Thôi Quan Thiên
催官篇 · 卷一 · 評穴篇(下)
Tác giả: Lại Văn Tuấn (賴文俊, tự Thái Tố, hiệu Bố Y Tử 布衣子, đời Tống) · kèm lời chú không đề tên
Bản gốc: Tứ Khố Toàn Thư, Tử bộ, Thuật số loại (tướng trạch tướng mộ).
Thôi Quan Thiên (催官篇) bài 6 giảng nửa sau thiên Bình Huyệt và khép quyển một. Bài 5 đã đi qua bảy huyệt thôi quan đầu (Hợi, Cấn, Tân, Tốn, Chấn, Canh, Đinh). Bài này tiếp các huyệt thôi quan thứ tám đến mười ba (Bính, Đoài, Ly, Nhâm, Khảm, Quý), rồi đến Khôn, rồi một đoạn lý luận về Khảm Ly giao cực và Càn Khôn lão long, sau đó là các huyệt dương long (Càn, Tuất, Dần, Giáp, Thìn, Thân, Tỵ, Mùi, Sửu, Ất). Cuối thiên là câu kết nổi tiếng về khí vào tai, khí vào lưng và "thừa khí có nhiều ít".
Trả lời nhanh: Nửa sau thiên Bình Huyệt của Thôi Quan Thiên xếp thôi quan thứ tám là Bính long, thứ chín Đoài long hướng Cấn (sơn trạch thông khí), thứ mười Ly long hướng Nhâm, rồi Nhâm, Khảm, Quý. Lời chú giải vì sao Khảm Ly đứng sau tứ long: Khảm Ly giao đến cực nên sinh khí ít dần, Càn Khôn là long già không giao nên sinh khí gần như hết; đó là "lấy nhân đạo mà luận địa lý". Các huyệt dương long Càn, Tuất, Dần, Giáp, Thìn, Thân, Tỵ, Mùi, Sửu, Ất chỉ dùng khi long kỳ cục kín, phần nhiều là phúc tạm. Câu kết: khí vào tai thì quan đến sớm, vào lưng thì chậm; thừa khí có nhiều ít, sai một ly hoạ phúc khác trời vực; cái chính của phép táng là "thừa sinh khí".
Thầy Vũ Giới giảng: "Hết thiên Bình Huyệt, sách chỉ còn lại một chữ: thừa khí. Biết bao nhiêu tên sao, bao nhiêu hướng, rốt cuộc cũng để đón cho đúng cái khí sống của long vào huyệt. Đó cũng là câu đầu của Táng Thư: táng giả thừa sinh khí."
Thôi quan thứ tám, thứ chín: Bính long, Đoài long – 丙穴 · 兌穴
Nguyên văn – 原文
丙穴。催官第八丙龍乙,氣衝左腧英才出。太微之龍穴粘巳,左氣貫耳富而已。太微行龍向陽樞,右腰乘氣無差殊。穴宜挨左加青蛇,亦主人旺家資富。兌穴。催官第九兌山艮,左氣衝耳無差紊。略加天乙貴龍成,亦主文章典州郡。金雞來泊天門啼,右氣衝耳天廐噓。微加天潢砂水秀,少年一舉登科第。金雞啼向扶桑東,氣衝腦散虧神功。庚辛受穴乃為貴,官職宏霸資財豐。陽闓西來穴宜癸,兌丁相見本為美。右腰乘氣氣力輕,轉亥結穴氣從耳。
Dịch: Huyệt Bính. Thôi quan thứ tám, Bính long hướng (Thiên) Ất, khí xông lưng trái, sinh anh tài. Long Thái Vi (Bính) mà huyệt dính về Tỵ, khí trái xuyên tai thì chỉ giàu mà thôi. Thái Vi đi long hướng Dương Xu (Cấn), lưng phải thừa khí không sai khác; huyệt nên nhích trái, gia Thanh Xà, cũng chủ người đông, của nhà giàu. Huyệt Đoài. Thôi quan thứ chín, Đoài sơn hướng Cấn, khí trái xông tai không rối; hơi gia về Thiên Ất (Tân) thì thành long quý, cũng chủ văn chương, coi châu quận. Gà vàng (Đoài) đến đậu gáy ở Thiên Môn (toạ Càn), khí phải xông tai, Thiên Cứu thổi vào; hơi gia Thiên Hoàng (天潢, Canh), sa thuỷ đẹp, tuổi trẻ một lần đỗ đạt. Gà vàng gáy hướng về đông Phù Tang (Mão), khí xung não tán, hao mất thần công; thụ huyệt ở Canh, Tân mới là quý, quan chức lớn, của cải nhiều. Dương Khải (Đoài) từ tây đến, huyệt nên toạ Quý, Đoài Đinh gặp nhau vốn là đẹp; lưng phải thừa khí thì khí lực nhẹ, chuyển sang Hợi kết huyệt thì khí vào tai.
