Linh Thành Tinh Nghĩa
靈城精義 · 二卷(形氣章正訣、理氣章正訣)
Tác giả: đề Hà Phổ (何溥, đời Nam Đường) · chú: đề Lưu Cơ (劉基, đầu đời Minh)
Bản gốc: Tứ Khố Toàn Thư, Tử bộ, Thuật số loại (tướng trạch tướng mộ).
Linh Thành Tinh Nghĩa (靈城精義) bài bảy giảng bảy đoạn giữa chương Lý khí. Nếu bài sáu là thế giới quan của lý khí thì bài này là phần "thừa khí" thật sự: huyệt không dời được mà chỗ thụ khí có tai có eo, vì sao người xưa dùng "tam thất" để đặt quan và gia hướng, thẳng đến thẳng nhận có đáng sợ không, vì sao hướng là chỗ tôn của huyệt, bốn chỗ xem ngũ hành (lai lộ, toạ hạ, cục nội, hướng thượng), bốn phép chế sát, và vì sao "khách sa khách thuỷ còn mời được khí, chân phu chân phụ còn ngại gặp giữa đường". Lời chú dẫn Thôi Quan Thiên của Lại Bố Y rất nhiều; Phong Thuỷ Liên Hoa chỉ giảng đến nguyên lý.
Trả lời nhanh: Huyệt không dời được một tấc, nhưng thụ khí có khi ở tai, có khi ở eo; phân kim có chỗ chuyển dời khéo, khí tuyến không sai một sợi tóc. Thừa khí phải tránh trung khí (khe giữa hai cung là không vong), nên lấy tam thất mà đặt quan, gia hướng. Mạch không thẳng mà khí thẳng thì không sợ thẳng đến thẳng nhận; khí không lệch mà quan lệch mới là chính quán chính thừa. Long lấy mạch làm chủ, huyệt lấy hướng làm tôn, nước theo hướng mà định, hướng theo cục mà phân. Chế sát có bốn phép: thừa vượng, thoát sát phù sinh, tòng sát hoá quyền, lưu sát nghênh quan.
Thầy Vũ Giới giảng: "Đọc chương này đừng tưởng lý khí là con số. Lời chú nói rất rõ: huyệt do trời sinh thì không dời được; người chỉ được làm cái phần nhỏ là nhận khí ở tai hay ở eo, đặt quan lệch hay thẳng. Lấy người địch công trời là ở chỗ ấy, không phải ở chỗ đổi huyệt."
Huyệt không dời một tấc, thụ khí có tai có eo – 龍穴無尺寸之移
Nguyên văn – 原文
龍穴無尺寸之移,受氣有耳腰之異;分金有轉移之巧,氣線無毫髮之差。
Dịch: Long huyệt không có chỗ dời một thước một tấc, thụ khí có chỗ khác nhau ở tai ở eo; phân kim có cái khéo chuyển dời, khí tuyến không có chỗ sai một sợi tóc.
Giảng: Lời chú nói đây là phép "gần sinh bỏ tử, giữ thật bỏ giả, ngưng thừa quán quan, một đường khí che xương". Huyệt ngưng kết hoặc theo chính huyệt là oa kiềm nhũ đột, hoặc theo quái hình là kỵ hình, tiễn hoả, khai cô, tiệt đãng, hoặc chính lạc là bản sơn bản khí, hoặc nguỵ lạc là trảm quan tá ngụ: đều có huyệt trường không dời được. Nhưng thụ khí thì khác: long đi xuất mạch có thuận có nghịch, có ngang có thẳng, có cách một cung, có cách mấy cung, khí vào hoặc ở tai hoặc ở eo, trong tiếp sinh khí, ngoài tiếp đường khí, không thể câu nệ. "Tiền hiền lấy sức người địch công trời là toàn ở đây"; nếu vì sao quẻ dụng sự mà dời luôn cả huyệt pháp sinh thành thì sai.

