng mạch sao bằng táng khí. Long phân quý tiện bằng cách, chính dư bằng tổ, lớn nhỏ bằng cán; đi ở bằng cục, thiên chính bằng đường, thật giả bằng toà.
Thầy Vũ Giới giảng: "Hết chương Hình khí, người học phải nhớ một câu: táng mạch không bằng táng khí. Mạch còn có sống lưng để thấy; khí thì đầy khắp mà không đọng. Thầy địa lý táng được mạch thì nhiều, táng được khí thì ít, nên hoạ nhiều mà phúc ít."
Sa thuỷ cũng có âm dương, sinh tử – 砂水陰陽生死
Nguyên văn – 原文
龍穴有陰陽,砂水亦有陰陽;龍穴有生死,砂水亦有生死。
Dịch: Long huyệt có âm dương, sa thuỷ cũng có âm dương; long huyệt có sống chết, sa thuỷ cũng có sống chết.
Giảng: Lời chú: sa lấy chỗ mở mặt bằng phẳng làm dương, chỗ quay lưng lởm chởm làm âm, như người: mặt trước tự nhiên mở ra phẳng phiu, sau lưng tự nhiên trơ cứng. Có mặt là hướng về ta có tình, không mặt là quay lưng vô tình. Nước thì đến đi quanh co, thong thả mênh mang, sâu lặng đục dày là dương; nhỏ như sợi dây, thẳng như mũi tên, gấp như thác, chéo như cung ngược là âm. Như mạch máu người lưu thông thì hơi thở tự hoà, đột ngột vào, đảo điên ra là bệnh đến.

Sa sống hay chết không kể long hổ hay án đối, chỉ xem tình có hướng về ta không: có mặt có mắt có tay có chân, chắp tay ôm lại như người hầu theo chủ, vợ theo chồng, có xướng có tuỳ, có gọi có ứng. Như người gặp nhau, kẻ dưới kính sợ, kẻ ngang thân yêu, mặt mũi khác nhau mà cùng một vẻ vui hoà kính cẩn. Nếu thẳng cứng hung bướng, gọi không đến, đuổi không đi, là vô tình vô khí, là chết. Nước chết cũng vì thẳng gấp, quay ngược, không ngoảnh lại, không đọng lại.
Rồi chú nói một ý lớn: vật trong vũ trụ gặp dương thì sống, gặp âm thì chết. Người kết thai, tinh của cha thuộc dương, huyết của mẹ thuộc âm, "dương quý có dư, âm quý không đủ". Người đã chết, huyết mẹ hỏng trước, xương cha còn lại; cái thu nạp được khí trời đất để che chở người sống là ở xương cha. Lớn như trời đất, nếu trời không vận hành mạnh mẽ không ngừng, ba vầng sáng soi, mưa móc thấm, một dương trở lại, muôn tiếng mới thổi, thì đất sao sinh được. Chú gọi đây là "đại quan hệ của nhà kham dư luận sống chết".

Khí có hư thực, có trước sau – 氣有虛實 氣有先後
Nguyên văn – 原文
氣有虛實,法當以實投虛,以虛乘實;氣有先後,法當先到先收,後到後收。
Dịch: Khí có hư có thực, phép phải lấy thực đầu vào hư, lấy hư thừa lấy thực; khí có trước có sau, phép phải đến trước thì thu trước, đến sau thì thu sau.
Giảng: Chú nói đây là phép thừa khí bằng sự tiến lùi, thêm bớt của huyệt chủ. Lúc mới kết thai, lấy dương tinh làm chủ, khí thắng mà hình chưa thực, nên hư mà thuộc dương; dương thì không nên nhận chậm, nên ở chính giữa mà thừa, như Thái Dương mặt phẳng làm "mâm vàng chồng quả", như trăm thứ hoa đều ở nhuỵ. Đã thành thai rồi thì lấy âm huyết làm chủ, hình thực mà khí đã thu, nên thực mà thuộc âm; âm thì không nên dồn gấp, nên rời mạch mà thừa, như huyệt châu thì đặt ở bên, nhũ không được đặt ngay đầu.
Về trước sau: nếu sa bên trái cắm đến trước thì khí về bên phải, nên nép bên phải mà thu sa trái; sa bên phải đến trước thì nép bên trái. Người xưa nói "hai cung cùng đến, ở giữa thừa khí bằng, tuy bền mà phát thường chậm; đến trước thu trước, khí theo chỗ nép tựa, đón tài gặp lộc, phát thường nhanh".