Giảng: Bính long: theo lời chú, Thái Vi chiếu long, Thiên Ất (Tân) chiếu hướng, Bính lại hợp với Tân, nên ra anh tài. Nếu làm hướng Hợi thì Tử Vi chiếu hướng, Hợi lại là quý nhân của Bính, long nặng cục đẹp thì không gì không giàu sang; một bản chép ghi "Thái Vi hành long Thiên Hoàng hướng, Bích độ phong cao nãi vi thượng, lộc mã giao trì long tối kỳ", nên không chỉ giàu. Bính long hướng Cấn là âm dương gặp nhau, chỉ giàu, nhưng long dày nặng thì cũng có đại quý. Đoài long hướng Cấn là "sơn trạch thông khí"; Tân là quý nhân Thiên Ất nên gọi long quý; Đoài là phủ văn chương nên ứng coi châu quận bằng văn chương.

Đoài long hướng Tốn được Thái Ất, Ngũ Thượng Thư chiếu, sa thuỷ đẹp đủ thúc văn tú, nên ứng tuổi trẻ đỗ đạt; "Thiên Cứu thổi" là mượn Càn thổi khí Đoài. Đoài long hướng Mão là "trực long trực hướng" (long thẳng, hướng thẳng), nên khí xung não mà tán. Lời chú có nêu cách dùng phân kim để tránh xung não; đó là thủ pháp, ở đây chỉ giữ nguyên lý: khí đến thẳng vào giữa đỉnh đầu huyệt thì dễ tán, phải đón lệch nhẹ cho khí nhập êm. Đoài long hướng Đinh là chính phối, lời chú nói ứng người ẩn dật, sống thọ, thanh quý; nếu chuyển sang Hợi kết huyệt thì khí vào tai, lực nặng hơn.

Thôi quan thứ mười đến mười ba: Ly, Nhâm, Khảm, Quý – 離壬坎癸
Nguyên văn – 原文
離穴。催官第十穴天貴,離宮左氣從耳注。微加南極穴周迴,砂水合矩公侯至。離山岧嶤應日星,丁穴右耳乘炎精。微加天貴毫釐位,立見驟富官職榮。壬穴。背一面九乘天輔,氣衝右耳為合矩。穴宜挨左加紫星,富貴聲名振鄉土。壬山迢迢穴天市,天輔氣奔衝右腧。穴左微侵半分亥,富貴聲名響閭里。天輔龍向天官星,氣從左腧通玄靈。穴宜挨右加陽光,亦主財旺人英俊。坎穴。穴坎陽光右耳通,龍脈精俊生英雄。切忌陽光氣衝腦,家資退落應如掃。陽光穴坐天市垣,氣衝右耳乃為玄。穴宜挨左加天輔,孕產六指多田園。癸穴。催官十三面玄戈,陰光俊美右耳過。挨左宜加半規月,富貴便見風流多。陰光穴坎向炎精,左耳乘氣不為輕。穴宜挨右微加牛,出人英俊資財盛。
Dịch: Huyệt Ly. Thôi quan thứ mười, huyệt toạ Thiên Quý, khí trái cung Ly rót vào tai; hơi gia Nam Cực, huyệt có vòng quanh kín, sa thuỷ hợp phép thì công hầu đến. Núi Ly cao vút ứng sao Tinh Nhật Mã, huyệt toạ Đinh, tai phải thừa khí Viêm Tinh (Ngọ); hơi gia về Thiên Quý từng ly, thấy ngay giàu nhanh, quan chức vinh. Huyệt Nhâm. Tựa một, nhìn chín (Nhâm long hướng Ngọ), thừa khí Thiên Phụ (Nhâm), khí xông tai phải là hợp phép; huyệt nên nhích trái, gia Tử Tinh, giàu sang tiếng tăm vang quê. Núi Nhâm xa xa, huyệt toạ Thiên Thị (hướng Khôn), khí Thiên Phụ chạy xông lưng phải; huyệt lấn trái nửa phần về Hợi, giàu sang tiếng tăm vang xóm. Long Thiên Phụ hướng sao Thiên Quan (Ất), khí vào lưng trái thông huyền linh; huyệt nên nhích phải, gia Dương Quang (Tý), cũng chủ của vượng, người anh