Khí tuyến lấy chỗ thắt khí nhập thủ làm chủ. Chú nói hai mươi bốn chữ là cha mẹ, sáu mươi long là thai tức; khí tuyến đã sinh định ở chỗ thắt khí nhập thủ thì không thể đổi. Đến trong huyệt treo tuyến thừa khí, hơi lấn sang cung bên là đã không còn là long ấy, nên "không sai một sợi tóc". Phân kim của toạ tuyến thì chuyển dời được, không có cách định. Chú dặn thứ tự: định khí tuyến trước, rồi treo toạ tuyến, rồi xem tạp khí tuyến; chỗ khí tuyến và toạ tuyến giao nhau là chỗ "tai" thừa khí; mạch đến gấp thì lui xuống một phần, đến chậm thì tiến lên một phần để tránh khí lạ, cho chân khí quán quan không tạp. "Chỗ khẩn yếu của thừa khí ở đây."

Tránh trung khí, lấy tam thất – 乘氣當避中氣 三七放棺
Nguyên văn – 原文
乘氣當避中氣,故取三七放棺;分金宜乘旺氣,亦取三七加向。
Dịch: Thừa khí nên tránh trung khí, nên lấy tam thất mà đặt quan; phân kim nên thừa vượng khí, cũng lấy tam thất mà gia hướng.
Giảng: Chú gọi đây là "điều khẩn yếu thứ nhất của thừa khí": khí tuyến, toạ tuyến chỉ cần tránh sát đón sinh. Trong vũ trụ hễ gặp trung khí là suy dần; la kinh lấy Mậu Tý, Kỷ Sửu làm đại không vong vì độ số của chúng nằm ở khe giữa, không có sinh cơ. Thôi Quan Thiên nói long Hợi ngồi Nhâm hướng Bính hơi gia Càn, ngồi Càn hướng Tốn hơi gia Nhâm, nhận "bảy Hợi ba Nhâm", chính hợp ý này. Phân kim gia trái gia phải phần nhiều dùng ba phần, vì ba phần thì ở trên Bính Đinh Canh Tân, không phạm tạp sát Mậu Kỷ và khe giao giới hai bên. Chú giải thêm: Bính Đinh Canh Tân được gọi là vượng tướng vì lấy quẻ khí ở Đoài, Cấn, Chấn, Tốn, chỗ âm dương giao nhau; dùng chúng làm phân kim thì không phạm sát xung giữa, các thứ không vong quan sát đều không lo.

Mạch không thẳng mà khí thẳng; quan lệch mà khí chính – 脈不直而氣直 氣不斜而棺斜
Nguyên văn – 原文
脈不直而氣直,何畏直來直受;氣不斜而棺斜,乃為正貫正承。
Dịch: Mạch không thẳng mà khí thẳng, sao phải sợ thẳng đến thẳng nhận; khí không lệch mà quan lệch, mới là chính quán chính thừa.
Giảng: Chú nói hai câu là diệu quyết thừa khí trong Thôi Quan Thiên. Thôi Quan Thiên có câu "đầu rắn đỏ hướng phía bắc Thiên Môn, thẳng đến thẳng hướng thần công mãnh liệt". Thẳng đến thẳng hướng vốn là khí xung đầu mà tán; nhưng nếu hơi lệch mà nhận thì không còn xung đầu. Lại xem sống mạch nhập thủ thế nào: hễ có mạch "rắn trong cỏ, đường tro" quanh co mà vào, không phạm âm, thì dùng phép gia giảm mà cắt sửa, sợ gì cái thẳng: đó là "mạch không thẳng mà khí thẳng thì không hại". Nếu nhập thủ thực sự cũng cứng thẳng thì phải dùng các phép liêu sơn phách thế, ỷ gia sáp niêm đã nói ở chương Hình khí.
Câu sau chú giải bằng một ví dụ khác của Thôi Quan Thiên về "quán nhĩ" (khí vào tai): khí vào tai là khí nhất định; đặt quan thì gia trái gia phải, là phép sống của thừa khí. Quan đặt hơi lệch để chính khí xiên vào tai mà không thiếu, "quan lệch nhận mà khí lại chính nhận". Đây là chỗ hai chương nối nhau: chương Hình khí nói sợ "thẳng đến thẳng nhận", chương Lý khí chỉ cách vượt qua nỗi sợ ấy khi khí đã thật.