Bàng thành tá chủ, tựu hướng ảo long – 傍城借主 就向抝龍
Nguyên văn – 原文
傍城借主,須詳審乎樂托;就向抝龍,當消詳乎明堂。
Dịch: Nương thành mượn chủ, phải xét kỹ lạc thác; theo hướng uốn long, nên xét kỹ minh đường.
Giảng: Hai câu đều là mượn ngoại khí để thừa nội khí, là tác pháp trong toạ hướng. Long đến không nên chính thụ, có khi rơi bên cạnh, có khi lật mình rơi, khó tránh mất thế vốn có, nên nương la thành, nương thuỷ thành, hoặc nương ngọn lộc trữ: đều là mượn lạc thác (núi tựa phía sau) làm chủ, dựa ngoại khí làm tụ tán. Lại có long khí đến thẳng tưởng nên chính thụ, nhưng chỗ nhập thủ không có mặt mũi hướng về, vô tình, không thành cục; phải xem minh đường mở ở phía nào thì uốn long theo đó. "Lấy long định huyệt, lấy nước định hướng": chỗ nước tụ là có minh đường, thành cục, theo đó định hướng, không câu nệ chính thụ. Chú dẫn Bát Sa Kinh: "không có cục thì đừng nói long"; cục ở đâu thì long dừng ở đó.

Ba tĩnh một động, trăm chết một sống – 三靜一動 百死一生
Nguyên văn – 原文
點穴須求三靜一動,認氣須要百死一生。
Dịch: Điểm huyệt phải cầu ba tĩnh một động; nhận khí phải cần trăm chết một sống.
Giảng: Ba tĩnh: án đối phải tĩnh, mở mặt chầu chắp, không đè ép chạy trốn; long hổ phải tĩnh, ôm vào trong, không ngoảnh đi bay lên; thuỷ thành phải tĩnh, quấn quanh đọng lại, không quay lưng xung kích. Ở giữa chỉ thấy huyệt trường một mạch hoạt động có tinh thần: ba tĩnh một động thì huyệt thật. Nhận khí thì ở trong huyệt trường xem tinh thần phát ra chỗ nào, như đầu trẻ nhỏ: xương trên đầu đều cứng, chỉ thóp là mềm, một hô một hấp, nổi được chìm được, đó là chỗ sinh ý thật. Người xưa lấy tượng "hoá sinh não" không theo đầu người lớn mà theo đầu trẻ nhỏ là rất có vị. Trong dày lấy mỏng, trong mỏng lấy dày, trong tĩnh lấy động, trong động lấy tĩnh, đều phải chỗ khác chết hết mà chỉ một chỗ có sinh cơ mới là sinh khí; không vậy chỉ là cái mà người đương thời gọi là "mặt Bồ Tát, lưng ba ba chết".

Nhận khí khó hơn nhận mạch – 認氣難於認脈
Nguyên văn – 原文
有弦有稜則形真,若湧若凸則氣到。認氣難於認脈,葬脈豈如葬氣。
Dịch: Có viền có cạnh thì hình thật; như vọt lên như lồi lên thì khí đến. Nhận khí khó hơn nhận mạch; táng mạch sao bằng táng khí.
Giảng: Chú gọi đây là chỗ "chí yếu, chí quyết" của nhà kham dư: ở chỗ vi mang của nhập thủ nhận ra một điểm linh quang. Vào huyệt trường trước nhận hình, rồi nhận khí. Huyệt trường phải có cạnh thì nước giải nhãn, hà tu mới hiện, mới thành thai. Giải nhãn là đột huyệt, giữa tròn đầy nổi lên như mắt cua, ngoài có sa cánh ve che kín, nước hơi thấy; hà tu là oa huyệt, giữa thu tụ như râu tôm ôm lại, ngoài có sa sừng trâu che rõ, nước thấy rõ. Có sa cánh ve hay sừng trâu là thành cạnh; cạnh thành thì khí tụ, thiên tâm tự nhiên vọt lồi mà thành thai tức; thiên tâm lõm xuống là hoa giả, không thành huyệt.