tuấn. Huyệt Khảm. Huyệt Khảm (Dương Quang), tai phải thông khí, long mạch tinh tuấn sinh anh hùng; kỵ nhất khí Dương Quang xung não, của nhà sa sút như quét. Dương Quang mà huyệt toạ Thiên Thị viên (hướng Khôn), khí xông tai phải mới là huyền diệu; huyệt nên nhích trái, gia Thiên Phụ, có thai sinh con sáu ngón, nhiều ruộng vườn. Huyệt Quý. Thôi quan thứ mười ba hướng Huyền Qua (Khôn), Âm Quang (Quý) tuấn mỹ, khí qua tai phải; nhích trái nên gia nửa vầng trăng, giàu sang mà thấy nhiều phong lưu. Âm Quang huyệt Khảm, hướng Viêm Tinh (Ngọ), tai trái thừa khí, không phải nhẹ; huyệt nên nhích phải, hơi gia về Ngưu (Sửu), sinh người anh tuấn, của cải thịnh.
Giảng: Ly long hướng Nhâm: Ly Nhâm là âm dương gặp nhau (Ly nạp Nhâm), Ly lại là cửa vua, có tượng chầu vua, nên ứng công hầu; dương long kỵ lười chậm, phóng đãng trơ trọi, nên sách dặn huyệt phải "vòng quanh hợp phép". Ly long hướng Quý: núi Ly cao thì không bệnh lười; Ly là hoả, tính hoả bốc lên rất nhanh, cao thì giữ được tính, nên ứng giàu sang nhanh; Ly hướng Quý là thuỷ hoả ký tế. Dặn "từng ly" là sợ khí Bính vào thì khó tránh hoả hoạn (như bài 3: Ly Bính song hành). Nhâm long hướng Ngọ: "tựa một nhìn chín" là số Hà Đồ Lạc Thư (Khảm một ở bắc, Ly chín ở nam), Ly Nhâm là chính phối nên hợp phép. Nhâm long hướng Khôn, hướng Ất lời chú gọi là "tam hợp", khí đến hùng mạnh, nên khí vào lưng mà lực ngang vào tai.

Khảm long hướng Ngọ cũng là trực long trực hướng; lời chú nêu phép phân kim để khí không xung não (thuộc thủ pháp). Khảm long hướng Khôn lại có ứng sáu ngón như bài 2, vì Khảm là thuỷ thành ở sáu, ngôi tiên thiên của nó cũng là số sáu. Quý long hướng Khôn: Quý ứng sao Nữ, chủ tài khéo, cũng chủ dâm loạn; Khôn ứng sao Tỉnh, có Thuỷ Phủ, Tứ Độc, tính nước động không giữ, nên ứng phong lưu; nhưng long tuấn mỹ lại là cặp phối (Khôn nạp Quý), nên tuy phong lưu mà vẫn giàu sang. Quý long hướng Ngọ cũng là Khảm Ly giao cấu, là đất giàu sang.
Khôn long và lời bàn Khảm Ly giao cực – 坎離交極少生氣
Nguyên văn – 原文
坤穴。丁穴迴環局關鎖,玄戈耳入氣衝左。穴粘西獸微加申,龍局精奇發如火。坎離交極少生氣,老龍不交龍不備。水朝砂秀亦陽龍,坎癸離壬納于是。
Dịch: Huyệt Khôn. Huyệt toạ Đinh, cục vòng quanh có khoá cửa, khí Huyền Qua (Khôn) vào tai trái; huyệt dính về Tây Thú, hơi gia Thân, long cục tinh kỳ thì phát như lửa. Khảm Ly giao đến cực nên ít sinh khí, long già không giao nên long không đủ. Nước chầu sa đẹp cũng là dương long, Khảm Quý, Ly Nhâm thu vào ở đây.