Long lấy mạch làm chủ, huyệt lấy hướng làm tôn – 龍以脈為主 穴以向為尊
Nguyên văn – 原文
龍以脈為主,穴以向為尊;水以向而定,向以局而分。
Dịch: Long lấy mạch làm chủ, huyệt lấy hướng làm tôn; nước theo hướng mà định, hướng theo cục mà phân.
Giảng: Phàm thừa khí trong táng pháp lấy mạch làm chủ, lấy chính ngũ hành làm chủ, không có cửa nào khác. Còn toạ huyệt lập hướng thì tuy trong là thừa long mà thực ngoài là tiêu thuỷ, phép rất nhiều, phải xét kỹ. Chú cho ví dụ: một long nhập thủ, nước đến từ phương này đi phương kia, theo hành này thì xung phá thai dưỡng, theo hành kia thì xung phá quan đới, đều không hợp; lập hướng khác thì nước tiêu được. Lại nói nước có "tức đạo", "lậu đạo" do người làm thành; đến núi hướng mà gãy lại thì là cục sinh thành, không phải người làm. Nên người xưa định hướng là ở chỗ thu cục.
Câu đáng nhớ nhất là: "Không có nước tuyệt, chỉ có hướng tuyệt" (無絕水有絕向). Núi nước đã kết thì không có chỗ nào không táng được; nước có chỗ không hợp thì ở trên hướng mà chuyển dời để tiêu. Chú dặn: từ xưa lập hướng tiêu thuỷ có nhiều phép, không phải để làm rối người sau, mà để người có phép hợp tính tình núi sông. "Phép không cần hợp hết, chỉ hợp được một loại là làm được phúc"; ai ôm một phép cho là không đổi được, trong khi tính tình núi sông biến hoá không một, thì sai.

Bốn chỗ xem ngũ hành – 來路 坐下 局內 向上
Nguyên văn – 原文
來路看四生,坐下看四絕,局內看三合,向上看雙金。
Dịch: Đường đến xem tứ sinh, chỗ ngồi xem tứ tuyệt, trong cục xem tam hợp, trên hướng xem song kim.
Giảng: Chú nói bốn câu lấy ngũ hành các nhà luận khí để làm phép thu sơn xuất sát, và mỗi câu ứng với một loại ngũ hành. Đường đến dùng chính ngũ hành: long từ phương sinh khởi chân, đến phương vượng thì đến đầu là long sinh vượng, phát phúc lớn và lâu; từ phương khắc tiết mà đến thì vừa phát đã suy. Chỗ ngồi dùng Hồng Phạm ngũ hành; chú chê người đương thời "chỉ biết lập hướng mà không biết chỗ ngồi phải cẩn thận, nên mười phần hỏng chín". Trong cục dùng song sơn ngũ hành, xem long, nước, toạ, hướng có cùng một nhà tam hợp không. Trên hướng dùng huyền không ngũ hành: Thìn Tuất Sửu Mùi là bốn đất kim, long và hướng cùng thuộc mộ là "song kim sát", phạm thì tổn đinh dù đất tốt vẫn phát quý.

Chú kết đoạn bằng một nhận xét rất đáng giá: ngũ hành điên đảo, người đương thời phần nhiều không dùng chung, không biết "phép của người xưa mỗi cái có nghĩa riêng, vốn là một nhà", chỉ cần dùng đúng chỗ thì không mất ý người xưa. Chính ngũ hành xem đường đến, Hồng Phạm xem chỗ ngồi, song sơn xem cục, huyền không xem thu sơn xuất sát; ngoài ra còn bát quái ngũ hành từ nạp giáp, hồn thiên quái hào để suy sát diệu.
Bốn phép chế sát; khách sa khách thuỷ, chân phu chân phụ – 制煞 客砂客水 真夫真婦
Nguyên văn – 原文
制煞莫如乘旺,脫煞正以扶生;從煞乃化為權,留煞正爾迎官。客水客砂,尚可招邀取氣;真夫真婦,猶嫌半路相逢。
Dịch: Chế sát không gì bằng thừa vượng; thoát sát chính là để phù sinh; theo sát thì hoá làm quyền; giữ sát chính là để đón quan. Khách thuỷ khách sa còn có thể mời gọi lấy khí; chân phu chân phụ còn ngại gặp nhau giữa đường.
Giảng: Bốn câu đầu lấy sinh khắc chế hoá làm phép tiêu nạp, chú gọi là "một huyền cơ bổ tiết trong thừa khí". Thừa vượng chế sát: nước sát chầu đến, nhưng chọn hướng cho nước ấy hợp thành cục sinh cho long, thì sát lại thành sinh vượng. Thoát sát phù sinh: cục nước tiết khí của long thì lập hướng cho nước sát đi thẳng, không đọng trong cục. Tòng sát hoá quyền: đảng hợp với nhau thì sát hoá, "sát lại làm quyền, không là kẻ thù của ta". Lưu sát nghênh quan: theo chính ngũ hành là sát, nhưng theo quẻ khí là phối hợp, theo thiên tinh là hai quý nhân, thì không là sát mà là quan tinh. "Núi có sát của núi, nước có sát của nước, công phu tiêu nạp toàn ở sinh khắc chế hoá."