Phân biệt khí và mạch: mạch đi phải thu lại có sống lưng, như "rắn trong cỏ, đường tro", hình không lộ lắm nhưng không phải không có hình. Chỗ có sống mà thu là thuộc âm, âm có sát, không phạm được. Chỗ bằng phẳng tròn đầy là khí; như thân người, mạch ấn vào còn thấy gợn, khí thì đầy khắp không đọng, thuộc dương, là chỗ nên thừa. Mạch dễ thấy, khí khó nhận; nói táng mạch không bằng táng khí vì mạch phạm âm, khí là dương. Vòng thái cực, thiên luân nói ở bài trước chính là thể của khí. Chú kết: thầy đương thời phần nhiều táng được mạch mà không táng được khí, nên hoạ thường nhiều, phúc thường ít; nếu hình thật huyệt chính lại phân được khí mạch thì làm phúc cho người trăm lần không sai một.
Pháp táng và hội ý chi táng – 法葬 會意之葬
Nguyên văn – 原文
法葬之葬,法在形裏;會意之葬,意在形表。
Dịch: Cái táng theo phép, phép ở trong hình; cái táng bằng hội ý, ý ở ngoài hình.
Giảng: Tình huyệt biến hoá không một: có huyệt giấu trong cái vụng, dùng sức người cắt sửa; có huyệt ẩn trong cái nhỏ, dùng ý hướng mà hội lại, gọi là "tiên tung". Như kim cứng không hề mở oa, phải nhận chỗ hơi lõm ở giữa làm sinh khí, dùng phép khai cô, ra công lấy ra oa thuỷ mà táng: toàn bằng sức người, gọi là pháp táng. Oa nước quá sâu là dương trong dương, nhưng chân khí đã chứa ắt có kết, nên lấp đất hoặc kê đá cho thực, thành âm trong dương: đó là phép "hư mà làm cho thực". Các phép kỵ hình, tiễn táo, khai cô, tiệt đãng đều có phép riêng, nên bồi thì bồi, nên gọt thì gọt.

Hội ý chi táng thì vượt ngoài hình. Chú kể huyệt "Lương thượng quải kim đẩu" (trên xà treo đấu vàng) ở chỗ khe sâu đỉnh núi cao, hai bên thế núi đều không dừng, đi tiếp hơn chục dặm, xét hình thì không thấy huyệt; nhưng xem khí thế thì long quay hổ ôm, trước mặt triều đối nhìn xa trăm dặm, ba ngọn cùng vươn, muôn ngọn đều chầu, nước đi chín khúc không thấy đi, dưới huyệt khí dư tự thành một tiểu minh đường, đứng trong huyệt chỉ thấy khí trời trong trẻo cao rộng, nghiêm mà tụ, như khí tượng thanh cao của bậc thánh hiền; nên đặt huyệt ở đỉnh như huyệt Bách hội trên đầu. Lại kể huyệt "Ma trá" (cối ép dầu) ở Khanh Khẩu: long từ núi cao thoát xuống đất bằng rộng hơn mười mẫu, oa kiềm nhũ đột đều không có chứng, cũng không có long hổ, gió khe quét tới; nhưng chân long đã đến là đại kết tác. Lại Tiên (Lại Bố Y) chỉ hội chỗ khí chính tụ, đào một rãnh lớn như máng dầu, đặt huyệt ở đầu máng: một là lấy máng tụ khí, một là lấy máng làm long hổ che gió. "Phép ấy ở ngoài hình."
Ba tầng phân biệt long và lời kết chương Hình khí – 龍之貴賤 去住 凶星吉曜
Nguyên văn – 原文
龍之貴賤以格辨,龍之正餘以祖辨,龍之大小以幹辨,故同龍論格,同格論祖,同祖論幹;龍之去住以局辨,龍之偏正以堂辨,龍之真偽以座辨,故同龍論局,同局論堂,同堂論座。凶星不無夾雜,只要有胎有化;吉曜縱然雄聳,亦要有精有神。陵谷變遷,山川改色,造物固自有時;控制山川,打動龍神,作用亦自有法。
Dịch: Long quý hay tiện phân bằng cách, chính hay dư phân bằng tổ, lớn hay nhỏ phân bằng cán; nên cùng long thì luận cách, cùng cách thì luận tổ, cùng tổ thì luận cán. Long đi hay ở phân bằng cục, lệch hay chính phân bằng đường, thật hay giả phân bằng toà; nên cùng long thì luận cục, cùng cục thì luận đường, cùng đường thì luận toà. Hung tinh không khỏi lẫn tạp, chỉ cần có thai có hoá; cát diệu dù cao vút, cũng cần có tinh có thần. Gò hang đổi dời, núi sông đổi sắc, tạo vật vốn có thời; khống chế núi sông, lay động long thần, tác dụng cũng tự có phép.
Giảng: Đoạn trước nói chỗ long đến, đoạn sau nói chỗ long dừng. Cách quý như ngũ não, tam thai, hoa cái, ngọc bình, cáo trục, chủ yếu xem tiết sau huyệt; Liêu Công nói "một tiết sau huyệt là long cách". Có long cách quý mà quan không cao, phúc không bền, là vì chỗ thừa tổ chia nhà không được chính. Có tổ được chính mạch mà quý không đến thượng khanh, giàu không bằng một nước, là vì đó là cán trong cành chứ không phải cán trong cán: "có cán trăm dặm mới thu hình thắng trăm dặm". Chỗ dừng thì xem thành viên quan toả, cục diện rộng tròn thành một tổ; cục chính mà huyệt không thật là vì cái toà che nhập thủ không ở đó. Chú ví đô ấp: viên cục là thành quách, huyệt trường là sảnh đường, toà hướng là đài toà.