Giảng: Khôn long hướng Quý là huyệt chính phối; "khoá cửa", "tinh kỳ" thì khí vượng, nhiều cát, phát rất nhanh. Rồi đến đoạn lý luận quan trọng nhất thiên. Lời chú: "Chấn, Tốn, Cấn, Đoài bên trong có âm dương, sinh ý không ngừng, nên đều là huyệt cát. Còn Khảm lấy hào dương ở giữa mà giao với Ly, Ly lấy hào âm ở giữa mà giao với Khảm; tiên thiên đã đối nhau, hậu thiên lại đối nhau, giao đến cực thì suy, sinh khí dần ít. Khôn là lão âm, khí huyết đã khô, không thể giao cấu, sinh khí tuyệt hẳn. Cho nên lấy nhân đạo mà luận địa lý, thì nghĩa quý âm tiện dương không còn gì sót."

Đọc theo tượng gia đình trong Kinh Dịch thì rõ: Chấn trưởng nam, Tốn trưởng nữ, Cấn thiếu nam, Đoài thiếu nữ là bốn quẻ "trẻ", còn sức sinh nở; Khảm trung nam, Ly trung nữ đã giao nhiều; Càn cha, Khôn mẹ là bậc già. Tứ long quý của sách chính là bốn quẻ trẻ ấy cùng các can nạp vào chúng. Lời chú kết: long mạch tinh dị, nước chầu sa đẹp thì Khảm Quý, Ly Nhâm đứng sau tứ long, là thượng cát của dương long; "từ đây về sau, Càn, Giáp các long hung nhiều cát ít, long không lỗi lạc tinh kỳ, cục không vòng che kín khoá thì không được dùng nhẹ".

Huyệt dương long: Càn, Tuất, Dần, Giáp, Thìn – 乾戌寅甲辰穴
Nguyên văn – 原文
乾穴。亢陽無生甲從乾,氣從腧入非天然。陽局不奇總凶惡,鰥寡絕嗣災綿綿。陽璣來龍宜向乙,迢迢左氣從耳入。穴宜挨左微加婁,水朝局備家資實。戌穴。戌山迢迢宜向乙,鼓盆左氣從耳入。龍行起伏向陽朝,巨富但恐人殘疾。鼓盆龍向天苑星,行龍懶緩災非輕。穴挨西獸細消詳,水朝局備家資盛。寅穴。功曹坐艮面玄戈,左耳乘氣無偏頗。微加申位局周完,龍脈精異發如火。功曹正向天關星,龍脈穎異穴堪親。砂水不備總凶惡,寡母怪疾多生嗔。甲穴。陰璣穴巽向璣峯,氣從右腧家興隆。左右不交龍失度,鰥寡瘋跛動瘟風。陰璣起伏龍向坤,左耳乘氣福無窮。穴宜粘左微加寅,龍奇局鎖方堪用。辰穴。亢金陽龍向玄戈,左腧乘氣穴比和。天官微加穴粘左,龍要精異穴關鎖。
Dịch: Huyệt Càn. Càn là cang dương không sinh, hướng Giáp theo Càn, khí vào lưng, không phải tự nhiên; cục dương không kỳ thì đều hung ác, goá bụa tuyệt tự, tai hoạ liên miên. Dương Cơ (Càn) long đến nên hướng Ất, đi xa xa, khí trái vào tai; huyệt nên nhích trái, hơi gia Lâu (Tuất), nước chầu cục đủ thì của nhà đầy đặn. Huyệt Tuất. Núi Tuất xa xa nên hướng Ất, khí Cổ Bồn (Tuất) bên trái vào tai; long đi nhấp nhô, hướng dương chầu, giàu lớn nhưng e người tàn tật. Cổ Bồn long hướng sao Thiên Uyển, long đi lười chậm thì tai hoạ không nhẹ; huyệt nhích về Tây Thú, cân nhắc kỹ, nước chầu cục đủ thì của nhà thịnh. Huyệt Dần. Công Tào (Dần) toạ Cấn, nhìn Huyền Qua (Khôn), tai trái thừa khí không lệch; hơi gia Thân, cục vòng đủ, long mạch tinh dị thì phát như lửa. Công Tào chính hướng sao Thiên Quan (關, Thân), long mạch dĩnh dị thì huyệt đáng gần; sa thuỷ không đủ thì đều hung ác, mẹ goá, bệnh lạ, nhiều giận dữ. Huyệt Giáp. Âm Cơ (Giáp), huyệt toạ Tốn hướng đỉnh Cơ (Càn), khí vào lưng phải, nhà hưng thịnh; trái phải không giao, long mất độ thì goá bụa, phong què, ôn dịch. Âm Cơ nhấp nhô, long hướng Khôn, tai trái thừa khí, phúc không cùng; huyệt nên dính trái, hơi gia Dần, long kỳ cục khoá mới dùng được. Huyệt Thìn. Cang Kim (Thìn) dương long hướng Huyền Qua (Khôn), lưng trái thừa khí, huyệt tỷ hoà; hơi gia Thiên Quan (Ất), huyệt dính trái, long phải tinh dị, huyệt phải khoá kín.