Hai câu sau nói ngoại hợp mượn được, nội hợp không giả được. Chú kể Lưu Công làm tổ địa cho họ Phan: một khoảng sa vuông không mở đầu mặt, rộng hai ba trăm bước, không có nước giới ôm vào; chỉ ở góc đông nam có nước quanh co đến rồi hợp lưu với nước ngang mà ra. Lưu Công đặt huyệt ở góc ấy, người ta đều ngờ là mênh mang không thu, khí tán; táng chưa mấy năm khoa bảng hiển đạt. Vì nước ở góc ấy mời khí long vào huyệt, lại tiếp đường khí: lấy khách khí bên ngoài để lấy chân khí bên trong. Kinh nói "khí hoang một khoảng khó thu thập, lại đem núi chầu nhận lòng mong"; nội khí khó nhận thì lấy ngoại khí mà nhận. Còn chân phu chân phụ, tức âm dương phối đúng đôi, nếu nước không đến từ phương sinh mà gặp giữa đường thì dù là chính phối cũng không phải "vợ chồng từ trẻ đến già", chủ phát muộn, khoa bảng lúc tuổi đã cao.


Tóm tắt các tiết trong bài – 本篇提要
| Câu gốc | Ý chính theo lời chú | Ghi nhớ |
|---|---|---|
| 龍穴無尺寸之移 | Huyệt do trời sinh không dời; thụ khí ở tai ở eo | Người địch công trời ở chỗ thụ khí |
| 氣線無毫髮之差 | Khí tuyến định ở chỗ thắt khí nhập thủ | Định khí tuyến rồi mới treo toạ tuyến |
| 三七放棺 · 三七加向 | Tránh khe giữa hai cung | Trung khí là không vong |
| 脈不直而氣直 | Có mạch quanh co thì không sợ thẳng đến | Quan lệch mà khí chính |
| 穴以向為尊 | Trong thừa long, ngoài tiêu thuỷ | Không có nước tuyệt, chỉ có hướng tuyệt |
| 四生 · 四絕 · 三合 · 雙金 | Bốn chỗ, bốn loại ngũ hành | Các phép vốn một nhà |
| 制煞四法 | Thừa vượng, thoát sát, tòng sát, lưu sát | Sát hoá được thành quyền, thành quan |
| 客砂客水 · 真夫真婦 | Ngoại hợp mượn được, nội hợp không giả | Gặp giữa đường thì phát muộn |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Câu "long huyệt không dời một tấc" là chỗ Phong Thuỷ Liên Hoa coi là then chốt của cả chương Lý khí. Lý khí chỉ làm việc ở phần "thụ khí": đặt quan lệch bao nhiêu, gia hướng về bên nào, dùng hướng nào để tiêu nước. Huyệt trường thì do long sinh thành, không phép nào đổi được. Người học lý khí mà dời huyệt cho hợp quẻ là làm ngược lời sách. Hình Pháp là gốc; lý khí là phần tinh chỉnh khi gốc đã đúng.