Hung tinh có thai có hoá: mộc thẳng cứng mà hơi mang đốt có ý thuỷ, thuỷ quét tạt mà hơi lộ khối chắc có ý kim, là gặp thai; kim hoả đánh nhau là Thiên Cương, nhưng giữa hơi có oa thuỷ thì theo đó mở sâu thành thể thuỷ để tiết, để chế, hoá được cái hung. Cát diệu phải có tinh thần: mộc xung thiên mà hiểm không tú là mộc không hoa; kim hiến thiên mà vụng không dáng là kim không sắc; hoả diệm thiên mà lởm chởm không bút không gươm là hoả không ánh. Hình quý nhân ngồi nha phải có khí tượng đường đường, tướng quân ấn kiếm phải có dáng uy quyền, tiên nhân cưỡi hạc phải có vẻ thanh phong cao vận. "Núi có thể phách có tinh thần; nhận thể phách dễ, nhận tinh thần khó."
Lời kết chương nói về thời và tác dụng. Hoàng Hà dời về nam thì khí vận cũng về nam; Hoàng Hà trong thì thánh hiền ra. Chú dặn người học đừng thấy tác dụng của tiền hiền kỳ lạ khó lường mà chê là huyễn: tạo hoá còn không có thể nhất định, không có công trọn vẹn; "người không có trời thì không nhân, trời không có người thì không thành". Có ứng ngay năm ấy, có ứng sau mấy chục, mấy trăm năm, không thể lấy tai mắt thường mà dò.


Tóm tắt các tiết trong bài – 本篇提要
| Câu gốc | Ý chính theo lời chú | Ghi nhớ |
|---|---|---|
| 砂水亦有陰陽生死 | Sa mở mặt là dương, nước quanh co là dương | Gặp dương thì sống, gặp âm thì chết |
| 以實投虛 · 先到先收 | Thai mới kết ở giữa; đã thành thì rời mạch | Đến trước thu trước, phát nhanh |
| 傍城借主 · 就向抝龍 | Mượn ngoại khí thừa nội khí | Không có cục thì đừng nói long |
| 三靜一動 | Án, long hổ, thuỷ tĩnh; huyệt trường động | Thóp đầu trẻ nhỏ là chỗ sinh ý |
| 認氣難於認脈 | Mạch có sống là âm, khí đầy khắp là dương | Táng mạch không bằng táng khí |
| 法葬 · 會意之葬 | Phép ở trong hình; ý ở ngoài hình | Kim đẩu, Ma trá |
| 格 · 祖 · 幹 / 局 · 堂 · 座 | Ba tầng xét chỗ đến, ba tầng xét chỗ dừng | Cán trăm dặm thu hình thắng trăm dặm |
| 有胎有化 · 有精有神 | Hung có thể hoá, cát phải có tinh thần | Thể phách dễ, tinh thần khó |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Câu "táng mạch sao bằng táng khí" là chỗ Linh Thành Tinh Nghĩa gần nhất với tinh thần Phong Thuỷ Liên Hoa. Mạch là cái hiện ra; khí là cái làm cho mạch có ý nghĩa. Thầy Vũ Giới thường dặn học trò: đi theo sống mạch là việc của mắt, còn biết chỗ nào khí đầy mà không đọng, chỗ nào "ba tĩnh một động", là việc của tâm. Hai chuyện huyệt Kim đẩu và Ma trá trong lời chú cho thấy người xưa đọc khí thế cả vùng chứ không chỉ đọc hình một ngôi huyệt; nhưng cũng cho thấy chỉ người đã thấu khí mới được phép làm ngoài hình.