Giảng: Càn nạp Nhâm, lại được sao Lục Bạch chiếu, vốn có thể là huyệt cát; nhưng lời chú nói long già không giao là cang dương, "vạn vật chiến hồ Càn" là túc sát, hướng Giáp lại khí vào lưng, khí yếu lực nông. Dù vậy, Càn Giáp vẫn là âm dương gặp nhau, nếu long kỳ cục đủ cũng có thể làm đất phúc tạm. Càn long hướng Ất: Ất phối với Khôn, Càn hướng Ất cũng là nghĩa Càn Khôn gặp nhau, khí đi xa vào tai, lực chuyên mà nặng, nên giàu được. Tuất long: đi xa, nhấp nhô, vào tai nên dùng được làm phúc tạm, nhưng Tuất là chỗ kim sát nấp, Ất mộc lại sinh phong, nên ứng tàn tật. Tuất long hướng Giáp mà long đến đốn phục cũng tránh được hoạ; lời chú dặn nếu có nước Ngọ chầu vào thì chiêu hoả tai, "e rằng Lại tiên không lấy".

Dần long toạ Cấn hướng Khôn: Dần ứng sao Vĩ, sao Cơ, Vĩ là hoả, Cơ thích gió, tính gió lửa rất nhanh, cục vòng đủ mạch tinh dị thì khí vượng mà tụ, nên phát gấp. Dần long hướng Thân là trực long trực hướng, tránh đường xuyên thẳng thì khí không xung não; nhưng long không kỳ, sa thuỷ không đủ thì ứng mẹ goá (Thân thuộc Khôn), bệnh lạ (Dần là phong ma). Giáp long: goá bụa là ứng của Càn, phong què ôn dịch là ứng của Giáp; Giáp phối Càn mà hướng Khôn cũng là âm dương gặp nhau, nên phúc không cùng, nhưng phải long kỳ cục khoá. Thìn long hướng Khôn là thổ long thổ hướng, gọi tỷ hoà; dương long mang sát nên càng cần thanh dị, khoá kín.
Thân, Tỵ, Mùi, Sửu, Ất – 申巳未丑乙穴
Nguyên văn – 原文
申穴。天關龍從天漢星,氣從右耳須尋正。微加天鉞輔龍行,水朝局鎖人財盛。申山局向瑤光宮,左耳乘氣力為重。玄戈微加穴居左,龍蹲虎踞家資盛。巳穴。赤蛇頭向天門北,直來直受神功裂。巽丙受穴最為良,富貴榮華人英傑。未穴。未山起伏龍向艮,天常氣從右耳邊。穴挨左位帶丁來,左道榮華人貴顯。丑穴。金牛走向太微垣,氣奔左耳龍脈旋。陽樞微加穴粘右,水朝局鎖多田園。天廄龍向南極星,左氣衝耳資財興。穴挨西獸加陽樞,富貴人欽左道靈。乙穴。天官坤向穴天市,氣從左腧乃為利。亢金微加穴粘右,亦主富貴人招贅。
Dịch: Huyệt Thân. Long Thiên Quan (Thân) theo sao Thiên Hán (toạ Canh), khí vào tai phải, phải tìm cho chính; hơi gia Thiên Việt (Khôn) đỡ long đi, nước chầu cục khoá thì người và của đều thịnh. Núi Thân cục hướng cung Dao Quang, tai trái thừa khí, lực nặng; hơi gia Huyền Qua, huyệt ở bên trái, rồng ngồi hổ chồm thì của nhà thịnh. Huyệt Tỵ. Rắn đỏ (Tỵ) quay đầu về phía bắc Thiên Môn, đến thẳng nhận thẳng thì thần công nứt vỡ; thụ huyệt ở Tốn, Bính là tốt nhất, giàu sang vinh hoa, người anh kiệt. Huyệt Mùi. Núi Mùi nhấp nhô, long hướng Cấn, khí Thiên Thường (Mùi) vào bên tai phải; huyệt nhích về trái, mang Đinh đến, vinh hoa nhờ tả đạo, người quý hiển. Huyệt Sửu. Trâu vàng (Sửu) chạy về Thái Vi viên (Bính), khí chạy vào tai trái, long mạch xoay vòng; hơi gia