Câu "không có nước tuyệt, chỉ có hướng tuyệt" và lời dặn "phép không cần hợp hết, hợp được một loại là làm được phúc" cũng rất hợp với cách Thầy Vũ Giới dạy: không cố chấp một phái, mà xét tính tình núi sông để chọn phép phù hợp. Thời điểm phát và chi nào được nhờ thì xét thêm bằng vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa được Thầy Vũ Giới khôi phục. Còn độ số tam thất, cách treo khí tuyến, toạ tuyến, công thức các loại ngũ hành cụ thể là thủ pháp, phải học trực tiếp, bài này chỉ giảng đến nguyên lý.
Tóm lại – 總結: Huyệt không dời, thụ khí có tai có eo; phân kim chuyển được, khí tuyến không sai. Tránh trung khí, lấy tam thất. Mạch không thẳng mà khí thẳng thì không sợ thẳng đến; quan lệch mà khí chính. Long lấy mạch làm chủ, huyệt lấy hướng làm tôn, không có nước tuyệt chỉ có hướng tuyệt. Đường đến, chỗ ngồi, trong cục, trên hướng mỗi chỗ một loại ngũ hành. Chế sát có bốn phép; khách sa khách thuỷ mời được khí, chân phu chân phụ gặp giữa đường thì phát muộn.
Bài trước: Linh Thành Tinh Nghĩa (6): Lý khí, tinh quang, tiên thiên hậu thiên, nhập thủ phân kim.
Bài sau: Lý khí (3): thiên tượng địa hình, thiên bàn địa bàn – 理氣章(三).
Nguồn: Linh Thành Tinh Nghĩa (靈城精義), quyển hạ, chương Lý khí chính quyết, bảy đoạn từ "龍穴無尺寸之移" đến "真夫真婦猶嫌半路相逢", bản chép trong Tứ Khố Toàn Thư (thuộc công cộng), kèm lời chú đề Lưu Cơ. Nguyên văn đổi chữ dị thể sang chữ thông dụng (尅 → 剋, 絶 → 絕). Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, xem các cung, khe giao giới giữa hai cung.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ đường nước đến, nước đi để xét hướng tiêu thuỷ.
Bài liên quan – 相關文章
- Tinh Nghĩa Thiên – Lý Khí chương: tinh quang làm tinh khí (cùng chính văn, bản Địa Lý Chính Tông)
- Thôi Quan Thiên 催官篇 (1): Bình âm long, Thiên Hoàng và Thiên Thị
- Linh Thành Tinh Nghĩa (1): Khí vận, khí thế và bốn chỗ khí tụ
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Thuộc bốn phép chế sát, bốn chỗ xem ngũ hành là phần Thư; đứng ở huyệt trường mà biết khí vào tai hay vào eo, đặt quan lệch bao nhiêu là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
"Long huyệt không dời một tấc" nghĩa là gì? – 龍穴無尺寸之移
Nghĩa là huyệt trường do long sinh thành, không thể vì quẻ, vì sao mà dời đi. Lý khí chỉ làm ở chỗ thụ khí: khí vào tai hay vào eo, quan đặt lệch hay thẳng.
Tam thất là gì? – 三七
Là gia ba phần lệch về một cung bên cạnh, bảy phần ở cung chính, để tránh khe giữa hai cung (trung khí) mà la kinh coi là không vong, không có sinh cơ.
Có nên sợ "thẳng đến thẳng nhận" không? – 直來直受
Lời chú nói nếu mạch nhập thủ quanh co như rắn trong cỏ thì "mạch không thẳng mà khí thẳng", dùng gia giảm là được, không cần sợ. Chỉ khi nhập thủ thật sự cứng thẳng mới phải dùng các phép tránh sát của chương Hình khí.
"Không có nước tuyệt, chỉ có hướng tuyệt" nghĩa là gì? – 無絕水有絕向
Nghĩa là núi nước đã kết thì nước nào cũng tiêu được nếu chọn hướng đúng; cái hỏng là chọn hướng sai chứ không phải nước. Phép lập hướng chỉ cần hợp được một loại là làm được phúc.
Bốn phép chế sát là gì? – 制煞四法
Thừa vượng chế sát, thoát sát phù sinh, tòng sát hoá quyền, lưu sát nghênh quan. Cả bốn đều dựa vào sinh khắc chế hoá để biến cái sát của núi, của nước thành vô hại hoặc thành có ích.