Lời kết "tạo vật vốn có thời" cũng là chỗ Phong Thuỷ Liên Hoa đặc biệt coi trọng: cùng một cuộc đất, phát sớm hay muộn, phát cho chi nào, đều theo thời; vì vậy phải xét thêm vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục. Ba tầng "cách, tổ, cán" và "cục, đường, toà" là bản đồ xét đất từ xa đến gần rất nên thuộc. Còn các phép khai cô, lấp oa, đào máng, đắp đất là thủ pháp, phải học trực tiếp, bài này chỉ giảng đến nguyên lý.
Tóm lại – 總結: Sa thuỷ cũng phân âm dương sinh tử, gặp dương thì sống. Khí có hư thực, trước sau; mượn ngoại khí thừa nội khí bằng lạc thác và minh đường. Huyệt thật ba tĩnh một động; nhận khí khó hơn nhận mạch, táng mạch không bằng táng khí. Pháp táng ở trong hình, hội ý ở ngoài hình. Long xét cách, tổ, cán ở chỗ đến, cục, đường, toà ở chỗ dừng; hung tinh cần có thai có hoá, cát diệu cần có tinh có thần; tạo vật có thời, tác dụng có phép. Hết chương Hình khí.
Bài trước: Linh Thành Tinh Nghĩa (4): Toạ pháp, tác pháp và thừa khí.
Bài sau: Lý khí (1): tinh quang, tiên thiên hậu thiên, nhập thủ phân kim – 理氣章(一).
Nguồn: Linh Thành Tinh Nghĩa (靈城精義), quyển thượng, chương Hình khí chính quyết, chín đoạn cuối từ "龍穴有陰陽" đến "作用亦自有法", bản chép trong Tứ Khố Toàn Thư (thuộc công cộng), kèm lời chú đề Lưu Cơ. Nguyên văn đổi chữ dị thể sang chữ thông dụng (虚 → 虛, 乗 → 乘, 㑹 → 會, 竒 → 奇). Câu "點穴須求三靜一動" bản Tứ Khố khuyết chữ đầu, bổ theo các bản thông hành; câu "有弦有稜" cũng bổ chữ "弦" theo các bản ấy. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đo hướng long và thuỷ khẩu.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ án đối, long hổ, thuỷ thành để xét ba tĩnh một động.
Bài liên quan – 相關文章
- Tinh Nghĩa Thiên – Hình Khí chương (3): phép toạ, phép tác (cùng chính văn, bản Địa Lý Chính Tông)
- Phát Vi Luận: thiên Cương Nhu và thiên Động Tĩnh
- Táng Thư 葬書 nội thiên (1): Táng giả thừa sinh khí, đồng khí cảm ứng
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc chín đoạn cuối chương Hình khí là phần Thư; đứng ở huyệt trường mà phân được chỗ mạch, chỗ khí, thấy được ba tĩnh một động là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Sa thuỷ phân âm dương thế nào? – 砂水陰陽
Sa mở mặt bằng phẳng hướng về ta là dương, quay lưng lởm chởm là âm. Nước quanh co, thong thả, sâu lặng là dương; thẳng như tên, gấp như thác, chéo như cung ngược là âm. Sa thuỷ cũng quý dương như long huyệt.
Ba tĩnh một động là gì? – 三靜一動
Án đối tĩnh, long hổ tĩnh, thuỷ thành tĩnh; chỉ huyệt trường một mạch hoạt động có tinh thần. Có đủ ba tĩnh một động thì huyệt mới thật.
Vì sao táng mạch không bằng táng khí? – 葬脈豈如葬氣
Vì mạch thu lại có sống lưng là thuộc âm, có sát; khí bằng phẳng tròn đầy, đầy khắp không đọng là thuộc dương, là chỗ nên thừa. Mạch dễ thấy mà khí khó nhận, nên thầy táng được khí là ít.
Hội ý chi táng là gì? – 會意之葬
Là đặt huyệt theo chỗ tinh thần khí thế tụ lại khi hình huyệt không có chứng tá, như huyệt Kim đẩu trên đỉnh núi và huyệt Ma trá giữa đất bằng trong lời chú. Ý ở ngoài hình, chỉ người thấu khí mới làm được.
Cách, tổ, cán là gì? – 格祖幹
Là ba tầng xét long ở chỗ đến: cách phân quý tiện (xem tiết sau huyệt), tổ phân chính dư (xem chỗ chia nhà), cán phân lớn nhỏ (cán trăm dặm thu hình thắng trăm dặm). Ở chỗ dừng thì xét cục, đường, toà.