Dương Xu (Cấn), huyệt dính phải, nước chầu cục khoá thì nhiều ruộng vườn. Sửu long hướng sao Nam Cực (Đinh), khí trái xông tai, của cải hưng; huyệt nhích về Tây Thú, gia Dương Xu, giàu sang được người kính, tả đạo linh nghiệm. Huyệt Ất. Thiên Quan (Ất) hướng Khôn, huyệt toạ Thiên Thị (Cấn), khí vào lưng trái mới có lợi; hơi gia Cang Kim, huyệt dính phải, cũng chủ giàu sang, người ở rể.
Giảng: Thân long: lời chú giảng long khắc hướng là tài, trong Giáp có Dần là ngựa (dịch mã) của Thân, nên nước chầu cục khoá thì nhân tài tự thịnh; Thiên Việt là Khôn, Khôn thổ sinh Thân kim nên gọi "đỡ long đi". Hướng thứ hai khí vào tai nên lực nặng, long hổ đứng vững thì thế hùng khí tụ. Tỵ long đến thẳng nhận thẳng thì xung não, "thần công nứt vỡ"; lời chú nói có cách phân kim để được thần công, nhưng vẫn không bằng thụ huyệt ở Tốn, Bính là đẹp. Linh Thành Tinh Nghĩa dẫn đúng câu này để giảng nguyên lý "mạch không thẳng mà khí thẳng thì không hại": nhập thủ có đường mạch như rắn cỏ, vệt tro quanh co thì không phạm âm.

Mùi long: Mùi là khí không chính, mang Đinh thì có tư chất lục tú; "tả đạo" (đạo thuật bàng môn) là ứng của Mùi, quý hiển là ứng của Đinh và Cấn. Sửu long hướng Bính: Sửu tuy là chỗ kim sát nấp, may có Thái Vi chiếu hướng nên là thứ cát. Sửu long hướng Đinh được Nam Cực chiếu, gia về Cấn có tư chất lục tú nên giàu sang, nhưng là khí không chính nên ứng tả đạo. Ất long hướng Khôn là âm dương gặp nhau (Khôn nạp Ất) nên có giàu sang; Ất là mộc chiết cành ghép nên ứng ở rể. Nhìn cả nhóm, các huyệt dương long đều có chữ "phải", "mới", "e": long phải kỳ, cục phải khoá, nước phải chầu, không thì hung.

Khí vào tai, khí vào lưng, thừa khí nhiều ít – 耳腰乘氣為真機
Nguyên văn – 原文
氣從耳入官易期,氣從腰腧官應遲。耳腰乘氣有多寡,正脈慎勿差毫釐。催官穴向幾等第,耳腰乘氣為真機。
Dịch: Khí vào từ tai thì quan dễ đến; khí vào từ lưng thì quan ứng chậm. Thừa khí ở tai hay lưng đều có nhiều ít; mạch chính phải cẩn thận, chớ sai một ly. Huyệt hướng thôi quan có mấy bậc, thừa khí ở tai hay lưng là then máy thật.
Giảng: Lời chú: "Vào tai thì khí nhận thẳng mà lực nặng, nên dễ đến; vào lưng thì khí nhận ngang mà lực chậm, nên ứng muộn. Như gia Dương Quang, gia Dương Xu, mang Đinh đến, đều là gia nhiều; như chớ gia nhiều, gia nửa phần, là gia ít; gia một ly, hơi gia thì lại càng ít. Đó gọi là thừa khí có nhiều ít. Nên nhiều mà ít thì chính khí nông; nên ít mà nhiều thì nguỵ khí thịnh. Cách nhau một ly mà hoạ phúc như trời vực, không thể không cẩn thận."

Câu cuối lời chú tổng kết cả thiên: "Nói gộp thì âm quý mà dương tiện, đó là bậc của âm dương; nói tách thì âm có bậc của âm, dương có bậc của dương. Nói gộp thì tai nặng mà lưng nhẹ, đó là bậc của tai lưng; nói tách thì tai có bậc của tai, lưng có bậc của lưng. Phép táng nhiều mối, cốt yếu không ra ngoài thừa khí. Kinh nói: táng thừa sinh khí. Biết được quyết này thì việc táng xong rồi." Câu "táng thừa sinh khí" chính là câu mở đầu Táng Thư của Quách Phác, cho thấy Thôi Quan Thiên dù nặng lý khí vẫn đứng trên cùng một gốc với hình pháp.


| Nhóm | Long (thôi quan) | Đánh giá của sách |
|---|---|---|
| Tứ long và lục tú, tam cát | Hợi, Cấn, Tân, Tốn, Chấn, Canh, Đinh, Bính, Đoài (1–9) | Huyệt cát, sinh ý không ngừng |
| Dương long thượng cát | Ly, Nhâm, Khảm, Quý (10–13) | Giao đến cực, đứng sau tứ long; long tinh dị thì quý |
| Lão âm | Khôn | Cần cục khoá, long tinh kỳ |
| Dương long nhiều hung | Càn, Tuất, Dần, Giáp, Thìn, Thân, Tỵ, Mùi, Sửu, Ất | Long kỳ cục kín mới dùng, phần nhiều phúc tạm |
| Câu kết | Tai nặng, lưng nhẹ | Thừa khí nhiều ít, sai một ly hoạ phúc khác xa |
Luận theo Phong Thuỷ Liên Hoa – 蓮花風水按語
Nửa sau thiên Bình Huyệt cho thấy cả hệ thống xếp hạng của Thôi Quan Thiên dựa trên một ý rất người: long cũng như người, trẻ thì còn sức sinh nở, già thì cạn. Tứ long Chấn, Tốn, Cấn, Đoài là bốn quẻ trẻ; Khảm, Ly đã giao đến cực; Càn, Khôn là cha mẹ già. Phong Thuỷ Liên Hoa thấy đây là chỗ đáng giữ của sách: sinh khí là cái sống, cái còn giao, còn sinh. Nhưng sinh khí ấy ở ngoài thực địa lộ ra bằng hình: long nhấp nhô, mạch thắt, cục khoá, nước chầu. Vì vậy với mọi huyệt dương long, sách đều thêm chữ "long kỳ cục khoá mới dùng". Câu kết về thừa khí cũng vậy: tai hay lưng, nhiều hay ít, đều là chuyện đón cho đúng phần khí sống vào huyệt. Phong Thuỷ Liên Hoa giảng đến nguyên lý ấy; gia giảm, phân kim ở huyệt trường là thủ pháp phải học trực tiếp, không thể làm theo câu chữ. Ở nước ta nhiều đất trung du có long Càn, Tuất, Thìn, đừng vội bỏ hay vội dùng, mà xem long có kỳ, cục có khoá hay không; thời điểm phát thì còn xét vận khí đồ ngũ vận lục khí Liên Hoa do Thầy Vũ Giới khôi phục.
Tóm lại – 總結: Thôi quan thứ tám đến mười ba là Bính, Đoài, Ly, Nhâm, Khảm, Quý; Khảm Ly giao cực nên đứng sau tứ long, Khôn Càn là long già. Các huyệt dương long Càn, Tuất, Dần, Giáp, Thìn, Thân, Tỵ, Mùi, Sửu, Ất chỉ dùng khi long kỳ cục khoá. Khí vào tai thì quan đến sớm, vào lưng thì chậm; thừa khí có nhiều ít, sai một ly hoạ phúc khác xa; cái chính vẫn là "táng thừa sinh khí". Hết quyển một.
Bài trước: Bình huyệt (1): bảy huyệt thôi quan đầu. Bài sau: Bình sa: sa thôi quan bốn duy, lộc mã, văn bút – 評砂篇.
Nguồn: Thôi Quan Thiên (催官篇), quyển một, nửa sau thiên Bình Huyệt, từ huyệt Bính đến câu kết quyển, bản chép trong Tứ Khố Toàn Thư (thuộc công cộng), kèm lời chú không đề tên. Nguyên văn đổi chữ dị thể sang chữ thông dụng (隂 → 陰, 㣲 → 微, 冲 → 衝, 皷 → 鼓, 玄 → 玄, 已 → 巳 ở câu "穴粘巳" theo lời chú). Tên sao suy theo lời chú; chỗ chưa rõ giữ nguyên tên. Câu về huyệt Tỵ đối chiếu Linh Thành Tinh Nghĩa quyển hạ. Phong Thuỷ Liên Hoa dịch và biên soạn theo bài giảng của Thầy Vũ Giới; lý pháp thì chia sẻ, thủ pháp phải dạy trực tiếp.
Công cụ Liên Hoa dùng kèm bài này – 蓮花工具
- La Kinh Liên Hoa: la kinh trực tuyến miễn phí, đối chiếu long nhập thủ với toạ hướng.
- Lập Cục Pháp: lập cục âm trạch, dương trạch theo nguyên lý Liên Hoa.
- Vẽ Mặt Bằng Liên Hoa: vẽ cục, khoá cửa nước, long hổ quanh huyệt.
Bài liên quan – 相關文章
- Thôi Quan Thiên (5): Bình huyệt, bảy huyệt thôi quan đầu
- Thôi Quan Thiên (2): Bình dương long
- Táng Thư 葬書 nội thiên (1): Táng giả thừa sinh khí, đồng khí cảm ứng
- Linh Thành Tinh Nghĩa: khí vận, khí thế
Học bài bản cùng Thầy Vũ Giới – 隨師研習
Biết Khảm Ly giao cực, Càn Khôn long già là phần Thư; nhận ra một long dương có đủ kỳ, đủ khoá để dùng hay không, và đón khí vào huyệt cho đúng, là phần Nhãn và Tâm, phải học trực tiếp. Xem Khoá học cao cấp Phong Thuỷ Sư Liên Hoa hoặc Khảo luận phong thuỷ – khôi phục nguyên lý gốc. Ghi danh, hỏi lịch khai giảng qua Zalo 0988 964 636 (Thầy Vũ Giới, TP.HCM).
Câu hỏi thường gặp – 常見問題
Vì sao Khảm Ly đứng sau tứ long? – 坎離何以次於四龍
Theo lời chú, Khảm Ly giao nhau ở hào giữa, tiên thiên và hậu thiên đều đối nhau, giao đến cực thì suy, sinh khí ít dần. Tứ long Chấn, Tốn, Cấn, Đoài thì âm dương còn bao hàm, sinh ý không ngừng. Long Khảm Ly tinh dị, nước chầu sa đẹp vẫn là thượng cát của dương long.
"Trực long trực hướng" là gì? – 直龍直向
Là long đến thẳng và hướng cũng đặt thẳng theo long, như Đoài long hướng Mão, Khảm long hướng Ngọ, Tỵ long hướng Hợi. Sách cảnh báo khí xung não mà tán. Nguyên lý là đón khí lệch nhẹ cho khí nhập êm; cách làm là thủ pháp.
Thừa khí "nhiều ít" nghĩa là gì? – 乘氣多寡
Là mức gia về sơn bên cạnh khi đặt huyệt: có chỗ gia nhiều, có chỗ nửa phần, có chỗ một ly. Lời chú nói nên nhiều mà ít thì chính khí nông, nên ít mà nhiều thì nguỵ khí thịnh; sai một ly hoạ phúc khác như trời vực.
Huyệt dương long có dùng được không? – 陽龍穴可用否
Có, nhưng sách luôn đặt điều kiện: long kỳ, cục khoá, nước chầu, sa đủ. Nhiều huyệt dương long như Càn, Tuất chỉ được xem là đất phúc tạm khi hội đủ hình thế.
Câu kết thiên Bình Huyệt có ý gì? – 評穴總結
Lời chú kết: phép táng nhiều mối nhưng cốt yếu không ra ngoài thừa khí; kinh nói "táng thừa sinh khí", biết quyết này thì việc táng xong rồi. Đó cũng là câu đầu Táng Thư của Quách Phác.









